પરશુરામકલ્પસૂત્ર · અધ્યાય 10

10. ખણ્ડ: સર્વ-સાધારણ-ક્રમ
અથ્âતઃ સર્વેષાં મન્ત્રાણાં સામાન્ય-પદ્ધતિં વ્યાખ્યાસ્યામઃ

શ્યામા-વત્ સન્ધ્યા-ઽઽદ્ય્-અર્ઘ્ય-શોધન-પર્યન્તં ન્યાસ-વર્જમ્

અનુક્ત-ષડ્-અઙ્ગસ્ય ષડ્-જાતિ-યુક્ત-માયયા ષડ્-અઙ્ગમ્

બિન્દુ-ત્રિ-ષડ્-અર-નાગ-દલ-ચતુષ્-પત્ર-ચતુર્-અસ્ર-મયં ચક્રમ્

બિન્દૌ મુખ્ય-દેવતેચ્છા-જ્ઞાન-ક્રિયા-શક્તયસ્ ત્ર્ય્-અસ્રે, ષડ્-અરે તત્-તત્-ષડ્-અઙ્ગાન્ય્ અષ્ટ-દલે બ્રાહ્મ્ય્-આદ્યાઃ, ચતુર્-દલે ગણપતિ-દુર્ગા-બટુક-ક્ષેત્રેશાશ્, ચતુર્-અસ્રે દિક્-પાલાઃ

ત્રિતારી-કુમારીભ્યાં સર્વે ક્રમ-મન્ત્રાઃ પ્રયોક્તવ્યાઃ

તત્-તન્-મૂલેન્âવાહનં કલા-મનુના બલિર્ અનેન ક્રમેણ્âહુતિઃ

અથ રશ્મિ-માલા

સુપ્તોત્થિતેનૈષા મનસૈકવારમ્ આવર્ત્યા

(1) પ્રણવો ભૂર્ ભુવસ્ સુવઃ -
તત્-સવિતુર્ વરેણિયં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
ઇતિ ત્રિંશદ્-વર્ણા ગાયત્રી ॥
(2) યત ઇન્દ્ર ભયામહે તતો નો અભયં કુરુ ।
મઘવઞ્ છગ્ધિ તવ તન્ ન ઊતયે વિદ્વિષો વિમૃધો જહિ ॥
સ્વસ્તિ-દા વિશસ્-પતિર્ વૃત્ર-હા વિમૃધો વશી ।
[258] વૃષેન્દ્રઃ પુર એતુ નઃ સ્વસ્તિ-દા અભયઙ્કરઃ ॥
ઇત્ય્ ઐન્દ્રી સપ્તષષ્ટ્ય્-અર્ણા સઙ્કટે ભય-નાશિની ॥
(3) પ્રણવો ઘૃણિસ્ સૂર્ય આદિત્ય ઇત્ય્ અષ્ટ્âર્ણા સૌરી તેજો-દા ॥
(4) પ્રણવઃ કેવલો બ્રહ્મ-વિદ્યા મુક્તિ-દા ॥
(5) તારઃ પરો-રજસે (ઽ)સાવદ્ ઓમ્ ઇતિ નવ્âર્ણા તુર્ય-ગાયત્રી સ્વૈક્ય-વિમર્શિની ॥
રશ્મિ-પઞ્ચકમ્ એતન્-મૂલ-હૃત્-ફાલ-વિધિબિલ-દ્વાદશ્âન્ત-બીજતયા વિમૃષ્ટવ્યમ્

