રઘુવંશ-કસ્હ્મ્ · અધ્યાય 6
॥ ઇતિ રઘુવંશે મહાકાવ્યે પઞ્ચમઃ સર્ગઃ ॥
સ તત્ર મઞ્ચેષુ વિમાનકલ્પેષ્વાકલ્પસમ્મૂર્છિતરૂપશોભાન્ ।
સિંહાસનસ્થાન્નૃપતીનપશ્યદ્યૂપાન્પ્રયસ્તાનિવ હૈમવેદીન્
રતેર્ગૃહીતાનુનયેન કામં પ્રત્યર્પિતસ્વાઙ્ગમિવેશ્વરેણ ।
કાકુત્સ્થમાલોકયતાં નૃપાણાં મનો બભૂવેન્દુમતીનિરાશમ્
વૈદર્ભનિર્દિષ્ટમથો કુમારઃ ક્લૄúપ્તેન સોપાનપથેન મઞ્ચમ્ ।
શિલાવિભઙ્ગૈર્મૃગરાજશાવસ્તુઙ્ગં નગોત્સઙ્ગમિવારુરોહ
પરાર્ધ્યવર્ણાસ્તરણોપપન્નમાસેદિવાન્રત્નવદાસનં સઃ ।
ભૂયિષ્ઠમાસીદુપમેયકાન્તિર્મયૂરપૃષ્ઠાશ્રયિણા ગુહેન
તાસુ શ્રિયા રાજપરમ્પરાસુ પ્રભાવિશેષોદયદુર્નિરીક્ષ્યઃ ।
સહસ્રધાત્મા વ્યરુચદ્વિભક્તઃ પયોમુચાં પઙ્ક્તિષુ વિદ્યુતેવ
તેષાં મહાર્હાસનસંશ્રયાણામુદાત્તનેપથ્યભૃતાં સ મધ્યે ।
રરાજ ધામ્ના રઘુસૂનુરેવ કલ્પદ્રુમાણામિવ પારિજાતઃ
નેત્રવ્રજાઃ પૌરજનસ્ય તસ્મિન્વિહાય સર્વાન્નૃપતીન્નિપેતુઃ ।
મદોત્કટે રેચિતપુષ્પવૃક્ષા ગન્ધદ્વિપે વન્ય ઇવ દ્વિરેફાઃ
અથ સ્તુતે વન્દિભિરન્વયજ્ઞૈઃ સોમાર્કવંશ્યે નરદેવલોકે ।
સઞ્ચારિતે ચાગુરુસારયોનૌ ધૂપે શિખાવાસિતકેતુમાલે
પુરોપકણ્ઠોપવનાશ્રયાણાં શિખણ્ડિનામુદ્ધતનૃત્તહેતૌ ।
પ્રધ્માતશઙ્ખે પરિતો દિગન્તાંસ્તૂર્યસ્વને મૂર્છતિ મઙ્ગલાર્થે
મનુષ્યવાહ્યં ચતુરન્તયાનમાસ્થાય કન્યાપરિવારશોભિ ।
વિવેશ મઞ્ચાન્તરરાજમાર્ગં પતિંવરા કૌતુકમિશ્રવેશા
તસ્મિન્વિધાનાતિશયે વિધાતુઃ કન્યામયે નેત્રસહસ્રલક્ષ્યે ।
નિપેતુરન્તઃકરણૈર્નરેન્દ્રા દેહૈઃ સ્થિતાઃ કેવલમાસનેષુ
તાં પ્રત્યભિવ્યક્તમનોરથાનાં મહીપતીનાં પ્રણયાગ્રદૂત્યઃ ।
પ્રવાતશોભા ઇવ પાદપાનાં શૃઙ્ગારચેષ્ટા વિવિધા બભૂવુઃ
કશ્ચિત્કરાભ્યામુપગૂઢનાલમાલોલપત્ત્રાભિહતદ્વિરેફમ્ ।
રજોભિરન્તઃપરિવેશશોભિ લીલારવિન્દં ભ્રમયાઞ્ચકાર
વિસ્રસ્તમંસાદપરો વિલાસી કેયૂરકોટિક્ષણજાતસઙ્ગમ્ ।
પ્રાવારમુત્ક્ષિપ્ય યથાપ્રદેશં નિનાય સાચીકૃતચારુવક્ત્રઃ
આકુઞ્ચિતાગ્રાઙ્ગુલિના તતો ઽન્યઃ કિઞ્ચિત્સમાવર્જિતનેત્રશોભઃ ।
