પ્રમાણવાર્ત્તિકટીકા · અધ્યાય 9

। .. .. .. + + + વ્યક્ત્યસન્નિધાને તત્સન્નિધાને તુ સમર્થા ભવતિ । તતો ન નિત્યં દર્શનમ્ અદર્શનં વા જાતેર્ ઇત્ય્ અત આહ । સ્વભાવેત્યાદિ । નિત્યત્વેનાનાધેયાતિશયત્વાદ્ ઇતિ ભાવઃ । યદિ જાતેર્ નસ્તિ વ્યક્તિસ્ તત્ કિં વ્યક્ત્યૈવૈકત્ર સા વ્યક્તે
એ પ્રમાણવાર્ત્તિકટીકા
ર્1 ॥। .. .. .. .. .. .. .. .. .. .. ભાવાદ્ એકત્વાજ્ જાતેર્ વ્યક્તૈવ પ્રકાશિતૈવ સર્વત્ર વ્યક્તિશૂન્યે દેશે વિજાતીયે ચ વ્યક્તિભેદે વ્યક્તિશૂન્યેષ્વ્ અપીતિ અપિશબ્દાદ્ વિજાતિયે ઽપિ વ્યક્તિભેદે સામાન્યસ્ય વ્યંજિકયા વ્યક્તિસ્ તયા સામાન્યગ્રાહિણઃ । ઇન્દ્રિયસ્ય યઃ સંબન્ધસ્ તદપએક્ષયા ।

। .. .. વ્યક્ત્. .. .. .. તે ન વ્યંજકસ્ તતો વ્યાપિનિ ન સર્વત્ર દર્શનમ્ ઇત્ય્ અત આહ । ન ચેત્યાદિ । ચશાબ્દેનૈતદ્ આહ । અપેક્ષિતાં નામ વ્યક્તિં જાતિસ્ તથાપિ તસ્યાઃ સર્વત્ર દર્શનં સ્યાદ્ એવ તથા હિ યત્ર તાવદ્ વ્યંજિકા વ્યક્તિસંનિહિતા તત્ર સા જાતિર્ દૃશ્યા સંપન્ના તદ્ એવ ચ રૂપં તસ્યાઃ સર્વત્રેતિ । અપિ ચ । ન ચ સા જાતિર્ વ્યક્ત્યપેક્ષિણી ।

। .. .. વક્રોક્ત્યા દર્શયતિ । યદિ વ્યક્તપેક્ષિણી સ્યાત્* । યદિ વ્યંજિકા વ્યક્તિર્ જાતેર્ ભવતીતિ યાવત્* । એવં ચ જાતિવ્યક્ત્યોર્ યથાક્રમં વ્યઙ્ગ્યવ્યંજકભાવે ઽભ્યુપગમ્યમાને યો ન્યાયો ઽત્ર દૃષ્ટઃ સો ઽઙ્ગીકર્તવ્યઃ । કશ્ ચાત્ર ન્યાય ઇત્ય્ આહ । વ્યંજકાપ્રતિપત્તાવ્ ઇત્યાદિ સામાન્યતદ્વતોસ્ તુ વ્યઙ્ગ્યવ્યંજકયોઃ પુનર્ વિપર્યયઃ । કસ્માદ્ ઇષ્ટઃ । તથા ।