(1) સૂર્ય્âક્ષિ-તેજસે નમઃ । (2) ખેચરાય નમઃ । (3) અસતો મા સદ્ ગમય । (4) તમસો મા જ્યોતિર્ ગમય । (5) મૃત્યોર્ મા ઽમૃતં ગમય । (6) ઉષ્ણો ભગવાન્ શુચિ-રૂપઃ । (7) હંસો ભગવાન્ શુચિર્ અપ્રતિરૂપઃ ॥
(8) વિશ્વ-રૂપં ઘૃણિનં જાત-વેદસં
હિરણ્-મયં જ્યોતિર્ એકં તપન્તમ્ ।
સહસ્ર-રશ્મિઃ શતધા વર્તમાનઃ
પ્રાણઃ પ્રજાનામ્ ઉદયત્ય્ એષ સૂર્યઃ ॥
[259] (9) ઓં નમો ભગવતે સૂર્યાય અહો વાહિનિ વાહિન્ય્ અહો વાહિનિ વાહિનિ સ્વાહા ॥
(10) વયસ્ સુપર્ણા ઉપસેદુર્ ઇન્દ્રં
પ્રિયમેધા ઋષયો નાથ-માનાઃ ।
અપધ્વાન્તમ્ ઊર્ણુહિ પૂર્ધિ ચક્ષુર્
મુમુગ્ધ્ય્ અસ્માન્ નિધયેવ બદ્ધાન્ ॥
(11) પુણ્ડરીક્âક્ષાય નમઃ । (12) પુષ્કરેક્ષણાય નમઃ । (13) અમલેક્ષણાય નમઃ । (14) કમલેક્ષણાય નમઃ । (15) વિશ્વ-રૂપાય નમઃ । (16) શ્રી-મહા-વિષ્ણવે નમઃ ॥
ઇતિ ષોડશ-મન્ત્ર-સમષ્ટિ-રૂપિણી દૂર-દૃષ્ટિ-પ્રદા ચાક્ષુષ્મતી વિદ્યા

પ્રણવો ગન્ધર્વ-રાજ વિશ્વા-વસો મમ અભિલષિત્âમુકાં કન્યાં પ્રયચ્છ તતો ઽગ્નિ-વલ્લભેત્ય્ ઉત્તમ-કન્યા-વિવાહ-દાયિની વિદ્યા

તારો નમો રુદ્રાય પથિ-ષદે સ્વસ્તિ મા સમ્પારય - ઇતિ માર્ગ-સઙ્કટ-હારિણી વિદ્યા

તારસ્ તારે પદમ્ ઉક્ત્વા તુત્તારે તુરે શબ્દં ચ દહન-દયિતેતિ જલ્âપચ્-છમની વિદ્યા

અચ્યુતાય નમઃ, અનન્તાય નમઃ, ગોવિન્દાય નમઃ - ઇતિ મહા-વ્યાધિ-વિનાશિની નામ-ત્રયી વિદ્યા

પઞ્ચેમા રશ્મયો મૂલ્âદિ-પરિકરતયા પ્રપઞ્ચ્યાઃ

પ્રણવઃ કમલા ભુવના મદનો ગ્લાચ્ ચતુર્દશ-પઞ્ચદશૌ ગં ગણપતયે વર-યુગલં દ સર્વ-જનં મે શબ્દો વશમ્ આનય્âગ્નિ-વામ-લોચનેતિ મહા-ગણપતિ-વિદ્યા પ્રત્યૂહ-શમની

પ્રણવો નમઃ શિવાયૈ, પ્રણવો નમઃ શિવાયેતિ દ્વાદશ્âર્ણા, શિવ-તત્ત્વ-વિમર્શિની વિદ્યા

પ્રણવઃ ક્âષ્ટમ-દક્ષ-શ્રુતિ-બિન્દુ-પિણ્ડો ભૃગુ-ષોડશો માં પાલય-દ્વન્દ્વમ્ ઇતિ દશ્âર્ણા મૃત્યોર્ અપિ મૃત્યુર્ એષા વિદ્યા

તારઃ નમો બ્રહ્મણે ધારણં મે અસ્ત્વ્ અનિરા-કરણં ધારયિતા ભૂયાસં કર્ણયોઃ શ્રુતં મ્âચ્યોઢ્વં મમ્âમુષ્ય ઓં - ઇતિ શ્રુત-ધારિણી વિદ્યા

