પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 3.6

ગર્ભન્યાનવધિં બ્રહ્મન્ વક્ષ્યામિ શ્રૂયતામસૌ।
ગૃહ્ણીયાન્મૃત્તિકાં પૂર્વં સ્થાનેષુ દશસુ ક્રમાત્

શૈલે હ્રદે પુણ્યતીર્થે વલ્મીકે કર્કટાશયે।
નદ્યાં વૃષવિષાણાગ્રે દન્તિદન્તે પયોનિધૌ

હલે ચૈતેષુ સમ્ભૂતા પ્રશસ્તા મૃત્તિકા તતઃ।
કુમુદસ્યારવિન્દસ્ય કશેરૂત્પુલ યોસ્તથા

નીલોત્પલસ્ય પઞ્ચૈતાન્કન્દાનપિ સમાહરેત્।
મનશ્શિલા હરીતાલમઞ્જનશ્યામસીસકમ્

સૌરાષ્ટ્રં રોચનાં ચૈવ ગૈરિકં પારદં તથા।
આદાય ધાતૂન્ રત્નાનિ વજ્રવૈઢૂર્ય મૌક્તિકમ્

સ્ફટિકં પુષ્યકં શઙ્કં પદ્મરાગં તથા પરમ્।
ચન્દ્રકાન્તં મહાનિલં નવૈતાનિ સમાહરેત્

શાલિનીવારકઙ્ગૂંશ્ચ પ્રિયઙ્ગુતિલમાષકાન્।
મુદ્ગાંશ્ચ યવવેણૂંશ્ચ ગૃહ્ણીયાન્નવધાન્યકમ્

હિરણ્યં રજતં તામ્રમાયસં ત્રપુ સિસકમ્।
સૌવર્ણં કૂર્મરૂપં ચ સૌવર્ણં શઙ્ખચક્રકમ્

એતાન્ સર્વાન્ સમાનીય નિક્ષિપેદ્ગર્ભભાજને।
ભાજનં ધાન્યરાશૌ તુ ન્યન્ય વસ્ત્રેણ વેષ્ટયેત્

ગન્ધાદિભિસ્સમભ્યર્ચ્ય વિષ્ણુગાયત્રિયા તતઃ।
કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલે વાગ્નિં સમાનીય સમિધ્ય ચ

સર્પિષા ચ સમિદ્ભિશ્ચ વિષ્ણુદૈવત્યયા તયા તયા।
અષ્ઠોત્તરશતં હુત્વા સમ્પાતાહ્યં તુ સઙ્ગ્રહેત્

ચરુણા નરસૂ ક્તેન જૂહુયાત્ પોદશાહુતીઃ।
ઇન્દ્રાદિલોકપાલેભ્યો ભુવનેભ્યસ્તથૈવ ચ

પર્વતેભ્યસ્સમુદ્રેભ્ય આદિ ત્યેભ્યસ્તથૈવ ચ।
વસુભ્યશ્ચ મરુદ્ભ્યશ્ચ ઋષિભ્યસ્તદન ન્તરમ્

વેદેભ્યસ્સર્વશાસ્ત્રેભ્યઃ પુરાણેભ્યસ્તથૈવ ચ।
પાતાલેભ્યશ્ચ દિગ્ભ્યશ્ચ નાગેભ્યસ્તદનન્તરમ્

ગણેભ્યસ્સર્વભૂતેભ્યો નરેન્દ્રેભ્ય સ્તથૈવ ચ।
ગ્રહેભ્યશ્ચૈવ સર્વેભ્યસ્સ્વાહાન્તં જુહુયાત્પૃથક્

તિલાજ્યમિશ્રચરુણા જુહુયાત્તેભ્ય એવ ચ।
સંપાતાજ્યં સમાનીય નિષિઞ્ચેદ્ગર્ભભાજને

નિશાયામેવ કુર્વીત ગર્ભસ્ય ન્યસનં ગુરુઃ।
સુમુહૂર્તે સુનક્ષત્રસુપક્ષકરણૈર્યુતે

શઙ્ખભેર્યાદિ ઘોષૈશ્ચ સહમઙ્ગલપાઠકૈઃ।
દ્વિજેન્દ્રવેદઘોષૈશ્ચ આસ્ફોટક્ષ્વેલિતૈરપિ

આદાય ભાજનં પશ્ચાદ્દેવાગારં પ્રદક્ષિણમ્।
ગત્વા ગર્ભગૃહં સમ્યગ્બ્રણૈસ્સહ સંવિશેત્

દ્વારસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે પ્રારભ્યં પાદપાર્શ્વતઃ।
દેવાનાં પટ્ટિકાયાં તુ ગર્ભન્યાસઃ પ્રશસ્યતે

વિપ્રાણાં પટ્ટિકાધસ્તાન્નૃપાણાં કુમુદોપરિ।
વૈશ્યાનાં કુમુદે ચૈવ શૂદ્રાણાં જગતોપરિ

ની ચે દુઃખં ભવેન્નિ ત્યમુચ્છ્રિતે દ્રવ્યનાશનમ્

સ્થાનભ્રંશકરં દ્વારે ભવત્યેવ ન સંશયઃ।
તસ્માદ્યત્નેન કર્તવ્યં સુગુપ્તં ભિત્તિમધ્યતઃ

મઞ્જૂષાં મુખ્યલોહેન કૃત્વા તાલપ્રમાણતઃ।
નવગર્તસમાયુક્તં વિધાનેન સમન્વિતમ્

દારુજં તદભાવે સ્યાદ્ગર્તા વરણસંયુતમ્।
પુણ્યાહં વાચયિત્વા તુ પઞ્ચગર્વ્યેન શોધયેત્

ધ્યાયન્ભૂમણ્‍ડલં સર્વં સાદ્રિદ્વીપસમુદ્રકમ્।
દિગ્ગજો ત્તમ્ભિતં શેષફણિન્દ્રશિખરસ્થિતમ્

