પરમેશ્વરસંહિતા · અધ્યાય 16

॥ શ્રીઃ ॥
?0?2 ષોડશોઽધ્યાયઃ
સનકઃ ---------
સ્થાપનં મન્ત્રબિમ્બાનાં પરિજ્ઞાતં યથાવિધિ।
મહોત્સવવિધાનં તુ શ્રોતુમિચ્છામિ સાંપ્રતમ્

શાણ્ડિલ્યઃ -------
મહોત્સવં પ્રવક્ષ્યામિ યથાવન્મુનિપુઙ્ગવ!।
સવ ઇત્યુચ્યતે દુઃખં વિદ્વદ્ભિઃ સમુદાહૃતમ્

ઉદ્ગતઃ સ સવો યસ્માત્ તસ્માદુત્સવ ઉચ્યતે।
નિત્યો નૈમિત્તિકઃ કામ્યસ્ત્રિવિધઃ સ મહોત્સવઃ

વત્સરે વત્સરે યસ્તુ ક્રિયતે સ તુ નિત્યકઃ।
ભૂમિકંપે દિશાં દાહે મહોત્પાતેષુ સત્સુ ચ

દુર્ભિક્ષે વ્યાધિતે રાષ્ટ્રે તથા વૈ શત્રુસંકટે।
અનાવૃષ્ટૌ ચ સર્વત્ર નક્ષત્રપતને ચ ખાત્

હસને ભગવન્મૂર્તેરઙ્ગાનાં ચલને સતિ।
રોદને ચાસનાદ્‌બિમ્બે પરિભ્રમતિ સત્તમ!

વ્યત્યાસે શશિ (દિશિ) સૂર્યસ્ય તથાન્યેષ્વેવમાદિષુ।
શાન્ત્યર્થં યત્ પ્રકુર્વીત સ નૈમિત્તિક ઉચ્યતે

ચતુર્ણાં પુરુષાર્થાનામુદ્દિશ્યાન્યતમં ફલમ્।
ઉત્સવોઽનુષ્ઠિતઃ કામ્યઃ સંકલ્પિતફલપ્રદઃ

એકૈકમુત્સવં વિદ્ધિ ત્રિવિધં મુનિપુંગવ!।
ઉત્તમાદિવિભેદેન તત્ર ચોત્સવકૌતુકે

ક્રિયતે હયુત્સવો યસ્તુ સ ઉત્તમ ઉદાહૃતઃ।
નિત્યઃ સ્નપનબિંબે યઃ સ મધ્યમ ઉદીર્યતે

બિમ્બે નિત્યોત્સવાર્થે તુ યઃ સ્યાત્ સ તુ કનીયસઃ (!)।
કુમ્ભે વા વિષ્ટરે ચક્રે યઃ સ આભાસસંજ્ઞિતઃ

અન્યેનાપિ પ્રકારેણ ભૂયસ્ત્રૈવિધ્યમુચ્યતે।
પરિભ્રમણકાલે તુ યાત્રાબિંબસ્ય પૂર્વતઃ

કુમુદાદ્યૈસ્તુ ભૂતેશૈઃ પટેષુ લિખિતૈર્દ્વિજ!।
સધ્યાનંસિદ્ધયે યદ્વા હેમાદિદ્રવ્યનિર્મિતૈઃ

વિભવસ્યાનુગુણ્યેન રક્ષાર્થં હેતિના તથા।
સર્વસંપૂરણાર્થં તુ ગરુડેનાપિ વૈ સહ

ગ્રામાદૌ બલિદાનં તુ યત્ર નિત્યં સમાચરેત્।
સ એષ ઉત્સવો વિપ્ર! ભવેદુત્તમસંજ્ઞિતઃ

પરિભ્રમસમારમ્ભાત્ પૂર્વમેવ મહામતે!।
નિત્યોત્સવાર્થબિંબસ્ય સન્નિધાવન્નમૂર્તિના

સાર્ધં ચ ચક્રરાજેન, અથવા કેવલસ્ય તુ।
સન્નિધૌ બલિબિંબસ્ય બલિં દત્વા વિધાનતઃ

પ્રાસાદે બલિબિંબાદિ પ્રવેશ્ય તદનન્તરમ્।
યત્ર યાત્રાર્થબિંબસ્ય પરિભ્રમણમાચરેત્

ગ્રામે વા નગરે વાપિ સ તુ મધ્યમસંજ્ઞિતઃ।
સન્નિધૌ ચક્રરાજસ્ય બલિં દત્વા પુરૈવ તુ

દેવયાત્રા ભવેદ્યત્ર ભવેત્ સ તુ કનીયસઃ (!)।
મુખ્યાનુકલ્પભેદાચ્ચ દ્વિવિધઃ પરિકીર્તિતઃ

કલશે મણ્ડલે બિંબે વહ્નૌ ચ યજનં વિભોઃ।
નિત્યશઃ ક્રિયતે યત્ર મુખ્યકલ્પઃ સ કીર્તિતઃ

બિંબે વહ્નૌ ચ યજનં યત્ર સ્યાત્ સોનુકલ્પકઃ।
પરસૂક્ષ્મસ્થૂલભેદાદેકૈકસ્ત્રિવિધઃ સ્મૃતઃ

એકત્રિપચ્ચસપ્તાહો નવાહશ્ચ પરઃ સ્મૃતઃ।
દ્વાદશાહોઽર્ધમાસશ્ચ એકવિંશતિવાસરઃ

સૂક્ષ્મઃ, સ્થૂલઃ સપ્તવિંશદ્દિનો માસસ્તથા ઋતુઃ।
ષણ્માસ અભ્દમેવં હિ ઉત્સવાસ્તુ ત્રયોદશ

ભૂયો મુખ્યાદિબેદેન દ્વિવિધઃ સ તુ કીર્તિતઃ।
ઉત્સવાહર્ગણાત્ પૂર્વં યથોક્તે વાસરે દ્વિજ!

ધ્વજસ્યારોહણં કૃત્વા તત્પશ્ચાત્ ક્રિયતે તુ યઃ।
મુખ્યકલ્પમિદં વિદ્ધિ દૈવાદ્વા માનુષાત્તુ વા

કુતશ્ચિત્ કારણાદ્વિપ્ર! પૂર્વમુક્તે તુ વાસરે।
ન કલ્પિતે ધ્વજારોહે તૂત્સવારમ્ભવાસરે

ધ્વજસ્યારોહણં કૃત્વા તત્પશ્ચાત્ ક્રિયતે તુ યઃ।
અનુકલ્પમિદં વિદ્ધિ હ્યેષ તુ ત્રિવિધઃ સ્મૃતઃ

ધ્વજારોહણપૂર્વસ્તુ દેવતાહ્વાનપૂર્વકઃ।
અહ્‌કુરાર્પણપૂર્વસ્તુ તથા ચ મુનિપુંગવ!

ધ્વજારોહણપૂર્વસ્તુ રાજરાજ્યસુખપ્રદઃ।
દેવતાહ્વાનપૂર્વસ્તુ સ્વર્ગભોગફલપ્રદઃ

અઙ્‌કુરાર્પણપૂર્વસ્તુ સર્વેષાં મોક્ષદો ભવેત્।
ઉત્સવારંભદિવસે દિવારોપ્ય ધ્વજં નિશિ

ભેરીતાડનમન્વક્ ચ પાલિકાસ્વંકુરાન્ ક્ષિપેત્।
ધ્વજારોહણપૂર્વસ્તુ હ્યેષ ઉત્સવ ઉચ્યતે

આઘોષ્ય ભેરીં પ્રથમં ધ્વજારોહણમન્વતઃ।
તતોંકુરાર્પણં હ્યેષ દેવતાહ્વાનપૂર્વકઃ

અઙ્‌કુરારોપણં વિપ્ર! પૂર્વં તુ રજનીમમુખે।
તતોન્વક્ સ્યાદ્‌ધ્વજારોહો ભેરીતાડનમન્વતઃ

અહ્‌કુરારોપપૂર્વસ્તુ હ્યેષ ઉત્સવ ઉચ્યતે।
ઉત્સવં હયુત્તમં વિદ્ધિ ત્રિવારં પ્રતિવત્સરમ્

દ્વિવારં મધ્યમં પ્રોક્તં હ્યેકવારં કનીયસમ્।
ચતુર્વારં પઞ્ચવારં ષડ્વારં વિભવે ભવેત્

મન્ત્રમૂર્તિપ્રતિષ્ઠાનકાલ એવ મહામતે!।
પ્રાસાદસ્ય શિખાગ્રે તુ સ્થાપિતઃ ખગરાડ્‌ધ્વજઃ

હેતિરાજસમાયુક્તૌ યત્ર તત્ર સદા દ્વિજ!।
વિના ત્વન્યધ્વજારોહમુત્સવં પરિકલ્પયેત્

તત્રાપ્યન્યધ્વજારોહં કુર્યાદ્વા વિભવે સતિ।
કુર્યાદુત્સવમન્યત્ર ધ્વજારોહણપૂર્વકમ્

તીર્થયાત્રાનુગુણ્યેન ધ્વજારોહં પ્રકલ્પયેત્।
ઉત્સવેષુ ચ સર્વેષુ તીર્થયાત્રાદિનં શ્રૃણુ

ચૈત્રાદિષુ ચ માસેષુ શ્રવણર્ક્ષેઽયનદ્વયે।
વિષુવદ્વિતયે વાપિ ચન્દ્રસૂર્યોપરાગયોઃ

દ્વાદશ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં ચ દર્શે ચ નવમીતિથૌ।
માસર્ક્ષેપિ ચ રોહિણ્યાં તથા ચોત્તરફલગુને

પુનર્વસ્વાખ્યનક્ષત્રે પ્રતિષ્ઠાદિવસે તથા।
નગરગ્રામજન્મર્ક્ષે પ્રાસાદારમ્ભવાસરે

રાજ્ઞાં જન્મદિને વાપિ અબિષેકદિને તથા।
એકસ્મિન્નેષુ સર્વેષુ તીર્થયાત્રાં સમાચરેત્

એતેષુ યસ્મિન્નક્ષત્તે તીર્થયાત્રા પ્રકલ્પિતા।
યદા તુ તત્ સ્યાદ્‌દ્વિગુણં માસિ હ્‌યુત્સવકલ્પિતે

તદા કુર્યાત્ તીર્થયાત્રાં માસાન્તસ્થે તુ તદ્દિને।
ફાલ્ગુણાદિષુ સર્વેષુ માસેષ્વેવં પ્રકલ્પયેત્

પઞ્ચાહાત્તુ સમારભ્ય એકત્રિંશદ્દિનાન્તિમમ્।
તીર્થયાત્રાદિનાદર્વાગેકવિંશતિમે દિને

દ્વજસ્યરોહણં કુર્યાદુત્સવાર્થં પ્રયત્નતઃ।
યદ્વા કલ્યાણદિવસં ત્રિગુણીકૃત્ય તાવતામ્

આદૌ દિનાનાં કર્તવ્યો ધ્વજારોહો દ્વિજોત્તમ!।
સપ્તવિંશતિમે બ્રહ્નન્! ઉત્સવારમ્ભવાસરાત્

પૂર્વં દિને તુ તત્સંખ્યે ધ્વજમારોહયેત્ સુધીઃ।
ત્રિંશદ્દિને તુ તત્સંખ્યે દિને પૂર્વે સમાચરેત્

ઋતૂત્સવાદિત્રિતયે હ્‌યુત્સવારંભવાસરાત્।
એકોનવિંશતિદિને ધ્વજારોહણમાચરેત્

અષ્ટાદશદિને વાપિ દ્વાદશાહેથવા ભવેત્।
એકવિંશદ્દિનાદ્યે(દે)વમુત્સવાનાં ત્રિકેપિ ચ

એવમેવ ધ્વજારોહમાચરેદ્દેશિકોત્તમઃ।
અંકુરાનર્પયિત્વા હિ પુણ્યે પૂર્વં યથોદિતે

ધ્વજમારોહયેત્ પશ્ચાન્મઙ્ગલં મઙ્ગલે દિને।
યસ્મિન્ દિને ધ્વજારોહં કુર્યાત્ તત્પૂર્વમેવ તુ

દ્વાદશાહે નવાહે વા સપ્તાહે પઞ્ચમેહનિ।
તૃતીયેઽહનિ વા કુર્યાદંકુરારોપણં દ્વિજ!

તદ્વિધાનં હિ વિસ્તારાત્ સમાકર્ણય સાંપ્રતમ્।
ત્રિવિધાનિ ચ પાત્રાણિ મંગલાંકુરરોપણે

પાલિકા ઘટિકાશ્ચેતિ શરાવાશ્ચેતિભેદતઃ।
પાલિકાનામથોચ્છ્રાયઃ પચ્ચવિંશાંગુલો ભવેત્

તદાનનસ્ય વિસ્તારો ભવેદ્વૈ ષોડશાંગુલઃ।
અષ્ટાંગુલસ્તદુચ્છ્રાયો હ્યં(દ્વયં)ગુલં વલયં તતઃ

ભવેત્ કણ્ઠબિલં વિપ્ર! તતોષ્ટાંગુલવિસ્તૃતમ્।
આરભ્ય વક્ત્રવલયાત્ યાવત્કણ્ઠબિલં દ્વિજ!

હ્રાસયેદનુપાતેન, તન્નાલં દ્વાદશાંગુલમ્।
ઉચ્છ્રાયાદથ વિસ્તારાન્મધ્યતસ્તુ ષડંગુલમ્

અધસ્તાદંગુલાનાં તુ ચતુષ્કં વિસ્તૃતં ભવેત્।
તતઃ કણ્ઠબિલાચ્ચૈવ હ્રાસયેદનુપાતતઃ

પાદપીઠમધોત્સેધાદ્વિજ્ઞેયં ચતુરંગુલમ્।
દશાંગુલસ્તદ્વિસ્તારસ્તત્સંધિશ્ચાંગુલો ભવેત્

તત્સન્ધેશ્ચ ભવેન્નાહં સાર્ધમેકાંગુલં દ્વિજ!।
ઉન્મત્તકુસુમાકારં વક્ત્રં પઝાકૃતિર્ભવનેત્

પાલિકોત્સેધતુલ્યાસ્તુ ઘટિકાઃ સમુદાહૃતાઃ।
અંગુલત્રયહીના વા તદૂર્ધ્વં કલશાકૃતિઃ

ઘટિકાઃ પઞ્ચવક્ત્રાઃ સ્યુરેતાસાં મધ્યમં મુખમ્।
ષડંગુલં ચ વિસ્તીર્ણં ચતુર્દિક્ષુ ચતુષ્ટયમ્

ચતુરંગુલવિસ્તારં કલશોદરવિસ્તૃતિઃ।
ષોડશાંગુલમાનોત્થા શેષં પ્રાગ્વત્ સમાચરેત્

યદાંગુલત્રયન્યૂનાસ્તદા સપ્તાંગુલોચ્છ્રિતમ્।
તદાનનં તુ તન્નાલં અર્ધોત્તરદશાંગુલમ્

સાર્ધત્રયાંગુલં પીઠં પ્રાગ્વત્ સર્વત્ર વિસ્તરઃ।
શરાવાઃ પાલિકોત્સેધતુલ્યાઃ પઞ્ચભિરંગુલૈઃ

હીના વા, વક્ત્રવિસ્તારાત્ સમારભ્ય મહામતે!।
પાદપીઠસ્ય વિસ્તારં યાવત્તાવત્ક્રમેણ તુ

પૂર્વોક્તાત્ પાદહીના તુ ભવેત્ સર્વત્ર વિસ્તૃતિઃ।
ભવેત્ ત્રિપાદહીના તુ પાદપીઠસ્ય વિસ્તૃતિઃ

યદા શરાવા હીનાઃ સ્યુરંગુલૈઃ પઞ્ચભિસ્તદા।
મુખં ષડંગુલોચ્છ્રાયં તન્નાલં તુ દશાંગુલમ્

ત્ર્યંગુલં પાદપીઠં સ્યાત્ પ્રાગ્વત્ સર્વત્ર વિસ્તૃતિઃ।
તદુત્તમમાનં તુ પાત્રાણાં કથિતં દ્વિજ!