શ્રીકણ્ટ્âદિ-ક્ષ્âન્તાઃ સર્વે વર્ણાઃ બિન્દુ-સહિતાઃ માતૃકા સર્વ-જ્ઞતા-કરી વિદ્યા

રશ્મયઃ પઞ્ચ મૂલ્âદિ-રક્ષા-ઽઽત્મકતયા યષ્ટવ્યાઃ

શિવ-શક્તિ-કામ-ક્ષિતિ-માયા-રવ્îન્દુ-સ્મર-હંસ-પુરન્દર-ભુવના-પરા-મન્મથ-વાસવ-ભૌવનાશ્ ચ શિવ્âદિ-વિદ્યા સ્વ-સ્વરૂપ-વિમર્શિની

ક્લ-શબ્દાદ્ વામેક્ષણ-બિન્દુર્ એકો ઽનન્ત-યોનિ-બિન્દવો ઽન્યઃ શઙ્કર-પરા-ત્રિશૂલ-વિસૃષ્ટયો ઽપરશ્ ચૈત એવ ખણ્ડાઃ પ્રતિલોમાઃ ષટ્-કૂટા સમ્પત્-કરી વિદ્યા

સમ્ ઉચ્ચાર્ય સૃષ્ટિ-નિત્યે સ્વાહેતિ હમ્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સ્થિતિ-પૂર્ણે નમઃ - ઇત્ય્ અનલ-બિન્દુ-મહા-સંહારિણી કૃશે પદાચ્ ચણ્ડ-શબ્દઃ કાલિ ફટ્ - ઇત્ય્ અગ્નિ-બિન્દુ-સપ્તમ-મુદ્રા-બીજં મહા-નાખ્યે અનન્ત-ભાસ્કરિ મહા-ચણ્ડ-પદાત્ કાલિ ફટ્ - ઇતિ સૃષ્ટિ-સ્થિતિ-સંહાર્âખ્યાનાં પ્રાતિલોમ્યં ખેચરી-બીજં મહા-ચણ્ડ-વાણી ચ યોગ્îશ્વર્îતિ વિદ્યા-પઞ્ચક-રૂપિણી કાલ-સઙ્કર્ષિણી પરમ્âયુઃ-પ્રદાયિની

ત્રિતારી સપ્તમ-મુદ્રા શિવ-યુક્-શક્તિર્ અહં-યુગલમ્ એતત્-પઞ્ચૈવ લોમ્યમ્ ઇતિ શુદ્ધ-જ્ઞાન-મયી શામ્ભવી વિદ્યા

ભૃગુ-ત્રિશૂલ-વિસૃષ્ટયઃ પરા-વિદ્યા

પઞ્ચેમા રશ્મયો મૂલ્âદ્ય્-અધિષ્ઠાનતયા પરિકલ્પનીયાઃ

વાક્-કામ-શક્તયો ઽનુલોમ-વિલોમાઃ પુનર્ અનુલોમાઃ - ઇતિ શ્રિયો ઽઙ્ગ-બાલા

ભુવના કમલા સુભગા તારો નમો ભગવતિ પૂર્ણે શેખરમ્ અન્ન મમ્âભિલષિતમ્ ઉક્ત્વા ઽન્નં દેહિ દહન-જાયેતિ શ્રિય ઉપ્âઙ્ગમ્ અન્ન-પૂર્ણા

પ્રણવઃ પાશ્âદિ-ત્ર્ય્-અર્ણા એહિ પરમેશ્વર્îત્ય્ ઉક્ત્વા વહ્નિ-વામ્âક્ષ્ય્-ઉક્તિર્ ઇતિ શ્રી-પ્રત્યઙ્ગમ્ અશ્વ્âરૂઢા

તારિ-ત્રિકં સપ્તમ-મુદ્રા શિવ-શક્તિ-સંવર્ત-પુ-પઞ્ચમ-પુરન્દર-વ-ર-યૂં શક્તિ-શિવ-ક્ષ-મ્âન્તે વ્âદિ-વ-ર-યીં શિવ-ભૃગુ-ત્રિશૂલ-બિન્દુ-ભૃગુ-શિવ-ત્રિશૂલ-વિસૃષ્ટયઃ શ્રી-પૂર્વં સ્વ-ગુરુ-નામતો ઽષ્ટ્âક્ષરી ચેતિ શ્રી-પાદુકા ચ