મનસ્યાવેશ્ય વસુધાં દ્વિહસ્તાં શ્યામલાં શુભામ્।
આકલ્પિતામૃતુસ્ના તામાદધ્યાદ્ગર્ભ સંપદમ્

આત્માનં કેશવં ધ્યાત્વા સર્વાભરણ ભૂષિતમ્।
મૃદં ગૃહીત્વાસામુદ્રીં પરિકુર્યાત્પ્રદક્ષિણમ્

પાર્વતીં પૂર્વતો સ્યસ્યેત્તીર્થજાં દક્ષિણે તથા।
નદીજાં પશ્ચિમે ભાગે હ્રદજામુત્તરે તથા

કુલીરમૃદમાગ્રેય્યાં નૈરૃતે વાલ્મિકીં મૃદમ્।
હલજાં દિશિ મારુત્યામૈશાન્યાં હસ્તિદન્તજામ્

વૃષભસ્ય નિષાણસ્થાં બ્રહ્મસ્થાને નિવેશયેત્।
કન્દમૌત્પલમૈન્દ્રે સ્યાદ્યમદિશ્યથ કૌમુદમ્

નૈલોત્પલં પ્રતીચીને કાશેરવમુદગ્ગિશિ।
બ્રહ્મસ્થાને ભવેત્પાદ્મં તતો ધાતૂન્વિનિક્ષિપૈત્

પુર્વ મનશ્શિલાં યામ્યે હરિતાલં ચ વારુણે।
અઞ્ઞનં ધનદાશાયામાગ્નેય્યાં દિશિ સીસકમ્

સૌરાષ્ટ્રં નૈરૃતે ભાગે વાયવીયે તુ રોચનાં ।
ઈશાને ગૈરિકં મધ્યે પારદં બ્રહ્મણઃ પદે

વજ્રં પૂર્વે ભવેદ્યામ્યે વૈડૂર્યં પશ્ચિમે મણિઃ।
કૌબેરે પુષ્યકં ભાગે સ્ફટિકં જ્વલને ભવેત્

નૈરૃતે મૌક્તિકં વાયૌ ચન્દ્રકાન્તશિલા તથા।
માહેશ્વરે મહાનીલં પદ્મરાગં તુ મધ્યમે

શાલિબીજં ભવેત્પ્રાચ્યાં નીવારં દક્ષિણે તથા।
કઙ્ગું પ્રતીચ્યાં ધનદેપ્રિયઙ્ગું જ્વલને તથા

માષો નૈરૃતભાગે સ્યાત્તિલો મુદ્ગસ્તુ મારુતે।
ઐશાને વેણુધાન્યં સ્યાદ્યવં સ્યાદ્બ્રહ્મણઃ પદે

હિરણ્યં પુર્વદિગ્ભાગે દક્ષિણે રજતં ભવેત્।
પશ્ચિમે તામ્રમાધાય નિક્ષિપેતુદગાયસમ્

આગ્નેયે ત્રપુ રાક્ષસ્યાં કાંસ્યં મારુતદિશ્યપિ।
સૌવર્ણં કૂર્મમૈશાન્યાં દરદં હેમનિર્મિતમ્

ચક્રં જામ્બૂનદં મધ્યે વિન્યસેસ્મૂલવિદ્યયા।
મહીં દેવીં તતો ધ્યાત્વા મન્ત્રમેતમુદીરયેત્

સર્વભૂતધરે કાનૈ પર્વતસ્તનમણ્ડિતે।
સમુદ્રપરિધાનિયે દેવ ગર્ભં સમાશ્રય

એવમુક્ત્વા તતશ્શ્વભ્રં ગોમૂત્રેણ પરિપ્લુતમ્।
આચ્છાદયેદ્વિધાનેન સુધયા દાર્ઢ્યમાચરેત્

ગુરવે દક્ષિણાં દદ્યાત્પૂર્વોક્તદ્રવ્યસઙ્ખ્યયા।
રક્ષાં સમન્તતઃ કુર્યાદ્ગર્ભસ્ય સ્ખલનં યદિ

પાયશ્ચત્તં તતઃ કુર્યાદ્ધુર્નિમિત્તે ચ પૂર્વવત્।
અકૃત્વા ગર્ભવિન્યાસં ગ્રામં પ્રાસાદમેવ વા

યદિ કુર્યાત્ક્ષયં યાયાદચિરાદ્વાસ્તુ ધામ વા।
તદ્ધામ વાસ્તુનોર્હેમ્ના ગર્ભમાદૌ સમાચરેત્

ધામૈકહસ્તમપરં શતહસ્તં પરં સ્મૃતમ્।
એકભૂમ્યપરં ધામ પરં દ્વાદશભૂમિકમ્

વિસ્તારાદ્દ્વિગુણોત્સેધમુત્સેધાનુગુણં તલમ્।
વિત્તાનુરોધં ચોચ્છ્રાયઃ કર્તવ્યઃ કમલાસનઃ

સ્રષ્ટુર્દેવસ્ય શયનમાદિભૂમૌ વિધીયતે।
આસનં શ્રીધરાયુક્તં દ્વિતીયે તુ તલે ભવેત્

સ્થાનં તથા તૃતીયે સ્યાચ્ચતુર્થે યાનમિષ્યતે।
પઞ્ચમે યેગશયનં ષષ્ટે ભોગાસનં ભવેત્

યોગસ્થિતિસ્સપ્તમે સ્યાદષ્ટમે તાર્ક્ષ્યવાહનમ્।
નવમે ભોગશયનં ભોગાસ્સ્ય ર્દશમે ભવેત્