પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 4.26

ગાયત્રીં વૈષ્ણવીં બ્રહ્મન્ ચતુર્વિંશાક્ષરાત્મિકામ્ ।
શૃણુ વક્ષ્યામિ પરમં રહસ્યં કથ્યતેઽધુના

માતૃકાચક્રમભ્યર્ચ્યછન્દસામાદિમુદ્ધરેત્ ।
આદિદેવશિરાશ્ચાત્ર વિઘ્નેશં તદનન્તરમ્

વહ્ન્યન્તં ગોપનં પશ્ચાચ્છઙ્ખં વિષ્ણુશિરઃ સ્મૃતમ્ ।
સુમુખં ગોપનયુત મન્યચ્ચ મરુદાદિમત્

માયાશ્રિતં સુધાધામ વૈધરોઽન્વકચ્છ મન્દરમ્ ।
વિષ્ણુશીર્ષો ભાસ્કરોઽથ માથવાધિષ્ઠિતઃ ક્રમાત્

આદિદેવસમાક્રાન્તઃ કુમ્ભશુક્લોદયાવહૌ ।
વૈધરો દેવતાન્તશ્ચ પીયૂષરુચિરાશિરાઃ ?

અનિલઃ પ્રણવાદ્યન્તો મહામાયાશિરાઃ ક્રમાત્ ।
ધનદોનુ તતો દક્ષો વિષ્ણુમૂર્ધાથ ભાસ્કરઃ

માયાશિરાશ્ચ વૈરાજો વિષ્ણ્વન્તો ભદ્રપાણિયુક્ ।
ઓતદેહઃ પરઃ કુમ્ભસ્ત્રિવિક્રમપરસ્સ્મૃતઃ

ક્રોધનં વનમાલ્યન્તં તદ્વયં ભુવનાવધિ ।
વસર્ગઃ પાપહન્તા ચ વહ્નિશ્ચાદ્યર્ણસંયુતઃ

ચકારશ્ચોતદેહશ્છ દ્વૌ દૃષ્ટિર્વિષ્ણુમૂર્ધકઃ ।
દરશ્ચ ગોપનશ્ચોભૌ વિજયોર્ણસ્સમુદ્ધૃતઃ

ચન્દશ્છ દેવી ગાયત્રમૃષિર્બ્રહ્માધિદૈવતમ્ ।
વિષ્ણુષ્ષડઙ્ગાનિ તથા ક્રુદ્ધોલ્કાદીનિ પદ્મજ

મૂર્ધાદિપાદપર્યન્તમક્ષરન્યસનં મતમ્ ।
મૂર્ધ્નિફાલે નયનયોર્નાસિકાપુટયોસ્તથા

શ્રોત્રયોરાસ્યગલયોર્હૃદયે બુહુમૂલયોઃ ।
ન્યાસઃ કૂર્પરયોશ્ચૈવ તથૈવ મણિબન્ધયોઃ

હસ્તયોઃ કુક્ષિમધ્યે ચ ગુહ્યેચોર્વોશ્ચ જઙ્ઘયોઃ ।
પાદયોશ્ચ ક્રમાદેવં ન્યાસઃપ્રોક્તશ્ચતુર્મુખ

પીતં કક્તં ચ ધૂમ્રાભં શ્વેતં કૃષ્ણં ચ લોહિતમ્ ।
વલર્ક્ષં પીતકં રક્તં શ્યામં શઙ્ખનિભં તથા

પાટલં સ્ફટિકાભં ચ પીતં રજતસન્નિભમ્ ।
ચન્દ્રદીધિતિસઙ્કાશં પદ્મકિઞ્જલ્કસન્નિભમ્

તારાભં બન્ધુજીવાભં નક્ષત્રાભં ચ પાટલમ્ ।
જપાકુસમસઙ્કાશં તપ્તજામ્બાનદપ્રભમ્

રવિપ્રભં ચાક્ષરાણાં વર્ણભેદઃ પ્રદર્શિતઃ ।
કાલમેઘનિભં સૌમ્યં ચતુર્બાહું કિરીટિનમ્

શઙ્ખચક્રગદાપાણિં ગરુડારૂઢમચ્યુતમ્ ।
એવં ધ્યાત્વાઽર્ચયેદ્દેવં પ્રાતઃ કાલે સમાહિતઃ

સ્ફટિકોપલસઙ્કાશં ગરુડારૂઢવિગ્રહમ્ ।
મધ્યન્દિનેઽર્ચયિત્વા તમાચરેજ્જપમાત્મવાન્

પ્રદોષેષુ ચતુર્હસ્તં વૈનતેયોપરિસ્થિતમ્ ।
શ્યામલં પુણ્ડરીકાક્ષં ધ્યાયન્મન્ત્ર મુદીરયેત્