રત્નાંશુસમ્પૃક્તનખપ્રભેણ પાદેન હૈમં વિલિલેખ પીઠમ્
નિવેશ્ય વામં ભુજમાસનાન્તે ગાઢાઙ્ગદં પાર્શ્વનિપીડનેન ।
કશ્ચિદ્વિવૃત્તત્રિકભિન્નહારઃ સુહૃત્સમાભાષણતત્પરો ઽભૂત્
વિલાસિનીવિભ્રમદન્તપત્રમાપાણ્ડુરં કેતકબર્હમન્યઃ ।
પ્રિયાનિતમ્બોચિતસન્નિપાતૈર્વિપાટયામાસ યુવા નખાગ્રૈઃ
કુશેશયાતામ્રતલેન કશ્ચિત્કરેણ રેખાધ્વજલાઞ્છનેન ।
દીપ્રાઙ્ગુલીયપ્રભયાનુવિદ્ધાનુદારયામાસ સલીલમક્ષાન્
કશ્ચિદ્યથાભાગમવસ્થિતે ઽપિ સ્વસન્નિવેશવ્યતિલઙ્ઘિનીવ ।
વજ્રાંશુગર્ભાઙ્ગુલિરન્ધ્રમેકં વ્યાપારયામાસ કરં કિરીટે
તતો નૃપાણાં શ્રુતવૃત્તવંશા પુંવત્પ્રગલ્ભા પ્રતિહારરક્ષી ।
પ્રાક્સન્નિકર્ષં મગધેશ્વરસ્ય નીત્વા કુમારીમવદત્સુનન્દા
અસૌ શરણ્યઃ શરણોત્સુકાનામગાધસત્ત્વો મગધપ્રતિષ્ઠઃ ।
રાજા પ્રજારઞ્જનલબ્ધવર્ણઃ પરન્તપો નામ યથાર્થનામા
કામં નૃપાઃ સન્તિ સહસ્રસઙ્ખ્યા રાજન્વતીમાહુરનેન પૃથ્વીમ્ ।
નક્ષત્રતારાગ્રહસઙ્કુલાપિ જ્યોતિષ્મતી ચન્દ્રમસૈવ રાત્રિઃ
ક્રિયાપ્રબન્ધાદયમધ્વરાણામજસ્રમાહૂતસહસ્રનેત્રઃ ।
શચ્યાશ્ચિરં પાણ્ડુકપોલલમ્બાન્મન્દારશૂન્યાનલકાંશ્ચકાર
અનેન ચેદિચ્છસિ ગૃહ્યમાણં પાણિં વરેણ્યેન કુરુ પ્રવેશે ।
પ્રાસાદવાતાયનસંશ્રયાણાં નેત્રોત્સવં પુષ્પપુરાઙ્ગનાનામ્
એવં તયોક્તે તમવેક્ષ્ય કિઞ્ચિદ્વિસ્રંસિદૂર્વાઙ્કમધૂકમાલા ।
ઋજુપ્રણામક્રિયયૈવ તન્વી પ્રત્યાદિદેશૈનમભાષમાણા
તાં સાથ વેત્રગ્રહણે નિયુક્તા રાજાન્તરં રાજસુતાં નિનાય ।
સમીરણોત્થેવ તરઙ્ગલેખા પદ્માન્તરં માનસરાજહંસીમ્
જગાદ ચૈનામયમઙ્ગનાથઃ સુરાઙ્ગનાપ્રાર્થિતયૌવનશ્રીઃ ।
વિનીતભાગઃ કિલ સૂત્રકારૈરૈન્દ્રં પદં ભૂમિગતો ઽપિ ભુઙ્ક્તે
અનેન પર્યાસયતાશ્રુબિન્દૂન્મુક્તાફલસ્થૂલતમાન્સ્તનેષુ ।
પ્રત્યર્પિતાઃ શત્રુવિલાસિનીનામાક્ષેપસૂત્રેણ વિનૈવ હારાઃ
નિસર્ગભિન્નાસ્પદમેકસંસ્થમ્ અસ્મિન્દ્વયં શ્રીશ્ચ સરસ્વતી ચ ।
કાન્ત્યા ગિરા સૂનૃતયા ચ યોગ્યા ત્વમેવ કલ્યાણિ તયોસ્તૃતીયા
અથાઙ્ગરાજાદવતાર્ય ચક્ષુર્યાતેતિ જન્યાનવદત્કુમારી ।
