પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 3.11

અતઃ પરં પ્રતિકૃતેર્દ્રવ્યસ્ય વિધિરુચ્યતે।
યન્મયં પ્રતિમાદ્રવ્યં તદનેકં પ્રચક્ષતે

રત્નં લોહં શિલા મૃચ્ચ દારુ સ્ફટિક એવ ચ।
ષડ્દ્રવ્યાણિ પ્રકૃતયો યન્મયાઃ પ્રતિમાઃ સ્મૃતાઃ

માણિક્યપ્રમુખૈ રત્નૈરર્ચામવયવૈર્યુતામ્।
વિદધ્યાદર્ધચિત્રં વા કેવલં વા સમર્ચયેત્

નિર્દોષા રત્નજાસ્સર્વાસ્સર્વકામફલપ્રદાઃ।
સુવર્ણં રજતં તામ્રં ત્રિવિધં લોહમિષ્યતે

હિરણ્મયી પ્રતિકૃતિસ્સર્વ સંપત્કરી ભવેત્।
વિત્તં યશશ્ચ વિજયો વિજ્ઞાનં રાજતીફલમ્

બુદ્ધિશ્શાન્તશ્ચ સૌભાગ્યમૌદુમ્બર્યાઽર્ચયાભવેત્।
શિલા ચતુર્વિધા બ્રહ્મન્ વર્ણભેદૈસ્સિતાદિભિઃ

શુભ્રા શિલા બ્રાહ્મણસ્ય ક્ષત્રિયસ્ય તુ પાટલા।
વૈશ્યસ્ય પીતા શૂદ્રસ્ય કૃષ્ઠા મુખ્યા યથોદિતા

બ્રાહ્મણસ્ય ચતસ્રસ્સ્યસ્તિસ્રો રાજ્ઞો વિશો દ્વયી।
એકૈવ સ્યાચ્ચતુર્ધસ્ય ગૌણોઽયં વિધિરીરિતઃ

શઙ્ખચક્રગદાપદ્મશક્તિ ચન્દનમાલિકાઃ।
સિંહમાતઙ્ગસારઙ્ગવરાહકુશકુણ્ડિકાઃ

શ્રીવત્સચામરચ્છત્રધ્વજમત્સ્ય વિહઙ્ગમાઃ।
શીલાસુ યત્ર દૃશ્યનૈ તિલતણ્ડુલવાલુકાઃ

તાશ્શુભા યજમાનસ્ય શુભદાઃ પાર્થિવસ્ય ચ।
ગર્ભવત્યશ્શિલા વર્જ્યા ગર્ભા હ્યન્તરવસ્થિતાઃ

યથોપલબ્ધું શક્યન્તે તં પ્રકારમિમં શૃણુ।
નવનીતં માહિષજં શૃઙ્ગં મેષસ્ય ચૂર્ણિતમ્

ચૂર્ણં ચ કુરુવિન્દસ્ય સમ્પેષ્ય પયસા ગવાં।
લિમ્પેચ્છિલાંતથા દારુ ગર્ભવ્યક્તિસ્તતો ભવેત્

વીધિકા યદિ દૃશ્યન્તે મણ્ડલાવર્તકાનિ ચ।
ધ્વનિશ્ચ શિથિલો યાસુ સ્પર્શે ચૌષ્ણ્યમથાપિ વા

તાસુ ગર્ભાસ્સ્પુટં સન્તિ યત્નેનોત્પાટયેત્તુ તાઃ।
પાટલે મણ્ડલે પંસૂન્ પાટલાન્ શ્વેતપઙ્કજે

શ્વેતપાંસૂન્ સ્થિતાવન્તર્ગર્ભરૂપેણ સંસ્થિતાન્।
નિર્દિશેત્કપિલે વર્ણે સ્નિગ્ધે ચ કમઠં સ્થિતમ્

ગૌલીં કપોતે માઞ્જિષ્ઠે વર્ણે લોહિતદર્દુરમ્।
શુક્લં ડિણ્ડીરવર્ણે તુ રક્તપીતે કચ્છપમ્

કુસુમ્ભપીતવર્ણે તુ પીતં વર્ષાભુવં સ્થિતમ્।
શુક્લહેમનિભેવર્ણે ગર્ભે ક્ષુદ્રવિહઙ્ગમમ્