એતદેવ મુનિશ્રેષ્ઠ! પાદહીનં તુ મધ્યમમ્।
અર્ધહીનં તુ તન્માનમધમં પરિકીર્તિતમ્

અતો ન્યૂનં ન કર્તવ્યં કદાચિત્ સિદ્ધિકાંક્ષિભિઃ।
હેમાદિલોહજાઃ સર્વે મૃણ્મયા વા યથાવસુ

પ્રત્યેકં પાલિકાદીનાં દ્વિષટ્‌કં ચોત્તમં ભવેત્।
દ્વિરષ્ટકં વા ષટ્‌ત્રિંશદ્‌વિભવે સતિ કલ્પયેત્

પ્રત્યષ્ટકં મધ્યમં સ્યાચ્ચતુષ્કમધમં ભવેત્।
સર્વાર્થે પાલિકાઃ પ્રાગ્વત્ ષોડશાષ્ટૌ યથાબલમ્

ચતસ્રો વા તતસ્તાસુ મંગલાંકુરકલ્પનમ્।
અયુગ્મા માનુષે કાર્યે દૈવે યુગ્માસ્તુ પાલિકાઃ

મહોત્સવે ધ્વજારોહે હ્‌યુત્સવાવસરેઽથવા।
પવિત્રારોહણે ચૈવ તથા સ્થાપનકર્મણિ

જીર્ણોદ્ધારવિધૌ ચાપિ સહસ્રકલશે તથા।
ત્રિવર્ગપાલિકા યદ્વા ભવેદુત્તમસંખ્યયા

ભવેન્મધ્યમયા વાપિ નાન્યથા દ્વિજસત્તમ!।
કર્મસ્વન્યેષુ સર્વેષુ યથાવિત્તં યથારુચિ

અંકુરાવાપનસ્થાનમણ્ટપં પરિકલપયેત્।
પ્રથમાવરણે વાપિ દ્વિતીયાવરણેપિ વા

તૃતીયાવરણે વાપિ ચતુર્થાવરણેપિ વા।
શુભે વિવિક્તેઽભિમતે દેશે વૈ દેશિકોત્તમઃ

ચતુર્દિક્ષુ ચતુર્દ્વારં ચતુર્વન્દનમાલિકમ્।
દર્ભમાલાપરિક્ષિપ્તં મુક્તાદામવિરાજિતમ્

વિતતક્ષૌમસંછન્નં ગોમયાલિપ્તભૂતલમ્।
પ્રદીપમાલાવિતતમક્ષતૈશ્ચાપિ સર્વતઃ

સુધાચૂર્ણૈશ્ચ ધવલૈઃ ચિત્રિતાભ્યન્તરસ્થલમ્।
મણ્ટપં કલ્પયિત્વૈવં યદ્વા સ્નપનમણ્ટપે

યાગાખ્યમણ્ડપે વાપિ કુર્યાદંકુરરોપણમ્।
અંકુરાનર્પયેદ્રાત્રૌ ય ઇચ્છેદ્રાષ્ટ્રવર્ધનમ્

બીજાનામધિપઃ સોમ ઓષધીશોઽમૃતાત્મકઃ।
ન પ્રીણાતિ સદા બ્રહ્નન્! અંકુરાર્પણમહ્નિ ચેત્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન રાત્ર્યામેવાંકુરાર્પણમ્।
કુર્યાત્ સમ્યગ્વિધાનેન ભગવદ્ભક્તિસંયુતઃ

તસ્મિન્ જગત્પ્રિયે પ્રીતે શીતાંશૌ પ્રાણિજીવને।
તદ્દેશે સર્વસસ્યાનાં સંપત્તિર્મહતી ભવેત્

ગવાં ચ લોકમાતૄણાં નૄણામપિ ચ સર્વશઃ।
અજ્ઞાનાદહ્નિ કુર્યાચ્ચેદંકુરાણામથાર્પણમ્

અશોભનં ભવેદ્રાષ્ટ્રં અસમૃદ્ધજનાન્વિતમ્।
સદ્યઃ કાલીનકે વિપ્ર! કર્મણિ સ્યાદ્દિવાપિ ચ

યદ્યદત્રોપયોગ્યં સ્યાત્તત્ સર્વં તુ સમાર્જયેત્।
સંભૃત્ય સર્વસંભારાનાચાર્યો મૂર્તિપૈઃ સહ

સ્નાતઃ કૃતાહ્નિકશ્ચૈવ સોત્તરીયઃ સ્વલંકૃતઃ।
નૂતનક્ષૌમવસનઃ સોષ્ણીષઃ સાંગુલીયકઃ

સુરભીકૃતસર્વાંગઃ સ્રગ્વી સંમૃષ્ટકુણ્ડલઃ।
શ્વેતયા મૃત્સ્નયા સમ્યક્ પરિક્લૃપ્તોર્ધ્વપુણ્ડ્રકઃ

પવિત્રપાણિર્નિયતઃ પ્રાણાયામપરાયણઃ।
કૃતાચામઃ કૃતન્યાસો જપન્ વૈ દ્વાદશાક્ષરમ્

તદર્થમર્થયિત્વા તુ યજમાનસમન્વિતઃ।
ભગવન્તં જગદ્યોનિં પૂજયિત્વા વિધાનતઃ

કલશે મણ્ડલે બિંબે વહ્નૌ સન્તર્પ્ય વૈ ક્રમાત્।
બિંબેઽગ્ના, વથ બિંબે વા ઉત્તમાદિવ્યપેક્ષયા

તતસ્ત્વભિનવે પાત્રે સૌવર્ણે રાજતેઽથવા।
તિલસર્ષપનીવારશાલિમાષપ્રિયંગવઃ

કુલુત્થમુદ્ગનિષ્પાવયવગોધૂમવેણવઃ।
બીજાનિ દ્વાદશૈતાનિ ષ્ટથક્ પાત્રેષુ વા દ્વિજ!

સંભૃત્ય તુ મુનિશ્રેષ્ઠ! સ્થાપયિત્વા તુ મૂર્ધનિ।
દીક્ષિતસ્ય તુ વિપ્રસ્ય, પુષ્પાક્ષતકરાંજલિઃ

આચાર્યઃ પ્રવિશેત્ સાર્ધં સાધકૈર્ભગવન્મયૈઃ।
પ્રાસાદાભ્યન્તરં વિપ્ર! તત્રાધારોપરિ ન્યસેત્

બીજપાત્રં તતોઽર્ઘ્યેણ ગન્ધૈઃ પુષ્પૈશ્ચ ધૂપકૈઃ।
સંપૂજ્ય મૂલબિંબસ્થં તથા ચોત્સવબિંબગમ્

બીજપાત્રં તતોઽભ્યર્ચ્ય દેવાય વિનિવેદયેત્।
સહ શંખનિનાદૈશ્ચ મંગલૈર્ગીતનિસ્વનૈઃ

તૂર્યનાદૈશ્ચ વિવિધૈઃ શ્રુતિઘોષૈઃ સમન્તતઃ।
તતો વિજ્ઞાપયેન્મન્ત્રમિમમુચ્ચસ્થયા ગિરા

"દેવદેવ! જગન્નાથ! યાત્રોત્સવનિમિત્તતઃ।
ધ્વજાર્થમંકુરારોપં કરિષ્યામિ પ્રસીદ ઓમ"

ઇતિ વિજ્ઞાપ્ય દેવસ્ય તત્રાનુજ્ઞામવાપ્ય ચ।
સ્થાપયિત્વા તુ તત્ પાત્રં દીક્ષિતસ્યૈવ મૂર્ધનિ

સાધકૈઃ સહિતો વિપ્ર! બહિર્નિર્ગત્ય દેશિકઃ।
વિષ્વક્સેનં તુ વા તાર્ક્ષ્યં હનુમત્પ્રમુખં તુ વા

હેતીશં વાપિ વસ્ત્રાદ્યૈરલઙ્‌કૃત્ય વિશેષતઃ।
યાનાદિકં સમારોપ્ય પ્રક્ષાલ્યાદ્ભિઃ ખનિત્રકમ્

નવેન વાસસાચ્છાદ્ય ભૂષયિત્વા તુ માલ્યકૈઃ।
દેશિકો વાહયેદ્વિપ્રૈઃ શૂદ્રૈર્વા દીક્ષિતૈર્દ્વિજ!

ચ્છત્રધ્વજપતાકાભિઃ સાર્ધમંકુરપાત્રકૈઃ।
ત્રિવિધૈઃ પાલિકાદ્યૈશ્ચ શંખતૂર્યાદિભિઃ સહ

આમ્નાયોદ્ધોષણપરૈર્ભક્તૈર્ભાગવતૈર્વિભોઃ।
ગાયકૈર્ગણિકાભિશ્ચ તથાન્યૈર્મઙ્ગલૈઃ સહ

ક્રમાત્ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સર્વેષ્વાવરણેષુ ચ।
દિશં પ્રાચીમુદીચીં વા અથવા પ્રાગુદગ્દિશમ્

અદૂરં સમનુપ્રાપ્ય તત્રોદ્યાને મનોહરે।
કેવલે વા શુચૌ દેશે મૃદં શુદ્ધાં સમાહરેત્

અસ્ત્રમન્ત્રેણ ધરણીં સંપ્રોક્ષ્ય પ્રથમં ગુરુઃ।
મહીસૂક્તેન સંસ્પૃશ્ય ધ્યાયન્નેકાગ્રચેતસા

મૂર્તિં દેવસ્ય વારાહીમભ્યર્ચ્ય કુસુમૈર્ભુવમ્।
અસ્ત્રાંબુના પ્રોક્ષિતેન પુષ્પૈરભ્યર્ચિતેન ચ

ખનિત્રેણ ખનેદ્‌ભૂમિં પ્રાઙ્‌મુખઃ ક્રોડમન્ત્રતઃ।
લોહજે ભાજને મૃત્સ્નાં વેત્રજે વા યથારુચિ

ગૃહીત્વા મૂલમન્ત્રેણ વેષ્ટયિત્વા ચ વાસસા।
પ્રત્યગ્રેણ તથા નદ્યા વાલુકાં ગોમયં તથા

ગોકુલાત્ પૂર્વવત્ પાત્રે ગૃહીત્વાઽઽચ્છાદ્ય વાસસા।
યાનાદિકે સમારોપ્ય યદ્વા દીક્ષિતમૂર્ધનિ

ગત્વા પ્રદક્ષિણં ગ્રામં પ્રવિશેન્મણ્ટપં તતઃ।
મણ્ટપં શોધયિત્વા તુ સ્નપનોદિતવર્ત્મના

તતો મણ્ટપમધ્યે તુ સૂત્રાણ્યાસ્ફાલયેત્ ક્રમાત્।
પ્રાગાયતાનિ પ્રથમં ક્રમાત્ સપ્તદશ ક્ષિપેત્

ઉદગાયતસૂત્રાણિ ચતુર્દશ નિપાતયેત્।
સૂત્રાત્ સૂત્રાદન્તરાલં ષોડશાંગુલસમ્મિતમ્

ત્રયાધિકદશૈવ સ્યુઃ પૂર્વપશ્ચિમપઙ્‌ક્તયઃ।
એવં ષોડશસંખ્યાતા દક્ષિણોત્તરપઙ્‌ક્તયઃ

બીજપાત્રપ્રતિષ્ઠાર્થં પૂર્વપશ્ચિમપઙ્‌ક્તિષુ।
મધ્યે પઙ્‌ક્તિત્રયં સ્થાપ્ય વીધ્યર્થં દ્વિતયં મૃજેત્

ભૂયશ્ચ પઙ્‌ક્તિત્રિતયં સ્થાપયેત્ પાશ્વયોર્દ્વયોઃ।
દક્ષિણોત્તરમધ્યે તુ સ્થાપ્યં પઙ્‌ક્તિચતુષ્ટયમ્

દ્વિતયં દ્વિતયં પાર્શ્વે વીથ્યર્થં વિમૃજેત્ પુનઃ।
ચતુશ્ચતુશ્ચ પઙ્‌ક્તીનાં સ્થાપયેત્ ક્રમયોગતઃ

અશાસ્વષ્ટાસુ મધ્યે ચ શરાબઘટપાલિકાઃ।
દ્વાદશ દ્વાદશ સ્થાપ્યા શતમષ્ટોત્તરં ભવેત્

આગ્નેયે દક્ષિણે ભાગે નૈરૃતેપિ ચ પાલિકાઃ।
ઘટિકા વારુણે બ્રાહ્ને તથા પૌરન્દરેપિ ચ ॥ 127 ।
શરાવા મારુતે સૌમ્યે ત્વીશાને ચ યથાવિધિ।
પ્રત્યેકં પાલિકાદીનાં ષોડશત્વેન કલ્પયેત્

દક્ષિણોત્તરગં સૂત્રપઞ્ચકં વિનિવેશયેત્।
પ્રાગાયતાનિ સૂત્રાણિ પૂર્વવદ્વિનિવેશયેત્

આચરેત્ પૂર્વવદ્વિપ્ર! પ્રાક્પ્રત્યક્પઙ્‌ક્તિકલ્પનમ્।
તત્ર દક્ષિણતઃ પઙ્‌ક્તિચતુષ્કે સ્થાપયેત્ ક્રમાત્

પાલિકાઃ ષોડશ પુરો મધ્યે પઙ્‌ક્તિચતુષ્ટયે।
ઘટિકાઃ ષોડશ ન્યસ્ય ઉત્તરે વિનિવેશયેત્

શરાવાનપિ તત્સંખ્યાનથ દ્વાદશકલ્પને।
દક્ષિણોત્તરસૂત્રાણિ ચત્વાર્યત્ર વિનિક્ષિપેત્

પૂર્વાપરાણિ સૂત્રાણિ પૂર્વવદ્વિનિપાતયેત્।
અષ્ટાધિકાનિ કોષ્ઠાનિ ચત્વારિંશદ્ભવન્તિ હિ

યામ્યે દ્વાદશ કોષ્ઠાનિ સ્થાપયિત્વા તતો મૃજેત્।
વીથ્યર્થં ભાગષટ્‌કં તુ મદ્યતઃ સ્થાપયેત્ તતઃ

ભાગદ્વાદશકં પશ્ચાત્ ભાગષટ્‌કં વિલોપયેત્।
ભૂયશ્ચોત્તરદિકસ્થાપ્યં કોષ્ઠદ્વાદશકં ક્રમાત્

ન્યસેત્તુ પાલિકાદીનિ ભાગદ્વાદશકત્રયે।
આગ્નેયાદીશપર્યન્તં દક્ષિણાશાદિતઃ ક્રમાત્

પ્રત્યેકં પાલિકાદીનામષ્ટસંખ્યાપ્રકલ્પને।
દક્ષિણોત્તરસૂત્રાણિ ત્રિતયં તુ નિપાતયેત્