નાસૌ ન કામ્યો ન ચ વેદ સમ્યગ્ દ્રષ્ટું ન સા ભિન્નરુચિર્હિ લોકઃ
તતઃ પરં દુષ્પ્રસહં પરેષાં નૃપં નિયુક્તા પ્રતિહારભૂમૌ ।
નિદર્શયામાસ વિશેષકાન્તમિન્દું નવોત્થાનમિવેન્દુમત્યાઃ
અવન્તિનાથો ઽયમુદગ્રબાહુર્વિશાલવક્ષાસ્તનુવૃત્તમધ્યઃ ।
આરોપ્ય ચક્રભ્રમમુષ્ણતેજાસ્ત્વષ્ટ્રેવ યન્ત્રોલ્લિખિતો વિભાતિ
અસ્ય પ્રયાણેષુ સમગ્રશક્તેરગ્રેસરૈર્વાજિભિરુદ્ધતાનિ ।
કુર્વન્તિ સામન્તશિખામણીણાં પ્રભાપ્રરોહાસ્તમયં રજાંસિ
અસૌ મહાકાલનિકેતનસ્ય ચન્દ્રાર્ધમૌલેર્નિવસન્નદૂરે ।
દિવાપિ જાલાન્તરચન્દ્રિકાણાં નારીસખઃ સ્પર્શસુખાનિ ભુઙ્ક્તે
અનેન યૂના સહ પાર્થિવેન રમ્ભોરુ કચ્ચિન્મનસો રુચિસ્તે ।
સિપ્રાતરઙ્ગાનિલકમ્પિતાસુ વિહર્તુમુદ્યાનપરમ્પરાસુ
તસ્મિન્નપિ દ્યોતનરૂપબિમ્બે પ્રતાપસંશોષિતશત્રુપઙ્કે ।
બબન્ધ સા નોત્તમસૌકુમાર્યા કુમુદ્વતી ભાનુમતીવ ભાવમ્
તામગ્રતસ્તામરસાન્તરાભામ્ અનૂપરાજસ્ય ગુણૈરનૂનામ્ ।
વિધાય સૃષ્ટિં લલિતાં વિધાતુર્ જગાદ ભૂયઃ સુનસાં સુનન્દા
સઙ્ગ્રામનિર્વૃત્તસહસ્રબાહુરષ્ટાદશદ્વીપનિખાતયૂપઃ ।
અનન્યસાધારણરાજશબ્દો બભૂવ યોગી કિલ કાર્તવીર્યઃ
અકાર્યચિન્તાસમકાલમેવ પ્રાદુર્ભવંશ્ચાપધરઃ પુરસ્તાત્ ।
અન્તઃશરીરેષ્વપિ યઃ પ્રજાનાં પ્રત્યાદિદેશાવિનયં વિનેતા
જ્યાબન્ધનિઃસ્પન્દભુજેન યસ્ય વિનિઃશ્વસદ્વક્ત્રપરમ્પરેણ ।
કારાગૃહે નિર્જિતવાસવેન દશાનનેનોષિતમા પ્રસાદાત્
તસ્યાન્વયે ભૂપતિરેષ જાતઃ પ્રદીપ ઇત્યાગમવૃદ્ધસેવી ।
યેન શ્રિયઃ સંશ્રયદોષરૂઢં સ્વભાવલોલેત્યયશઃ પ્રમૃષ્ટમ્
આયોધને કૃષ્ણગતિં સહાયમવાપ્ય યઃ ક્ષત્રિયકાલરાત્રિમ્ ।
ધારાં શિતાં રામપરશ્વધસ્ય સમ્ભાવયત્યુત્પલપત્ત્રસારામ્
અસ્યાઙ્કલક્ષ્મીર્ભવ દીર્ઘબાહોર્માહિષ્મતીવપ્રનિતમ્બકાઞ્ચીમ્ ।
પ્રાસાદજાલૈર્જલવેણિરમ્યાં રેવાં યદિ પ્રેક્ષિતુમસ્તિ કામઃ
તસ્યાઃ પ્રકામપ્રિયદર્શનો ઽપિ ન સ ક્ષિતીશો રુચયે બભૂવ ।
શરત્પ્રમૃષ્ટામ્બુધરોપરાગઃ શશીવ પર્યાપ્તકલો નલિન્યાઃ
સા શૂરસેનાધિપતિં સુષેણમુદ્દિશ્ય દેશાન્તરગીતકીર્તિમ્ ।
આચારશુદ્ધોભયવંશદીપં શુદ્ધાન્તરક્ષ્યા જગદે કુમારી
