પઞ્ચસાયક · અધ્યાય 4

ઇતિ શ્રીકવિશેખરજ્યોતિરીશવિરચિતે પઞ્ચસાયકે તૃતીયઃ સાયકઃ ।
અથ ચતુર્થઃ સાયકઃ ।
અથ કન્યાલક્ષણસમુદ્દેશઃ ।
પ્રખ્યાતે મહતિ પ્રભૂતવિભવે ચારિત્રશીલાન્વિતે વિદ્યાધૈર્યવિવેકશૌર્યવિભવશ્લાઘ્યે કુલીને કુલે ।
કન્યા ભ્રાતૃયુતા સુશીલવિનયા રૂપોજ્જ્વલા દક્ષિણા ત્રૈવર્ગાશ્રિતશુદ્ધવંશનિલયા સદ્ભિર્વિવાહ્યા નરૈઃ

અમ્ભોજાસ્યા બહલનયના ભૂરિકેશપ્રચારા તુલ્યા સ્નિગ્ધા સુસમદશના પદ્મરાગાધરૌષ્ઠી ।
રમ્યશ્રોત્રા મધુરવચના કમ્બુકણ્ઠી શુભાઙ્ગી મધ્યે ક્ષીણા સુલલિતકરા દક્ષિણાવર્તનાભિઃ

પીનશ્રોણી કનકકદલીસ્તમ્ભજઙ્ઘાભિરામા રક્તાશોકપ્રસવચરણા સ્નિગ્ધશાખાઙ્ગુલીકા ।
ઇત્થં યુક્તા સુલલિતતનુર્લક્ષણૈરુત્તમૈર્યા કન્યા સદ્ભિશ્ચટુલચરિતા સા વિવાહ્યા ગુણજ્ઞૈઃ

અથ કન્યાદૂષણસમુદ્દેશઃ ।
ખર્વા પિઙ્ગલકુન્તલા કૃશતનુર્દીર્ઘા ઽતિરોમાકુલા કૃષ્ણા સૌકરલોચના પૃથુગલા કૃષ્ણાધરા દન્તુરા ।
રુક્ષાઙ્ગી વિકટસ્તની ચ સબલા બભ્રૂરવીરાત્મજા વાચાલા બહુભોજના ચ ગદિની પ્રૌઢા ચ દુઃખાન્વિતા

પુષ્પક્ષ્માધરવૃક્ષદેશતટિનીનક્ષત્રસઞ્જ્ઞા ચ યા હાસ્યે કૂપયુગં કપોલયુગલે યસ્યા ભવેત્ સત્વરમ્ ।
અઙ્ગુષ્ઠાધિકપર્વણી ચરણયોર્યસ્યાશ્ચ જાતા ઽઙ્ગુલિઃ પાદસ્યાપિ કનીનિકા ન પતતિ ક્ષ્માયાં તદન્યૈવ વા

અજ્ઞાતાન્વયજા સ્વભાવપિશુના લમ્બાધરા ચઞ્ચલા કુષ્ઠિશ્ચિત્રિકુલોદ્ભવા ચ વિતતા યસ્યાઃ કટિર્નાસિકા ।
નિન્દ્યા પલ્લવજિહ્વિકા દ્રુતગતિર્ન્યૂનાધિકાઙ્ગી પુનસ્ ત્યાજ્યા કામકલાકલાપકુશલૈઃ કન્યા વિવાહે સદા

અથ વરલક્ષણસમુદ્દેશઃ ।
પ્રખ્યાતો ઽમલવંશજો નવવયાઃ શૂરસ્સુશીલશ્ચ યઃ સ્વાચારઃ સ્થિરસૌહૃદો ગુણનિધિર્નાનાકુટુમ્બી બલી ।
અર્થી ભોગરતો વિશિષ્ટવચનો દાક્ષિણ્યધૈર્યાશ્રયો જામાતા જગતીતલે કવિવરૈરેવંવિધો વર્ણિતઃ

