રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 724-743

મન્ત્રિમન્ત્રૈર્ અવાર્યાણાં દિવસે ઽપ્ય્ અનિવર્તિનામ્ ।
રક્ષસામ્ એવ કશ્મીરાસ્ તદા હસ્તવશં ગતાઃ

અરાજકં વરં રાજ્યં ન સ્વામી તાદૃશḫ પુનઃ ।
અભૂષણૌ વરં કર્ણૌ ન પુનર્ લોહકુણ્ડલમ્

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 110]
હિમાદ્ અગ્નિસ્ તમસ્ સૂર્યાચ્ છિલા વ્યોમ્નસ્ તદાપતત્ ।
યત્ પાલકો ઽપિ ભૂપાલસ્ સર્વલોકક્ષયો ઽભવત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.941 ॥
સદ્મ તુઙ્ગં વરો વાજી સ્વચ્છં વાસો મણિર્ મહાન્ ।
સ્વીકૃતં યવનૈસ્ તત્ તદ્ યદ્ યચ્ છોભાવહં પ્રભોઃ

અકાર્ષીત્ પઞ્ચષાન્ માસાન્ રાજ્યં સ જડનાયકઃ ।
પ્રજાપાપવિપાકેન ન પુનસ્ સ્વેન કર્મણા

માલિન્યં સુમનḫપ્રથાḫ પ્રથયતે દૈન્યં નિધત્તે દૃશઃ સૂર્યાલોકતિરસ્કૃતં ચ કુરુતે સંહારમ્ આશા નયન્ ।
ઉન્નિદ્રẖ કમ્ ઉપદ્રવં ન તરસા કુર્વીત ધૂમોદ્ગમો નોદ્દ્યોતેતતરાં શિખી યદિ મહાજ્વાલાકલાપાકુલઃ

શ્રીસેકન્દરદત્તસ્ય રાજ્યસ્ય ઋણમ્ આત્મનઃ ।
નિવારયિતુકામેન સ્વલક્ષ્મીફલકાઙ્ક્ષિણા

મદ્રેન્દ્રદ્વેષપૂર્ણેન ખુẖખુરસ્વામિના તતઃ ।
નવરાજો ઽર્થિતો દૂતૈર્ નિજદેશાગમં પ્રતિ

નક્રો ન ચેજ્ જલનિધેર્ બહિર્ અભ્યુપેયાત્ કાકસ્ ત્યજેન્ ન વરપાદપમ્ ઉન્નતં ચેત્ ।
આખુર્ ન ચેદ્ ગહનગર્તગુહાં વિમુઞ્ચેદ્ ધન્તવ્યતાં કથમ્ અવાપ્નુયુર્ એવ તત્ તે

"આશ્રયો યુવરાજસ્ય મદ્દ્વિષો દીયતે ઽમુના" ।
જસ્રથં પ્રતિ ભૂપાલẖ ક્રોધાદ્ ઇત્ય્ અભ્યષેણયત્

મ્લેચ્છચ્છાદિતમાહાત્મ્યૈર્ ઉદ્વિગ્નૈસ્ સચિવૈર્ નિજૈઃ ।
અનિષિદ્ધોદ્યમમતિર્ દૂતૈર્ ઉભયવેતનૈઃ

યુક્ત્યોપોદ્વલિતશ્રદ્ધસ્ તથા દ્વૈરાજ્યજીવિભિઃ ।
નવરાજોદયં લેખમુખેન પ્રાપયિષ્ણુભિઃ

પ્રસાદલોભાદ્ યવનૈર્ અતિમાત્રકૃતસ્તુતિઃ ।
નવરાજજયોદ્રેકશ્રવણભ્રષ્ટસાહસૈઃ

સ્વસૈન્યૈર્ દૈન્યચકિતૈર્ નિન્દ્યમાનોદ્યમો નૃપઃ ।
મલ્લેકં જસ્રથં જેતું પ્રસ્થાનમ્ અકરોત્ તતઃ