અન્યત્ સર્વં ભવેત્ પ્રાગ્વત્, અથ પ્રતિચતુષ્ટયે।
દક્ષિણોત્તરગં સૂત્રં ત્રિતયં વિનિપાતયેત્

પૂર્વપશ્ચિમસૂત્રાણિ હ્યેકાદશ વિનિક્ષિપેત્।
સર્વાર્થે પાલિકાનાં તુ ષોડશાનાં પરિગ્રહે

પઞ્ચ દક્ષિણસૂત્રાણિ પ્રાક્સૂત્રાણિ તથા ક્ષિપેત્।
પ્રાક્સૂત્રાન્ પઞ્ચ ચાષ્ટાનાં દક્ષસૂત્રત્રયં ક્ષિપેત્

ચતુર્વિંશતિસંખ્યાનાં પાલિકાનાં પરિગ્રહે।
પૂર્વદક્ષિણસૂત્રાણાં સપ્તકં પઞ્ચકં ક્ષિપેત્

ચતુઃ પરિગ્રહે સૂત્રત્રિતયં ત્રિતય ક્ષિપેત્।
પૂર્વવત્ સૂત્રપાતઃ સ્યાદાદ્યઃ સંખ્યાસુ પઞ્ચસુ

એવમાસ્ફાલ્ય સૂત્રાણિ વિભવેચ્છાનુસારતઃ।
પદેષુ પાલિકાદીનાં શાલિભિર્વ્રીહિભિસ્તથા

આઢકાદિમિતૈઃ પ્રાગ્વદુત્તમાદિવ્યપેક્ષયા।
વૃત્તાં વા ચતુરશ્રાં વા કલ્પયેત્ પીઠિકાં ક્રમાત્

પાલિકાદીનિ પાત્રાણિ ક્ષાલયેન્મૂલમન્ત્રતઃ।
સહદેવીં ચ દૂર્વાં ચ સાર્ધમશ્વત્થપલ્લવૈઃ

શિરીષપલ્લવૈશ્ચાપિ નિશાપત્રૈસ્તથૈવ ચ।
કણ્ઠેષુ પાલિકાદીનાં બન્ધયેત્તદનન્તરમ્

કુશકાશતૃણૈસ્તેષાં બિલમૂલાનિ પૂરયેત્।
બિલાનિ પ્રથમં મૃદ્ભિર્વાલુકાભિરનન્તરમ્

કરીષચૂર્ણૈરુપરિ સમૃદ્ધં પૂરયેદ્વિલમ્।
યદ્વા મૃદાદિકં વિપ્ર! સર્વં સંમિશ્ર્ય પૂરયેત્

કોષ્ઠેષુ વિન્યસેત્તાનિ પાલિકાદીન્યનુક્રમાત્।
આગ્નેયાદીશપર્યન્તં પ્રતિસ્કન્ધં દ્વિજોત્તમ!

દ્વાદશાનાં તુ નવકં અષ્ટોત્તરશેતં ન્યસેત્।
બ્રાહ્નાદીશાનપર્યન્તમુદિતક્રમયોગતઃ

એવં સર્વં સમાપાદ્ય દીક્ષિતૈઃ પરિચારકૈઃ।
તત્તત્ સર્વં સમાપાદ્ય યદ્યત્ પ્રાગનુપાર્જિતમ્

સમારભેત્ તતઃ કર્મ દેશિકઃ પ્રાઙ્‌મુખઃ પદે।
પશ્ચિમે ઘટિકાસ્થાનાદુપાવિશ્યાસને શુભે

ન્યાસમુદ્દિશ્ય વિધિના પ્રોક્ષણાર્ઘ્યં પ્રકલ્પયેત્।
દેહવિન્યસ્તમન્ત્રાણાં કુર્યાદર્ઘ્યાદિનાર્ચનમ્

દ્વારપાલાર્ચનં કૃત્વા વિભવેચ્છાનુરૂપતઃ।
તોરણાનિ ધ્વજાંશ્ચૈવ દ્વારકુંભાંશ્ચ પૂજયેત્

સૌવર્ણં રાજતં વાપિ તામ્રજં મૃણ્મયં તુ વા।
સુગન્ધતોયૈઃ સંપૂર્ણમુપરિષ્ટાદ્વિભૂષિતમ્

સ્રક્ચન્દનાક્ષતૈઃ કુમ્ભમાધારસ્યોપરિ ન્યસેત્।
આત્મનસ્ત્વગ્રતઃ પશ્ચાદ્ બહ્‌વૃચાદીન્ ક્રમેણ તુ

વાચયેત્ સ્વસ્તિપુણ્યાહં દેશિકેન્દ્રઃ સ્વયં તતઃ।
આચાર્યૈઃ સાધકૈશ્ચાપિ સાર્ધમર્ઘ્યાદિપૂજિતૈઃ

પુણ્યાહં વાચયેદ્વિપ્ર! મઙ્ગલં કલશં વહન્।
યજેદર્ઘ્યાદિભિઃ પશ્ચાત્ પાલિકાદ્યધિદેવતાઃ

અઢ્જનાભં પરં ચૈવ પઝનાભં ધ્રુવં તથા।
પાત્રસ્કન્ધત્રિકે વિપ્ર! ક્રમેણ પરિપૂજયેત્

પાલિકાનાં દ્વાદશકે વહ્ન્યાદીશાનપશ્ચિમમ્।
અનન્તાદિ દ્વાદશકં ઘટિકાદ્વાદશે તતઃ

કૂર્માદીનાં દ્વાદશકં શરાવાણાં તુ દ્વાદશે।
દ્વિષટ્‌કમેકશ્રૃંગાદ્યં ક્રમેણ પરિપૂજયેત્

પ્રત્યેકં પાલિકાદીનાં કૃતે ષોડશકલ્પને।
અનન્તાદ્યં ચ ષટ્‌ત્રિંશત્ પાતાલશયનાન્તિમમ્

લક્ષ્મ્યાદિમતિપર્યન્તં શાન્તિદ્વાદશકં યજેત્।
પ્રત્યેકં પાલિકાદીનાં ષટ્‌ત્રિંશત્ પાતાલશયનાન્તિમમ્

ચતુષ્ટયં તુ મૂર્તીનાં સ્વપ્નાખ્યપદસંસ્થિતમ્।
પ્રભવાપ્યયયોગેન જાગ્રદ્રૂપં તથાષ્ટકમ્

મૂર્ત્યન્તરાણાં દ્વાદશકં તચ્છક્તીનાં ચતુસ્ત્રયમ્।
અનન્તાદ્યં ચ્ચ ષટ્‌ત્રિંશત્ પાતાલશયનાન્તિમમ્

સ્વધાદીનાં ચ શક્તીનાં ચતુસ્ત્રિંશચ્ચ તત્પરમ્।
ચક્રશંખૌ ક્રમાદ્ભોગૈરર્ઘ્યગન્ધાદિર્ભિયજેત્

અષ્ટકે કેશવાદ્યાશ્ચ તદીયાઃ શક્તયો યજેત્।
ચતુષ્કે કેશવાદ્યાંસ્તુ કેવલાન્ દ્વાદશે યજેત્

સર્વાર્થે પાલિકાનાં તુ ક્રમાત્ ષોડશકે યજેત્।
વાસુદેવાદિચતુરઃ કેશવાદીંશ્ચ દ્વાદશ

અષ્ટકે વાસુદેવાદીન્ પ્રભવાપ્યયયોગતઃ।
ચતુષ્કે વાસુદેવાદીન્ પ્રભવાનુક્રમેણ તુ

એમમિષ્ટ્વા ક્રમેણૈવ બીજાનિ ક્ષાલયેત્ તતઃ।
ગવ્યેન પયસા સમ્યઙ્ભન્ત્રેણ દ્વાદશાત્મના

બીજાનાં નામધેયૈસ્તુ ચતુર્થ્યન્તે પૃથક્ પૃથક્।
અર્ઘ્યાદ્યૈઃ પૂજયિત્વા તુ વાસસા પરિવેષ્ટ્ય ચ

હુતાવશિષ્ટમાજ્યં તુ તદન્યં વાપિ સંસ્કૃતમ્।
આદાય લોહજે પાત્રે મૃણ્મયે વા યથારુચિ

ઉભાભ્યાં ચૈવ હસ્તાભ્યાં દૂર્વામાદાય મૂલતઃ।
ઘૃતે નિમજ્ય ચાગ્રાણિ પાલિકાદિષુ સેચયેત્

હસ્તવ્યત્યાસમાર્ગેણ વહ્વ્યાદીશાનપશ્ચિમમ્।
પ્રતિસ્કન્ધં ઘૃતારોપે દૂર્વાભેદઃ પ્રકીર્તિતઃ

એવં કૃત્વા ઘૃતારોપં ભૂયઋ સ્કન્ધાદિદેવતાઃ।
પ્રપૂજ્ય સર્વબીજાનિ મન્ત્રયેદ્‌દ્વાદશાત્મના

આચાર્યાદીનનુજ્ઞાપ્ય દેશિકેન્દ્ર ઉદઙ્‌મુખઃ।
પ્રાઙ્‌મુખો વા મુહૂર્તે તુ શોભને પાલિકાદિષુ

દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રેણ સર્વબીજાનિ વાપયેત્।
યદ્વાજિતન્તામન્ત્રેણ હ્‌યુભયેનાથવા દ્વિજ!

આગ્નેયાદીશપર્યન્તં પ્રતિસ્કન્ધં ક્રમેણ તુ।
શંખદુંદુભિનિર્ઘોષજયનાદસમન્વિતમ્

બીજાનિ દ્વાદશોક્તાનિ વપેદ્‌દ્વાદશસુ ક્રમાત્।
યદ્વા સર્વાણિ સંમિશ્ય વપેદિચ્છાનુરૂપતઃ

બીજાનામપ્યલાભે તુ મુદ્ગમેકં તુ વાપયેત્।
આચાર્યાનુમતાશ્ચાન્યે દેશિકાઃ સાધકા અપિ

વપેયુર્ધ્યાનસંયુક્તાઃ કેવલં ગુરુરેવ વા।
હરિદ્રાચૂર્ણસંમિશ્રૈર્જલૈઃ કુસુમવાસિતૈઃ

બહુભિઃ સેચયેદ્વિપ્ર! દેશિકેન્દ્રઃ ક્રમેણ તુ।
પ્રતિસ્કન્ધોપરિષ્ટાત્તુ ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યગમ્

તત્કાન્તિસન્નિભં દેવં સ્વદેહોત્થૈર્નિરન્તરૈઃ।
સિંચન્તમમૃતૌઘૈશ્તુ બીજાન્યુપ્તાનિ સર્વતઃ

ધ્યાત્વાર્ચયિત્વા પાત્રાણિ નવૈસ્તુ સદૃશૌઃ શુભૈઃ।
આચ્છાદયિત્વા વસનૈઃ પ્રતિસ્કન્ધં ક્રમેણ તુ

વાસુદેવં જગદ્યોનિં સર્વેષામૂર્ધ્વતો યજેત્।
ભૂતક્રૂરબલિં દદ્યાદષ્ટદિક્ષુ દ્વિજોત્તમ!

ભૂતાનાં કુમુદાદીનાં પૂર્વાદિક્રમયોગતઃ।
તદાપ્રભૃતિ તે સર્વે (તાઃ સર્વા) રક્ષન્તિ કુમુદાદયઃ

આચાર્યાંશ્ચ ગુરૂપન્ સર્વાન્ સાધકાન્ વૈષ્ણવાનપિ।
પ્રભૂતૈસ્તુ તતોદ્દિષ્ટૈસ્તામ્બૂલીસુમનઃફલૈઃ

ગુરું ચ તોષયેદ્વિત્તૈર્યજમામાનઃ પ્રયત્નવાન્।
ક્રમાદુત્યદ્‌ધૃત્ય તાન્ સર્વાન્ સુગુપ્તે સ્થાપયેત્ તતઃ

મણ્ટપેશાનકોણે વા દેશેઽન્યત્ર યથારુચિ।
તત્રાપિ પાલિકાદીનાં પરિતોષ્ટાસુ દિક્ષુ ચ

ભૂતાનાં કુમુદાદીનાં ઐન્દ્રાદિક્રમયોગતઃ।
બલિં તુ મણ્‍ટપે દદ્યાત્ ભૂતક્રૂરવિધાનતઃ

દીપાન્ બહૂનનિર્વાણાન્ પરિતઃ પરિદીપયેત્।
ઊનાધિક્યોપશાન્ત્યર્થં શતમષ્ટોત્તરં હુનેત્

દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રં તુ જપેદ્વા બિંબસન્નિધૌ।
કુમ્ભાદિસ્થાનગસ્યાથ વિભોઃ કુર્યાદ્વિસર્જનમ્

પરિતઃ પાલિકાદીનાં પ્રતિરાત્રં પૃથક્ પૃથક્।
દદ્યાદ્દિવા રજન્યાં વા બલિં કાલદ્વયેપિ બા

પ્રાતઃ કર્મદિને દદ્યાદ્બલિં દેશિકસત્તમઃ।
યદા ચોપ્તાનિ બીજાનિ તદાપ્રભૃતિ નિત્યશઃ

ન કશ્ચિત્ પ્રવિશેત્ તત્ર ન સ્પૃશેદ્વા કથંચન।
આચાર્ય એવ પ્રવિશેત્ તચ્છિષ્યો વા સમાહિતઃ

ઉચ્છિષ્ટાદીનિ સર્વાણિ દૂરતઃ પરિવર્જયેત્।
અદત્વા તુ બલિં કાંચિન્ન કુર્યાત્ પાલિકાક્રિયામ્

હરિદ્રાવારિભિઃ સિઞ્ચેદઙ્‌કુરાણ્યભિવૃદ્ધયે।
અંકુરાન્ શ્યામલાન્ રક્તાન્ કૃષ્ણાન્ તિર્વ્યગ્ગતાંસ્તથા

અપ્રરૂઢાન્ મુનિશ્રેષ્ઠ! વર્જયેત્તુ પ્રયત્નતઃ।
શ્યામેષુ દ્રવ્યનાશઃ સ્યાદ્રક્તેષુ કલહો ભવેત્

કૃષ્ણેષુ માનસી પીડા રોગી તિર્યગ્ગતેષુ ચ।
અપ્રરૂઢેષુ મરણં ભવેત્ તત્ર ન સંશયઃ

શુભં પીતેષુ શુક્લેષુ ઋજુષ્વૂર્ધ્વગતેષ્વપિ।
સર્વસંપત્સમૃદ્ધિશ્ચ કર્તુઃ કારયિતુર્ભવેત્

કર્માર્થમહ્કુરાણ્યાદૌ યઃ સમારોપયેદગુરુઃ।
સ એવ કર્મ કાર્ત્સ્ન્યેન કુર્યાત્ પ્રાજ્ઞોપિ નેતરઃ

અનુજ્ઞયા વા તત્પુત્રઃ શિષ્યો વા તત્ સમાપયેત્।
એવં સર્વેષુ યાગેષુ અઙ્‌કુરારોપણં ભવેત્

દેશં કાલં યથા વિત્તં જ્ઞાત્વા સ્વાધીનતાં તથા।
ઉક્તં સર્વં સમભ્યૂહ્ય કુર્યાત્ કર્મ પ્રધાનકમ્

એવં કૃત્વાંકુરારોપં ધ્વજાર્થં પટમાહરેત્।
યથાવિત્તાનુસારેણ ક્રીતં વાઽભિનવં શુભં

દુકૂલપટ્ટં દેવાઙ્ગં ચિત્રક્ષૌમમથાપિ વા।
અથ કાર્પાસિકં વાપિ નીલરોમાદિવર્જિતમ્

સુલક્ષણં દૃઢં સ્નિગ્ધં, હસ્તમાનમિહોચ્યતે।
શિષ્યદેશિકકર્તૃસ્થૈર્હસ્તૈર્માનં પ્રકલ્પયેત્

આદ્યં દ્વાદશહસ્તં સ્યાત્ દશહસ્તં તુ મધ્યમમ્।
અધમં ચાષ્ટહસ્તં સ્યાત્ વિસ્તારં ચ ચતુષ્કરમ્

ઉત્તમં સ્યાત્, ત્રિહસ્તં તુ મધ્યમર્ધાધિકં ભવેત્।
ત્રિહસ્તમધમં વિદ્ધિ તત્રાદ્યે દ્વિજસત્તમ!