અથ વરદૂષણસમુદ્દેશઃ ।
પાપિષ્ઠો વ્યસની ઋણૈરુપહતો દ્યૂતપ્રિયો ભિક્ષુકો રોગી પુંસ્ત્વવિવર્જિતશ્ચલમતિર્વૈદેશિકઃ કાતરઃ ।
મૂર્ખો દુષ્ટકુલોદ્ભવશ્ચ કૃપણો વૃદ્ધો ઽતિદીનઃ ખલઃ કર્તવ્યો ન વરઃ કદા ઽપિ પુરુષૈરેવંવિધો ભૂતલે

અથ વિવાહભેદસમુદ્દેશઃ ।
ચાતુર્વર્ણ્યસમાહિતા મુનિવરૈરષ્ટૌ વિવાહાઃ સ્ત્રિયો બ્રાહ્મો દૈવતકસ્તતો નિગદિતૌ ગાન્ધર્વપૈશાચકૌ ।
આર્ષો રાક્ષસકસ્તથા ઽ ઽસુર ઇતિ ખ્યાતો ઽપરશ્ચાષ્ટમઃ પ્રાજાપત્યસમાભિધઃ પૃથગમી પ્રોક્તા મયા નામતઃ

આર્ષો દૈવતકઃ પ્રજાપતિભવો બ્રાહ્મો દ્વિજાનાં મતો ગાન્ધર્વઃ સહ રાક્ષસેન કથિતઃ ક્ષાત્રસ્ય તજ્જ્ઞૈરસૌ ।
એકશ્ચાસુરસઞ્જ્ઞકો નિગદિતો વૈશ્યસ્ય શૂદ્રસ્ય ચ સઙ્ક્ષેપાદુપવર્ણિતં ક્રમવશાત્પૌરાણિકં લક્ષણમ્

વિદ્યાવાન્ ગુણપૂજિતઃ સુચરિતઃ સદ્વંશજાતો મુનિઃ સૌમ્યો માનરતઃ સુશીલવિનયો ગેહાગતઃ પ્રાર્થકઃ ।
કન્યાયા ગૃહનાયકઃ સપુલકસ્તસ્મૈ દદાત્યાદરાદ્ આર્ષો ગોયુગદક્ષિણો નિગદિતસ્તજ્જ્ઞૈર્વિવાહો વરઃ

ઋત્વિગ્ભિઃ પરિમણ્ડિતે બહુવિધે યજ્ઞોત્સવે ચોત્તમે નાનાવર્ણસુવર્ણવસ્ત્રકુસુમૈરાભૂષિતાઙ્ગી શુભા ।
કન્યા દક્ષિણયા દ્વિજાય વિધિના યદ્દીયતે ચાદરાદ્ દૈવઃ સો ઽયમુદીરિતઃ કવિવરૈરિત્થં વિવાહો વરઃ

કન્યા બાન્ધ્વસન્નિધૌ સુલલિતા વિપ્રોત્તમાયાદરાદ્ ઉક્ત્વા- તુભ્યમિયં મયા સ્વતનયા દત્તેતિ હર્ષાન્વિતૌ ।
ધર્મં સઞ્ચરતાં યથાસુખમુભૌ દામ્પત્યયોગાત્સદા પ્રાજાપત્યકરગ્રહ કવિવરૈરેષઃ પ્રમાણીકૃતઃ

આહૂયાર્ચનપૂર્વકં દ્વિજવરાયાચ્છાદ્ય વાસોવરૈર્ વિદ્યાશીલવિવેકવંશવિનયાચારાન્વિતાય સ્વયમ્ ।
કન્યા પ્રીતિમતે વરાય વિધિના યદ્દીયતે સાદરં બ્રાહ્મો ઽસૌ મુનિપુઙ્ગવૈર્નિગદિતઃ શ્રેષ્ઠો વિવાહો ઽપરઃ

કન્યા યૌવનશાલિની પતિમમું યા સ્વીકરોતિ સ્વયં ગાન્ધર્વઃ સ હિ કથ્યતે ભુજબલાદાકૃષ્યતે યત્પુનઃ ।
જ્ઞેયો રાક્ષસ એષ પણ્ડિતવરૈશ્ચૌર્યાદ્વિવાહો ઽપરઃ પૈશાચઃ કવિશેખરેણ કથિતસ્ત્યાજ્યઃ સદા યત્નતઃ