અભ્યમિત્રીણતાં તસ્ય કશ્મીરેન્દ્રસ્ય ગચ્છતઃ ।
આસીન્ મિત્રસ્ય સામ્મુખ્યં ન મિત્રાણાં મહીભુજામ્

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 111]
સ્વસ્યાત્યૌન્નત્યમ્ આલક્ષ્ય શઙ્કમાનો ઽથ પાતકમ્ ।
ખુજ્યાકાદસ્ સમં મન્ત્રમ્ અમન્ત્રયત મન્ત્રિભિઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.954 ॥
"મન્ત્રવિક્રમમુખ્યાનિ લક્ષણાનિ ક્વ ભૂભુજામ્ ।
અયં બાલિશભાવસ્ય ભાજનં ક્વ જનાધિપઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.955 ॥
અસ્માભિર્ નિહિતાશ્ ચાસ્મિન્ન્ ઉપદેશા હિતા અપિ ।
પ્રતીપં યાન્તિ શશિનḫ પઙ્કજે કિરણા ઇવ ॥ જ્ર્ત્_બ્.956 ॥
પ્રાગ્ એવ યુવરાજો ઽભૂદ્ અજય્યો ઽસહ્યસાહસઃ ।
વિશેષેણાદ્ય મદ્રેશદ્વેષાજ્ જસ્રથમાનિતઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.957 ॥
રાજ્યાશ્રયેષુ નાસ્માસુ વિશ્વાસી નૂતનો નૃપઃ ।
હારલુબ્ધસ્ય દામ્નસ્ તુ હારો ન મણિભૃત્ફણી ॥ જ્ર્ત્_બ્.958 ॥
તસ્માદ્ અસ્માભિર્ એતે ન યુવરાજો વિજીયતે ।
યોગ્યાḫ પ્રાહુણકેનૈવ ગૃહે ઘ્નન્તિ ભુજઙ્ગમમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.959 ॥
જીયમાને નરેન્દ્રે ન યુવરાજે નિરઙ્કુશાઃ ।
આયાન્તુ મણ્ડલં સર્વે સાધયામશ્ ચિકીર્ષિતમ્" ॥ જ્ર્ત્_બ્.960 ॥
ઇતિ સમ્મન્ત્ર્ય મન્ત્રી સ યુવરાજાભિયોજને ।
સોદ્યમસ્ય નરેન્દ્રસ્ય હેતુકર્તૃદશામ્ અગાત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.961 ॥
યત્ર યત્રાગમન્ મ્લેચ્છકટકસ્ સ મદોત્કટઃ ।
તત્ર તત્ર રજોવ્યાજાત્ તમો મૂર્તમ્ અદૃશ્યત

પાલનીયેષુ દેશેષુ રાજપુર્યાદિષૂદ્ધતઃ ।
પરદેશેષ્વ્ ઇવાકાર્ષીત્ સ લુણ્ઠનપરાભવમ્

પ્રાપ્તે ઽથ મુદ્ગરવ્યાલનામ સ્થાનં મહીપતૌ ।
સન્દેશમ્ ઇત્ય્ અમન્દૌજાḫ પ્રાહિણોન્ મદ્રભૂપતિઃ

"પત્તિલોકસ્ સસમ્પત્તિર્ વાજિનો વેગરાજિનઃ ।
ભટા રણોદ્ભટાસ્ સન્તિ કટકે તવ યદ્ય્ અપિ

તથાપિ ચ્છલબન્ધેષુ પ્રસિદ્ધેષુ મહીતલે ।
યૂયં ખુẖખુરયુદ્ધેષુ નૈવ નામ પ્રગલ્ભથ

વયમ્ એવ તુ જાનીમẖ ખુẖખુરાણાં રણચ્છલમ્ ।
અહિર્ એવ ભુજઙ્ગસ્ય પદં જાનાતિ નેતરઃ