ફલદીપિકા · અધ્યાય p11

આયુર્ભાવ
જાતે કુમારે સતિ પૂર્વમાર્યૈ
રાયુર્વિચિન્ત્યં હિ તતઃ ફલાનિ ।
વિચારણીયા ગુણિનિ સ્થિતેતદ્
ગુણાઃ સમસ્થાઃ ખલુ લક્ષણજ્ઞૈઃ

કેચિદ્યથાધાનવિલગ્નમન્યે શીર્ષોદયં ભૂપતનં હિ કેચિત્ ।
હોરાવિદશ્ચિતનકાયયોન્યોર્વિયોગકાલં કથયન્તિ લગ્નમ્

આદ્વાદશાબ્દાન્નરયોનિજન્મના-
માયુષ્કલા નિશ્ચયિતું ન શક્યતે
માત્રા ચ પિત્રા કૃતપાપકર્મણ
બાલગ્રહૈર્નશમુપૈતિ બાલકઃ

આદ્યે ચતુષ્કે જનનીકૃતાઘૈ-
ર્મધ્યે ચ પિત્રાર્જિતપાપસઙ્ધૈઃ ।
બાલસ્તદન્ત્યાસુ ચતુઃશરત્સુ
સ્વકીયદોષૈઃ સમુપૈતિ નાશમ્

તદ્દોષશાન્ત્યૈ પ્રતિજન્મતાર-
માદ્વદશાબ્દં જપહોમપૂર્વમ્ ।
આયુષ્કરં કર્મ વિધાય તાતા
બાલં ચિકિત્સાદિભિરેવ તક્ષેત્

આષ્ટૌ બાલારિષ્ટમાદૌ નરાણં
યોગારિષ્ટં પ્રાહુરાવીંશતિ સ્યાત્ ।
અલ્પં ચાદ્વાત્રિંશતં મધ્યમાયુ-
શ્ચાસપ્તત્યાઃ પૂર્ણમાયુઃ શતાન્તમ્

નૃણાં વર્ષશતં હ્યાયુસ્તાસ્મીંસ્ત્રેધા વિભજ્યતે ।
અલ્પં મધ્યં દીર્ઘમાયુરિત્યેતત્સર્વસમ્મતમ્

મૃત્યુઃ સ્યાદ્દિનમૃત્યુરુગ્વિષઘટીકાલેઽથ તિષ્યેઽમ્બુભે
તાતામ્બાસુતમાતુલાન્પદવશાત્ત્વાષ્ટ્રે ચ હન્યાત્તથા ।
મૂલર્ક્ષે પિતૃમાતૃવંશવિલયં તસ્યાન્ત્યપાદે શ્રિયાં
સાર્પે વ્યસ્તમિદં ફલં ન શુભસમ્બન્ધં વિલગ્નં યદિ

પાપાપ્તેક્ષિતરાશિસન્ધિજનને સદ્યો વિનાશં ધ્રુવં
ગણ્ડાન્તે પિતૃમતૃહા શિશુમૃતિર્જીવેદ્યદિ ક્ષ્માપતિઃ ।
જાતઃ સન્ધિચતુષ્ટયેઽપ્યશુભસંયુક્તેક્ષિતે સ્યાન્મૃતિ-
ર્મૃર્ત્યોભાર્ગગતે ચ સા સાતિ વિધૌ કેન્દ્રોઽષ્ટમે વા મૃતિઃ

ચાન્દ્રં રૂપં લોકશૂરો વરજ્ઞઃ
કુડ્યે ચિત્રં ભાગ્યલોકે શુકાનામ્ ।
મેને રાજ્યં મૃત્યુભાગાઃ પ્રદિષ્ટા
મેષાદિનાં વર્ણસમ્ખ્યૈહીમાંશોઃ

દાનં ધેનો રુદ્ર રૌદ્રી મુખેન
ભાગ્યા ભાનુર્ગોત્ર જાયા નખેન ।
પુત્રી નિત્યં મૃત્યુભાગાઃ ક્રમેણ
મેષાદીનાં તેષુ જાતા ગતાયુઃ

રન્ધ્રે કેન્દ્રેષુ પાપૈરુદયનિધનગૈર્વથ લગ્નાસ્તયોર્વ
લગ્નેઽબ્જેવોગ્રમધ્યે વ્યયમૃતિરિપુગે દુર્બલે શીતભનૌ ।
ક્ષીણેન્દૌ સાશુભે વા તનુમદગુરુધીભાજિ રન્ધ્રાસ્તગોગ્રૈ-
મૃત્યુઃ સ્યાદશુ કેન્દ્રે ન યદિ શુભખગાઃ સદ્યુતિર્વીક્ષણં વા

જન્મેશોઽથ વિલગ્નપો યદિભવેદ્દુસ્થોઽબલો વત્સરૈ-
સ્તદ્રાશિપ્રમિતૈશ્ચ મારયતિ તન્માસૈદૃર્ગાણાધિપઃ ।
અંશેશો દિવસૈસ્તથા યદિ મૃતિર્દ્વિત્ર્યાદિયોગાન્બહૂ-
નાલોચ્ય પ્રવદેત્સુતાષ્ટમગતૈઃ પાપૈરરિષ્ટં શિશોઃ