આદાય પ્રથમં વરાદ્બહુતરં શુલ્કં યથાકાઙ્ક્ષયા વસ્ત્રાલઙ્કૃતિવૈભવેન તનયાસન્તોષમુત્પાદ્ય ચ ।
પશ્ચાદ્દુષ્કુલસમ્ભવાય મલિનં કન્યાપ્રદાનં વૃથા પ્રખ્યાતો ઽધમવંશજાપરિણયસ્તજ્જ્ઞૈરસાવાસુરઃ

અથ પરદારત્યાગસમુદ્દેશઃ ।
અશ્રદ્ધામુપહસ્યતાં મલિનતામર્થક્ષયં લાઘવં ગર્હાં ગ્લાનિમધોગતિં વિકલતામાયુઃક્ષતિં દુર્ગતિમ્ ।
ઇત્થં યે પરદારકર્મણિ રતા લોકત્રયે નિન્દિતા વિન્દન્તે પરમાપદઃ સુખધિયા દુઃખં નરાસ્તે સદા

પૌલસ્ત્યઃ સુરદૈત્યમર્ત્યમુકુટવ્યાઘૃષ્ટપાદામ્બુજો મૈથિલ્યાહરણાદવાપ મરણં વાલિશ્ચ્યુતો રાજ્યતઃ ।
પાઞ્ચાલીપ્રતિકાઙ્ક્ષિત્વેન નિધનં ભીમાદ્ગતઃ કીચકસ્ તસ્માદન્યવધૂર્નરૈર્ન મનસા ઽપ્યાલાપનીયા ભુવિ

અથ દૂતીસમુદ્દેશઃ ।
ચક્ષુઃપ્રીતિરુદીરિતા પ્રથમતશ્ચિત્તભ્રમઃ સ્યાત્તતઃ સઙ્કલ્પસ્તદનન્તરં નિગદિતો નિદ્રાવિનાશસ્તથા ।
વૈરાગ્યં વિષયેષુ કાર્શ્યમથ ચ વ્રીડાનિવૃત્તિસ્તતો હ્યુન્માદો મરણં દશ(નવ) પ્રકટિતાઃ કન્દર્પચેષ્ટા ઇતિ

કામિન્યા નવયૌવને ન મિલતિ સ્વેચ્છાવિહારો નૃણામ્ ઉન્માદો મરણં તદા મનસિજવ્યામોહતો જાયતે ।
તસ્માત્તદ્વિનિવારણાય પુરુષૈરન્યાઙ્ગના કામિભિર્ ગન્તવ્યેતિ વદન્તિ કાશ્યપમુનિક્ષેમેન્દ્રવાત્સ્યાયનાઃ

તારાપીડસુતો વિનાશમગમત્કાદમ્બરીકાઙ્ક્ષયા વ્યામુક્તઃ કિલ પુણ્ડરીકમુનિરપ્યુચ્ચૈર્મહાશ્વેતયા ।
ઉર્વશ્યા ચ પુરૂરવા નરપતિઃ સન્ત્યાજિતો જીવિતં તસ્માજ્જીવિતરક્ષણાય હિ વિનિર્ગમ્યા પરપ્રેયસી

દાસી વારવધૂર્નટી ચ વિધવા બાલા ચ ધાત્રી તથા કન્યા પ્રવ્રજિતા ચ ભિક્ષુવનિતા સમ્બન્ધિની શિલ્પિની ।
માલાકારનિતમ્બિની પ્રતિસખી દૌત્યે સ્મૃતા યોષિતામ્ આલાપે કવિભિઃ સદૈવ મદનવ્યાપારલીલાવિધૌ

અથ સુખસાધ્યાસમુદ્દેશઃ ।
પ્રૌઢા કાન્તવિમાનિતા બહુગુણા રમ્યા ઽનપત્યા તથા રણ્ડા સ્વૈરપરા સ્વતન્ત્રગમના શિલ્પપ્રિયા ગાયિકા ।
ષણ્ઢોન્મત્તદરિદ્રસેવકમહારોગાર્તડિમ્ભાઙ્ગના નૂનં સિદ્ધ્યતિ દૂતિકાનિગદિતા રમ્યાભિસારોત્સવે