એતાભિશ્ ચતસૃભિર્ યુક્તા મૂલ-વિદ્યા સામ્રાજ્ઞી મૂલ્âધારે વિલોચનીયા

માદન-શક્તિ-બિન્દુ-માલિની-વાસવ-માય્âઘોષ-દોષાકર-કન્દર્પ-ગગન-મઘવદ્-ભુવન-ભૃગુ-પુષ્પબાણ-ભૂ-માયેતિ સેયં તસ્યા મહા-વિદ્યા

વાઙ્-નતિર્ ઉચ્છિષ્ટ-ચાણ્ડલિ માતમ્ ઉક્ત્વા ગિ સર્વ-પદાદ્ વશઙ્કરિ વહ્નિ-વામ-લોચનેતિ શ્યામા-ઽઙ્ગં લઘુ-શ્યામા

કુમારીમ્ ઉચ્ચાર્ય વદ-દ્વન્દ્વં વાક્-પદં વાદિનિ વહ્નિ-પ્રિયેતિ શ્યામોપાઙ્ગં વાગ્-વાદિની

પ્રણવ ઓ-પિ-ના-કુ-દં-પ-વૃ-પ-સ-સ્યૈ-ચ-શા-ચા-મા-હ-દ-શબ્દાઃ, ષ્ઠા-ધા-ન-લી-તૈઃ-રિ-તા-વિઃ-ર્વ-વા-ઈ-ના-રુ-મિ-વા-યેચ્-છેખરા, નકુલી શ્યામા-પ્રત્યઙ્ગમ્

લલિતા-પાદુક્âદિ-ત્રિક-સ્થાને કુમારી યોજ્યા શિષ્ટં તદ્-વત્ - ઇતિ શ્યામા-પાદુકા ચ

ચતસૃભિર્ યુક્તા હૃચ્-ચક્રે શ્યામા યષ્ટવ્યા

તદ્-વિદ્યા તુ ત્રિતારી કુમારી ન-ભ-વ-શ્રી-તં-શ્વ-સ-જ-મ-હા-સ-મુ-રં-નિ-માયા-સ-રા-વ-ક-સ-સ્ત્રી-રુ-વ-ક-સ-દુ-મૃ-વ-ક-સ-સ-વ-ક-સ-લો-વ-ક-અ-કં-વ-મા-ય-હા-વર્ણા ઓં-મો-ગ-તિ-મા-ગી-રિ-ર્વ-ન-નો-રિ-ર્વ-ખ-જિ-મદન-શ્રીં-ર્વ-જ-શં-રિ-ર્વ-પુ-ષ-શં-રિ-ર્વ-ષ્ટ-ગ-શં-રિ-ર્વ-ત્વ-શં-રિ-ર્વ-ક-શં-રિ-મુ-મે-શ-ન-સ્વા-ઽન્ત મન્ત્ર્âદિ બીજ-ષટ્કં પ્રાતિલોમ્યમ્ ઇતિ અષ્ટનવતિ-વર્ણાઃ

હરઃ સ-બિન્દુર્ વા-પૂર્વ-રાહિ સ્થાણુઃ સ-બિન્દુર્ ઉન્મત્ત-પદં ભૈ-શબ્દો રવિ-પાદુકાભ્યાં નમ ઇતિ વાર્તાલ્ય્-અઙ્ગં લઘુ-વાર્તાલી

વેદ્âદિ-ભુવનં નમો વારાહિ ઘોરે સ્વપ્નં ઠ-દ્વિતયં અગ્નિ-દારા - ઇતિ વાર્તાલ્ય્-ઉપાઙ્ગં સ્વપ્ન-વાર્તાલી સ્વપ્ને શુભ્âશુભ-ફલ-વક્ત્રી