નીપાન્વયઃ પાર્થિવ એષ યજ્વા ગુણૈર્યમાશ્રિત્ય પરસ્પરેણ ।
નૈસર્ગિકો ઽપ્યુત્સસૃજે વિરોધઃ સિદ્ધાશ્રમં શાન્તમિવૈત્ય સત્ત્વૈઃ
યસ્યાત્મદેહે નયનાભિરામા કાન્તિર્હિમાંશોરિવ સન્નિવિષ્ટા ।
હર્મ્યાગ્રસંરૂઢતૃણાઙ્કુરેષુ તેજો ઽવિષહ્યં રિપુમન્દિરેષુ
યસ્યાવરોધસ્તનચન્દનાનાં પ્રક્ષાલનાદ્વારિવિહારકાલે ।
કલિન્દકન્યા મથુરાગતાપિ ગઙ્ગોર્મિસમ્પૃક્તજલેવ ભાતિ
ત્રાતેન તાર્ક્ષ્યાત્કિલ કાલિયેન મણિં વિસૃષ્ટં યમુનૌકસા યઃ ।
વક્ષઃસ્થલવ્યાપિરુચં દધાનઃ સકૌસ્તુભં હ્રેપયતીવ કૃષ્ણમ્
સમ્ભાવ્ય ભર્તારમમું યુવાનં મૃદુપ્રવાલોત્તરપુષ્પશય્યે ।
વૃન્દાવને ચૈત્રરથાદનૂને નિર્વિશ્યતાં સુન્દરિ યૌવનશ્રીઃ
અધ્યાસ્ય ચામ્ભઃપૃષતોક્ષિતાનિ શૈલેયનદ્ધાનિ શિલાતલાનિ ।
કલાપિનાં પ્રાવૃષિ પશ્ય નૃત્તં કાન્તાસુ ગોવર્ધનકન્દરાસુ
નૃપં તમાવર્તમનોજ્ઞનાભિઃ સા વ્યત્યગાદન્યવધૂર્ભવિત્રી ।
મહીધરં માર્ગવશાદુપેતં સ્રોતોવહા સાગરગામિનીવ
અથાઙ્ગદશ્લિષ્ટભુજં ભુજિષ્યા હેમાઙ્ગદં નામ કલિઙ્ગનાથમ્ ।
આસેદુષી સાદિતશત્રુપક્ષં બાલામબાલેન્દુમુખીં બભાષે
અસૌ મહેન્દ્રાદ્રિસમાનસારઃ પતિર્મહેન્દ્રસ્ય મહોદધેશ્ચ ।
યસ્ય ક્ષરત્સૈન્યગજચ્છલેન યાત્રાસુ યાતીવ પુરો મહેન્દ્રઃ
જ્યાઘાતલેખે સુભુજો ભુજાભ્યાં બિભર્તિ યશ્ચાપભૃતાં પુરોગઃ ।
રિપુશ્રિયઃ સાઞ્જનવાષ્પસેકે વન્દીકૃતાયા ઇવ પદ્ધતી દ્વે
યમાત્મનઃ સદ્મનિ સૌધજાલૈરાલોક્યવેલાતટપૂગમાલઃ ।
મન્દ્રધ્વનિત્યાજિતયામતૂર્યઃ પ્રબોધયત્યર્ણવ એવ સુપ્તમ્
અનેન સાર્ધં વિહરામ્બુરાશેસ્તીરેષુ તાલીવનમર્મરેષુ ।
અપાકૃતસ્વેદલવા મરુદ્ભિર્દ્વીપાન્તરાનીતલવઙ્ગપુષ્પૈઃ
પ્રબોધિતાપ્યાકૃતિલોભનીયા વિદર્ભરાજાવરજા તયૈવમ્ ।
તસ્માદપાવર્તત પૌરુષેણ નીતેવ લક્ષ્મીઃ પ્રતિકૂલદૈવાત્
અથોન્નસં નાગપુરસ્ય નાથં દૌવારિકી દેવસરૂપમેત્ય ।
ઇતશ્ચકોરાક્ષિ વિલોકયેતિ નાગાઙ્ગનાભાં નિજગાદ ભોજ્યામ્
પાણ્ડ્યો ઽયમંસાર્પિતલમ્બહારઃ ક્લૄúપ્તાઙ્ગરાગો હરિચન્દનેન ।
આભાતિ બાલાતપરક્તસાનુઃ સનિર્ઝરોદ્ગાર ઇવાદ્રિરાજઃ