કાલાયસસમે વર્ણે ગોધામન્તરવસ્થિતામ્।
ગુડવર્ણે તુ પાષાણખદ્યોતં મધુસન્નિ ભે

સારઙ્ગસદૃશે વર્ણે વૃશ્ચિકં ઙડ્ગસન્નિ ભે।
સલિલં શલભં નીલે રૂક્ષે ફેનકમેવ ચ

મૂષિકાં કપિલે કૃષ્ઠે કષ્ણાહિં શષ્પસન્નિભે।
મત્સ્યમેવં વિધં ગર્ભં મણ્‍ડલે વર્ણભેદતઃ

બુધો નિશ્ચિનુયાત્સર્વમુદ્ધરેચ્ચ પ્રયત્નતઃ।
ગર્ભવદ્દારુશિલયા પ્રતિમાં કુરુતે યદિ

અજ્ઞાનાદ્વાઽથ લોભાદ્વાયજમાન સ્ત્વરાન્વિતઃ।
સમુલઘાતં હન્યચ્ચ સ કુલા ન્યાત્મનામજ

રાજા ચ રાષ્ટ્રામચિરાત્ સ્થાપકશ્ચ વિનશ્યતિ।
ગર્ભાગરેકૃતે પશ્ચાજ્જુહુયાચ્છાન્તયે ગુરુઃ

ભોજયેદ્દક્ષિણાં દદ્યાદ્બ્રાહ્મણેભ્યસ્સ્વશક્તિતઃ।
બિમ્ભં શીતલયા કુર્યાચ્છિલયા યદિ સાદરમ્

દેવસ્ય સન્નિધિસ્સાક્ષાત્સંપચ્ચ વરદો હરિઃ।
સ્ત્રીપુંનપુંસકં ચેતિ શૈલં ત્રિવિધમુચ્યતે

કાંસ્યઘણ્ડાધ્વનિપ્રખ્યશ્છેદને જાયતે ધ્વનિઃ।
શિરઃ પ્રદેશે મધ્યે તુ કાંસ્યધ્વનિસમોભવેત્

મૂલે તાલધ્વનિસમો યત્ર સા સ્યાચ્છિલા પુમાન્।
ન્યૂનસ્તસ્માદ્ધ્વનિઃ કિંચિચ્છિદ્રતો યત્રસાઽધમા

શિલા નાદવિહીના તુ નપુંસકમુદાહૃતમ્।
બિમ્બં પુંશિલયા કાર્યં પીઠં સ્ત્રી શિલયા ભવેત્

રત્નન્યાસસ્તુ કર્તવ્યો ન શિલાયામિતિ ક્રમત્।
દેવીનાં ચ શ્રીયાદીનાં નિર્માણે સ્ત્રી શીલા વરા

પુંશિલા પાદપીઠે સ્યાદ્રત્નન્યાસો નપુંપકે।
સૌમ્યા શિલા શીતલાસ્યાદ્વૈષ્ણવી ન મહાફલા

ઉષ્ણાઽઽગ્નેયી શિલા રોદ્રી સા રોગસ્યાસ્પદં ભવેત્।
સૌમ્યા જ્ઞેયોભયાત્મા તુ બ્રહ્મીસૃષ્ટિકરિ ભવેત્

શીતલા ઘર્મકાલે યા મહોષ્ણા જલદાગમે।
એકવર્ણા શિલા શુદ્ધા સા ભવેત્પ્રતિમાવિધૌ

સંકીર્ણાનેકવર્ણા તુ સા શિલા રોગદા સદા।
પર્વતેષુ પ્રસિદ્ધેષુ ગૃહ્ણીયાત્પ્રતિમાશિલામ્

ભૂગતા વા શિલા શસ્તા નિન્દિતા ન કદાચન।
યા પુષ્પવનસઙ્કીર્ણા જલાશયસમાવૃતા

સા ભૂમિર્વારુણી જ્ઞૈયા તત્રત્યાઃ કામદાશ્શિલાઃ।
તોયમુત્તરતો યસ્યાઃ ક્ષેત્રં દક્ષિણતો મહત્

પ્રત્યક્ચ ક્ષીરિણો વૃક્ષાસ્સા માહેન્દ્રી ક્ષમા મતા।
તત્રત્યા પુષ્ટિદા નિત્યં શિલા બહુમતા તતઃ