કુર્યાત્ત્રિષવણસ્નાનં વ્રતસ્થસ્સંયતેન્દ્રિયઃ ।
ચતુર્વિંશતિ લક્ષેણ મન્ત્રજાપેન સિધ્યતિ

મન્ત્રવિત્સાધકોવારિતર્પણં હોમકર્મચ ।
કુર્વન્નાપ્નોતિ સકલાં સિદ્ધિમિષ્ટાં સુદર્લભામ્

ગોમૂત્રયાવકાહારો જપેલ્લક્ષમતન્દ્રિતઃ ।
પાતકેભ્યો મહદ્ભ્યોપિ મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

બ્રહ્મકૂર્ચં પિબન્ લક્ષત્રયં મન્ત્રં જપન્સુધીઃ ।
તત્સમેભ્યઃ પાતકેભ્યો વિમુક્તોમન્ત્રવિત્તમઃ

બ્રહ્માદિ દેવતાસ્સર્વા નિનીષુર્વશમાત્મનઃ ।
અણિમાદિફલં પ્રેવ્સુસ્તથૈવાકર્ષણોદ્યતઃ

વશીકારે ચ સર્વેષાં પાતાલગમને તથા ।
ગન્ધર્વયક્ષપ્રમુખાન્ પ્રમુખાનાત્મનસ્સદા

ચિકીર્ષુરષ્ટાક્ષરવદનુતિષ્ઠેચ્છતુર્મુખ ।
સકૃદુચ્ચારયન્મન્ત્રં વિષ્ણુગાયત્રિસંજ્ઞિતમ્

વેદાનામસકૃત્સર્વ શાખાધ્યયનપુણ્યભાક્ ।
કેશકીટાદિદુષ્ટાનિ હવીંષિ ધ્યાનમાસ્થિતઃ

સ્પૃષ્ટ્વા જપેન્મન્ત્રમિદં સદ્યઃ શુદ્ધાનિ પદ્મજ ।
ચતુર્ણાં મૂલમન્ત્રાણાં ફલમેતેન સિધ્યતિ

શ્રીકરં મન્ત્રમપરં વક્ષ્યે સર્વાર્થસાધનમ્ ।
અષ્ટાક્ષરં ચતુર્વક્ત્ર રહસ્યં પરમં શૃણુ

વર્ણચક્રં લિખિત્વાદૌ સમભ્યર્ચ્ય તતઃ પુનઃ ।
ઉદ્ધરેચ્છ્રીકરાષ્ટાર્ણં મન્ત્રં મન્ત્રપ્રભાવવિત્

આદૌ સમુદ્ધરૈત્તારમુદયં તદનન્તરમ્ ।
દ્વિરેકનેત્રમાયાન્તં ક્રોધનં કૌસ્તુભાક્ષરમ્

વિષ્ણુશીર્ષં તતો લક્ષ્મીમનલં તદનન્તરમ્ ।
મહામાયાયુતં પદ્મમપ્રમેયમનન્તરમ્

અગ્નિમાદિં ચતુર્વક્ત્રઠઠેતિ શ્રીકરાહ્વયમ્ ।
ભીજમસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ યથાતત્વમુદીર્યતે

દીપ્તિમાનનલઃ પઞ્ચ બિન્દુરર્ધેન્દુનિષ્ઠિતા ।
બીજમઙ્ગાનિ ષટ્ચાપિ ક્રુદ્દોલ્કાદીનિ પૂર્વવત્

છન્ધશ્ચ દેવી ગાયત્રમૃષિરસ્ય પ્રજાપતિઃ ।
દેવતા દેવદેવેશઃ પ્રત્યર્ણં પૂર્વવત્ સ્મૃતમ્

ઋષિશ્છન્દોદૈવતં ચ
ધ્યાનં સંપ્રતિ કથ્યતે ।
કલ્પકાનોકહચ્છાયામાશ્રિત્ય સુખશીતલામ્

ગરુડસ્ય ચતુર્બાહોસ્સર્વાલઙ્કારધારિણઃ ।
સ્કન્ધદેશે સુખાસીનમષ્ટબાહું કિરીટિનમ્

કુન્દેન્દુધવલં સૌમ્યં સર્વાકલ્પપરિષ્કૃતમ્ ।
દિવ્યગન્ધવિલિપ્તાઙ્ગં દિવ્યમાલાવિભૂષિતમ્

