પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 3.31

કાલાન્તરે પ્રભાદીનાં પ્રતિષ્ઠાવિધિરુચ્યતે।
જલાધિવાસાદ્યખિલં કર્મ કૃત્વાયથાપુરમ્

ધ્યાનકાલે તુ સંપ્રાપ્તે ધ્યાયે દેવં ગુરુસ્સ્વયમ્।
જ્વાલામાલાસહપ્રાઢ્યાં વિદ્યુત્સઙ્ઘાતસન્નિભામ્

પ્રભાં ધ્યાત્વાસ્પૃશેત્ શાન્તિ હોમાન્તેરહોમસર્પિષા।
પ્રભાતે મૂલમન્ત્રેણ પ્રોક્ષયોત્કુમ્ભવારિણા

મુહૂર્તે યોજયેચ્ચાપિ કારયેચ્ચ મહોત્સવમ્।
દક્ષિણા ગુરવે દેયા યથાવિભવ માનતઃ

પ્રભાયાં દેવદેવ્યાદીન્ યોજયેદુક્તવર્ત્મ ના।
સ તુ સાયુજ્યમાપ્નોતિ કામાનપિ યથેપ્સિતાન્

પીઠં સંસ્થાપ્ય તત્રૈવ ન્યસ્યેદ્યોગાસનં ગુરુઃ।
હુત્વામન્ત્રૈઃ ક્રમાત્ફદ્મસ્થાપને વિધિરીદૃશઃ

યોજયે ચ્ચાપિ પીઠાદીન્ તત્રસ્થાં સમયે ગુરુઃ।
એવં પીઠાદિ દેવાર્દં યઃ કલ્પયતિ માનવઃ

સ પ્રતિષ્ઠામવાપ્નોતિ પરત્રેહ ચ શાશ્વતીમ્।
મણ્ટાં ચ પઞ્ચગવ્યેન સ્નાપયિત્વા યથોદિતૈઃ

પઞ્ચવારુણિકૈર્મન્ત્રૈર્નવ વવસ્ત્રેણ વેષ્ટયેત્।
સ્થણ્ડિલે શાલિભારં ચ નિક્ષિપ્ય તિલતણ્ડુલાન્

તદૂર્ધ્વે નવવસ્ત્રં ચ સદર્ભં ન્યસ્ય તત્ર વૈઃ।
શાયયિત્વા ચ તાં ઘણ્ટાં છાદયેન્નવાવાસસા

કુમ્ભમેકં સમભ્યર્ચ્ય કુમ્ભે વા સ્થણ્ઢિલેઽપિવા ।
ઘણ્ટામન્ત્રેણ જુહુયાદાચાર્યસ્સમિધાદિભિઃ

શોષણાદીનિ કાર્યાણિ તાં યથોક્તં વિચિન્તયેત્।
શાન્તિહોમાવસાને ચ સ્પૃશેત્તાં હોમસર્પિષા

પ્રભાતે મન્ત્રતોયેન તામુક્ષેન્મન્ત્ર પૂર્વકમ્।
એવં સુસંસ્કૃતાં ઘણ્ટાં ચાલયેત્સર્વ કર્મસુ

ઉદ્ઘાટને કવાટસ્ય પ્રસ્તુતે પૂજને તથા।
આવહનેઽર્ઘ્યે સ્નપને પુષ્પે ધૂપે ચ દીપકે

ની રાજને યવનિકાસમુદ્ધારે નિવેદને।
હોમ ભૂતબલૌ કર્મણ્યુદ્વાહે ચલનં મણેઃ

ઉત્સાદનં પિશાચાદેઃ પ્રીણનં ચ હરેઃ પરમ્।
સન્નિધનમમર્ત્યાનાં ઘણ્ટાયાશ્ચલનાદ્ભવેત્

અસંસ્કૃતાયાશઅચલને ગ્રામાદેશ્ચલનં ભવેત્।
નિષ્ફલા ચાપિ પૂજા સ્વાત્પરસ્ય પરમાત્મનઃ

(ઘણ્ટાં પ્રયચ્છેદ્ધરયે જાયતે કીર્તમાન્નરઃ)।
ઘણ્ટા સંસ્કારવદ્ધૂપદીપ પાત્રસ્ય સંસ્કૃતિઃ