વિન્ધ્યસ્ય સંસ્તમ્ભયિતા મહાદ્રેર્નિઃશેષપીતોજ્ઝિતસિન્ધુનાથઃ ।
પ્રીત્યાશ્વમેધાવભૃથાર્દ્રમૂર્તેઃ સૌસ્નાતિકો યસ્ય ભવત્યગસ્ત્યઃ
અસ્ત્રં હરાદાપ્તવતા દુરાપં યેનેન્દ્રલોકાવજયાય દૃપ્તઃ ।
પુરા જનસ્થાનવિમર્દશઙ્કી સન્ધાય લઙ્કાધિપતિઃ પ્રતસ્થે
અનેન પાણૌ વિધિવદ્ગૃહીતે મહાકુલીનેન મહીવ ગુર્વી ।
રત્નાનુવિદ્ધાર્ણવમેખલાયા દિશઃ સપત્ની ભવ દક્ષિણસ્યાઃ
તામ્બૂલવલ્લીપરિણદ્ધપૂગાસ્વૈલાલતાલિઙ્ગિતચન્દનાસુ ।
તમાલપત્ત્રાસ્તરણાસુ રન્તું પ્રસીદ શશ્વન્મલયસ્થલીષુ
ઇન્દીવરશ્યામતનુર્નૃપો ઽયં ત્વં રોચનાગૌરશરીરયષ્ટિઃ ।
અન્યોન્યશોભાપરિવૃદ્ધયે વાં યોગસ્તડિત્તોયદયોરિવાસ્તુ
સ્વસુર્વિદર્ભાધિપતેસ્તદીયો લેભે ઽન્તરં ચેતસિ નોપદેશઃ ।
દિવાકરાદર્શનબદ્ધકોશે તારાપતેરંશુરિવારવિન્દે
સઞ્ચારિણી દીપશિખેવ રાત્રૌ યં યં વ્યતીયાય પતિંવરા સા ।
નરેન્દ્રમાર્ગાટ્ટ ઇવ પ્રપેદે વિવર્ણભાવં સ સ ભૂમિપાલઃ
તસ્યાં રઘોઃ સૂનુરુપસ્થિતાયાં વૃણીત માં નેતિ સમાકુલો ઽભૂત્ ।
વામેતરઃ સંશયમસ્ય બાહુઃ કેયૂરબન્ધોચ્છ્વસિતૈર્નુનોદ
તં પ્રાપ્ય સર્વાવયવાનવદ્યં ન્યવર્તતાન્યોપગમાત્કુમારી ।
ન હિ પ્રફુલ્તં સહકારમેત્ય વૃક્ષાન્તરં કાઙ્ક્ષતિ ષટ્પદાલી
તસ્મિન્સમાવેશિતચિત્તવૃત્તિમિન્દુપ્રભામિન્દુમતીમવેત્ય ।
પ્રચક્રમે વક્તુમનુક્રમજ્ઞા સુવિસ્તરં વાક્યમિદં સુનન્દા
ઇક્ષ્વાકુવંશ્યઃ કકુદં નૃપાણાં કકુત્સ્થ ઇત્યાહિતલક્ષણો ઽભૂત્ ।
કાકુત્સ્થશબ્દં યત ઉન્નતેચ્છાઃ શ્લાઘ્યં દધત્યુત્તરકોસલેન્દ્રાઃ
મહેન્દ્રમાસ્થાય મહોક્ષરૂપં યઃ સંયતિ પ્રાપ્તપિનાકિલીલઃ ।
ચકાર બાણૈરસુરાઙ્ગનાનાં ગણ્ડસ્થલીઃ પ્રોષિતપત્ત્રલેખાઃ
ઐરાવણાસ્ફાલનવિશ્લથં યઃ સઙ્ઘટ્ટયન્નઙ્ગદમઙ્ગદેન ।
ઉપેયુષઃ સ્વામપિ મૂર્તિમગ્ર્યામર્ધાસનં ગોત્રભિદો ઽધિતસ્થૌ
જાતઃ કુલે તસ્ય કિલેન્દુકીર્તેઃ કુલપ્રદીપો નૃપતિર્દિલીપઃ ।
અતિષ્ઠદેકોનશતક્રતુત્વે શક્રાભ્યસૂયાવિનિવૃત્તયે યઃ
યસ્મિન્મહીં શાસતિ માનિનીનાં નિદ્રાં વિહારાર્ધપથે ગતાનામ્ ।
