રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 906-926

શબ્દેષ્વ્ અર્થેષ્વ્ ઇવ કવિસ્ તતસ્ સમચરન્ નૃપઃ ।
વણિજામ્ ઇવ વાક્યાનિ વ્યવહારસમુત્સુકઃ

રાજા નીલપુરાણાદીન્ પણ્ડિતેભ્યસ્ તતો ઽશૃણોત્ ।
ચિન્તાન્તરાણિ સન્ત્યજ્ય સાહસૈકસમુત્સુકઃ

કદાચિદ્ ધરણીપાલશ્ ચિરમ્ એવમ્ અચિન્તયત્ ।
"દેહસ્યેવ ત્રિલોકસ્ય મુખવત્ ક્ષિતિમણ્ડલમ્

પ્રધાનં તત્ર કશ્મીરમણ્ડલં નયનં યથા ।
શૈલરાજશિખાḫ પક્ષ્મતુલાં યત્ર વહન્તિ તાઃ

તારામણ્ડલવત્ તત્ર મહાપદ્મસરોવરઃ । 910અબ્ ।
[પ્સ્-જ્ર્ત્ 119]
શશ્વદ્ ઉદ્ભ્રમિતો યત્ર મૈનાકાન્વેષણોદ્યતઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1194ચ્દ્ ॥
પ્રતિબિમ્બફલાદ્ ભાતિ જાને હિમગિરીશ્વરઃ ।
સમુદ્રસદૃશે યત્ર પ્રતિબિમ્બચ્છલાદ્ રવેઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.1195 ॥
અન્તẖ કૃતાસ્પદો દીપ્તો લક્ષ્યતે વડવાનલઃ । જ્ર્ત્_બ્.1196અબ્ ।
મહાપદ્માસ્પદં તત્ર જ્યોતિર્મણ્ડલસોદરમ્ ॥ 910ચ્દ્ ॥
તદ્ આપૂર્ય કથઞ્ચિચ્ ચેત્ કિયન્માત્રમ્ અપિ ક્રમાત્ ।
નિર્માણં શક્યતે કર્તું તદા રાજ્યફલોદયઃ

અગાધસલિલચ્છન્નક્રોશાષ્ટાવિંશતિપ્રમઃ ।
સરોરાજસ્ સ હિ મહાન્ આશયો મહતામ્ અપિ"

વિચિન્ત્યેતિ સ વિસ્રષ્ટું તત્રોપાયં સરોવરે ।
નાવાસ્ય ગતવાન્ મધ્યં યોગીવાત્માનમ્ આત્મના

સદૈવોદ્ધતકલ્લોલં મહાપદ્મસરો મહત્ ।
નાગાહન્ત નૃપાḫ પૂર્વે તરણીભઙ્ગશઙ્કિનઃ

તપḫપ્રભાવાદ્ ધૈર્યાદ્ વા કાર્યગૌરવતો ઽપિ વા ।
સ્થલવત્ સલિલે તત્ર સ રાજાન્વસરત્ સુખમ્

યચ્ ચેતસા ચિરતરં પરિચિન્ત્યમાનં ચિન્તામણિẖ કિલ દદાતિ તદ્ એવ નાન્યત્ ।
ચિત્તસ્ય ચાપિ યદ્ અગોચરતામ્ ઉપૈતિ તત્ તુ પ્રયચ્છતિતરાં વત બુદ્ધિરત્નમ્

તસ્ય હિ ક્ષિતિપાલસ્ય નિરાલમ્બમતેસ્ સતઃ ।
સરસસ્ સ્થલતાં કર્તુમ્ ઉપાયḫ પ્રત્યભાદ્ અયમ્

"શિલાપૂર્ણપ્રવહણૈર્ ઉપર્ય્ ઉપરિ પાતિતૈઃ ।
શૈલશૃઙ્ગૈર્ ઇવામ્ભોધિમ્ એતદ્ આપૂરયામ્ય્ અહમ્

કૃતાભિર્ લોહનદ્ધાભિḫ પટ્ટીભિર્ દેવદારુણઃ ।
ન ક્લિદ્યન્તે તતસ્ તોયે શિલાપ્રવહણાદિભિઃ"

તતḫ પ્રત્યાગતો રાજા વૃદ્ધાન્ આબદ્ધકૌતુકઃ ।
અભ્યગાચ્ છરણં તત્ર તે ચૈનં નૃપમ્ અભ્યધુઃ

"દ્વારિકેવ શુભા તસ્ય પુરી સન્ધિમતી કિલ ।
સુદર્શનેન ચક્રેણ મનુજાનાં સમાશ્રિતા

નગર્યા દેવતા તસ્ય મહાપદ્મḫ ફણીશ્વરઃ ।
ત્વમ્ ઇવૈતાંશ્ ચતુર્વર્ણાન્ પુત્રવત્ પર્યપાલયત્

કલિકાલબલાત્ તત્ર દુરાચારનિષેવિણઃ ।
જનાસ્ તદ્દેશવાસ્તવ્યાḫ પ્રાપુર્ વૃદ્ધિં દિનાદ્ દિનમ્

અથ કર્માનુસારેણ વિપર્યાસાનુબન્ધતઃ ।
ક્રોધં નાગપતિર્ યાતો દૂષણાદ્ ઇવ સજ્જનઃ

અનુજ્ઝિતનિજાચારં કુમ્ભકારં સ કઞ્ચન ।
સ્વપ્ને ઽવદદ્ "દુરાચારાન્ પૌરાન્ મજ્જયિતાસ્મ્ય્ અહમ્"

"નાગḫ પ્રજાદુરાચારાત્ પ્રજા વ્રોડયતી" તિ તમ્ ।
પ્રાતર્ વદન્તમ્ અહસન્ પૌરાḫ પશુમ્ ઇવાખિલાઃ