રાજતરઙ્ગિની · શ્લોક 141-160

સકુટુમ્બં તમ્ આયાન્તં વૃત્તિદાનેન ભૂપતિઃ ।
અનુજગ્રાહ સોત્કર્ષં ચૂતદ્રુમ ઇવાલિનમ્

ડલચાખ્યẖ કર્મસેનચક્રવર્તિચમૂપતિઃ ।
કશ્મીરાન્ સ તદૈવાગાત્ સિંહો મૃગગુહામ્ ઇવ

ષષ્ટિગ્રામસહસ્રેષુ સ્વામ્યં દાતુમ્ ઇવાત્ર સઃ ।
તાવત્સઙ્ખ્યસહસ્રાણિ સ્વસૈન્યે સાદિનો ઽવહત્

ડલ્ચં ધનપ્રયોગેન નિવિવર્તયિષુર્ નૃપઃ ।
સર્વેષામ્ એવ વર્ણાનાં દુર્વર્ણો દણ્ડમ્ અક્ષિપત્

પ્રાણાહુત્યા પ્રભોẖ કોપે તત્પ્રતિગ્રહસાંહસઃ ।
પ્રાયસ્થા બ્રાહ્મણાḫ પ્રાયશ્ચિત્તીયાં ચક્રુર્ અક્રમમ્

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 7]
દણ્ડદુẖખેન વિપ્રૈર્ યશ્ શાપો દત્તો મહીભુજઃ ।
ભવિષ્યન્ વંશવિચ્છેદો ધ્રુવં તસ્યૈવ તત્ ફલમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.156 ॥
તદૈવ કાલમાન્યાખ્યૈર્ ભૌટ્ટૈર્ ઘટ્ટિતવૈરિભિઃ ।
સબન્ધુર્ ગોત્રજો વ્યાજાદ્ બકતન્યો ન્યહન્યત

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 8]
સ્વદેશે વકતન્યાખ્યો ગોત્રજસ્યાત્મજો હતઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.157ચ્દ્ ॥
માન્યો ઽસામાન્યધીẖ કાલમાન્યવંશદવાનલઃ ।
અવાશિષ્યત તત્પુત્રો દૈવાદ્ એકસ્ સ રિઞ્ચનઃ

વ્યાલટક્કમુખૈર્ મન્ત્રસૂત્રસંયોજિતૈર્ અથ ।
બદ્ધ્વા સંહતિકન્થાં સ તાઞ્ જડાઞ્ જેતુમ્ ઇષ્ટવાન્

"નિપાસ્યમાનકોશં માં ભૃત્યત્વે વૃણુતે"તિ સઃ ।
તાન્ પ્રત્યશ્રાવયદ્ દૂતમુખેન સ્વાતતાયિનઃ

નૃસિંહસ્ સ નદીતીરે સિકતાસ્થગિતાયુધઃ ।
તાન્ પ્રત્યૈક્ષત રક્તસ્ય ન તુ કોશસ્ય પીતયે

વ્યાલાદ્યૈર્ આગતાસ્ તત્ર કાલમાન્યા નિરાયુધાઃ ।
સિકતાન્તર્નિવિષ્ટસ્ય પરશ્વગ્નેસ્ તૃણીકૃતાઃ

પ્રક્ષાલ્ય વૈરિરક્તેન પિતૃદ્રોહરજોમલમ્ ।
શેષાનેકારિભીત્યાગાત્ કશ્મીરાન્ બન્ધુભિસ્ સહ

પૂર્ણસ્ય રામચન્દ્રસ્ય રુચિહાન્યૈ ધરાર્યમા ।
નીલાશાભ્રે રિઞ્ચરાહોર્ ઉદયં સો ઽથ સોઢવાન્

હેતિભિસ્ તાપયત્ય્ આશા ડલચે કૃષ્ણવર્ત્મનિ ।
કાશ્મીરિકૈર્ જનૈસ્ સર્વૈશ્ શલભત્વમ્ અલભ્યત