વાગ્ ઘૃદયં ભગવતિ તિરસ્કરિણિ મહા-માયે પશુ-પદાજ્ જન-મનશ્-ચક્ષુસ્-તિરસ્કરણં કુરુ-દ્વિતયં વર્મ ફટ્ પાવક-પરિગ્રહ ઇતિ વાર્તાલી-પ્રત્યઙ્ગં, તિરસ્કરિણી

શ્યામા-પાદુકા-મન્ત્ર્âદિ-ત્રિ-બીજમ્ અપહાય વાગ્ ગ્લૌમ્ - ઇતિ યોજ્યમ્ । એષા વાર્તાલી-પાદુકા

વિદ્યાભિર્ એતાભિર્ યુક્તા ફાલ-ચક્રે પરિપૂજ્યા ભગવત્îયં ભૂદાર-મુખી

મનુર્ ઇદમ્ ઈયો ઽયં વાક્-પુટિતં ગ્લૌં ન-ભ-વ-વા-લિ-ર્તા-વા-હિ-રા-વ-હ-ખિ-રા-મુ-અં-અં-નિ-મઃ-ધે-ધિ-ન-જં-જં-નિ-મઃ-હે-હિ-ન-સ્તં-સ્તં-નિ-મઃ-ર્વ-ષ્ટ-દુ-નાં-ર્વે-સ-વાક્-ત્ત-ક્ષુ-ખ-તિ-હ્વા-ભ-કુ-કુ-શી-વ-શબ્દા યથા-ક્રમં મો-ગ-તિ-ર્તા-વા-લિ-રા-વા-હિ-રા-મુ-વ-હ-ખિ-ધે-ધિ-ન-રું-રું-નિ-મઃ-ભે-ભિ-ન-મો-મો-નિ-મઃ-ભે-ભિ-ન-સ-દુ-પ્ર-ષ્ટા-સ-ષાં-ર્વ-ચિ-ચ-ર્મુ-ગ-જિ-સ્તં-નં-રુ-રુ-ઘ્રં-શ્યં-શબ્દોપેતા વાક્ ગ્લૌં વિસૃષ્ટ્ય્-અન્તાશ્ ચ સપ્તમાશ્ ચત્વારો વર્મ્âસ્ત્રાય ફડ્ ઇતિ દ્વાદશોત્તરશત્âક્ષરા

પઞ્ચમૈકાદશ-બીજ-વર્જા શ્રીર્ એવ શ્રી-પૂર્તિ-વિદ્યા બ્રહ્મ-કોટરે યષ્ટવ્યા

શ્યામા-પાદુકા-પ્રથમ-ત્રિક-સ્થાને તાર-ત્રયં કુમારી વાક્ ગ્લૌં - ઇતિ યોજ્યમ્ । તતઃ પરસ્તાચ્ છેષં સમાનમ્

ઇયં મહા-પાદુકા સર્વ-મન્ત્ર-સમષ્ટિ-રૂપિણી સ્વૈક્ય-વિમર્શિની મહા-સિદ્ધિ-પ્રદાયિની દ્વાદશ્âન્તે યષ્ટવ્યા

એવં રશ્મિ-માલા સમ્પૂર્ણા । સર્વ-ગાત્રઃ શુદ્ધ-વિદ્યા-મય-તનુઃ સ એવ પરમ-શિવઃ

અથ વિઘ્ન-દેવતાઃ । ઇરિ-મિલિ-કિરિ-કિલિ-પદાત્ પરિમિરોમ્ ઇત્ય્ એકઃ । પ્રણવો માયા નમો ભગવતિ મહા-ત્રિપુરાદ્ ભૈ-વર્ણાદ્ રવિ-પદમ્ અનુ મમ ત્રૈપુરરક્ષાં કુરુ કુરુ - ઇતિ દ્વિતીયઃ । સંહર સંહર વિઘ્ન-રક્ષો-વિભીષકાન્ કાલય હું ફટ્ સ્વાહા - ઇતિ તૃતીયઃ । બ્લૂં રક્તાભ્યો યોગિનીભ્યો નમઃ - ઇતિ ચતુર્થઃ । સાં સારસાય બહ્વ્-આશનાય નમઃ - ઇતિ પઞ્ચમઃ । દુમુલુષુ મુલુષુ માયા ચામુણ્ડાયૈ નમઃ - ઇતિ ષષ્ઠઃ । એતે મનવો લલિતા-જપ-વિઘ્ન-દેવતાઃ