દ્વિહસ્તં શિખરાર્થં તુ કલ્પયેદ્દેશિકોત્તમઃ।
તદ્વત્ પુઞ્છં પ્રકુર્વીંત અધોભાગે ધ્વજસ્ય તુ

મધ્યતઃસપ્તહસ્તેન લેખયેદ્વિનતાસુતમ્।
શિરોદણ્ડનિવેશાર્થં હસ્તાર્ધં પરિકીર્તિતમ્

પાદદણ્ડનિવેશાર્થં તદ્વન્માનં ભવેદ્‌દ્વિજ!।
મધ્યમસ્યાથ વક્ષ્યામિ સમાસાદવધારય

હસ્તમર્ધાદિકં વિપ્ર! સંયુક્તં ત્રિભિરંગુલૈઃ।
કલ્પયેચ્છિખરાર્થં તુ તદ્વત્ પુચ્છં પ્રકીર્તિતમ્

મધ્યતો હસ્તષટ્‌કેણ ગરુડં તુ સમાલિખેત્।
દણ્ડદ્વયનિવેશાર્થં શેષં તુ પરિકલ્પયેત્

અધમસ્યાથ વક્ષ્યામિ પટસ્ય મુનિપુંગવ!।
પાદાધિકેન હસ્તેન શિખરં સ્યાત્ તથા ભવેત્

અધઃ પુચ્છં તુ હસ્તાર્થે દણ્ડદ્વયનિવેશનમ્।
મધ્યતઃ પઞ્ચહસ્તેન વૈનતેયં સમાલિખેત્

ભૂયો વિધ્યન્તરં વક્ષ્યે વિભવેચ્છાનુસારતઃ।
આદ્યં ત્રિપઞ્ચહસ્તં સ્યાન્મધ્યમં તુ ત્રયોદશમ્

એકાદશકરાયામમધમં પરિકીર્તિતમ્।
અર્ધાધિકં ચતુર્હસ્તં વિસ્તારં ચોત્તમં ભવેત્

પાદાધિકં મધ્યમં સ્યાદધમં પાદહીનકમ્।
પાદાધિકં દ્વિહસ્તં તુ ઉત્તમે શિખરાર્થતઃ

તદ્વત્ પુચ્છં તુ હસ્તેન દણ્ડદ્વયનિવેશનમ્।
મદ્યતશ્ચાષ્ટભિર્હસ્તૈર્ગરુડં તુ સમાલિખેત્

મધ્યમે શિખરં હસ્તયુગ્મં પુચ્છમધસ્તથા।
દણ્ડદ્વયનિવેશાર્થં અષ્ટાંશોનેન હસ્તતઃ

ત્ર્યંગુલોત્તરસપ્તાર્ધૈર્હસ્તૈર્ગરુડમાલિખેત્।
અધમં ત્વથ વક્ષ્યામિ પાદોનાત્તુ કરદ્વયાત્

શિખરં સ્યાત્તથા પુચ્છં પાદોનેન કરેણ તુ।
દણ્ડદ્વયનિવેશઃ સ્યાત્ પાદોનકરસપ્તકે

ગરુડં તુ લિખેદ્વિદ્વાન્, ભૂયો વિધ્યન્તરં શ્રૃણુ।
ઉત્તમં નવહસ્તં તુ સપ્તહસ્તં તુ મધ્યમમ્

અથમં પઞ્ચહસ્તં તુ ત્રિવિધઃ પઠ ઉચ્યતે।
તદર્ધં ચૈવ વિસ્તારં તદર્ધં શિખરં ભવેત્

તત્સમં પુચ્છમપ્યુક્તં કર્ણપુચ્છં તથૈવ ચ।
મૂલબિંબસમાયામં દ્વારાયામમથાપિ વા

આયામાર્ધેન વિસ્તીર્ણં પાદેન કૃતશેખરમ્।
શિખરેણ સમં પુચ્છં તદર્ધં કર્ણપુચ્છકમ્

પક્ષદ્વયેપિ પૂર્વોક્તે કર્ણપુચ્છેન કલ્પયેત્।
બાલાખ્યધ્વજવસ્ત્રં તુ પટાખ્યપરિસમ્મિતમ્

વિસ્તારં પટતુલ્યં તુ પૂર્વવચ્છિખરં ભવેત્।
નિર્ણેજિતં ખલીયુક્તં શોષિતં લક્ષણાન્વિતમ્

પટં વિચિત્રયેદ્વિદ્વાન્ શિલ્પિના કુશલેન વૈ।
ચ્છત્રં તુ શિખરે કુર્યાત્ પાર્શ્વયોઃ શ્વેતચામરે

અધોઽનેકદલં પઝં તદધઃ પૂર્ણકુમ્ભકમ્।
કુમ્ભસ્ય પાર્શ્વે વિલિખેત્ સાંકુરં પાલિકાગણમ્

દીપૌ સુશોભનૌ કુર્યાત્ પાલિકાનાં તુ પાર્શ્વયોઃ।
ધ્વજં તુ ગરુડાકારં એકમૂર્તેસ્તુ સત્તમ!

સત્યઃ સુપર્ણો ગરુડસ્તાર્ક્ષ્યશ્ચ ચતુરાત્મનઃ।
પઞ્ચમૂર્તેસ્તુ ચત્વારો વિહગેશ્વરસંયુતાઃ

સુપર્ણતાલમકરઋશ્યા વા ચતુરાત્મનઃ।
તત ઊર્ધ્વં તુ સર્વેષાં વ્યૂહાનાં ગરુડો ધ્વજઃ

પટમધ્યે તુ ગરુડં દ્વિભુજં વિધૃતાઞ્જલિમ્।
પુષ્પાંજલિપુટં વાથ સુવર્ણાચલસન્નિભમ્

ગગને ગમનારંભપક્ષવિક્ષેપણાન્વિતમ્।
કુઞ્ચિતો વામપાદસ્તુ દક્ષિણઃ પૃષ્ઠતઃ સ્થિતઃ

કિંચિદાયતવૃત્તાક્ષં નીલદીર્ઘાગ્રનાસિકમ્।
અતીવ શાન્તવેષં તુ તથા પ્રહસિતાનનમ્

બાલચન્દ્રસમાકારદંષ્ટ્રાદ્વયવિરાજિતમ્।
કુટિલભ્રકુટીભંગં ભંગુરાલકશોભિતમ્

કમ્બુગ્રીવં બૃહદ્બાહું પીનાંસં દૃઢવક્ષસમ્।
પૃથૂદરં નિમ્નનાબિં રોમરાજિવિરાજિતમ્

સુવૃત્તકનકસ્તમ્ભપીવરો રુદ્વયાન્વિતમ્।
હેમરંભાસમાકારજંઘાક્રાન્તપદદ્બયમ્

કરણ્ડમકુટાક્રાન્તપુષ્પાપીડવિરાજિતમ્।
વૃત્તવૈપુલ્યમાનેન લોચને પઝપત્રવત્

ભ્રૂયુગ્મં નારસિંહોક્તં ઘ્રાણાગ્રં શુકતુણ્ડવત્।
સિંહવન્મધ્યદેશસ્તુ તદ્વંશં ગજપૃષ્ઠવત્

તદેવં દૈવદૈર્ઘ્યેણ વિસ્તૃતં હંસપક્ષવત્।
સ્વપક્ષમાનાદ્‌દ્વિગુણં તત્પુચ્છં શતશાખિનમ્

સર્વેષાં વિદ્ધિ સામાન્યં વિશેષાખ્યમથોચ્યતે।
મકુટાદિસપાદાન્તં નાનારત્નેન શોભિતમ્

હારકેયૂરકટકબ્રહ્નસૂત્રવિભૂષિતમ્।
પ્રલંબકર્ણપાશાન્તવિશ્રાન્તશુભકુણ્ડલમ્

લલાટતિલકોપેતં પુષ્પકર્ણાવતંસકમ્।
રત્નાંગુલીયકોપેતં શિંજિનીરંઞ્જિતાંઘ્રિકમ્

અન્યૈરાભરણૈર્દિવ્યૈર્ભૂષિતં સર્પભૂષણમ્।
નીલાંબરધરં નીલવારવાણવિરાજિતમ્

ફુલ્લરક્તોત્ફલદલસ્રગ્ભિર્મણ્ડિતકન્ધરમ્।
તથાવિચિત્રકુસુમસ્રગ્ભિરન્યાભિરુજ્જ્વલમ્

અનન્તો વામકટકો, યજ્ઞસૂત્રં તુ વાસુકિઃ।
તક્ષકઃ કટિસૂત્રં તુ, હારઃ કાર્કોટકસ્તથા

પઝો, પક્ષિણકર્ણે તુ મહાપઝસ્તુ વામતઃ।
શંખઃ શિરઃ પ્રદેશે તુ ગુલિકચ ભૂજાન્તરે

એતૈરષ્ટોરગૈરાદ્યૈર્ભૂષિતં ભુજગોત્તમૈઃ।
અનન્તઃ શુક્લવર્ણાભઃ, રક્તવર્ણસ્તુ વાસુકિઃ

તક્ષકઃ પીતવર્ણઆભો ધૂમ્રઃ કાર્કોટકસ્તથા।
શંખસ્તુહિનવર્ણાભો ગુલિકસ્ત્વલિસન્નિભઃ

પઝઃ પઝસમાનાભો મહાપઝસ્તુ પિંગલઃ।
પઞ્ચવર્ણૈર્લિખેદેવં દેવં પઞ્ચાયુધં તથા

ચક્રં ખઙ્ગં શરં ચૈવ શંખં શાર્ઙ્ગં ગદાં ક્રમાત્।
પટોર્ધ્વે હયુભયે પાર્શ્વે વિલિખેચ્ચ યથાવિધિ

તદધો દક્ષિણે ભાગે વહ્વિમણ્ડલમાલિખેત્।
તદ્વલ્લિખેદ્વામભાગે સ્વસ્તિકં લક્ષણાન્વિતમ્

લેપયેત્ પટશેષં તુ શ્યામલેનાસિતેન વા।
વિચિત્રપુષ્પસંયુક્તપત્રવલ્લીસમન્વિતમ્

એવં શિલ્પિવરેણૈવ કારયેદ્દેશિકોત્તમઃ।
શૂદ્રેણ વા દ્વિજશ્રેષ્ઠ! દીક્ષિતેન યથાવિધિ

કુલાલેનાથવા મન્ત્રી કારયેત્ કુશલેન ચ।
સામાન્યલક્ષણં હ્યેતત્ કીર્તિતં દ્વિજસત્તમ!

અઙ્‌ગુલાદિવિભાગેન વિશેષણવધારય।
અષ્ટાધિકશતૈકાંશાદ્‌યદ્બિંબેંઽગુલમીરિતમ્

તત્રૈવ મૂલબિંબોત્થૈરઙ્‌ગુલૈઃ પરિકલ્પયેત્।
તદ્વાહનસ્ય માનં તુ વિભાગમવધારય

તસ્ય બિંબસમુત્થેન તાલેન મુખમણ્ડલમ્।
દ્વ્યંગુલં તુ લલાટોર્ધ્વં જટાબન્ધો દ્વિલોચનમ્

દ્વ્યંગુલેનોન્નતં કણ્ઠં ઉરઃ પઞ્ચાંગુલં સ્મૃતમ્।
અષ્ટાંગુલં તદુદરં કટિઃ પઞ્ચાંગુલોન્નતા

નવાંગુલોન્નતાવૂરૂ જાનુની દ્વ્યંગુલે સ્મૃતે।
અષ્ટાંગુલોચ્છ્રિતે જંધે દ્વ્યંગુલે પાદપિણ્ડિકે

શમમેકં કલાહીનં તદ્‌ગ્રીવાયાસ્ચ વેષ્ટનમ્।
બિંબતુલ્યા પરિજ્ઞેયા સર્વદાસ્યાંગવિસ્તૃતિઃ

દ્વિષડ્‌ભાગાદિકં વિદ્ધિ વેષ્ટનં હ્યુદરસ્ય વા।
પરિધિઃ કટિદેશસ્ય ચતુર્ણેત્રાધિકસ્તુ વૈ

બિંબોક્તસદૃશં બિદ્ધિ તદૂર્વોમૂલવેષ્ટનમ્।
તદેવ જંઘામધ્યસ્ય જંઘાનત્સ્ય તદેવ હિ

પાદઃ પઞ્ચકલાયામશ્ચતુરંગુલવિસ્તૃતઃ।
ત્ર્યંગુલં પાર્ણ્ણિદેશાચ્ચાપ્યંગુષ્ઠૌ ચ કલાસમૌ

વિજ્ઞેયાસ્ત્વંઘ્રિદૈર્ઘ્યા(!)યવોનાંગુલયઃ ક્રમાત્।
નાભિરન્ધ્રં સુવિસ્તીર્ણં દ્વ્યર્ધલોચનવિસ્તૃતમ્

તદ્વાહુમસ્તકં વિદ્ધિ ઉચ્છ્રાયેણ દ્વિલોચનમ્।
ભુજોપભુજયુગ્મં યત્ તદ્‌દ્વિતાલસમં સ્મૃતમ્

મધ્યમાંગુલિપર્યન્તં મણિબન્ધાન્નવાંગુલમ્।
ત્રિકલઃ પાણિવિસ્તારસ્તન્નખા નિશિતોન્નતાઃ

કલાર્ધેનાધિકં બાહોસ્તદર્ધં બાહુવેષ્ટનમ્।
બિંબોક્તાંશદ્વયેનૈવ સ્તનભૂર્લોચનેન તુ

વૃત્તવૈપુલ્યમાનેન લોચને પઝપત્રવત્।
ભ્રૂયુગ્મં નારસિંહોક્તં ઘ્રાણાગ્રં શુકચઞ્ચુવત્

કલાર્ધમાનદીર્ધં ચ તદ્વંશં ગજપૃષ્ઠવત્।
સ્વાયામદીર્ધં તત્પક્ષયુગલં કુક્ષિદેશગમ્

તદેવ દૈર્ઘ્યાદર્ધેન વિસ્તૃતં હંસપક્ષવત્।
સ્વપક્ષમાનાદ્‌દ્વિગુણં તત્પુચ્છં શતશાખિનઃ (ખકમ્)