વાતો ઽપિ નાસ્રંસયદંશુકાનિ કો લમ્બયેદાભરણાય હસ્તમ્
પુત્રો રઘુસ્તસ્ય પદં પ્રશાસ્તિ મહાક્રતોર્વિશ્વજિતઃ પ્રયોક્તા ।
ચતુર્દિગાવર્જનસમ્ભૃતાં યો મૃત્પાત્રશેષામકરોદ્વિભૂતિમ્
આરૂઢમદ્રીનુદધીન્પ્રતીર્ણં ભુજઙ્ગમાનાં વસતિં પ્રવિષ્ટમ્ ।
ઊર્ધ્વં ગતં યસ્ય ન ચાનુબન્ધિ યશઃ પરિચ્છેત્તુમિયત્તયાલમ્
અસૌ કુમારસ્તમજો ઽનુજાતસ્ત્રિવિષ્ટપસ્યેવ પતિં જયન્તઃ ।
ગુર્વીં ધુરં યો ભુવનસ્ય પિત્ર્યાં ધુર્યેણ દમ્યઃ સદૃશીં બિભર્તિ
કુલેન કાન્ત્યા વયસા નવેન ગુણૈશ્ચ તૈસ્તૈર્વિનયપ્રધાનૈઃ ।
ત્વમાત્મનસ્તુલ્યમિમં વૃણીષ્વ રત્નં સમાગચ્છતુ કાઞ્ચનેન
તતઃ સુનન્દાવચનાવસાને લજ્જાં મૃદૂકૃત્ય નરેન્દ્રકન્યા ।
દૃષ્ટ્યા પ્રસાદામલયા કુમારં પ્રત્યગ્રહીત્સંવરણસ્રજેવ
સા યૂનિ તસ્મિન્નભિલાષબન્ધં શશાક શાલીનતયા ન વક્તુમ્ ।
રોમાઞ્ચલક્ષ્યેણ સ ગાત્રયષ્ટિં ભિત્ત્વા નિરાક્રામદરાલકેશ્યાઃ
તથાગતાયાં પરિહાસપૂર્વં સખ્યાં સખી વેત્રધરા બભાષે ।
આર્યે વ્રજામો ઽન્યત ઇત્યથૈનાં વધૂરસૂયાકુટિલં દદર્શ
સા ચૂર્ણગૌરં રઘુનન્દનસ્ય ધાત્રીકરાભ્યાં કરભોપમોરૂઃ ।
આસઞ્જયામાસ યથાપ્રદેશં કણ્ઠે ગુણં મૂર્તમિવાનુરાગમ્
તયા સ્રજા મઙ્ગલપુષ્પમય્યા વિશાલવક્ષઃસ્થલલમ્બયા સઃ ।
અમંસ્ત કણ્ઠાર્પિતબાહુપાશાં વિદર્ભરાજાવરજાં વરેણ્યઃ
શશિનમુપગતેયં કૌમુદી મેઘમુક્તં જલનિધિમનુરૂપં જહ્નુકન્યાવતીર્ણા ।
ઇતિ સમગુણયોગપ્રીતયસ્તત્ર પૌરાઃ શ્રવણકટુ નૃપાણામેકવાક્યં વિવવ્રુઃ
પ્રમુદિતવરપક્ષમેકતસ્તત્ક્ષિતિપતિમણ્ડલમન્યતો વિતાનમ્ ।
ઉષસિ સર ઇવ પ્રફુલ્તપદ્મં કુમુદવનપ્રતિપન્નનિદ્રમાસીત્
મૂળ પાઠ: Raghuvaṃśa-kashm, 1-6 · Edition: of Dominic Goodall and Harunaga Isaacson: The Raghupañcikā of Vallabhadeva, being the earliest commentary on the Raghuvaṃśa of Kālidāsa, Critical Edition with Introduction and Notes, Volume 1. Groningen: Egbert Forsten 2003. · Data entry Dominic Goodall · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0