અથ કષ્ટસાધ્યાસમુદ્દેશઃ ।
એકા વલ્લભરક્ષિતા પરજનાલાપે વિરક્તા દૃઢા નિઃસ્નેહા ધનયૌવને ગુરુજનાદ્ભીતા ચ લજ્જાવતી ।
સ્વસ્થા સુન્દરનાયકા પતિરતા શિષ્યાદિકાન્તા તથા દુઃસાધ્યા કવિશેખરેણ રમણી પ્રોક્તા રતિપ્રાર્થને

અથ ત્યાજ્યસ્ત્રીસમુદ્દેશઃ ।
અજ્ઞાતા દ્વિજવલ્લભા ગુરુવધૂર્મિત્રાઙ્ગના રોગિણી ચેટી પ્રવ્રજિતા સતી રિપુવધૂઃ શિષ્યા ચ ગર્ભાન્વિતા ।
ભ્રૂણઘ્ની મૃતસન્તતિઃ ખલજના ચાસ્પૃશ્યજા ગોત્રજા ગન્તવ્યા ન કદાચિદેવ પુરુષૈરેતાઃ સ્ત્રિયઃ કામિભિઃ

સુરતત્યાજ્યસ્થાનસમયસમુદ્દેશઃ ।
નદ્યાં દેવગૃહે ચતુષ્પથવટે શૈલસ્ય સાનૌ જલે ગુર્વગ્નિદ્વિજસન્નિધૌ પરગૃહે દુર્ગે શ્મશાને વને ।
સન્ધ્યાયાં દિવસે કદા ઽપિ સુરતં પુમ્ભિર્વિવેકાન્વિતૈર્ દૃષ્ટ્વા ધર્મવિરોધસઙ્કટમિતિ ત્યાજ્યં સદા યત્નતઃ

અષ્ટમ્યાં હિમરશ્મિશેખરતિથૌ બાણે ચ પૂર્ણાતિથૌ ભાનોઃ સઙ્ક્રમણે વ્રતે ચ શરદિ ગ્રીષ્મે ક્ષપાયામપિ ।
યાતાયાતપરિશ્રમે જ્વરગદે સમ્ભોગચેષ્ટાં નરઃ કુર્યાન્નૈવ કદાચિદેવ સુકૃતીત્યાહુર્મુનીન્દ્રાઃ સ્ફુટમ્

અથ સુરતયોગ્યસ્થાનસમુદ્દેશઃ ।
સ્ફૂર્જ્જદ્દીપશિખોજ્જ્વલે સુલલિતે રમ્યોન્નતે વિસ્તરે ધૂપોદ્ગારમનોહરે કુસુમસ્રગ્દામોપશોભાન્વિતે ।
વીણાતાલરવાકુલે મનસિજપ્રસ્તાવનાનન્દિતે સમ્ભોગઃ કુશલૈઃ સ્વકીયભવને કાર્યો યથાકાઙ્ક્ષયા

અથાભિલાષસમુદ્દેશઃ ।
ઉક્તા ગચ્છતિ લજ્જિતા વિરમતિ પ્રેમ્ણા મનાગીક્ષતે કેશાંલ્લુઞ્ચતિ જૃમ્ભણં રચયતિ પ્રસ્તૌતિ ગાથાં મુહુઃ ।
આલિઙ્ગત્યપરાં વિરૌતિ પરુષં ચુમ્બત્યસૌ બાલકં ગાત્રં ભઞ્જતિ જૃમ્ભતે વિહસતિ પ્રત્યુત્તરં યાચતે

દોર્મૂલં ખલુ દર્શયેત્ સ્તનયુગે વસ્ત્રં સમાલમ્બતે અઙ્ગુષ્ઠેન લિખેન્મહીં સ્મિતમુખી વ્રીડાં વિધત્તે મૃષા ।
દન્તેનાધરપલ્લવં વિદશતિ વ્યક્તં તથા ભાષતે ભાવૈરેભિરિહ સ્ફુટં મૃગદૃશાં જ્ઞેયો ઽભિલાષઃ સદા

અથાલિઙ્ગનસમુદ્દેશઃ ।
માલ્યાપૂરિતકુન્તલઃ સુવસનઃ સ્નિગ્ધાઙ્ગરાગોજ્જ્વલો નાનાભૂષણસુન્દરઃ સ્મરવશસ્તામ્બૂલપૂર્ણાનનઃ ।
સ્ફૂર્જ્જદ્દીપમનોજ્ઞવાસભવને શય્યાતલે નાયકો રાગાર્થં પરિરમ્ભણં પ્રથમતઃ કુર્યાત્સમં યોષિતા