પૂર્વદક્ષિણતો યસ્યાઃ કાશ્મર્યઃ ખદિરાદયઃ।
ઝલ્લિકા ટિટ્ટિભા ગૃધ્રવરાહશ્વાપદાદયઃ

તોયમન્તર્ગતં સ્વલ્પં યત્રાગ્નેયી ભવેદિયમ્।
શિલા તત્રોદ્ભવા સ્વલ્પવિભવા તદસંમતા

વિભીતકાદયો વૃક્ષા મૃગા હિંસ્ત્રાશ્ચ સન્તતમ્।
યત્ર ત્યક્તોદકતૃણા કણ્ટકદ્રુમસંવૃતા

યા ચ સા વાયવી ભૂમિસ્તસ્યાં શૂન્યપ્રદા શિલા।
નદિતટે હૃદતટે ભૂતિભુમૌ ચતુષ્પથે

ગ્રામે શ્મશાને વલ્મીકે લવણોદકપીડિતે।
અમેધ્યભૂમૌ શબરચણ્ડાલાદિનિષેવિતે

શર્કરોત્કરસંબાધે નિસ્તૃણે જલવર્જિતે।
દેવાલયસમીપે ચ તપ્તે વાતાતપાગ્નિભિઃ

દેશે મર્જ્યાશ્શિલાસ્સર્વા ગૃહિતાશ્ચેદનર્થદાઃ।
પુણ્યક્ષેત્રે શુભે દેશે બ્રહ્મવૃક્ષનિરન્તરે

કુશકાશોદકયુતે મૃગૈઃ કૃષ્ણૈર્નિષેવિતે।
પદ્મોત્પલસમાકીર્ણે વ્રીહિક્ષેત્રનિરન્તરે

હિન્તાલપૂગપુન્નાગનાલિકેરનિરન્તરે।
તપસ્વિજનસં બાધે દેશે ગ્રાહ્યા શિલા ભવેત્

વર્જ્યા વર્જ્યાં વિદિત્વૈવં ગુણદોષૌ નિરૂપ્ય ચ।
દેશભેદાંશ્ચ ભૂભેદાન્ જ્ઞાત્વા લિઙ્ગભિદા સ્તથા

સીતાદિવર્ણ ભેદાંશ્ચ ગૃહ્ણીયાચ્છુભદાં શિલામ્।
પુણ્યર્ક્ષતિથિવારેષુ યજમાનાનુકૂલિષુ

શકુનાદિનિમિત્તાનામાનુકૂલ્યેન ચાન્વિતઃ।
યહમાનો ગુરુશ્ચૈવ શ્રદ્ધયા પરયાન્વિતઃ

રથકારેણ સહિતઃ સ્થિપતિનાં ગણૈસ્સહ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વાદૌ તૈશ્ચ સ્વસ્ત્યાદિ વાચિતઃ

શિલાસંગ્રણે દેશે કારયે ન્મહતીં પ્રસામ્।
કૃત્વાઽઙ્કુરાર્પણં તત્ર બ્રહ્મચારી હવિષ્યભુક્

આચર્યો યાજાનેન સાર્ધં તત્ર વસેચ્છુચિઃ।
શાલિભારં ક્ષિપેત્તસ્મિન્ પ્રપામધ્યે સવેદિકે

તસ્મિ ન્ન્યસ્યેન્મહાકુમ્ભં સૂત્રવસ્ત્રાદિવેષ્ટિતમ્।
ન્યસ્તકૂર્યં પ્રતિચ્છન્નમશ્વત્થનવપલ્લવૈઃ

વિન્યસ્તરત્નલોહાઢ્યં વિદ્યયા પરમેષ્ઠિનઃ।
તસ્યાષ્ટદિક્ષુ ચ સ્ય સ્યેત્કુમ્ભાન્ સૂત્રેણ વેષ્ટિતાન્

મહાકુમ્ભસ્ય તસ્યૈવ પાર્શ્વે ન્યસ્યેચ્ચ વર્ધનીમ્।
અસ્ત્રમન્ત્રેણ સંસિદ્ધાન્ સિદ્ધાર્ધાન્ દિક્ષુ પાતયેત્

પુણ્યાહં વાચયિત્વાતુ ચક્રમુદ્રાં પ્રદર્શયેતે।
મહામુદ્રાં પ્રદર્શ્યાથ પ્રણમ્યાઞ્જલિમુદ્રયા