રુદ્ધયોર્ ડલ્ચરિઞ્ચાભ્યાં પ્રાચ્યુદીચ્યોર્ બહુર્ જનઃ ।
વસતેḫ પશ્ચિમામ્ આશાં પ્રાગ્ યમાશામ્ અથાગમત્

અધો ડલ્ચામ્બુપૂરાદ્ ભીર્ ગિરૌ રિઞ્ચનમારુતાત્ ।
છાયાજુષાં ફલાઢ્યાનાં પુંનાગાનામ્ અભૂત્ તદા

પક્ષિશાવમ્ ઇવ સ્થાનચ્યુતં ચિલ્લોલ્લસદ્રયા ।
બલશ્રી રૈઞ્ચની લોકં કાશ્મીરિકમ્ અપાહરત્

ધનામ્બુ પ્રાપ્ય ભૌટ્ટેભ્યẖ કાશ્મીરજનવિક્રયાત્ ।
ગર્જન્ન્ આશાḫ પ્યધાત્ સર્વાસ્ તદા રિઞ્ચનવારિદઃ

[પ્સ્-જ્ર્ત્ 9]
તુરુષ્કતાજિકમ્લેચ્છસૈન્યચ્છાદિતભૂતલઃ ।
ડુલુચ્યો નગરં પ્રાપદ્ અથાગસ્ત્ય ઇવાર્ણવમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.170 ॥
મૃગાસ્ સિંહમ્ ઇવોદગ્રં ગરુત્મન્તમ્ ઇવાણ્ડજાઃ ।
તમ્ આપતન્તમ્ આલોક્ય પલાયન્ત પુરૌકસઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.171 ॥
બદ્ધાḫ પલાયિનસ્ તેન માન્ત્રિકેણેવ પન્નગાઃ ।
કેચિત્ પલાયિતા ભીત્યા પ્રવિષ્ટા ગિરિગહ્વરમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.172 ॥
રાજાપિ ક્વાપિ સઞ્છન્નો ભીત્યા ઘૂકવદ્ આસ્ત સઃ ।
ઇતરેષાં તુ લોકાનાં કા કથા તત્ર વાસિનામ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.173 ॥
વિપ્રશાપો નરેન્દ્રાણાં વૃથા જાતો ન જાતુચિત્ ।
સલક્ષ્મા રાજયક્ષ્મા હિ નાહત્વા વિનિવર્તતે ॥ જ્ર્ત્_બ્.174 ॥
ગૂઢાર્થં દાપિતાḫ પૂર્વં ગાઢયા બન્ધપીડયા ।
વિક્રીતા વાજિભિḫ પશ્ચાત્ તુરુષ્કૈર્ હસ્તગા જનાઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.175 ॥
વિદ્ધાẖ કેચિત્ પરે બદ્ધા વિરાદ્ધાસ્ તેન કેચન ।
પ્લોષં કેચિત્ પરે શોષં દોષં યાન્ત્ય્ અનલાદ્ દ્રુમાઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.176 ॥
જત્રુવેધેન બદ્ધાનામ્ એકયા ચર્મવધ્રયા ।
તેષાં દુરાપમ્ અપ્ય્ આસીદ્ અન્યોઽન્યમુખદર્શનમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.177 ॥
ઘાસેન્ધનાદિસમ્ભારઢૌકનાય ક્ષણં ક્ષણમ્ ।
બદ્ધા મ્લેચ્છૈર્ અમુચ્યન્ત બિડાલૈર્ ઇવ મૂષકાઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.178 ॥
યેષામ્ અન્ને જુગુપ્સાભૂદ્ બિડાલસ્પર્શદોષતઃ ।