ભેર્યાદીનાં ચ સંશુદ્ધિઃ પઞ્ચગવ્યૈઃ પ્રશસ્યતે।
રથાદિયાનજાતસ્ય સંશુદ્ધિરિયમિષ્યતે

મન્ત્રેણ પ્રોક્ષણાચ્છુદ્ધિશ્છત્રાદીના મપીષ્યતે।
નર્વત્ર ભોજયે દ્વિપ્રાન્ પુણ્યાહંચાપિ કારયેત્

દક્ષિણા ચાપિ ગુરવે દેયા વિત્તાનુસારતઃ।
અક્ષમાલા પ્રતિષ્ઠાંચ તદ્ભેદાંશ્ચ યથાતથમ્

જપે ફલં ચ સકલમધુના કથ્યતેઽબ્જજ।
નર્વરત્નૈશ્ચ લોહૈશ્ચ સ્ફટિકૈસ્ત્રિવિધૈરપિ

જલજૈસ્તલજૈર્વાપિ કારયેદક્ષમાલિકાઃ।
આક્ષાસ્થિમાત્રા મણયશ્શ્રેષ્ઠાસ્સ્યુર્જપકર્મણિ

ધાત્રીફલાસ્થિમાત્રાસ્તુ મધ્યમાઃ કમલાસન।
બદરાસ્થિ પ્રમાણાસ્તુ કનિષ્ઠા મણયઃ સ્મૃતાઃ

અષ્ટોત્તર શતં સઙ્ખ્યા મણીનાં શ્રેયસી ભવેત્।
તદર્ધસઙ્ખ્યા કથિતા મધ્યમા ચરમા પુનઃ

સપ્તવિંશતિસઙ્ખ્યા ચ તૈર્ભવેદક્ષમાલિકા।
સ્વર્ગાપવર્ગદં રત્નં સૌવર્ણં વિભવપ્રદમ્

રાજતં કીર્તધનદં તામ્રં શાન્તિકરં ભવેત્।
ત્રાપુષૈર્મણિભિ ર્જપ્યં યક્ષાંશ્ચાપિ વશં નયેત્

સીસાક્ષમાલયા રક્ષો વશે કુર્યાચ્ચતુર્મુખ।
પીડયેચ્ચ તથા શત્રૂન્ કાંસ્યૈસ્સર્વાન્ વશં નયેત્

(આયસૈશ્ચાઽપિ ભૂતાનિ જાપકસ્સ્વવશં નયેત્)।
સ્ફટિકં મોક્ષદં જપ્તુસ્સર્વદો દ્યુમણેર્મણિઃ

ઇન્દોર્મણિસ્તથૈવ સ્યાદક્ષાસ્સ્યુ ર્જલજાઃ પુનઃ।
પુત્રદઃ પુત્રદીપસ્સ્યાદિન્દ્રાક્ષસ્સર્વકામદઃ

વિભીતકાક્ષરુદ્રાક્ષ નિમ્બાક્ષાશ્ચાભિચારકાઃ।
બ્રહ્મવર્ચસકામસ્ય કુશગ્રન્દિઃ પ્રશસ્યતે

રાહ્ય કામસ્ય પદ્માક્ષૈર્જપ્તુસ્સિધ્યતિ તદ્ધ્રુવમ્॥
સિતામ્ભો જાક્ષમાલા તુ જપ્તુર્નશ્રેયસપ્રદાઃ

ભુક્તિમુક્તિપ્રદા શઙ્ખા મુક્તામુક્તિફલપ્રદા।
જલજૈર્મણિભિર્માલા જપ્તુરિસ્થં ફલપ્રદા

અક્ષાન્યથોક્તાન્ સંગૃહ્ય વૃત્તાન્ દોષવિવર્જિતાન્।
પ્રક્ષાલ્ય પઞ્ચભિર્ગવ્યૈઃ પઞ્ચ વેદાન્તવિદ્યયા

આરોપયેદ્ધેમસૂત્રે ત્રિગુણૈસ્ત્રિગુણીકૃતે।
સૂત્રે વા રાજતે ક્ષૌમે શણ કેશાદિવર્જિતે