આવાહયેત્તતો દેવં મૂર્તિમન્ત્રેણ સર્વગમ્।
મહાકુમ્ભે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પૂજયેદ્દેશિકઃ ક્રમાત્

વર્ધન્ય મન્ત્રરાજાનં કુમ્ભેષ્વષ્ટસુ પૂજયેત્।
વિષ્ણ્વાદિમૂર્તીસ્તદનુ પરમાન્નં નિવેદયેત્

હોમં કુર્યાચ્ચતુર્દિક્ષુ કુણ્ડે વા સ્થણ્ડિલેઽપિ વા।
પાલાશસમિધઃ પુષ્પં ફલમાજ્યં સપલ્લવમ્

જુહુયાન્મુલમન્ત્રેણ વૃથગષ્ટોત્તરં શતમ્।
ચરુણા ચ નૃસુક્તેન વૃથક્કુણ્ડચતુષ્ટયે

પ્રાચિનકુણ્ડે જુહુયાત્સર્પિષા વનદેવતાઃ।
પર્વતાન્ ગણ્ડશૈલાંશ્ચ તત્ર શૃઙ્ગાણિ નિર્ઝરાન્

સમુદ્રાંશ્ચ તથા વૃક્ષાનોષધીશ્ચ વનસ્પતીન્।
જરાયુજાનણ્ડજાંશ્ચ સ્વેદજાનુદ્ભિજસ્તથા

તથા સર્વાણિ ભૂતાનિ મન્ત્રૈસ્તદ્ધેવ્તાપરૈઃ।
સ્વાહાન્તૈસ્તૈર્વ્યાહૃતિભિઃ પૂર્ણાહુત્યન્તમબ્જજ

પલલં રજનીચૂર્ણં લાજાપૂપાઃ કરમ્ભિણઃ।66
ચરસ્તૈર્બલિં દ્રવ્યૈર્ભૂતેભ્યો નિક્ષિપેદ્ગુરુઃ

હોતવ્યં સ્વપ્નપતયે સર્પિષાઽષ્ટોત્તરં શતમ્।
વાદ્યૈસ્તથા બ્રહ્મઘોષૈર્વતો ઘોષયેન્નિશિ

ઉપોષ્ય દર્ભશય્યાયાં શુચિર્નિયતમાનસઃ।
જપન્નષ્ટોત્તરશતં સ્વપ્નાદિપતિમાત્મવાન્

સ્વપેત્સ્વપ્ને તતશ્શૈલં યદિ પશ્યેત્સમુજ્વલમ્।
પ્રાતરેવ શિલાગ્રાહ્યા શાન્તિં કુર્યાદદર્શને

દુર્દર્શને વા પુર્વોક્તદુર્નિમિત્તોદયે તથા।
શિલાં મુહૂર્તે સંપશ્યેચ્છોભવે દેશિકોત્તમઃ

યક્ષાઃ પિશાચા નાગાદ્યાઃ યત્ર તિષ્ઠન્તિ નિત્યશઃ।
સર્વે તે હ્યપગચ્છન્તુ સન્નિધત્તાં સદાહરિઃ

ઇત્યુક્ત્વા મન્ત્રસંસિદ્ધાન્ સિદ્ધાર્ધાં સ્તત્ર નિક્ષિપેત્।
બલિં દદ્યાચ્ચ ભૂતેભ્યઃ પ્રત્યાશં સર્વમન્ત્રતઃ

પુણ્યાહં વાચયિત્વા ચ પૌરુષેણ શિલાઃ સ્પૃશેત્।
મૂલમન્ત્રેણ દત્વાઽર્ઘ્યં જપેદષ્ટોત્તરં શતમ્

પ્રાસાદસ્યાનુરૂપેણ પાતયોત્સૂત્રમઞ્જસા।
શિલા સ્થ્સપતયશ્છિન્દ્યુઃ રથકારસ્ય શાસનાત્

શાન્તિદા દક્ષિણ સિરા પ્રાક્સિરા જયદાયિની।
શ્રીકરી પશ્ચિમસિરા પુષ્ટિં દદ્યાદુદક્સિરા