પીતામ્બરધરં નીલકુન્તલૈરુપશોભિતમ્ ।
ચક્રં ચ મુસલં ભાણમઙ્કુશં દધતં ભુજૈઃ

ચતુર્ભિર્દક્ષિણૈરન્યેશ્શઙ્ખં કૌમોદકીં તથા ।
શાર્ઙ્ગં પાશંચ કલ્યાણૈઃ પ્રસન્નેન્દુનિભાનનમ્

ગરુડોપિ ચ હસ્તાભ્યામુભાભ્યાં પાદપઙ્કજે ।
દેવસ્ય ધારયન્ કુમ્ભં પૂર્ણં પીયૂષવારિણા

ઇતરાભ્યાં ચ હસ્તાભ્યાં સ્પૃશન્નાસ્યે સ્થિતં તથા ।
શ્રિયં ચ વામોરુતલે રુક્માભાં ક્ષૌમવાસિનીમ્

દિવ્યગન્ધવિલિપ્તાઙ્ગાં સર્વાકલ્પપરિષ્કૃતામ્ ।
સુભ્રાલલાટમુકુટાં કર્ણવિશ્રાન્તલોચનામ્

લાવણ્યામૃતતોયેન વર્ષન્તીમિવ સર્વતઃ ।
પાશાઙ્કુશધરાં લક્ષ્મીં કન્દર્પશરપીડિતામ્

ધ્યાત્વૈવં પૂજયિત્વાતુ વ્રતસ્થસ્સંયતેન્દ્રિયઃ ।
દ્વાદશાહં જપેન્મન્ત્રં ધ્યાત્વા પાર્શ્વે નિધિદ્વયમ્

ઊર્ધ્વબાહુર્જલેતિષ્ઠન્નુરોદઘ્ને સમાહિતઃ ।
આદિત્યાભિમુખો મન્ત્રી જુહુયાચ્ચ સમિચ્છતમ્

બિલ્વોદ્ભવૈસ્તથાલક્ષ્મીં કુસુમૈઃ પાયસોદનૈઃ ।
શુદ્ધોદનૈર્ઘૃતાક્તૈશ્ચ અષ્ટોત્તરસહસ્રકમ્

એવં કૃતે વિધાનેન પુષ્ટિરુત્પદ્યતેઽચલા ।
પૌષ્ટિકાદિ ચ પૂર્વોક્તફલં પૂર્વોક્તસઙ્ખ્યયા

શાન્તિકં પૌષ્ટિકં કર્મમન્ત્રેણાનેન સાધયેત્ ।
લક્ષ્મીનારાયણાહ્વાનં મન્ત્રં પરમદુર્લભમ્

તસ્યોદ્ધારં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ વર્ણક્રમેણ તમ્ ।
ઉદ્ગીથં મનુજેશાનં વિષ્ણું મન્દર મેવ તત્

સૂક્તીન્દુમુખ્યમપરં ગદિનં કુમ્ભમર્પિતમ્ ।
આદ્યન્તં વિજયં દત્તં માહેન્દ્રં ચાપ્રમેયકમ્

ગરુડં દક્ષમપરં મહામાયાં વિનાયકમ્ ।
આદિદેવં તતો વહ્નિં ગોપનં ચ ચતુર્ગતિમ્

આદ્યં પ્રચણ્ડમાકારં શઙ્ખમાદિં ઠઠેતિ ચ ।
ઉદ્દૃત્ય ષોડશાર્ણં તન્મન્ત્રં બીજશ્ચ કથ્યતે

દ્યુમણિં બિન્દુમપરં વામનં બિન્દુમુદ્ધરેત્ ।
અઙ્ગાનિ પૂર્વમુક્તાનિ છન્ધો ગાયત્રમુચ્યતે

વિદ્ધિ શુક્રો મુનિર્દેવો લક્ષ્મીનારાયણસ્સ્મૃતઃ ।
જપષ્ષોડશલક્ષં તુ તદર્ધં વારિતર્પણમ્

હોમસ્તતર્ધોમન્ત્રસ્ય ફલાન્યાહુર્યથા ક્રમમ્ ।
સઙ્કર્ષણાદિમૂર્દીનાં તિસૃણાં મનુરુચ્યતે

આદિતઃ પૂર્વવત્સપ્ત વર્ણાનામમનુપૂર્વશઃ ।
ઉદ્ધારશ્શિષ્ટવર્ણાનાં બ્રહ્મન્ સંપ્રતિ કથ્યતે

દીપ્તિમાન્ વહ્નિરૌર્વશ્છ દ્રુવશ્શુક્લસ્તથાદિમાન્ ।
બિન્દુઃ પ્રજાપતિશ્ચાદ્યો વહ્નિરુગ્રો મુખં તતઃ