લગ્નેન્દ્વોસ્તદધીસયોરપિ મિથો લગ્નેશરન્ધ્રેશયો-
ર્દ્રેક્કાણાસ્વનવાંશકાદપિ મિથસ્તદ્દ્વાદશાંશાત્ક્રમાત્ ।
આયુર્દીર્ઘસમાલ્પતાં ચરનગવ્દ્યાંગૈશ્ચરેઽથ સ્થિરે
બ્રૂયાદ્દ્વન્દ્વચરસ્થિરૈરુભયભૈઃ સ્થાસ્નુદ્વિદેહાટનૈઃ

લગ્નાધીશશુભાઃ ક્રમાદ્બહુસમાલ્પાયુંષિ કેન્દ્રાદિગાઃ
રન્ધ્રેશોગ્રખગાસ્તથા યદિ ગતા વ્યસ્તં વિદધ્યુઃ ફલં ।
જન્મેશાષ્ટમનાથયોરુદયપચ્છિદ્રેશયોર્મૈત્રતો
ભાસ્વલ્લગ્નપયાશ્ચિરાયુરહિતેઽલ્પાયુઃ સમે મધ્યમઃ

લગ્નાધિપો લગ્નનવંશનાયકો
જન્મેશ્વરો જન્મનવાંશનાયકઃ ।
સ્વસ્વાષ્ટમેશાદ્યદિ ચેદ્બલાન્વિતા
દીર્ઘયુષઃ સ્યુવિપરીતમન્યથ

લગ્નેશ્વરાદતિબલી નિધનેસ્વરોઽસૌ
કેન્દ્રસ્થિતો નિધનરિઃ ફગતિશ્ચ પાપૈઃ ।
તસ્યાયુરલ્પમથવા યદિ મધ્યમાયુ-
રુત્સાહસંકટવશાત્પરમાયુરેતિ

નરોઽલ્પાયુયોર્ગે પ્રથમભગણે નશ્યતિ શને-
ર્દ્વિતીયે મધ્યાયુર્યદિ ભવતિ દીર્ઘયુષિ સતિ ।
તૃતિયે નિર્યાણં સ્ફુટજશનિગુર્વર્કહિમગૂન્
દશાં ભુક્તિ કષ્ટમપિ વદતિ નિશ્ચિત્ય સુમતિઃ

સપાપો લગ્નેશો રવિહતરુચિર્નીચરિપુગો
યદા દુઃસ્થાનેષુ સ્થિતિમુપગતો ગોચરવશાત્ ।
તનૌ વા તદ્યોગો યદિ નિધનમાહુસ્તનુભૃતાં
નવાંશાદ્દ્રેક્કાણાચ્છિશિરકરલગ્નાદપિ વદેત્

શશી તદારૂઢગૃહાધિપશ્ચ
લગ્નાધિનાથશ્ચ યદા ત્રયોઽમી ।
ગુણાધિકાઃ સદ્ગ્રહદૃષ્ટયુક્ત
ગુણધિકં તં કથયન્તિ કાલમ્

લગ્નાધિપોઽતિબલવાનશુભૈરદૃષ્ટઃ
કેન્દ્રસ્થિતઃ શુભખગૈરવલોક્યમાનઃ ।
મૃત્યું વિહાય વિદધાતિ સ દીર્ઘમાયુઃ
સાર્દ્ધં ગુણૈર્બહુભિરૂર્જિતરાજલક્ષ્મ્યા

સર્વતિશાય્યતિબલઃ સ્ફુરદંશુજાલો
લગ્ને સ્થિતઃ પ્રશમયેત્ સુરરાજમન્ત્રી
એકો બહૂનિ દુરિતાનિ સુદુસ્તરાણિ
ભક્ત્યા પ્રયુક્ત્યા ઇવ ચક્રધરે પ્રણમઃ

મૂર્તેસ્ત્રિકોણાગમકણ્ટકેષુ રવીન્દુજીવર્ક્ષનવાંશસંસ્થઃ ।
સુકર્મકૃન્નત્યમશેષદોષાન્મુષ્ણાતિ વદ્ધિષ્ણરનુષ્ણરશ્મિઃ

કેન્દ્રત્રિકોણનિધનેષુ ન યસ્ય પાપા
લગ્નાધિપઃ સુરગુરુશ્ચ ચતુષ્ટયસ્થૌ ।
ભુક્ત્વા સુખાનિ વિવિધાનિ સુપુણ્યકર્મા
જીવેચ્ચ વત્સરશતં સ વિમુક્તરોગઃ

શ્ચીપત્યુદીરિતદશાભિરથાષ્ટવર્ગત્-
યત્કાલચક્રદશયોડુદશાપ્રકારાત્ ।
સમ્યક્સ્ફુટાભિહતયા ક્રિયયાપ્તવાક્યા-
દાયુર્બુધો વદતુ ભૂરિપરીક્ષયા ચ