પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 2.5

પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ।
બધ્વાયોગાસનં પૂર્વં હૃદ્ધેશે રચિતાઞ્જલિઃ।
નાસાગ્રવ્યસ્તનયનો જિહ્વાં કૃત્વાચ ચ તાલુનિ

દન્તૈર્દત્તાનસંસ્પૃશ્ય ઊર્ધ્વકાયસ્સમાહિતઃ।
સંહરેદિન્દ્રિયગ્રામં તતો બુદ્ધ્યા વિશુદ્ધયા

ચિન્તનં વાસુદેવસ્ય પરસ્ય પરમાત્મનઃ।
સરૂપસ્યાપ્યરૂપસ્ય સ્વહૃદમ્બુરુહાસને

યત્તદ્ધ્યાનં પ્રશંસન્તિ કૈવલ્યફલદં સદા।
યામમાત્રં વાસુદેવં ચિન્તયેત્કુમ્ભકેન યઃ

સપ્તજન્મકૃતં પાપં તસ્ય વશ્યતિ યોગિનઃ।
નાભિકન્દાત્સમારભ્ય યાવદ્ધૃદયગોચરમ્

જાગ્રદ્વૃત્તિં વિજાનિયાત્કણ્ઠસ્થં સ્વપ્રમુત્તમં।
નુષુપ્તં તાલુમધ્યસ્થં તુર્યં ભ્રૂમધ્યસંસ્થિતમ્

તુર્યાતીતં પરં બ્રહ્મ બ્રહ્મરન્ધ્રે તુ લક્ષયેત્।
જાગ્રદ્વૃ તૈસ્સમારભ્ય યાવદ્બ્રહ્મબિલા ન્તરમ્

તત્રોદયં તુરીયં સ્યાત્તુ ર્યાન્તે વિષ્ણુરુચ્યતે ।
ધ્યાયે ચ્ચૈવં સમાયુક્તઃ વ્યોમ્નિ ચાત્યન્તનિર્મલે

સૂર્યકોટિદ્યુતિધરં નિત્યોદિતમધોક્ષજમ્।
હૃદયામ્ભુરુહાસિનં ધ્યાયેદ્વા વિશ્વરૂપિણમ્

અનેકાકારખચિતં અનેકવદનાન્વિતમ્॥
અનેકભુજસંયુક્ત મનેકાયુધમણ્ડિતમ્

નાનારૂપધરં દેવં શાન્તમુગ્રમુદાયુધમ્।
અનેક નયાનાકીર્ણં સૂર્યકોટિસમબ્રભમ્

ધ્યાયતો યોગિનસ્સર્વં યતોઽજ્ઞાનં વિનશ્યતિ।
હૃત્પુણ્‍ડરીક મધ્યસ્થં ચૈતન્યં જ્યોતિરવ્યયમ્

કદમ્બ મુકુલાકારં તુર્યાન્તાન્મણ્ડલાત્પરમ્॥
અનન્તમાનન્દમયં ચિન્મયં ભાસ્વરં વિભુમ્

નિવાતદીપસદૃશમકૃત્રિમ મણિપ્રભમ્।
ધ્યાયતો યોગિન સ્તસ્ય મુક્તિઃ કરતલે સ્થિતા

વિશ્વરૂપસ્ય દેવસ્ય રૂપં યત્કિઞ્ચિદેવહિ।
સ્થવીયસ્સૂક્ષ્મમન્યદ્પા પશ્યન્ હૃદયપઙ્ગજે

ધ્યાયતો યોગિનો વસ્તુ નાક્ષાદેવ પ્રકાશતે।
અણિમાદિફલં ચૈવ સકલં કા કથા પરે

જીવાત્મનઃ પરસ્યાપિ યદૈક્ય મુભયોરપિ।
સમાદિસ્સતુ વિજ્ઞેય સ્સાધ્વર્થાનાં પ્રસાધકઃ

અહમેવ પરંબ્રહ્મ તદિતિ ધ્યાનમાસ્થિતઃ।
સ્થાણુભૂતો દૃઢશ્શશ્વદ્વિષયા ન્નાવબુધ્યતે

યથા બાહ્યજલં વારાં પ્રવિષ્ટં નિશ્ચલં નિધિમ્।
ચલસ્વભાવં ત્યજતિ તથાજીવઃ પ્રલીયતે

પરમાત્મનિ વૈકુણ્ઠે સમાધિસ્થસ્ય યોગિનઃ।
અચિરાત્પરમે તત્વે હ્યભિલાષઃ પ્રવર્તતે

તમુપાયં પ્રવક્ષ્યામિ શ્રૂયતાં કમલાસન।
દ્વાદશાક્ષરમભ્યસ્ય પરમાત્મધિયા હરિમ્

અસૂર્યભૂમૌ લિખીતે ચક્રપદ્મે સુલક્ષણે।
તસ્યોપરિ સુવિસ્તીર્ણે સમાસીનઃ કુશાસને

બધ્વા પદ્માસનં યોગી સિતે પક્ષે તથોત્તરે।
અયને શ્વસનં પૂર્વં ધારયિત્વા યથાપુરમ્

દેહમધ્યસ્થિતં વહ્નિં દીપયિત્વા સમુજ્જ્વલમ્।
હૃત્પુણ્‍ડરીક મધ્યસ્થં સ્મરન્બ્રહ્મ સનાતનમ્

વિદ્યત્સહસ્ર સઙ્કાશં યુગાન્તાનલસન્નિભમ્‌।
તન્મયં ચ સ્વચૈતન્યં કૃત્વા તદ્વહ્નિરશ્મિભિઃ

ભૂતદેહં દહેત્કૃત્સ્નં દગ્ધ્વા મન્ત્ર સ્વરૂપધૃક્।
મુક્તાણ્‍ડ ઇવ પક્ષીશ આસીનં ચન્તયેચ્છનૈઃ

શનૈઃ પરિણતાં મન્ત્રતનું તેજોમયીં સદા।
ચિન્મયીં સર્વગાં શબ્દસ્વરૂપાં ભાવયન્નપિ

શનૈશ્શનૈ રસ્થિરાં ચ વિનિવાર્ય તત સ્સ્વયમ્।
બ્રહ્મ સંપદ્યતે યોગી ન ભૂયસ્સંસરે દિહ

ઇત્યેવં યોગસરોઽયં કથિતઃ કમલાસન।
નિત્યં ક્રિયા તત્પરાણાં સંસારચકિતાત્મનામ્॥ 5. 29 ॥
મદ્ભક્તાનાં દીક્ષિતાનાં વાચ્યોઽયમુપસીદતામ્॥
ઇદં ભવહરં પુણ્યં યોગં સર્વાર્થસિદ્ધિદમ્