હસન્તિ હસિત્âલાપે પદં માતમ્ ઉક્ત્વા ગી-પરિચારિકે મમ ભય-વિઘ્ન-નાશં કુરુ-દ્વિતયં સ-વિસર્ગ-ઠ-ત્રિતયમ્ ઇતિ શ્યામા-વિઘ્ન-દેવી

સ્તં સ્તમ્ભિન્યૈ નમઃ - ઇતિ કોલ-મુખી-વિઘ્ન-દેવી

એતે તત્-તજ્-જપ્âરમ્ભે જપ્તવ્યાઃ

લલિતા પ્રાહ્ણે । અપર્âહ્ણે શ્યામા । વાર્તાલી રાત્રૌ । બ્રાહ્મે મુહૂર્તે પરા

વ્યવહાર-દેશ-સ્વ્âત્મ્ય-પ્રાણોદ્વેગ-સહાય્âમય-વયાંસિ પ્રવિચાર્યૈવ તદ્-અનુકૂલઃ પઞ્ચ-મ્âદિ-પરામર્શઃ

સર્વ-ભૂતૈર્ અવિરોધઃ

પરિપન્થિષુ નિગ્રહઃ

અનુગ્રહઃ સંશ્રિતેષુ

ગુરુ-વત્ ગુરુ-પુત્ર-કલત્ર્âદિષુ વૃત્તિઃ

આદિમસ્ય સ્વયં સેવનમ્ આગમ-દૃષ્ટ્યા દોષ-દં ત્યાજ્યમ્

સ્âનન્દસ્ય રુચિરસ્ય્âમોદિનો લઘુનો વાર્ક્ષસ્ય ગૌડસ્ય પિષ્ટ-પ્રકૃતિનઃ અન્ધસો વાલ્કલસ્ય કૌસુમસ્ય વા યથા-દેશ-સિદ્ધસ્ય વા તસ્ય પરિગ્રહઃ

તદ્-અનન્તરં મધ્યમયોર્ અસ્વયમ્ અસુ-વિમોચનમ્ । ઉપાદિમે ન્âયં નિયમઃ । મધ્યમે તુ સ્વયં સંજ્ઞપને તત્ર્âયં મન્ત્રઃ -
ઉદ્બુધ્યસ્વ પશો ત્વં હિ ન્âશિવસ્ ત્વં શિવો હ્ય્ અસિ ।
શિવોત્કૃત્તમ્ ઇદં પિણ્ડં મત્તસ્ ત્વં શિવતાં વ્રજ ॥
ઇતિ

સર્વત્ર વચન-પૂર્વં પ્રવૃત્તિઃ

દશ-કુલ-વૃક્ષ્âનુપપ્લવઃ

સ્ત્રી-વૃન્દ્âદિમ-કલશ-સિદ્ધ-લિઙ્ગિ-ક્રીડા-ઽઽકુલ-કુમારી-કુલ-સહકાર્âશોકૈક-તરુ-પરેત્âવનિ-મત્ત-વેશ્યા-શ્યામા-રક્ત-વસના-મત્તેભાનાં દર્શને વન્દનમ્

પઞ્ચ-પર્વસુ વિશેષ્âર્ચા

આરમ્ભ-તરુણ-યૌવન-પ્રૌઢ-તદન્તોન્મન્âનવસ્થોલ્લાસેષુ પ્રૌઢ્âન્તાઃ સમય્âચારાઃ । તતઃ પરં યથા-કામી । સ્વૈર-વ્યવહારેષુ વીર્âવીરેષ્વ્ અયથા-મનનાદ્ અધઃ પાતઃ