સપક્ષમેવમાયામં સાત્યં ત્વવયબાન્વિતમ્।
સર્વેષાં વિદ્ધિ સામાન્યં વિશેષાખ્યમથોચ્યતે

ઊરુ, દ્વયાન્નયેદ્‌ધ્રાસમઙ્‌ગુલાનાં ત્રયં તથા।
જંઘાકાણ્ડોચ્છ્રિતેઃ કુર્યાજ્જઙ્‌ઘાભ્યાં ચાત્ર વેષ્ટનમ્

બિંબાખ્યમણિબન્ધસ્ય સમં મૂલાન્મહામતે!।
જંઘાદેશાત્તદર્દેન સહ ચાર્ધાઙ્‌ગુલેન તુ

પાદે જાલં પરિજ્ઞેયં વિસ્તારેણ ષડંગુલમ્।
શેષં સત્યોદિત્તં સર્વં સર્વેષાં વિદ્ધિ સર્વદા

કિન્તુ પાદોત્થિતૌ પક્ષૌ દૈર્ઘ્યાત્તદ્દલવિસ્તૃતૌ।
એષાં ચોડ્ડીયમાનાનાં સાયામા પક્ષવિસ્તૃતિઃ

પઞ્ચાનાં ચ પરિજ્ઞેયા સ્થિતાનામર્ધલક્ષણા।
પટે તુ લિખ્યમાને તુ પક્ષદૈર્ઘ્યં તુ પાર્શ્વયોઃ

યાવત્ પટસમાપ્તિઃ સ્યાત્ પક્ષાસ્ત્વગ્રસમન્વિતાઃ।
સંખ્યાતાઃ સંખ્યયા વિપ્ર! પચ્ચ સપ્તાદ્યયુગ્મયા

યદ્વા બિંબોક્તમાર્ગેણ અષ્ટોત્તરશતાંગુલૈઃ।
સત્યાદીનાં તુ પચ્ચાનાં અંગપ્રત્યંગકલ્પના

યદ્વા મધ્યાંગુલૈર્મધ્યપર્વદૈર્ધ્યસમુત્થિતૈઃ।
દેશિકીયૈરંગુલૈસ્તુ સનૈરષ્ટાભિરેવ ચ

સત્યાદીનાં તુ પઞ્ચાનાં માનં કુર્યાત્તુ દેશિકઃ।
મૂલબિંબસ્ય બાહ્વન્તો નાભ્યન્તો વા તદુચ્છ્રયઃ

માનમેતત્તુ કથિતમુન્માનમવધારય।
ગરુડસ્ય પટસ્થસ્ય સત્યાદીનાં તથા યદા

મદ્યમાંગુલમદ્યસ્થદીર્ઘપર્વેણ કલ્પયેત્।
દેશિખીયેન માનં તુ અષ્ટોત્તરશતાંગુ લૈઃ

શિરઃપ્રભૃતિ પાદાન્તં તદાચોન્માનમુચ્યતે।
અંગુલત્રિતયં મૂર્ઘ્નિ મુખં ષડ્‌ગોલકં ભવેત્

કણ્ઠં ત્ર્યંગુલમાનં સ્યાત્ તદધો દ્વાદશાંગુલમ્।
સ્તનાન્તરં સમારભ્ય નાભ્યન્તં ષટ્‌કલં ભવેત્

તદધઃ કટિપર્યન્તં ભવેદંગુલપઞ્ચકમ્।
તદધો યોનિપર્યન્તં અંગુલાનાં ચ સપ્તકમ્

જાન્વન્તં દ્વાદશકલં ત્ર્યંગુલં જાનુમણ્ડલમ્।
તદધો ગુલ્ફકાન્તં તુ ભવેદ્‌દ્વાદશગોલકમ્

ત્ર્યંગુલં ગુલ્ફમાનં સ્યાત્ પ્રમાણં ક્રમતઃ શ્રૃણુ।
મુખભાગે।।઼ક્ષિસૂત્રાન્તં ઉપરિષ્ટાદ્‌દ્વિગોલકમ્

તથા નાસાપુટાન્તં ચ ચિબુકાન્તં તથૈવ ચ।
ષટ્‌કલઃ કર્ણસૂત્રાન્તં મધ્યતો મુખવિસ્તરઃ

નવાંગુલો હ્યધોભાગે લલાટાંશે દશાંગુલિઃ।
કેશભ્રૂરેખયોર્મધ્યમેકાંગુલમિદં ભવેત્

અક્ષિભ્રુવોરન્તરં સ્યાત્ સપાદાંગુલિવિસ્તરમ્।
નેત્રાયામસ્તુ પાદોનમંગુલત્રિતયં ભવેત્

તદ્વિસ્તારસ્તુ પાદોનમંગુલિદ્વિતયં ભવેત્।
એકાંગુલં તારકં સ્યાન્નાસાયા મૂલવિસ્તરઃ

દ્વ્યંગુલં મધ્યતઃ સાંશં તત્ ત્ર્યંગુલમધો ભવેત્।
તદગ્રાયામ એકઃ સ્યાત્ તદર્ધં વિસ્તૃતિર્ભવેત્

આસ્યાયામો દ્વિગોલઃ સ્યાત્ તદ્વિસ્તારોંઽગુલો ભવેત્।
સાધરોષ્ઠં તદોષ્ઠં સ્યાદ્‌વ્યાયામો દ્વ્યંગુલં ભવેત્

સપાદો દંષ્ટ્રયોર્મઘ્યે તયોરાયામ ઈરિતઃ।
સપાદમંગુલં વિપ્ર! વિસ્તારોથાંગુલો ભવેત્

મૂલદેશે તયોરગ્રૌ શિતૌ ચન્દ્રદલાગ્રવત્।
પંચાંગુલં કણ્ઠદૈર્ઘ્યં વિસ્તારો ગોલકં ભવેત્

પડંગુલં પાદદૈર્ત્ર્યં કર્ણઆધારશ્ચતુષ્કલઃ।
સાર્ધાંગુલઃ સ્યાત્તદધોવક્ષઃ પીઠોર્ધ્વદેશતઃ

અષ્ટાદશકલસ્તારો બાહુવ્યાસાવધિ દ્વિજ!।
તદધઃ કક્ષપર્યન્તં તારો દ્વાદશગોલકઃ

તદધોભાગવિસ્તારઃ સાંગુલં નવગોલકમ્।
ઉદરસ્ય તુ વિસ્તાર એકવિંશાંગુલો ભવેત્

તત્રૈકાંગુલિસન્નાહં નાભિવૃત્તં સુશોભનમ્।
શ્રોણીભાગસ્ય વિસ્તારઃ સાંગુલં નવગોલકમ્

ઊરુમૂલસ્ય વિસ્તારસ્ત્રયોદશાંગુલો ભવેત્।
તન્મધ્યે વિસ્તૃતિર્વિપ્ર! દ્વાદશાંગુલસમ્મિતા

સપ્તાંગુલમુપસ્થં સ્યાત્ ત્રિકલા જાનુવિસ્તૃતિઃ।
અધઃ પઞ્ચાંગુલં સાર્ધં પદ્દૈર્ધ્યં સપ્તગોલકમ્

અઙ્‌ગુષ્ઠાગ્રાવધિર્યાવત્ પાર્પ્ણ્યોઃ પ્રભૃતિ તત્ર તત્।
અઙ્‌ગુષ્ઠં ત્ર્યંગુલં સાર્ધં અન્યા અંગુલયઃ ક્રમાત્

અઙ્‌ગુલાષ્ટાંશહીનાઃ સ્યુઃ, અંગુષ્ઠસ્ય તુ વિસ્તૃતિઃ।
સાર્ધાંગુલા તદન્યાસાં ક્રમાન્ન્યૂના તુ પૂર્વવત્

અંગુષ્ઠનખદૈર્વ્યં તુ સાંશમેકાઙ્‌ગુલં ભવેત્।
તદ્વિસ્તારસ્ત્રિપાદઃ સ્યાત્ તદન્યા હ્રાસયેત્ ક્રમાત્

કનીયો નખદૈર્વ્યં તુ યદા ચાર્ધાંગુલં ભવેત્।
તદ્વિસ્તારસ્તદર્ધં સ્યાદંગુલીમૂલદેશતઃ

ચરણસ્ય તુ વિસ્તારઃ સાર્ધપઞ્ચાંગુલો ભવેત્।
પઞ્ચ મધ્યે પાર્ષ્ણિભાગે સાર્ધં તુ ચતુરંગુલમ્

શાખાપાર્શ્વે તદુચ્છ્રાયસ્ત્ર્યંગુલં પરિકીર્તિતમ્।
મધ્યતસ્તદ્ભવેત્ સાર્ધં ભુજયોરથ તચ્છૃણુ

સ્કન્ધાગ્રાત્ કૂપરાન્તં ચ ચતુર્વિંશાઙગુલો ભબેત્।
ભુજાયામોસ્ય મૂલસ્ય વિસ્તારઃ સ્યાત્ ષડંગુલમ્

તદધઃ પઞ્ચકં સાર્ધં કૂર્પરાન્નવગોલકમ્।
મણિબન્ધાવસાનં સ્યાદ્દૈર્ઘ્યં કૂર્પરવિસ્તૃતિઃ

સાર્ધં ષડઙગુલં વિપ્ર! મણિબન્ધાદિકં ભવેત્।
અંગુલત્રયવિસ્તારં કરાગ્રં ષટ્‌કલાયતમ્

વિસ્તારો દ્વિકલઃ પ્રેક્તો વામે તુ દ્વ્યંગુલં ભવેત્।
દૃશ્યં તિરોહિતં ચાન્યદ્‌દ્વયં દક્ષકરે તુ વૈ

મધ્યમાઙ્‌ગુલદૈર્ઘ્યં તુ પઞ્ચાંગુલવિનિમિતમ્।
અનામિતર્જનીન્યુનશાખાનાં તુ ક્રમેણ તુ

અર્ધાર્ધાઙગુલહીનં સ્યાદંગુલં મધ્યમાર્ધકમ્।
મધ્યમાઙષ્ઠયોસ્તારઃ સાર્ધમેકાઙ્‌લં ભવેત્

તર્જન્યનામયોરેકં કનીયસ્યાસ્ત્રિપાદકમ્।
સાર્ધાંગુલં નખાયામં તદર્ધં વિસ્તૃતિર્ભદેત્

મકુટસ્યોચ્છ્રયો વિપ્ર! ભવેદષ્ટાદશાંગુલઃ।
તન્મૂલવિસ્તૃતિર્વિપ્ર! ષોડશાંગુલસમ્મિતા

ષ્‌ટકલા મધ્યતો જ્ઞેયા અગ્રતસ્ત્રિકલા ભવેત્।
શિખામણેઃ સમુચ્છ્રાયં કલ્પયેત્ સાર્ધમઙ્‌લમ્

વિસ્તારઃ સ્યાત્ સપાદસ્તત્પક્ષયાણં ત્રિતાલકમ્।
યદ્વા પટાવસાનં સ્યાદ્યથાશોભાનુરૂપતઃ

એકૈકપક્ષતિસ્તારં ત્ર્યંગુલં ત્ર્યંગુલં ભવેત્।
નાગાનામાસ્યદૈર્ઘ્યં તુ સાધમેકાઙ્‌ગુલં ભવેત્

તદ્વિસ્તારોઙગુલં વિપ્ર! તત્સરોઙગુલવિસ્તૃતિઃ।
દ્વ્યંગુલં તદધસ્તાત્ સ્યાત્ વાલમર્ધાંગુલં તથા

યથા ક્રમેણ હીનઃ સ્યાન્નાગાનાં ભોગવિસ્તરઃ।
અનન્તસ્ય પ્રધાનસ્ય દૈર્ઘ્યં દ્વ્યંગુલસમ્મિતમ્

તત્તારઃ સાર્ધમેકં સ્યાદ્‌દ્વયં તદ્ગલવિસ્તરઃ।
તદધો દ્વિતયં સાર્ધં શીર્ષાણીતરનાગવત્

વાલાગ્રમેકવિસ્તારં યથા સ્યાત્ કલ્પયેત્ તથા।
નાગાના ભોગદૈઘ્યસ્ય માનં કુર્યાદ્યથારુચિ

દૈર્ઘ્યં વિષ્ટરપઝસ્ય પઞ્ચાશચ્ચતુરંગુલમ્।
ષડ્‌ગોલકસ્તદ્વિસ્તારઃ કર્ણિકાયાઃ સમાયતિઃ

એકવિંશત્ કલાઃપ્રોક્તાસ્તદ્વિસ્તારસ્ત્રિગોલકઃ।
અન્યચ્ચ વૈનતેયસ્ય માનં યદ્યત્ પ્રકલ્પિતમ્

સુસમં યદ્વિભક્તવ્યમષ્ટોત્તરશતાંગુલમ્।
પ્રાગ્વત્ તદંગુલં કૃત્વા ઉન્માનાદ્યં પ્રકલ્પયેત્

તદંગુલાનુસારેણ નાગાદ્યં ચાપિ કલ્પયેત્।
આદ્યપક્ષે તુ નાગાદ્યં કુર્યાદાદ્યાનુસારતઃ

પઞ્ચાંગભૂષણાયુક્તં વસ્ત્રસ્રગ્ગન્ધવાસિતમ્।
એવં સર્વં સમાપાદ્ય દેશિકઃસુસમાહિતઃ

ધ્વજારોહણનક્ષત્રાત્ પૂર્વેદ્યુશ્ચ નિશામુખે।
પ્રયાયાત્ કર્મશાલાં ચ સહિતો મૂર્તિધારકૈઃ

લિખિતં પટમાલોક્ય લક્ષણં સુપરીક્ષ્ય ચ।
શંખદુન્દુભિનિર્ઘોષૈઃ કાહલધ્વનિભિસ્તથા

ગીતૈશ્ચ વિવિધૈ રમ્યૈઃ શ્રુતિઘોષૈઃ પૃથગ્વિધૈઃ।
સહધ્વજપટં તસ્માદાનયેન્મુખમણ્ટપે

પ્રવિશ્યાભ્યન્તરં મૂલવિંબસ્થં પરમેશ્વરમ્।
અભિવાદ્યાર્ઘ્યગન્ધાદ્યૈઃ પૂજેયત્ પુષ્પધૂપકૈઃ

વિસૃજ્ય શિલ્પિનં પશ્ચાત્ સંપ્રોક્ષ્યાર્ધ્યાંભસા પટમ્।
સિદ્ધાર્થકાન્વિતૈઃ પુષ્પૈઃ તાડયેદસ્ત્રમન્ત્રિતૈઃ

દર્શયેદ્દેવદેવસ્ય સમ્મુખં સાધકોત્તમઃ।
દહનાપ્યાયનં કુર્યાત્ વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

ભૂયોર્ધ્યગન્ધપુષ્પાદ્યૈઃ પ્રપૂજ્ય પરમેશ્વરમ્।
ગિરોચ્ચયા ત્વિમં મન્ત્રં બદ્ધાંજલિકરઃ પઠેત્

"ભગવન્! પુણ્ડરીકાક્ષ! સર્વેશ્વર! જગન્મય!।
ત્વયા યથા તુ કથિતં તથા કર્તું ન શક્યતે

અસ્વાતન્ત્ર્યાદસામર્થ્યાત્ શ્રદ્ધાદીનામભાવતઃ।
તસ્માન્માનાદિસર્વેષાં ન્યૂનાધિક્યોપશાન્તયે

સમાલોકય નેત્રામ્યાં શીતલાભ્યાં પટસ્થિતમ્।
સર્વદોષાપહારિભ્યાં વૈનતેયં પ્રસીદ ઓમ્"

દીક્ષિતાનાં તતો વિપ્ર! હસ્તે દત્વા તુ તં પટમ્।
ચતુઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તેન સાર્ધં તુ દેશિકઃ

પ્રથમાવરણે વાપિ દ્વિતીયાવરણેપિ વા।
પ્રવિશેદ્યજમાનેન પ્રાસાદાગ્રસ્થમણ્ડપમ્

તત્ર ન્યસ્ત્વા ભદ્રફીઠં તદૂર્ધ્વે શાલિતણ્ડુલૈઃ।
વેદિં કૃત્વા તુ તત્પૃષ્ઠે ભદ્રાખ્યં મણ્ડલં લિખેત્

વિભવે સતિ વસ્ત્રં તુ સમાસ્તીર્ય તદૂર્ધ્વતઃ।
તિલરાશિં સમુત્કીર્ય તન્મધ્યે સ્વસ્તિકં લિખેત્

તસ્યોપરિષ્ટાત્ સંસ્થાપ્ય પ્રાસાદાભિમુખં પટમ્।
ઉપવિશ્યાસને પશ્ચાદાચાર્યઃ સુસમાહિતઃ

કરશુદ્ધ્યાદિ પૂર્વોક્તં સ્વદેહાર્ચનપશ્ચિમમ્।
સર્વં ખગેશમન્ત્રેણ સાંગેન તુ સમાચરેત્

દ્વાર્સ્થતોરણકુંભાદિયજનં પ્રાગ્વદાચરેત્।
તતઃ પુણ્યાહઘોષં તુ કારયેત્ પૂર્વવદ્‌દ્વિજ!