વૃક્ષારૂઢકસઞ્જ્ઞકં પ્રથમતસ્તસ્માલ્લતાવેષ્ટિતં તસ્માજ્જાઘનવિદ્ધકાવપિ મતાવૂરૂપગૂઢં પુનઃ ।
જ્ઞાતવ્યં તિલતણ્ડુલં રસવિદામાલિઙ્ગનં યોષિતાં ક્ષીરં નીરપુરઃસરં નિગદિતં તસ્માચ્ચ લાલાટિકમ્

એકેન પાદેન પદં સ્વભર્તુરન્યેન ચાક્રમ્ય તદૂરુભાગમ્ ।
આપીડ્ય દોર્ભ્યામપિ કાન્તપૃષ્ઠં વૃક્ષાધિરૂઢં પ્રવદન્તિ તજ્જ્ઞાઃ

ઊર્ધ્વં ભુજાભ્યાં સરલાઙ્ગયષ્ટી ક્ષોણીરુહં વલ્લિરિવાધિરુદ્ય ।
નારી પ્રિયં ચુમ્બતિ નિસ્તરઙ્ગા ભવેલ્લતાવેષ્ટિતસઞ્જ્ઞકં તત્

શ્રોણીતટે બાહુયુગેન કાન્તમાપીડ્ય મુક્તામ્બરકેશભારા ।
વક્ત્રાસવં સ્વાદયતિ પ્રહૃષ્ટા તજ્જ્ઞૈઃ સ્ફુટં જાઘનમેતદુક્તમ્

સુખોપવિષ્ટં પુરુષં પુરન્ધ્રી સમ્મીલિતાક્ષં સ્વકરપ્રબન્ધાત્ ।
આવિધ્યતિ પ્રેમલસત્કુચાભ્યામાલિઙ્ગનં વિદ્ધકમેતદાહુઃ

કાન્તો મનોજવ્યથિતાઙ્ગયષ્ટ્યા આપીડયેદૂરુયુગં યુવત્યાઃ ।
ઊરૂપઘાતેન કવિપ્રવીરૈરૂરૂપગૂઢં તદિદં પ્રદિષ્ટમ્

બાહૂરુવક્ષોજઘનેન ગાઢમન્યોન્યસંસક્તશરીરયષ્ટ્યોઃ ।
આનન્દભાવાદ્યદુદીર્ણભાવમાલિઙ્ગનં તત્તિલતણ્ડુલાખ્યમ્

ગાત્રોપરિષ્ઠાદથ તલ્પમધ્યે સંલીયતે યન્મિથુનં શરીરે ।
કામાતિરેકાત્ કૃતપૂર્ણચેષ્ટમાલિઙ્ગનં ક્ષીરજલં પ્રદિષ્ટમ્

અન્યોન્યસંસક્તમુખં ચ બાહૂ નેત્રં લલાટં હૃદયં કપોલમ્ ।
આનન્દભાવશ્રમમીલિતાક્ષં લાલાટિકં તત્ત્વવિદો વદન્તિ

અથ ચુમ્બનસમુદ્દેશઃ ।
ગણ્ડસ્થલીમસ્તકદન્તવાસોગ્રીવાકુચોરઃસ્તનચૂચુકાનિ ।
આલિઙ્ગનાનન્તરમેવ યૂનોઃ સ્થાનાનિ ચુમ્બસ્ય વદન્તિ તજ્જ્ઞાઃ

કક્ષાયુગં ચાપિ નિતમ્બિનીનાં કન્દર્પગેહં ચ રતિપ્રવીણાઃ ।
ચુમ્બન્તિ કામં તરલાયતાક્ષ્યા દેશસ્ય સાત્મ્યેન સદૈવ લાટાઃ

કાન્તો ઽઙ્ગનાયા વદને સ્વકીયં વક્ત્રં સમારોપ્ય બલેન યત્ર ।
ન ચુમ્બતિ ક્રોધવશેન નારી સ્યાચ્ચુમ્બનં તન્નિમિતાભિદાનમ્