મ્લેચ્છોચ્છિષ્ટં ગવાંશ્ ચાસ્થિ તૈર્ બદ્ધૈર્ ભક્ષિતં ક્ષુધા ॥ જ્ર્ત્_બ્.179 ॥
વૈતસ્તમ્ અપિ યે વારિ ન પપુḫ પઙ્કસઙ્કુલમ્ ।
બદ્ધૈર્ મરુષુ તૈર્ નીતૈર્ મૂત્રં પીતં ભૃશં તૃષા ॥ જ્ર્ત્_બ્.180 ॥
"ક્વ મ્લેચ્છાન્નં ક્વ વંશો નો દુસ્સહા ક્ષુચ્ છ્રુતેન કિમ્ ।
નિદ્રા નાદ્યાપિ માર્ગેણ" તે ઽન્તર્ એવમ્ અચિન્તયન્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.181 ॥
ગચ્છતાં તિષ્ઠતાં તેષામ્ અશ્નતાં જલ્પતામ્ અપિ ।
સો ઽભૂન્ નૈવ ક્ષણો યત્ર ન તે કાર્યમ્ અસાધયન્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.182 ॥
મ્લેચ્છૈẖ કેચિત્ ખશૈẖ કેચિદ્ દરદ્ભિર્ અપરે તથા ।
ભોટ્ટૈẖ કેચિત્ તુરુષ્કૈશ્ ચ કેચિદ્ બન્દીકૃતા જનાઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.183 ॥
અન્નં ગૃહે વને વિત્તં માર્ગે બન્ધૂન્ વિહાય ચ ।
પલાયામ્ આસુર્ અપરે તુરુષ્કભયસમ્ભ્રમાત્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.184 ॥
કરુણાગૌરવઘૃણા દ્રુતં ગન્તુમ્ અશક્તિષુ ।
બાલવૃદ્ધાબલાસ્વ્ એતે ત્યક્તવન્તḫ પલાયિનઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.185 ॥
ન ભુક્તં ક્ષુધિતૈર્ માર્ગે ન પીતં તૃષિતૈર્ અપિ ।
કિમ્ અન્યદ્ ભયસંભ્રાન્તૈḫ પશ્ચાત્ તૈર્ નાપિ વીક્ષિતમ્ ॥ જ્ર્ત્_બ્.186 ॥
ક્ષુધા કેચિત્ તૃષા કેચિદ્ ભિયા કેચિત્ પરે હ્રિયા ।
ભયાદ્ બિલદરીષ્વ્ એવ પ્રવિશ્યાન્તર્ વિપેદિરે ॥ જ્ર્ત્_બ્.187 ॥
બિલપ્રવિષ્ટાંસ્ તાઞ્ છ્રુત્વા તતો નિષ્કાસનેચ્છવઃ ।
નિષ્કારુણ્યાસ્ તુરુષ્કાસ્ તે ધૂમં બિલમુખે દદુઃ ॥ જ્ર્ત્_બ્.188 ॥
ધૂમેનાન્તર્ વિપન્નાનાં નરાણામ્ અસ્થિરાશયઃ ।
દૃશ્યન્તે ઽદ્યાપિ ધૂમોત્થં માલિન્યં ચ ગુહામુખે ॥ જ્ર્ત્_બ્.189 ॥
રાજાપચારમ્ અકરોત્ પ્રજાસુ ફલિતસ્ તુ સઃ ।
નારીણાં ચપલા દૃષ્ટિર્ દન્તૈર્ ગણ્ડસ્ તુ ખણ્ડ્યતે ॥ જ્ર્ત્_બ્.190 ॥
નાશિતાશેષદેશો ઽથ સ્ફીતશીતભયાકુલઃ ।
ડલ્ચẖ કશ્મીરતસ્ તારબલમાર્ગેણ નિર્યયૌ

જનાẖ કાશ્મિરિકા દુર્ગબિલેભ્યો મૂષકા ઇવ ।
ડલચોતૌ ગતે બન્દીકૃતશેષા વિનિર્યયુઃ