ગરુડસ્યાગ્રતઃ પ્રાગ્વત્ કુમ્ભં કરકસંયુતમ્।
ભારમાત્રોપક્લૃપ્તે તુ ધાન્યપીઠે તુ વિન્યસેત્

જલદ્રોણ્યાદિકં પાત્રં ગન્ધતોયૈઃ સુપૂરિતમ્।
દક્ષિણે કરકસ્યાથ વિનિવેશ્ય ચ તત્ર તુ

સદ્યશ્છાયાચિવસનમાચરેદ્ગરુડસ્ય તુ।
સ્નપનાનાં પુરોક્તાનાં પૂર્વસ્મિન્નવકે દ્વિજ!

અધમાધમમાર્ગેણ સ્નપનં તુ સમાચરેત્।
અગ્રતો વૈનતેયસ્ય વેદિકોપરિ સંસ્થિતે

દર્પણે તુ, તતઃ પશ્ચાન્મુહૂર્તે શોભને ગુરુઃ।
નયનોન્મીલનં કુર્યાત્ પ્રાગુક્તેનૈવ વર્ત્મના

સર્વેષામપિ સર્પાણાં નેત્રોન્મીલનમાચરેત્।
પ્રાગ્વત્ સંશુદ્ધદેહસ્તુ શિલ્પી પ્રકટતાં નયેત્

સર્વં તુ પૂર્વવત્ કુર્યાન્નેત્રયોઃ પૂરણાદિકમ્।
કુમ્ભે ચ કરકે ચૈવ આસનં પરિકલ્પ્ય ચ

કુમ્ભે ગરુડમાવાહ્ય કરકે મન્ત્રમસ્ત્રપમ્।
પૂજયિત્વાર્ઘ્યગન્ધાદ્યૈસ્તતો દિક્કલશાષ્ટકૈઃ

ઇન્દ્રાદિલોકપાલાંસ્તુ પ્રાદક્ષિણ્યેન પૂજ્ય ચ।
ભિત્તિસંસેચનં કૃત્વા ભૂયઃ સંસ્થાપ્ય તત્ર તુ

તતો ધ્વજપટે પ્રાગ્વદાસનં પરિકલ્પ્ય ચ।
તતો ગરુડમન્ત્રં તુ સહસ્રાદિત્યભાસ્વરમ્

સર્વરોગપ્રશમનં સર્વોપદ્રવનાશનમ્।
સર્વસિદ્ધિપ્રદં નૄણાં સર્વદારિદ્ર્યનાશનમ્

હૃદયાદ્રેચ્ય વિપ્રેન્દ્ર! પટસ્થગરુડે ન્યસેત્।
સકલીકરણં કૃત્વા સન્નિધિં ચ સમાચરેત્

સન્નિરોધં ચ સામ્મુખ્યં મુદ્રાબન્ધં તથૈવ ચ।
લયયાગં ભોગયાગં યથાવદ્‌દ્વિજસત્તમ!

સર્વં ગરુડમન્ત્રેણ સાંગેન તુ સમાચરેત્।
કુમ્ભે ચ કરકે ચૈવ પટે ચ ક્રમયોગતઃ

મહતા વિભવેનૈવ પૂજનં તુ સમાચરેત્।
અલંકારાસનાન્તં ચ યથોક્તેન ક્રમેણ તુ

કૃત્વા સંપૂજનં વિપ્ર! ગરુડસ્ય, તતઃ પરમ્।
પ્રાસાદાભ્યન્તરે વિપ્ર! દેશિકાનુમતેન તુ

અન્યેન ગુરુણા યદ્વા સાધકેન વિશેષવત્।
પૂજનં કારયેત્ સમ્યઙ્‌મૂલમૂર્તિગતસ્ય ચ

યાત્રામૂર્તિગતસ્યાપિ વિભોર્દાનાન્તમેવ ચ।
સ્નપનં ગરુડસ્થસ્ય વિશેષાર્ચનપૂર્વકમ્

તત્પરં વૈનતેયસ્ય ભોજ્યાસનપુરસ્સરૈઃ।
વિવિધૈર્મધુપર્કાન્તં હૃદ્યૈઃ સકલમૂલકૈઃ

અન્નૈરતિપ્રભૂતૈશ્ચ તથાન્યૈર્વિવિધૈરપિ।
ભોગૈરિષ્ટ્વા જપાન્તં ચ પૂર્વવત્ ક્રમયોગતઃ

સંપ્રદાનં પૃથક્ કુર્યાત્ કારિભ્યસ્તુ યથાવિધિ।
મન્ત્રાસ્ત્રકુમ્ભયોર્દત્તમાચાર્યેભ્યો દદેત્ તતઃ

પટસ્થસ્યાપિ નૈવેદ્યં કિંચિદાદાય પાત્રગમ્।
દેશિકઃ સ્વયમાદદ્યાદ્ ગુર્વાદિભ્યોપિ વૈ દદેત્

મૂલબિંબસ્થિતસ્યાપિ યાત્રાબિંબસ્થિતસ્ય ચ।
દેવસ્ય મધુપર્કાદ્યૈર્નૈવેદ્યં વિનિવેદિતમ્

દાપયેદ્દેશિકાદિબ્યસ્તતો હોમં સમાચરેત્।
કુણ્ડં સલક્ષણં કૃત્વા પ્રાગ્ભાગે ગરુડસ્ય તુ

તત્રાનલં ચ સંસ્કૃત્ય આવાહ્ય વિહગેશ્વરમ્।
સમિધાં સપ્તકં હુત્વા શાન્ત્યર્થં તુ તિલૈર્ઘૃતૈઃ

આહુત્યષ્ટોત્તરશતં હુત્વા પૂર્ણાં નિવેદયેત્।
યદ્વા નૈમિત્તિકે કુણ્ડે હોમં કુર્યાત્તુ દેશિકઃ

તતસ્તુ યજમાનાય સ્નાનાદ્યૈઃ પ્રયતાત્મને।
ગરુહસ્ય પટસ્થસ્ય નૈવેદ્યં યન્નિવેદિતમ્

તત્ર કિંચિત્ સમાદાય દત્વા વૈ દેશિકઃ સ્વયમ્।
તત્તચ્છિષ્ટં તુ નૈવેદ્યં કૃત્વા તુ કબલં પૃથક્

નારીણમપ્રજાનાં તુ નરાણાં રોગિણામપિ।
દદ્યાદ્ગરુડમન્ત્રં તુ ધ્યાયમાનઃ સમાહિતઃ

પ્રાઙ્‌મુખં પ્રાશયિત્વાન્નં તત્તીર્થં ત્વથ પાયયેત્।
એવં કૃત્વાધિવાસં તુ જાગરેણ નયેન્નિશામ્

તતઃ પ્રભાતે સુસ્નાતસ્વાચાન્તો દેશિકોત્તમઃ।
નિત્યાર્ચનં વિભોઃ કૃત્વા વિશેષયજનં તથા

વૈનતેયં તતોઽભ્યર્ચ્ય કુમ્ભપૂર્વં યથાવિધિ।
મહાહવિર્નિવેદ્યાથ હોમં કૃત્વા તુ પૂર્વવત્

તતશ્ચતુર્થાવરણે અન્તરા ગોપુરસ્ય તુ।
ચતુર્હસ્તં દ્વિહસ્તં વા ધ્વજપીઠં સમન્તતઃ

સાર્ધહસ્તોચ્છ્રિતં વિપ્ર! હસ્તોચ્છ્રિતમથાપિ વા।
શિલાભિરિષ્ટકાભિશ્ચ પવ્કાબિર્વા યથારુચિ

ખાતં કુર્યાત્તુ તન્મધ્યે યાવદ્ભૂમિતલં દ્વિજ!।
તૃતીયાવરણે વાપિ બલિપીઠાદ્બહિર્દ્વિજ!

દ્વિતીયાવરણે વા તદ્ભવેત્ કાલાનુરૂપતઃ।
ઉત્તરે ધ્વજપીઠસ્ય પૂર્વસ્યાં દિશિ વા દ્વિજ!

શાયયેત્તુ ધ્વજસ્તંભં ધ્વજયષ્ટિસમન્વિતમ્।
પૂર્વાગ્રમુત્તરાગ્રં વા લક્ષણાઢ્યં સુશોભનમ્

અન્તસ્સારો બહિસ્સારો નિસ્સારશ્ચ ત્રિધા ભવેત્।
ચંપકો દેવદારુશ્ચ ચન્દનઃ ખદિરસ્તથા

સાલવૃક્ષશ્ચ બિમ્વશ્ચ કકુભાલકૌ યથા।
ઇત્યેવમાદયો વૃક્ષા અન્તસ્સારા ઉદાહૃતાઃ

ક્રમુકો નાલિકેરશ્ચ હિન્તાલસ્તાલ એવ ચ।
વેણુશ્ચાપિ બહિસ્સારાઃ પ્રશસ્તા ધ્વજકર્મણિ

કિંશુકાદ્યાસ્તુ યે વિપ્ર! નિસ્સારાઃ સમુદાહૃતાઃ।
નિસ્સારં વર્જયેત્ સ્તંભં સર્વદા ધ્વજકર્મણિ

આર્દ્રં નવં ઋજું સ્નિગ્ધં વક્રસ્ફોટનવર્જિતમ્।
અયુગ્મપર્વકં શુદ્ધં સત્વચં સુસ્થિરં દ્વિજ!

ગ્રાહયિત્વા ધ્વજસ્તમ્ભં શાસ્ત્રદૃષ્ટ્યા પરીક્ષયેત્।
અશીતિતાલં મુખ્યં સ્યાન્મધ્યમં ષષ્ટિતાલકમ્

પઞ્ચાશત્તાલમધમં પઞ્ચતાલાધિકં તુ વૈ।
મદ્યમોત્તમમુદ્દિષ્ટં પઞ્ચાશત્તાલસમ્મિતમ્

પઞ્ચતાલવિહીનં તદ્‌ભવેન્મધ્યમમધ્યમમ્।
મધ્યમાધમમુદ્દિષ્ટં દ્વિંવિંશત્તાલસભ્મિતમ્

સપ્તત્રિંશચ્ચ તાલાનાં પઞ્ચત્રિંશત્તથૈવ ચ।
દ્વાત્રિંશચ્ચ ત્રયં વિપ્ર! અધમોત્તમપૂર્વકમ્

માત્રાંગુલવશેનાત્ર પ્રમાણપરિકલ્પનમ્।
સંભવે સતિ વિપ્રેન્દ્ર! શતતાલં પ્રકલ્પયેત્

અન્યચ્ચ નવભેદં તુ પ્રમાણમધુનોચ્યતે।
કરાણાં પઞ્ચવિંશચ્ચ ત્રયોવિંશત્તથૈવ ચ

એકવિંશચ્ચ વિંશચ્ચ તદેકોનં ચ સત્તમ!
અષ્ટાદશ તતોન્યચ્ચ તથા ષોડશકં દ્વિજ

ત્રિપઞ્ચ ચ ક્રમેણૈવ નવકં પરિકીર્તિતમ્।
માનાંગુલેન માનં સ્યાત્ ત્રિવિધેન યથાવલમ્

તદભાવે તુ માનં સ્યાદત્ર માત્રાંગુલેન વા।
પ્રાસાદશિખરાગ્રોચ્ચં પ્રાસાદોચ્ચમથાપિ વા

કણ્ઠોચ્ચં ગોપુરોચ્ચં વા યથાવિત્તાનુરૂપતઃ।
ધ્વજસ્તંભસ્ય મૂલાન્તુ નાહં તુ નવધા ભવેત્

મૂલે દ્વાદશતાલં તુ નવતાલં તુ સપ્તકમ્।
તન્મધ્યે ષષ્ઠતાલં તુ પઞ્ચતાલં તથા ભવેત્

તદગ્રં પઞ્ચતાલં તુ ચતુસ્તાલં દ્વિતાલકમ્।
દ્વાદશાંગુલમાનેન નાહમષ્ટાંગુલં ભવેત્

ચતુર્વિંશદ્દશગુણં સ્નંભનાહન વૈ દૃઢમ્।
ત્રિધા વિભજ્ય તત્ સ્તંભં ત્રિધા કૃત્વા તૃતીયકમ્

અધોભાગે હ્યધસ્તાચ્ચ મધ્યભાગે તુ મધ્યતઃ।
અગ્રતો હયૂર્ધ્વભાગે તુ યજ્ઞકાષ્ઠવિનિર્મિતમ્

મસૂગ્કત્રયં કૃત્વા સુષિરત્રયસંયુતમ્।
દણ્ડયષ્ટિનિવેશાર્થં સુવૃત્તં પાર્શ્વયોર્દ્વિજ!