સુમુખં ગોપનયુતં વાયુરાદ્યં ઠઠાન્તિતમ્ ।
દ્વાદશારોણાત્મકો મન્ત્રોબીજમઙ્ગં ચ પૂર્વવત્

છન્દશ્ચ દેવી ગાયત્રમૃષિસ્યાન્નીલલોહિતઃ ।
દેવસ્સઙ્કર્ષણો વર્ણો દેવતા તત્વનિર્ણયઃ

દ્વાદશાક્ષરવત્ જ્ઞેયઃ પુરશ્ચરણમીરિતમ્ ।
ફલાનિ પૂર્વમુક્તાનિ વાક્સિદ્ધિર્મહતી ભવેત્

જ્ઞાનં ચ મહદાપ્નોતિ યચ્ચાન્યદધિકાઙ્ક્ષિતમ્ ।
તત્સર્વમચિરાદેવ સિધ્યેન્મન્ત્રપ્રભાવતઃ

શઙ્ખગોક્ષીરધવલં ચતુર્ભાહું કિરીટિનમ્ ।
વસાનં વસનં ક્ષૌમં પૂર્ણચન્દ્રનિભાવનમ્

મુક્તાં ભૂયિષ્ઠમાકલ્પં સૌવર્ણમતિશોભનમ્ ।
દધાનં મુખ્યહસ્તેન જ્ઞાનમુદ્રાસમન્વિતમ્

પુસ્તકં વામહસ્તેન બિભ્રાણં ભુજયોર્દ્વયોઃ ।
ઊર્ધ્વયોસ્સ્ફાટિકં શઙ્ખમક્ષમાલાં યથાતથમ્

ધવલૈઃ કાલજૈઃ પુષ્પૈશ્શોભિતં વનમાલયા ।
શ્વેતપદ્મે સુખાસીનમેવં ધ્યાયીત મન્ત્રવિત્

ધ્યાયતો બુદ્ધિરતુલા ભવેત્ જ્ઞાનં ચ પુષ્કલમ્ ।
શાન્તિકં પૌષ્ટિકં કર્મ કુર્યાદેતેન પદ્મજ

બહુના કિં પ્રલાપેન દ્વિષટ્કાક્ષરવત્ફલમ્ ।
સર્વમાપ્નોતિ મનુના સાધકઃ કમલાસન

પ્રદ્યુમ્નમન્ત્રમધુના સર્વકામફલપ્રદમ્ ।
બ્રવીમિ તસ્ય ચોદ્ધારં કથ્યતેઽક્ષરશઃ ક્રમાત્

આદિત સ્સપ્તવર્ણાનામુદ્ધારઃ પૂર્વમીરિતઃ ।
અસ્યાસાધારણાર્ણાનાં સંપ્રત્યુદ્ધાર ઉચ્યતે

પાપ્માનમનલં વિષ્ણુમન્ત્રં વાયુમુકારવત્ ।
મન્દરં ભદ્રપાણિં ચ મધુસૂદનમારુતૌ

આગ્નેયી દશ ચૈકં ચાપ્યર્ણસ્સંહનનં મતમ્ ।
અનુસ્વારપરો વિષ્ણુર્ભીજ મઙ્ગં ચ પૂર્વવત્

ઋષિસ્સનત્કુમારસ્સ્યાચ્છન્દો ગાયત્રમુચ્યતે ।
પ્રદ્યુમ્નો દેવતા મન્ત્રસ્સાધનં ફલમેવ ચ

પૂર્વોક્તમ્
મન્ત્રમપરમાનિરુદ્ધમતઃ પરમ્ ।
શૃણુ બ્રહ્મન્ યથાપૂર્વં સપ્તાર્ણાનામનુક્રમાત્

ઉદ્ધારઃ પરિશિષ્ટાનામાર્ણાનાં કથ્યતેઽ ધુના ।
પ્રણવાદ્યોભદ્રહસ્તોમાયા સપ્તાર્ચિરેવ ચ

ઉદયૌ દ્વૌ ચ સુભગો ગોપનો વાયુરાદિમાન્ ।
બીજમસ્યાપ્રમેયશ્ચ વિસર્ગશ્છાવસાનતઃ

ઋષિશ્ચ સનકશ્છન્દઃ પૂર્વવદ્દેવતા તથા ।
અનિરુદ્ધો દ્વાદશાર્ણઃ ક્રમેણ સમુદીરિતઃ

યથાપુરં ષડઙ્ગાનિ સાધનં ફલમેવ ચ ।
ચતુર્વિંશતિમૂર્તિનાં સમાખ્યા દ્વાદશાદિભિઃ