રક્તા-ત્યાગ-વિરક્તા-ઽઽક્રમણોદાસીના-પ્રલોભન-વર્જનમ્

ઘૃણા-શઙ્કા-ભય-લજ્જા-જુગુપ્સા-કુલ-જાતિ-શીલાનાં ક્રમેણ્âવસાદનમ્

ગુરુ-પ્રગુરુ-સન્નિપાતે પ્રગુરોઃ પ્રથમં પ્રણતિઃ તદ્-અગ્રે તદ્-અનુરોધેન તન્-નતિ-વર્જનમ્

અભ્યર્હિતેષ્વ્ અપરાઙ્મુખ્યમ્

મુખ્યતયા પ્રકાશ-વિભાવના

અધિજિગમિષા શરીર્âર્થ્âસૂનાં ગુરવે ધારણમ્

એતદ્-ઉક્ત-કરણમ્

અપરીક્ષણં તદ્-વચને વ્યવસ્થા

સર્વથા સત્ય-વચનમ્

પર-દાર-ધનેષ્વ્ અનાસક્તિઃ

સ્વ-સ્તુતિ-પર-નિન્દા-મર્મ-વિરુદ્ધ-વચન-પરિહાસ-ધિક્કાર્âક્રોશ-ત્રાસન-વર્જનમ્

પ્રયત્નેન વિદ્યા-ઽઽરાધન-દ્વારા પૂર્ણ-ખ્યાતિ-સમાવેશનેચ્છા ચેત્ય્ એતે સામાયિક્âચારાઃ

પરે ચ શાસ્ત્ર્âનુશિષ્ટાઃ

ઇત્થં વિદિત્વા વિધિ-વદ્ અનુષ્ઠિતવતઃ કુલ-નિષ્ઠસ્ય સર્વતઃ કૃત-કૃત્યતા શરીર-ત્યાગે શ્વપચ-ગૃહ-કાશ્યોર્ ન્âન્તરં જીવન્-મુક્તઃ

ય ઇમાં દશ-ખણ્ડીં મહોપનિષદં મહા-ત્રૈપુર-સિદ્ધાન્ત-સર્વસ્વ-ભૂતામ્ અધીતે સઃ - સર્વેષુ યજ્ઞેષુ યષ્ટા ભવતિ યં યં ક્રતુમ્ અધીતે તેન તેન્âસ્યેષ્ટં ભવતિ ઇતિ હિ શ્રૂયતે ઇત્ય્ ઉપનિષત્ - ઇતિ શિવમ્

અથ્âતઃ સર્વેષાં મન્ત્રાણાં, અથ સ્વેષ્ટ-મન્ત્રસ્ય, ઇતિ વિધિ-વત્, ઇત્થં સ્âઙ્ગાં, ઇયમ્ એવ મહતી વિદ્યા, અથ પ્રાથમિકે ચતુરસ્રે, અથ હૃચ્-ચક્ર-સ્થિતાં, એવં ગણપતિમ્ ઇષ્ટ્વા, ઇત્થં સદ્-ગુરોઃ, અથ્âતો દીક્ષાં વ્યાખ્યાસ્યામઃ । અથ, એવમ્, અથ, ઇત્થમ્, અથ સ્વેષ્ટેતિ પઞ્ચ

ઇતિ શ્રી-દુષ્ટ-ક્ષત્રિય-કુલ-કાલ્âન્તક-રેણુકા-ગર્ભ-સમ્ભૂત-મહાદેવ-પ્રધાન-શિષ્ય-જામદગ્ન્ય-શ્રી-પરશુરામ-ભાર્ગવ-મહોપાધ્યાય-મહા-કુલ્âચાર્ય-નિર્મિતં કલ્પ-સૂત્રં સંપૂર્ણમ્