ફૈણકાહસ્તમાનાચ્ચ દ્વિનવાંગુલિવિસ્તૃતાઃ।
મૂલદેશેગ્રદેશે તુ ચતુરંગુલવિસ્તૃતાઃ

દ્વિતાલં સાર્ધતાલં તુ એકતાલં તુ વા દ્વિજ!।
ત્યક્ત્વા સ્તંભાગ્રતો વિપ્ર! ન્યસેદગ્રમસૂરકમ્

અન્યદ્‌દ્વયં સમુદિતે સ્થાને સમ્યઙ્‌નિવેશ્ય ચ।
યદ્વા સ્તંભાગ્રતઃ પ્રાગ્વન્ન્યસેદૂર્ધ્વમસૂરકમ્

અધો હસ્તદ્વયં સાર્ધં ત્યક્ત્વા મધ્યમસૂરકમ્।
તદધસ્તુ તથા ત્યક્ત્વા ન્યસેદન્યમસૂરકમ્

એવં તાલત્રયં ત્યક્ત્વા તતસ્તસ્મિન્નિવેશયેત્।
ધ્વજયષ્ટિં દૃઢાં ઋજ્વીં લોહયન્ત્રસમન્વિતામ્

વેષ્ટયેદ્દર્ભમાલાભિર્ધ્વજદણ્ડં પ્રદક્ષિણમ્।
એવં કૃત્વા ધ્વજસ્તમ્ભં પ્રોક્ષયેદસ્ત્રવારિણા

ધ્વજપીઠસ્થિતે ગર્તે રત્નધાન્યાનિ નિક્ષિપેત્।
દેશિકસ્તાર્ક્ષ્યમન્ત્રેણ તતો બ્રાહ્નણસત્તમૈઃ

શૂદ્રૈર્વા દીક્ષિતૈર્વિપ્ર! દેવદાસૈરથાપિ વા।
શંખભેર્યાદિનિર્ધોષગીતવાદિત્રસંયુતમ્

સ્થાપયેત્તુ ધ્વજસ્તંભં તસ્મિન્ ગર્તે ઋજુસ્થિતમ્।
પ્રાસાદાભિમુખં સ્થાપ્ય વાલુકાભિશ્ચ પૂરયેત્

હસ્તિપાદાદિભિઃ કૃત્વા સુદૃઢં ચ યથા ભવેત્।
યદ્વા રજન્યાં પૂર્વસ્યાં કૃત્વા સ્તંભાધિવાસનમ્

અદ્યત્વે સ્થાપયેત્ પશ્ચાદ ગત્વા ગરુડસન્નિધિમ્।
રથે વા કુંજરે યાને ધ્વજમારોપ્ય યત્નતઃ

પ્રભયા ચિત્રકુસુમૈઃ કૃતયા ભૂષયેદ્ ધ્વજમ્।
વાસોવિભૂષણૈઃ સ્રગ્ભિર્વિચિત્રાભિશ્ચ પૂજયેત્

ચ્છત્રચામરપૂર્વૈશ્ચ માયૂરવ્યજનૈસ્તતઃ।
વિચિત્રૈસ્તાલબન્તશ્ચૈ આતપત્રૈર્મનોહરૈઃ

કેતુદણ્ડેર્વિચિત્રૈશ્ચ દુકૂલપટશોભિતૈઃ।
ચતુર્વેદમયોદ્ધોષૈઃ સ્તોત્રઘોષસમન્વિતૈઃ

ગીતકૈર્વિવિધૈર્વાદ્યૈઃ શંખકાહલનિઃસ્વનૈઃ।
ભેરીમૃદઙ્ગપૂર્વાણાં ધોષૈરન્યૈશ્ચ મંગલૈઃ

બ્રાહ્નણૈર્ધ્રિયમાણૈશ્ચ સાંકુરૈઃ પાલિકાગણૈઃ।
સુવેષગણિકાસંધૈસ્તથા ભક્તજનૈઃ સહ

ક્ષ્વેલિતાસ્ફોટિતૈર્યુક્તં જયશબ્દસમન્વિતમ્।
પ્રથમાવૃતિમારભ્ય રથ્યાવરણપશ્ચિમમ્

ભ્રામયિત્વા ક્રમેણૈવ સર્વાણ્યાવરણાનિ ચ।
ગ્રામં પ્રદક્ષિણં નીત્વા ગ્રામમધ્યે સ્થિતો ધ્વજમ્

શ્રાવયેચ્ચતુરો વેદાન્ સેતિહાસપુરાણકાન્।
સૌપર્યણર્માપ વૈ સૂક્તં તત્ર સંદર્શયેત્ પુનઃ

ગેયં નૃત્તં ચ વાદ્યં ચ આતોદ્યં ચ ચતુર્વિધમ્।
ઉપહારાંશ્ચ માલ્યાદીન્ તામ્બૂલાન્ વિનિવેદ્ય ચ

તતઃ પ્રવેશયેદ્વિપ્ર! પ્રાસાદં ગરુડધ્વજમ્।
અંકુરાર્પણપૂર્વે તુ ઉત્સવે દ્વિજસત્તમ!

ગરુડસ્ય પટસ્થસ્ય પશ્ચાદ્ભાગે યથાવિધિ।
તદ્રાત્રૌ બલિસંયુક્તં યાત્રાબિંબં પરિભ્રમેત્

સાધનાદેરસંપત્તેઃ પૃથઙનેતુમશક્યતઃ।
તત્રાપિ સતિ યોગ્યત્વે પૃથગેવ પરિભ્રમેત્

અન્યત્ર કેવલં વિપ્ર! ધ્જમેવ નયેત્ સદા।
પત્તને નગરે વાપિ બલિભ્રમણસંયુતઃ

ઉત્સવો વિહિતો યત્ર તત્ર વૈ ગરુડધ્વજમ્।
ભ્રામયેદ્‌દ્વિતયે તસ્મિન્ યાત્રાબિંબસમન્વિતમ્

તન્માત્રાણાં યોગ્યતાયૈ પવિત્રીકરણાય ચ।
ગ્રામે તેન ચ વૈ સાર્ધં ભ્રામયેદ્બિંબમૌત્સવમ્

એવં પ્રદક્ષિણં નીત્વા ધામ ગ્રામાદિકં તથા।
ધ્વજં તુ મણ્ડપે સ્થાપ્ય ન કૃતં યદિ પૂર્વતઃ

સ્થાપનં ધ્વજદણ્ડસ્ય સ્થાપયિત્વા તુ તત્તદા।
પ્રાસાદં સંપ્રવિશ્યાથ યાત્રાબિંબં વિયેષતઃ

વિચિત્રૈર્વસનૈ રમ્યૈઃ ભૂષણૈર્વિવિધૈરપિ।
માલ્યૈશ્ચ વિવિધૈ રમ્યૈરલંકૃત્ય તતઃ પરમ્

શિબિકાદૌ સમારોપ્ય સર્વસાધનસંયુતમ્।
?બાસ્થાનમણ્ડપે નીત્વા ધ્વજપીઠસ્ય સમ્મુખમ્

સૌવર્ણે વિષ્ટરે રમ્યે તલ્પાદ્યંગોપશોભિતે।
વિચિત્રેણ વિતાનેન ઉપરિષ્ટાદ્વિભૂષિતે

સન્નિવેશ્ય તતઃ પશ્ચાદાચાર્યઃ સુસમાહિતઃ।
સાધકાદ્યૈઃ પરિવૃતો હ્યાદાય ગરુડધ્વજમ્

સહ શંખનિનાદાદ્યૈઃ પ્રાદક્ષિણ્યેન યોગતઃ।
ધ્વજપીઠે સમાનીય સ્તંભં પ્રક્ષાલ્ય સજ્જલૈઃ

વિભવે સતિ વસ્ત્રેણ સંવેષ્ટ્ય ધ્વજદણ્ડકમ્।
ગરુડં પૂજયિત્વા તુ પુષ્પાંજલિપુરસ્સરમ્

અર્ઘ્યં પાદ્યં તથાચામં ગન્ધં માલ્યં ચ ધૂપકમ્।
અપૂપાન્ પૃથુકાંશ્ચાપિ પાનકં તર્પણં તથા

નાલિકેરજલૈર્યુક્તમાચામં તદનન્તરમ્।
કર્પૂરાદિસમોપેતં દત્વા તામ્બૂલમુત્તમમ્

તન્મુદ્રાં દર્શયિત્વા તુ રજ્જુમાદાય વૈ દૃઢામ્।
ત્રિબૃત્કૃતૈસ્તુ કાર્પાસસૂત્રૈરતિદૃઢૈઃ કૃતામ્

યષ્ટ્યગ્રસંસ્થિતે યન્ત્રે યોજયિત્વા તયા તતઃ।
ધ્વજસ્ય શિખરં વિપ્ર! બન્ધયેત્ સુદૃઢં યથા

બાલધ્વજેન સહિતં ઘણ્ટયા ચ સમન્વિતમ્।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ સંપ્રોક્ષ્યાસ્ત્રોદકેન તુ

મહાકુમ્ભસ્થતોયેન સંપ્રોક્ષ્ય ગરુડં તતઃ।
મહાકુમ્ભસ્થગરુડં પટસ્થે તુ નિવેશયેત્

સ્તમ્ભમૂલે સમુત્કીર્ય સાસ્ત્રકુમ્ભજલં તતઃ।
કલશાષ્ટકતોયં ચ સ્તમ્ભમૂલે વિનિક્ષિપેત્

આચર્ય મન્ત્રન્યાસં તુ પુષ્પાંજલિપુરસ્સરમ્।
સન્નિધિં સન્નિરોધં ચ સામ્મુખ્યં ચ સમાચરેત્

"અસ્માદ્દિનાત્ સમારમ્ય યાવત્તીર્થદિનાન્તિમમ્।
સન્નિધિં કુરુ પક્ષીન્દ્ર! રાજ્ઞો જનપદસ્ય ચ

ગ્રામસ્ય યજમાનસ્ય વૈષ્ણવાનાં વિશેષતઃ।
તુષ્ટયે પુષ્ટયે ચૈવ સર્વશત્રુજયાય ચ

ત્ર્પ્રપમૃત્યુજયાર્થં ચ વિહગેશ! પ્રસીદ ઓમ્।"
ઇતિ વિજ્ઞાપ્ય પક્ષીન્દ્રં વિકિરેતે કુસુમાંજલિમ્

પૂર્વાહ્ને વાથ મધ્માહ્ને મુહૂર્તે શોભને ગુરુઃ।
રજ્જુનારોહયેદ્વીશં ધ્વજસ્થમનુચિન્તયન્

રજ્જું ચ બન્ધયેત્ સ્તંભે પ્રાદક્ષિણ્યક્રમેણ તુ।
પ્રાસાદાભિમુખં સ્તમ્ભે સ્થાપયેદ્ગરુડધ્વજમ્

વિહગેશ્વરબિંબં ચ સ્તમ્ભાગ્રે યોજયેન્ન વા।
સન્નિધૌ દેવદેવસ્ય ગત્વા પુષ્પાંજલિં ક્ષિપેત્

"જ્ઞાનતોઽજ્ઞાનતો વાપિ યથોક્તં ન કૃતં મયા।
તત્ સર્વં પૂર્ણમેવાસ્તુ સુતૃપ્તો ભવ સર્વદા

ઓમચ્યુતક્ષ! જગન્નાથ! મન્ત્રમૂર્તે! જનાર્દન!।
રક્ષ માં પુણ્ડરીકાક્ષ! ક્ષમસ્વાજ! પ્રસીદ ઓમ્"

ઇતિ વિજ્ઞાપ્ય દેવેશં યાત્રામૂર્તિગતં વિભુમ્।
અન્યત્ર મણ્ડપે નીત્વા વિશેષાર્ચનપૂર્વકમ્

પ્રભૂતાન્નં નિવેદ્યાથ સર્વં હવનપશ્ચિમમ્।
કૃત્વા યથાક્રમેણૈવ પ્રાસાદં તુ પ્રવેશયેત્

ધ્વજપીઠોપરિષ્ટાત્તુ સ્તંભમૂલે પ્રકલ્પયેત્।
અષ્ટપત્રં તુ કમલં ચતુરાવરણાન્વિતમ્

સકર્ણિકં યથા સ્તમ્ભઃ કર્ણિકાસ્થો વિરાજતે।
ચતુરંગુલવિસ્તારાસ્તાવન્માનેન ચોન્નતાઃ

કર્તવ્યા મેખલાઃ સર્વાશ્ચતુરશ્રા દ્વિજોત્તમ!।
સ્તંભમાનં વિના પઝં ષષ઼ડંગુલસમન્વિતમ્

તાવદ્વિસ્તારસંયુક્તં મેખલોપરિ વિન્યસેત્।
પીઠોર્ધ્વે તુ પ્રપાં કુર્યાત્ ચતુસ્તંભસમન્વિતામ્

યદ્વા સ્તંભાષ્ટકોપેતાં ષોડશસ્તંભસંયુતામ્।
ચતુસ્તોરણ સંયુક્તાં દર્ભમાલાપરિષ્કૃતામ્

ભૂષિતાં તુ પતાકાદ્યૈર્બાહ્યે યવનિકાન્વિતામ્।
દીપાન્ પ્રદીપયેત્તત્ર અનિર્વાણાન્ સમન્તતઃ

તદ્વાસરાત્ સમારભ્ય પુષ્પયાગાદિનાન્તિમમ્।
ત્રિસન્ધ્યમર્ચનં કુર્યાત્ સવિશેષં જપાન્તિમમ્

ઉત્સવારમ્ભદિવસાત્ ત્રિસપ્તદિનમાચરેત્।
પૂજાલોપો ન કર્તવ્યો દ્વિગુણીકૃત્ય આચરેત્

બલિકાલે બલિં દદ્યાદસ્યાપિ પ્રતિવાસરમ્।
પ્રદોષે સમનુપ્રાપ્તે યાત્રબિંબગર્ત વિભુમ્

અલંકૃત્ય યથાન્યાયં નયેદાસ્થાનમણ્ટપમ્।
ભદ્રાસને સમારોપ્ય વિભવેન તુ પૂર્વવત્

કૃત્વા હોમાવસાનં તુ ભેરીતાડનમાચરેત્।
અગ્રતસ્તુ વિભોઃ સ્થાપ્ય ભેરીં વૈ ધાન્યવિષ્ટરે

તત્પૂર્વે શંખનિકરં વહ્નૌ કાહલસંચયમ્।
યામ્યે તુ મદ્દલં તન્ત્રીં વંશયુક્તાં તુ યાતુદિક્

વારુણ્યાં તુ મૃદંગં ચ ડુડ્‌ડુકસંયુતમ્।
વાયવ્યે ઝલ્લરીં ન્યસ્ય કાંસ્યતાલસમન્વિતામ્

પટહં હ્રસ્વપટહં સોમે ડુડ્‌ડુકસંયુતમ્।
એશાન્યાં ડુડ્‌ડુકાં ઝલ્લીં હસ્તદ્યંટાસમન્વિતાત્

તેષાં બાહ્યે તુ વિપ્રેન્દ્ર! દક્ષિણે ગણિકાજનમ્।
ન્યસેન્મંગલગાનાર્થં તત્પાશ્વે મન્ત્રગાયકાન્

નર્તકાનગ્રતઃ સ્થાપ્ય ઉત્તરે વન્દિબૃન્દકાન્।
સ્વે સ્વે સ્થાનેષુ સંસ્થાપ્ય અન્યાન્ વૈ વાદ્યકોવિદાન્

એવં ક્રમેણ સંસ્થાપ્ય સંભવાનુગુણં દ્વિજ!।
વાસસા વેષ્ટયેદ્વાપિ ભેરીં વિત્તાનુરૂપતઃ

શબ્દવિગ્રહમાકાશં ભેર્યાં સંસ્મૃત્ય પૂજયેત્।
કોણં તદ્દાક્ષિણે સ્થાપ્ય વાયું તત્ર સુપૂજયેત્

તતઃ પારશવં સ્નાનં દર્ભપાણિમલંકૃતમ્।
ઉપવીતાદિસંયુક્તં અગ્રતઃસ્થાપ્ય વીક્ષયેત્

અસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેત્ પશ્ચાદર્ઘ્યતોયેન તત્પરમ્।
તેનૈવ તાડયેદ્બૈરીં ગીતનૃત્તપુરસ્સરમ્

શંખવાદ્યાદિ સંયુક્તં મથવા દેશિકઃ સ્વયમ્।
મુહૂર્તે શોભને પ્રાપ્તે તાડયિત્વા તુ બેરિકામ્