વર્જયેત્કોણસિરસં યદિ કુર્યાત્કુલક્ષયઃ।
યસ્યાં દિશિ મુખં ધામ્ન સ્તસ્યાં પ્રતિકૃતેશ્શિરઃ

વ્યત્યાસે યજમાનસ્ય રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય વાસ્તુતઃ।
આલયસ્ય ચ સર્વેષામચિરાત્કલ્પતે વિપત્

મૂલભાગશ્ચિલાનાં ચેતુપરિષ્ટાદ્ભવેત્તથા।
અધસ્તાચ્છેચ્છિરોભાગો વિપત્સ્યાદ્રાજરાષ્ટ્રયોઃ

મહાકુમ્ભસ્થતોયેન સ્નાપયેદુદ્ધૃતાં શિલામ્।
વિષ્ણ્વાદિકુમ્ભતેયૈશ્ચ પૌરુષં સૂક્તમુચ્ચરન્

પરિષિઞ્ચેચ્છિલાં ભૂયો વર્ધનીસ્થેન વારિણા।
દેવીનાં બિમ્બ શુદ્ધ્યર્ધં પૃથકેવાધિવાસયેત્

મધ્યકુમ્ભેર્ચયેદ્ધેવીં શ્રિયં ત્રૈલોક્યમાતરમ્।
અષ્ટકુમ્ભેષુ સમ્પૂજ્યા દેવ્યશ્ચાષ્ટૌ યથાક્રમમ્

હોમાદિ પૂર્વવત્કૃત્વા બિમ્બર્થા સ્ત્રીશિલા ભવેત્।
અસ્ત્રીયા શિલયા દેવ્યો વિહિતાશ્ચેત્પ્રમાદતઃ

લોભન મહતા યુક્તા હન્યુસ્સ્વવિષયાઃ પ્રજાઃ।
તસ્મિન્નેવ ક્ષણે ગ્રાહ્યાઃ પરિવાશિલાશ્શુભાઃ

શિલાસઙ્ગ્રહણં કુર્યાત્તેષાં મન્ત્રૈર્યથાક્રમમ્।
શિલાં ગૃહીત્વાતાં સમ્યગારોપ્યશકટાદિષુ

નીત્વા ધામ્નિ સ્થપતયો રથકારમતાનુગાઃ।
કુર્યુરર્ચાં યથાશાસ્ત્રં ચોદિતૈર્લક્ષણૈર્યુતામ્

શીલાસઙ્ગ્રહણે કર્મ યદુક્તં બહિરાલયાત્।
તત્સર્વમથવા કુર્યાદઙ્કુરાદિકમાલયે

શિલા ગૃહીત્વા વિધવત્ત્યક્તાં કર્તુમશક્તિતઃ।
અન્યાર્થમપિતાં વિદ્ધિ શુદ્ધાં ભુયોઽધિવાસનાત્

કાર્તિકાદ્યષ્ટમાનેષુ પ્રશસ્તો દારુસઙ્ગ્રહઃ।
પ્રશસ્તં સર્વમાનેષુ શિલાસંગ્રહણં મતમ્

ચન્દનશ્ચાગુરુશ્ચૈવ કાસ્મર્યો હરિચન્દનઃ।
કેસરઃ ખતિરશ્ચૈવ કુરવશ્ચાસન સ્તથા

મધુકો દેવદારુશ્ચ જાતિર્બિલ્વશ્શમી તથા।
શાકશ્ચ પનસશ્ચૈવ કદમ્બસ્તિલકસ્તથા

નમેરુઃ ફલિની ચૈવ સુરભિશ્ચમ્પક સથા।
શિંશુપા ક્ષીરિકા સાલો ભીજકઃ કુરુવિદન્દકઃ

તિનિશશ્ચન્દનશ્ચૂતસ્તમાલસ્તરલોઽર્જુનઃ।
કુટજઃ કરકેલીચ સપ્તપર્ણો મધુષ્ઠિલઃ

વરણો નિચુલશ્ચૈવ પુન્નાગઃ ખદિરસ્તથા।
રાજવૃક્ષશ્ચ ઇત્યેતે પ્રતિમાર્થમુદાહૃતાઃ

સારવન્તો ઘનોપેતા સ્સર્વદોષવિવર્જિતાઃ।
એતૈઃ કાર્યા પ્રતિકૃતિર્વ ર્જિતૈર્નકદાચન

વર્જનીયાનપિ તરૂનભિધાન્સામિ તાન્ શુણુ।
સ્વયં શુષ્કાશ્ચ દગ્ધાશ્ચ સ્વયં ભગ્ના હતત્વચઃ