કાર્પાસે વા યથાલાભં ક્ષાળિતે પરિશોધિતે।
પૃષ્ઠેન પૃષ્ઠભાગે ચ મુખભાગે મુખે ન ચ

પરસ્પરોણ સંબદ્ધા મણયસ્સદૃશાશ્શૂભાઃ।
સૂત્રેણ વા સુવર્ણેન મધ્યે બદ્ધે તથાન્તરમ્

પ્રોતનૂત્રેષુ તૈઃ કલ્ફ્યા માલિકા કટકાકૃતિઃ।
મણિમન્યં તુ બધ્ની યા ન્માલાગ્રન્થૌ મહત્તરમ્

મેરુસંજ્ઞા મણેસ્તસ્ય ભ વેદ્દક્ષિણતો ગતિઃ।
પુણ્યાહં વાચયિત્વાઽન્તે માલાં સ્થાપ્યામ્ભુજોદરે

વિલિપ્ય કુઙ્કુમાદ્યૈસ્તામક્ષમાલાં ચતુર્મુખ।
શાલિભારં ચ નિક્ષિપ્ય તિલતણ્ઢુલસંયુતમ્

લિખિત્વા તત્ર ચક્રાજ્બમા સ્તીર્ય કુશવસ્ત્રકમ્।
તત્રાઽક્ષમાલાં વિન્યસ્ય છાદયેન્નવવાસસા

યજેત કુમ્ભે તન્મન્ત્રં હેમવસ્ત્રાદિ સંયુતે।
હોમમેકત્ર કુર્વીત કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલેઽપિ વા

સમિચ્ચતુઘૃતૈરષ્ટૌ શતં ચ સ્વસ્વ વિદ્યયા।
ધ્યાનેન શોષણાદીનિ કૃત્વા ન્યચ્ચ યથાપુરમ્

તન્મધ્યે પુરુષં દ્યાયેદ્બદ્ધાઞ્જલિમવસ્થિતમ્।
ચતુર્ભુજં વળર્ક્ષાભં વરદાભયહન્તકમ્

અક્ષમાલાં ચ બિભ્રાણં શિખાગ્રે કટકાકૃતિમ્।
શાન્તિહોમાવસાને ચ સંસ્પૃશે દક્ષણાલિકામ્

પ્રાપ્તે મૂહૂર્તે તત્ત્વાનિ ન્યસ્યેત્સૃષ્ટિક્રમાદ્ગુરુઃ।
યા પરા વૈષ્ણવી શક્તિરભિન્ના પરમાત્મનઃ

તેજસાઽઽદિત્યસઙ્ગાશાં પ્રાગ્વત્ સ્મૃત્વા હૃદમ્ભુજે।
ધ્યાયેત્તતો બ્રહ્મરન્ધ્રા દુદ્ગચ્છન્તીં શનૈશ્શનૈઃ

આવહ્ય ચાઽક્ષમાલાયા મન્ત્રેણ સ્વેનમન્ત્રવિત્।
મૂલમન્ત્રેણ કુમ્ભસ્થવારિણા પ્રોક્ષયેદ્ગુરુઃ

સન્નિધં ચાઽક્ષમાલાયાં યાચેત પરમાત્મનઃ।
સન્નિધત્તાં ભવાનસ્મિન્ ભક્તાનુગ્રહકામ્યયા

જપાઽક્ષમાલાવલયે ગાધામેનાં સમુચ્ચરન્।
તત્રાઽક્ષમાલાં બિભ્રણં ધ્યાત્વા દેવં જનાર્ધનમ્

શિષ્યસ્ય યજમાનસ્ય હસ્તે દદ્યાદ્ગુરુસ્સ્વયમ્।
પ્રણમ્ય પ્રતિગૃહ્ણીયાત્ શિરસા તાં સમાહિતઃ

વિદ્યામિવ યથાવિત્તં દદ્યાચ્ચ ગુરુદક્ષિણામ્।
તસ્મિન્ મુહૂર્તે તાં વિદ્યાં સઞ્જપેદક્ષમાલયા

આદૌ યમક્ષમાલાયાં મન્ત્રં સ્થાપિતવાન્ ગુરુઃ।
તમેવ મન્ત્રં ગણયેન્ન યં કઞ્ચન માલયા

અપ્રતિષ્ઠાપિતા યા ચ તયા નૈવાઽક્ષમાલયા।
જપં કુર્વન્નરો મોહાત્કુર્વન્નૈવાઽશ્નુ તે ફલમ્