પત્યુર્મુખે સ્વીયમુખં નિવેશ્ય પ્રેમ્ણા મનાગઞ્ચતિ દન્તવાસઃ ।
ઉચ્ચેન ગૃહ્ણાત્યપિ કમ્પિતોષ્ઠી પ્રોક્તં મુનીન્દ્રૈઃ સ્ફુરિતં વિનોદાત્

હસ્તેન નેત્રં પરિમીલ્ય ભર્તુઃ સમ્મીલિતાક્ષી વદને સ્વજિહ્વામ્ ।
નિક્ષિપ્ય ચ ક્રીડતિ યત્ર લોલા ખ્યાતં રસજ્ઞૈઃ ખલુ ઘૃષ્ટસઞ્જ્ઞમ્

હસ્તાઙ્ગુલીસમ્પુટકેન યત્ર કાન્તોષ્ઠમાદાય રસજ્ઞયા ચ ।
આસ્વાદયેન્નિર્દશનં વિનોદાત્ સ્યાચ્ચુમ્બનં પીડિતમેતદેવ

કાન્તાધરં સ્વાધરસમ્પુટેન પીત્વા મુહુઃ સ્વાદયતિ ક્રમેણ ।
નારી ચ તેનૈવ વિધાનકેન જ્ઞેયં મુનીન્દ્રૈરિતિ સમ્પુટાખ્યમ્

ઓષ્ઠેન કાન્તોષ્ઠયુગં નિપીય જિહ્વાં નિધાયાપ્યથ તાલુભાગે ।
ચુમ્બોત્સવે નૃત્યતિ યત્ર નારી પ્રોક્તં સમૌષ્ઠં મુનિભિઃ પુરાણૈઃ

અથ નખાઘાતસમુદ્દેશઃ ।
કક્ષાકુચોરઃસ્થલકુક્ષિનાભિશ્રોણીલલાટાઙ્ઘ્રિકરેષુ સદ્યઃ ।
સાઙ્ગુષ્ઠસર્વાઙ્ગુલિકૈશ્ચ સર્વૈઃ સુવ્યક્ત એષઃ સ્તનકન્ધરાદૌ

સઞ્જ્ઞાપકં મન્મથરાગરાશેરુક્તં મુનીન્દ્રૈશ્છુરિતાભિધાનમ્ ।
વક્ષોજકન્દર્પગૃહાધરેષુ દેયં નવોઢાપ્રમદાજનાનામ્

કણ્ડૂયનેનૈવ શિરોરુહાણામસ્યોપયોગં પરિકીર્તયન્તિ ।
અર્ધેન્દુશઙ્કાશમિદં નખજ્ઞૈરર્ધેન્દુસઞ્જ્ઞં કથિતં સમાસાત્

કક્ષાનિતમ્બસ્તનપાર્શ્વકેષુ દાતવ્યમેતત્ કરજં સદૈવ ।
અર્ધેન્દુસઞ્જ્ઞદ્વિતયં પ્રયુક્તં સ્યાન્મણ્ડલાખ્યં મદનાવતંસમ્

ઊરૂતટે કામગૃહે નિતમ્બે પ્રોચુર્મુનીન્દ્રા વિનિયોગમસ્ય ।
સમૈશ્ચ સર્વૈર્નખરૈઃ સુલગ્નૈસ્તજ્જ્ઞૈઃ કિલોક્તં શશકપ્લુતાખ્યમ્

સીમન્તપાર્શ્વે હૃધિ ચૂચુકાદાવેતત્ પ્રયોજ્યં સુરતપ્રયોગે ।
સર્વૈર્નખૈર્વૈ સ્તનમધ્યભાગે પશ્ચાદધો ઽઙ્ગુષ્ઠભવા હિ રેખા

વ્યક્તીકૃતા રાગકરી તદેતન્મયૂરપદં સમુદીરયન્તિ ।
અલમ્બમેવં સ્ફુરિતાર્ધરેખં પ્રાહુઃ ક્ષતં પઙ્કજપત્રસઞ્જ્ઞમ્

દોર્મૂલવક્ષઃસ્થલનાભિસન્ધાવસ્યોપયોગં વદતે મહેશઃ ।
રેખાયુગં ગણ્ડયુગે પ્રદત્તં સ્તનાન્તકક્ષાજઘનસ્થલેષુ ।
દેશાન્તરં ગચ્છતિ કામિનીનાં સંસ્મારકં દર્દુરકં વદન્તિ