વક્રા ઘુણક્ષતાશ્ચૈવ કોટરાઃ પક્ષિસેવિતાઃ।
ચણ્ડાલાદ્યધમૈશ્શશ્વત્સેવિતાઃ પ્રતિલોમજૈઃ

નિવાસવૃક્ષાશ્ચૈત્યસ્થાઃ દેવતાધિષ્ઠિતાસ્તથા।
શ્મશાનસ્થાશ્ચ માર્ગસ્થા દેવાલયસમીપગાઃ

કૂપસ્થાશ્ચ તટાકસ્થા વિકૃતાશ્ચૈવ વર્જિતાઃ।
વર્જિતૈ સ્તરુભિઃ કુર્યાત્પ્રતિમાં ચેત્પ્રમાદતઃ

કર્તા કારયિતા ચોભૌ સાન્વવાયૌ વિનશ્યતઃ।
દારુસંગ્રહણે દેશે પૂર્વવચ્છાધિવાસનમ્

શિલાગ્રહણવદ્ધોમસ્સર્વઃ કાર્યો યથાવિધિ।
અનોકહાનામઙ્ગાનિ પ્રવાલાદીનિ પૂર્વવત્

જુહુયાદગ્નિકુણ્ડે ચ પ્રાચીને દેશિકોત્તમઃ।
પ્રક્ષાલયેદ્વૃક્ષમૂલં વાસના તં પ્રકોણકમ્

આચ્છાદયેત્સદર્ભેણ મૂલમન્ત્રં સમુચ્છરન્।
મૂર્તિભિશ્ચ દ્વાદશભિઃ મત્સ્યાદિભિરનુક્રમાત્

હુત્વા વ્યાહૃતિભિઃ પશ્ચાદુપતિષ્ઠેત ભૂરુહમ્।
કર્મણા પૂર્વવૃત્તેવ સ્થાવરાકારમાશ્શિતમ્

વૃણોમિ વિષ્ણોર્બિમ્બાર્થં સર્વસંપત્કરં તવ।
સ્થાવરત્વાદિતો ગચ્છ દિવ્યં રૂપમનુત્તમમ્

ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાંશ્ચ વિપુલાન્ વાસુદેવપ્રસાદતઃ।
હિનસ્મિ નાહં વૃક્ષ ત્વાં કિન્તુ મુઞ્ચામિ જન્મતઃ

ઇત્યુપસ્થાય મન્ત્રેણ રક્ષાસૂત્રેણ વેષ્ટયેત્।
અનુક્તમન્યત્કર્તવ્યં શિલાગ્રહણવન્નિશિ

પ્રભાતે દેશિક સ્સ્નાત્વા મુહૂર્તે શોભને શુચિઃ।
છિન્દ્યાદ્વૃક્ષં કુઠારેણ પ્રાઙ્મુખઃ પુરુષાત્મના

રથકારસ્તતો વૃક્ષં છેદયેદ્ગુર્વનુજ્ઞયા।
પ્રાચ્યામુદીચ્યાં પતિતસ્તરુરભ્યુદયાવહઃ

કુર્યાદ્બિમ્બં પ્રકાણ્ડેન શાખયા ચાનુરુપયા।
કુમ્ભેદકેન તં સિઞ્ચેદ્ધ્યાત્વા તત્રસ્થિતાં હરિમ્

મૂલમન્ત્રેણ પરિતસ્પિઞ્ચેત્કરવારિણા।
ગુરવે દક્ષિણાં દદ્યાત્પુર્વવત્કમલાસન

દેવાલયે દ્રુમં નીત્વા રથકારેણ કારયેત્।
બિમ્બમત્યદ્ભુતાકારં ધામમાનાનુસારતઃ

આલયે ચાધિવાસાદિ સ્થાપયિત્વા દ્રુમં ભુવિ।
કુર્યાદ્ભહિર્વને યદ્વત્સર્વં તદ્વદ્યથાવિધિ

અસંસ્કૃતેન તરુણા યથોક્તવિધિના યદિ।
કુર્યાત્પ્રતિકૃતિં મોહાત્તદનર્ધાય કેવલમ્