કોણેન પ્રથમં ધ્યાયન્ હયગ્રીવં જનાર્દનમ્।
ત્રિસ્થાનાદિષુ દેવાનાં ત્રિધા વૈ તેન તાડયેત્

તતઃ પારશવેનૈવ તાડયેત્તુ યથેચ્છયા।
દેવતાવાહનીં ગાધાં સંસ્કૃતાં પ્રાકૃતાં તુ વા

દ્રામિડીં વા યથેચ્છાતસ્તદા સંશ્રાવયેદ્વિભુમ્।
તત્કાલે દેવતાનૃત્તં તત્તદ્ગીતાદિસંયુતમ્

દર્શયેદ્દેવદેવસ્ય દેવતાનાં સુતૃપ્તયે।
તતસ્તુ દેવદેવેશં ગર્ભગેહે પ્રવેશયેત્

પાયસં દ્રોણમાનં તુ સમાદાયાથ પાત્રતઃ।
તથાર્ઘ્યગન્ધમાલ્યાદિ ધૂપં તાંબૂલમેવ ચ

પ્રાસાદદ્વારમારભ્ય બહિર્દ્વારાવસાનકમ્।
આવૃતિષ્વપિ સર્વાસુ વીથ્યાવરણપશ્ચિમમ્

બલિં પ્રદાય વિધિના ગીતનૃત્તાદિસંયુતમ્।
તતઃ પ્રવિશ્ય ગ્રામં તુ પૂર્વસ્યાં દિશિ સંસ્થિતઃ

દેવતાવાહનં કુર્યાત્ પ્રાઙ્‌મુખો દેશિકઃ સ્વયમ્।
તત્પુત્રસ્તસ્ય શિષ્યો વા સ્વરેણોચ્ચતરેણ તુ

"આગચ્છતામરગણાઃ! પ્રાગાશાં યેઽધિશેરતે।
વિરૂપાશ્ચ સુરૂપાશ્ચ સપર્યામુદ્યતામિમામ્

ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તાઃ કુમુદસ્યાનુયાયિનઃ।
મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ

"
અનેન મન્ત્રેણાવાહ્ય કુમુદં સગણં તતઃ।
અર્ઘ્યાલેપનમાલ્યાદિ ધૂપં તોયં યથાક્રમમ્

પાયસાન્નં પુનસ્તોયં તામ્બૂલં ચ પ્રદાપયેત્।
પશ્ચાત્ સંતોષયેદ્રમ્યૈર્મહદ્ભિઃ શઙ્ખજૈ રવૈઃ

તદીયતાલસઙ્ગીતનૃત્તૈશ્ચાપિ, તતઃ પરમ્।
"આગચ્છતામરગણાઃ! યેઽગ્ન્યાશામધિશેરતે

ભીમાભીમમુખા રૌદ્રાઃ સપર્યામુદ્યતામિમામ્।
ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તાઃ કુમુદાક્ષાનુયાનિનઃ

મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ।"
અનેન કુમુદાક્ષં તુ સમાબાહ્ય ગણાધિપમ્

પ્રાગ્વત્ સન્તોષયિત્વા તુ, તતઃ સંપ્રાપ્ય યામ્યદિક્।
"આગચ્છત પિતૃગણાઃ! યામ્યાશાનધિશેરતે

દારુણાઽદારુણાચારાઃ સપર્યામુદ્યતામિમામ્।
ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તાઃ પુણ્ડરીકાનુયાયિનઃ

મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ।"
અનેન પુણ્ડરીકાખ્યં સમાવાહ્ય ગણેશ્વરમ્

ક્રમેણ પૂજયિત્વા તુ ગત્વા વૈ યાતુધાનદિક્।
"આગચ્છત યાતુગણાઃ! યાત્વાશાં યેધિશેરતે

ક્રવ્યાશિનઃ ક્રૂરધિયઃ સપર્યામુદ્યતામિમામ્।
ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તા વામનસ્યાનુયાયિનઃ

મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ।"
ઇત્યાવાહ્ય ગણેશં તુ વામનં પૂજયેત્ ક્રમાત્

વારુણાશાં તતો ગત્વા શંકુકર્ણં ગણેશ્વરમ્।
"આગચ્છતાઽહિપ્રથમાઃ! પ્રતીચીં યેઽધિશેરતે

મહદ્વિષા દન્દશૂકાઃ સપર્યામુદ્યતામિમામ્।
ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તાઃ શંકુકર્ણાનુયાયિનઃ

મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ।"
ઇત્યાવાહ્ય યજેત્ પ્રાગ્વત્, પશ્ચાત્ સંપ્રાપ્ય વાયુદિક

"આયાન્તુ ગન્ધર્વગણાઃ! વાય્વાશાં યેઽધિશેરતે।
સુદર્શના ભીમવેગાઃ સપર્યામુદ્યતામિમામ્

ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તાઃ સ(ર્પ)ર્વનેત્રાનુયાયિનઃ।
મહમિમમુપયાતુ પ્રીતાસ્તેબ્યો નમોઽસ્તુ વઃ

અનેનાવાહ્ય સગણં સર્વનેત્રં તુ તોષયેત્।
તતઃસોમદિશં ગત્વા સુમુખં તુ ગણાધિપમ્

"આગચ્છત યક્ષગણાઃ! ઉદીચીં યેઽધિશેરતે।
વિરૂપા દણ્ડહસ્તાશ્ચ સપર્યામુદ્યતામિમામ્

ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તાઃ સુમુખસ્યાનુયાયિનઃ।
મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ

ઇતિ મન્ત્રેણ ચાવાહ્ય તોષયેત્ પૂર્વવર્ત્મના।
તતસ્ત્વીશદિશં ગત્વા ગણેશં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્

આયાન્તુ પિશાચગણાઃ! ઈશાશાં યેઽધિશેરતે।
સશૂલાયુધહસ્તાશ્ચ સપર્યામુદ્યતામિમામ્

ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તાઃ સુપ્રતિષ્ઠાનુયાયિનઃ।
મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ

મન્ત્રેણાવાહ્ય સંપૂજ્ય ગત્વા વૈ ગ્રામમધ્યતઃ।
તત્ર ચાવાહયેદૂર્ધ્વં પૃશ્નિગર્ભં ગણેશ્વરમ્

આગચ્છત સિદ્ધગણાઃ! ગગનં યેઽધિશેરતે।
શુચિમતયઃ શુચયઃ સપર્યામુદ્યતામિમામ્

ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તાઃ પૃશ્નિગર્ભાનુયાયિનઃ।
મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ

આવાહ્ય તોષયિત્વા તુ, અથસ્તાન્માનવં તતઃ।
આગચ્છતાધરગણાઃ! પૃથિવીં યેઽધિશેરતે

બહુરૂપા બહુજ્ઞાનાઃ સપર્યામુદ્યતામિમામ્।
ગૃહીત્વા પાન્તુ નસ્તૃપ્તા માનવસ્યાનુયાયિનઃ

મહમિમમુપયાન્તુ પ્રીતાસ્તેભ્યો નમોઽસ્તુ વઃ।
આવાહ્ય તોષયેત્ પ્રાગ્વત્ ક્રમાન્નૃત્તાવસાનકમ્

તૃપ્તયે સર્વભૂતાનાં બલિશેષં તતઃ ક્ષિપેત્।
બલિદાને તુ પૂર્વાદિવૈબસ્વતદિગન્તિમમ્

આચાર્યઃ પ્રાઙ્‌મુખઃ સ્થિત્વા કુર્યાદાવાહનાદિકમ્।
યાત્વાદિદિક્ત્રયે કુર્યાત્ પૂર્વોદિતમુદઙ્‌મુખઃ

સોમેશદિગ્દ્વયે ગ્રામમધ્યેપિ પ્રાઙ્‌મુખો ભવેત્।
સમતાલસ્તથાબદ્ધસ્તાલો વૈ ભૃઙ્ગિણી તથા

મલ્લતાલો મંગલશ્ચ જયતાલસ્તુ ભદ્રકઃ।
ઢક્કરીસંજ્ઞિતસ્તાલો બ્રહ્નતાલસ્તથૈવ ચ

અનન્તતાલ ઇત્યતે દશ તાલાઃ પ્રકીર્તિતાઃ।
કુમુદાદિગણેશાનાં દશાનાં ક્રમશો દ્વિજ!

ષડજર્ષભૌ ચ ગાન્ધારૌ મધ્યમઃ પઞ્ચમસ્તથા।
ધૈવતશ્ચૈવ નિષદો ધૈવતો મદ્યમસ્તથા

પઞ્ચમશ્ચ ક્રમેણૈવ કથિતાઃ સ્યુર્દશ સ્વરાઃ।
ગાન્ધારરાગઃ કૌલયાખ્યઃ કૈશિકો નટ્‌ટભાષિકઃ

શ્રીકામદશ્ચ તત્કેશી દક્ષરાગસ્તથૈવ ચ।
ચોલાપાણ્યભિધો રાગૌ મેધરાગશ્ચ પશ્ચિમઃ

ઇત્યેતે કુમુદાદીનાં દશ રાગાઃ પ્રકીર્તિતાઃ।
વિલાસં સર્વતોભદ્રં ખેટકં ચક્રમણ્ડલમ્

કાન્તારકુટ્ટિમં પૃષ્ઠકુટ્ટિમં કટિબન્ધનમ્।
વામજાનૂધ્વનત્તં ચ આદિમં ચ દ્વયં પુનઃ

એતે નૃત્તવિશેષાશ્ચ કુમુદાનાં ક્રમાત્ સ્મૃતાઃ।
એતે હ્યાવૃતિદેવાનાં ક્રમાત્તાલાદયઃ સ્મૃતાઃ

અન્યેષાં સર્વદેવાનાં તાલો ભદ્રઃ પ્રશસ્યતે।
ભવેદ્ગારૂડતાલસ્તુ પક્ષીશસ્ય તુ, મધ્યમઃ

સ્વરો, રાગસ્તુ ગોડઃ સ્યાન્નૃત્તં વૈ વિષ્ણુકાન્તકમ્।
વિઘ્નારેર્જયતાલં સ્યાન્નૃત્તં સ્વસ્તિકમુચ્યતે

ઋષભસ્તુ સ્વરઃ પ્રોક્તો વરાટીરાગ એવ ચ।
ભેરીતાડનપૂર્વં તુ દેવતાવાહનં ચરેત્

ઘોષયેદ્ગારુડં તાલમન્તરાલે તુ વૈ દિશામ્।
તત્કાલે દેશિકેન્દ્રેણ સ્વયં સંસ્કૃતગાધયા

અન્યે ચતુર્મુખમુખા આઙૂતવ્યા મરુદ્‌ગુણાઃ।
દેવસ્યોત્સવસેવાર્થં તથાન્યે ભગવદ્ગણાઃ

તથાન્યે ભગવદ્ભક્તા જનાસ્તત્પદવાસિનઃ।
યદ્વા ગુરોરનુમતૈર્ભગવદ્ભક્તિબૃહિતૈઃ

આહૂતવ્યાસ્તુ તૈર્વિપ્રૈર્દિવ્યયા ગાધયા દ્વિજ!।
એવં ગ્રામં પરિભ્રામ્ય પ્રાસાદં સંપ્રવિશ્ય તુ

ગરુડસ્થાનમાસાદ્ય તોષયિત્વા ખગઘ્વજમ્।
તાલાદિકૈસ્તતસ્ત્વેનં વિષ્વક્‌સેનં તુ તોષયેત્

દેવતાવાહનં યેઽત્ર દ્રષ્ટુકામાઃ સમાહિતાઃ।
ભેરીતાડનશબ્દં ચ તથા શ્રૃણ્વન્તિ યે જનાઃ

તદ્દેશાત્તે ન ગચ્છેયુર્યાવત્તીર્થદિનાન્તિમમ્।
મોહેન યદિ ગચ્છેયુસ્તે ભવિષ્યન્તિ રોગિણઃ

ન કુર્યુસ્તે નદીતારં ન યાનં યોજનાત્ પરમ્।
યાતાશ્ચેત્ પુનરાગસત્ય ગરુડં સંપ્રપૂજ્ય તુ

તીર્થયાત્રાં તુ સંસેવ્ય તે ભવિષ્યન્તિ નીરુજઃ।
એવં તુ ધ્વજમુત્થાપ્ય ગુરુઃ પશ્ચાત્ સમાહિતઃ

દેવાનાં કેશવાદીનાં મન્ત્રૈર્દ્વાદશભિઃ ક્રમાત્।
દ્વાદશાહં વ્રતં કુર્યાત્ યાત્રારંભદિનાદિતઃ

સ્નાનાર્ચનાદિકં કૃત્વા પીત્વા તચ્ચરણોદકમ્।
કુશોદકસમાયુક્તં જપેદ્વૈ દ્વાદશાક્ષરમ્

નૈવેદ્યપ્રાશનં પૂર્વં કુર્યાન્નક્તાશનં દ્વિજ!।
જપેદ્‌દ્વાદશનામાનિ ક્રમાદ્વાચ્યમનુસ્મરન્

અંકુરારોપણદિનાદ્યાવત્તુ ધ્વજવાસરમ્।
દિનષટ્‌કેન વિપ્રેન્દ્ર! પ્રત્યહં વ્રતમાચરેત્

દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રેણ કુર્યાદંકુરવાસરે।
દ્વિતીયે તુર્યમન્ત્રેણ, પરે સુષુપ્તિવાચકૈઃ

સ્વપ્નમન્ત્રૈશ્ચતુર્થે તુ, જાગ્રન્મત્રૈસ્તુ પઞ્ચમે।
કેશવાદિષુ યોનીનાં મૂર્તીનાં વાચકૈઃ પરૈઃ

ઉત્સવારમ્ભણદિનાદ્યાવત્તીર્થદિનાન્તિમમ્।
વાચકૈર્નવમૂર્તીંનાં નવાહં વ્રતમાચરેત્

યદ્વા દ્વિષટ્‌કમન્ત્રેણ સર્વત્રાપિ વ્રતં ચરેત્।
ધ્વજાર્થાંકુરનક્ષત્રાદ્યાવત્તીર્થદિનાન્તિમમ્

એવં વ્રતસમાયુક્ત આચાર્યઃ કૃત્યમાચરેત્।
સંકલ્પ્યોત્સવમાદૌ તુ વ્રતસંકલ્પપૂર્વકમ્

ધ્વજાર્થમંકુરારોપં કુર્યાદ્યો દેશિકોત્તમઃ।
કુર્યાદ્ધ્વજાવરોહાન્તં સર્વં સર્મ સ એવ તુ

પ્રાજ્ઞોપિ નેતરઃ કુર્યાત્; યદિ, કર્તા વિનશ્યતિ।
મૃતે વા વ્યાધિતે તસ્મિન્ તદનુજ્ઞામવાપ્ય ચ

નિત્યાનુષ્ટાનલોપાચ્ચ વૈધુર્યાદિવિદૂપિતે।
અભ્યનુઝાં ગુરોસ્તસ્ય સંપ્રાપ્ય વિધિપૂર્વકમ્

શેષં કુર્યાત્તુ તત્પુત્રસ્તચ્છિષ્યો વા સમાહિતઃ।
અન્યો વા યદિ વા ભ્રાતા પ્રાયશ્ચિત્તપુરસ્સરમ્

ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે પારમેશ્વરસંહિતાયાં ક્રિયાકાણ્ડે દેવતાવાહનાન્તવિધાનં નામ ષોડશોઽધ્યાયઃ ॥
*****************