પુંસઃ શરીરે યુવતીકુચે વા ક્ષતં નખસ્ય પ્રતિવીક્ષ્ય સદ્યઃ ।
કન્દર્પરાગાકુલચિત્તવૃત્તિર્મુનેરપિ સ્યાત્ કિમુતેતરસ્ય

સર્વસ્વમેવાસ્તિ મનોભવસ્ય પ્રેમ્ણા પ્રયુક્તં કરજં રતજ્ઞૈઃ ।
નાસ્માદ્દ્વિતીયં ભુવિ રાગબીજમિત્યાહ શીતાંશુકલાકિરીટઃ

અથ દશનઘાતસમુદ્દેશઃ ।
દન્તપ્રકારાશ્ચ નખપ્રકારૈર્જ્ઞેયાઃ સમા એવ સમૈશ્ચ સદ્ભિઃ ।
શીત્કારહુઙ્કારવિચેષ્ટિતાદ્યાઃ પ્રાયો વિશેષાઃ પુનરત્ર કાર્યાઃ

શ્લથા ઘનાસ્તીવ્રમુખાઃ સમાઙ્ગા રાગસ્પૃશો નિર્મલદીપ્તિભાજઃ ।
દન્તા પ્રદેયા નખદાનદેશે વક્ત્રાન્તરાક્ષિદ્વિતયં વિહાય

દન્તૌષ્ઠસંયોગવશેન ગણ્ડે દન્તપ્રકારઃ કિલ વિદ્રુમો ઽયમ્ ।
અભ્યાસયોગાદ્યુવતીજનાનાં સ્યાન્નાન્યથા ક્વાપિ વિનોદતસ્તુ

ઊરૂસ્થલે કણ્ઠકપોલયુગ્મે ખણ્ડાભ્રકં મણ્ડલતુલ્યરૂપમ્ ।
સંશોભતે દન્તમિદં યુવત્યાઃ પ્રાયો મુનીન્દ્રાઃ સમુદીરયન્તિ

દીર્ઘા સુરક્તા ક્ષતકુઞ્ચિતા ચ રેખા સ્થલે ચૂચુકયોઃ પ્રદેયા ।
વિશેષકાલે સ્મરણે ચ તજ્જ્ઞૈર્દન્તો ઽયમુક્તઃ કિલ કોલચર્ચઃ(ર્વઃ)

અથ કેશાકર્ષણસમુદ્દેશઃ ।
દ્વાભ્યાં કરાભ્યાં શિરસિ પ્રકામં કૃષ્ટ્વા કચાંશ્ચુમ્બન્તિ વલ્લભશ્ચેત્ ।
તદેવ દિષ્ટં સમહસ્તસઞ્જ્ઞં સ્યાદેકહસ્તેન તરઙ્ગરઙ્ગઃ

કર્ણપ્રદેશે ચ કચં નિપીડ્ય પ્રેમ્ણા પતિશ્ચુમ્બતિ વલ્લભાસ્યમ્ ।
અન્યોન્યહસ્તગ્રહવિસ્તરેણ કામાવતંસં મુનયો વદન્તિ

સંવેષ્ટ્ય સર્વાઙ્ગુલિભિઃ કચૌઘં યસ્યાઃ પતિર્ધારયતિ સ્મરાર્તામ્ ।
ભુજઙ્ગવલ્લી પરિકીર્તિતેયં રતોત્સવે કેશકલાવિધિજ્ઞૈઃ

ભવ્યા ઘના રૌક્ષ્યવિવર્જિતાશ્ચ શ્યામા વિશાલા બહુલાઃ કચાઃ સ્યુઃ ।
ચુમ્બપ્રદાનાવસરે પ્રકર્ષ્યા રાગોદયાર્થં તરુણીજનાનામ્

ઇત્યાદયો બાહ્યરતપ્રકારાઃ પૂર્વં રતજ્ઞૈઃ પરિકલ્પનીયાઃ ।
અન્યે ઽપિ યે સન્તિ બહુપ્રભેદા નોક્તા મયા વિસ્તરભીતિતસ્તે