પદ્મસંહિતા · અધ્યાય 1.3

પાદ્મસંહિતાયામ્।
બ્રહ્મણ સ્સૃષ્ટિરધુના વક્ષ્યતે દ્વિજસત્તમ।
નારાયણોઽસૃહજત્તોયં તત્રૈવાસીન્મહાર્ણવઃ

અનિરુદ્ધાંશજા દુર્ગા માયારૂપા સુમોહિની।
ન્યગ્રોધમસૃજત્તસ્મિન્ માયારૂપે મહાદ્રુમે

અનિરુદ્ધાંશજશ્શ્રીમાન્ પદ્મનાભઃ પુરાતનઃ।
સંહૃત્ય લોકાન્ પુરુષઃ પર્ણપર્યઙ્કમેયિવાન્

વટપત્રશાયિનો નાભીપદ્મે ચતુર્મુખસૃષ્ટિઃ।
તત્ર પુંસશ્શયાનસ્ય નાગપર્યઙ્કભૂષિતે।
હિરણ્મયં પદ્મગર્ભમ્ નાભેરણ્ડમજાયત

તદણ્ડં પઞ્ચભૂતાત્મભૂતં શુદ્ધમતર્કિતમ્।
અણ્ડસ્ય પર્ધમાનસ્ય મધ્યે પદ્મં સિતપ્રભમ્

સહસ્રદલપર્યન્તમન્તઃ કેસરમણ્‍ડિતમ્।
મધ્યે કર્ણિકયા યુક્તમદ્ભુતમ્ સૃષ્ટિકારણમ્

સ્રષ્ટારમસૃજત્તસ્મિન્ પદ્મનાભશ્ચતુર્મુખમ્।
પદ્માસનમ્.
આસનં બ્રહ્મણો યસ્માત્પદ્મ માદાવભૂત્તતઃ

અન્યેષામપિ દેવાના માસનં પદ્મમિષ્યતે।
સનન્દનાદીનાં સૃષ્ટિકાર્યવિમુખતા
સનન્દનાદીનસૃજત્સષ્ટ્યર્થં પદ્મભૂસ્સ્વયમ્

સ્રષ્ટું મનો ન દધિરે તે ચ સ્વાયમ્ભવાસ્તદા।
સર્વે તે યોગિનો જાતા વીતરાગા વિમત્સરાઃ

બ્રહ્મણઃ ક્રોધાદ્રુદ્રસૃષ્ટિઃ
તેષ્વેવં નિરપેક્ષેષુ લોકસૃષ્ટૌ મહાત્મસુ।
બ્રહ્મણો ભૂન્મહાન્ ક્રોધસ્ત્રૈલોક્યદહનક્ષમઃ

ભ્રુકુટીકુટિલા ત્તસ્ય લલાટાત્ક્રોધદીપિતાત્।
સમુત્પન્નસ્તદા રુદ્રો યુગાન્તાગ્નિ સમપ્રભઃ

અર્ધનારીનરવપુ ર્મહાકાયઃ પ્રતાપવાન્।
સંવિભજ્યાત્મનો દેવં નરં નારીં ચ નિર્મમે

મિથુનાજ્જજ્ઞિરે તસ્માદ્રુદ્રાણાં કોટયસ્તથા।
સર્વે ચતુર્ભુજાઃ ક્રૂરાઃ ત્રિણેત્રાશ્શૂલપાણયઃ

તેષુ પ્રધાના વિપ્રેન્દ્ર રુદ્રા એકાદશ સ્મૃતાઃ।
મરીચ્યાદિભિર્જગત્સૃષ્ષિઃ
રુદ્રસૃષ્ઠિમપિ બ્રહ્મા વ્યર્થમાલોક્ય લોકકૃત્

મરીચ્યાદીન્ ષડપરાન્ મનસા વિર્મમે પુનઃ।
તૈરેતદખિલં સૃષ્ઠં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

બ્રહ્મણઃ પરમપુરુષદર્શનમ્।
એવં સૃષ્ટ્વા જગદિદં પદ્મયોનિશ્ચતુર્મુખઃ।
ધ્યાનં પરમમાતસ્થૌ કારણં સ્વસ્ય ચિન્તયન્

ધ્યાયતસ્તસ્ય પુરતઃ તેજઃ પુઞ્જમિવાભવતે।
દિવાકરસહસ્રાભં વિદ્યુત્સઙ્ઘાતસન્નિભમ્

તન્મધ્યે પુરુષશ્રેષ્ઠં પીતનિર્મલવાસસમ્।
શઙ્ખચક્રગધાપદ્મં ધારયન્તં ચતુર્ભુજમ્

શ્રીવત્સાઙ્ણં પ્રસસ્નાસ્યં કૌસ્તુભેન વિરાજિતમ્।
સ્ફુત્કિરીટહારાદ્યૈ ર્ભૂષણૈ રુપશોભિતમ્

તં દૃષ્ટ્વા પુરુષશ્રેષ્ઠં પદ્મયોનિરચિન્તયત્।
એષ એવ પરો દેવસ્સર્વસ્ય જગતઃ પ્રભુઃ

નાસ્માત્પરતરઃ કશ્ચીદ્ધૃશ્યતે પુરુષઃ સ્થિતઃ।
તમેવ સંશર્યાન્ પ્રષ્ટું વિવિધાનુપચક્રમે

કસ્ત્વમત્યદ્ભુતાકારઃ પુરુષઃ પુરુષોત્તમ।
મહ્યં જિજ્ઞાતમાનાય આત્સાનં દર્શયસ્વમે

સ્રષ્ટારં સર્વલોકાનાં પુરાણં પુરુષં પરમ્॥
અનાદિમધ્યનિધનં વિદ્ધિ મામચલં ધ્રુવમ્

કારણં સર્વલોકસ્ય મા ચ ભૂત્સંશયસ્તવ।
સંશયસ્ય ત્વદીયસ્ય ચ્છેત્તારં મામુપસ્થિતમ્

ધન્યોસ્મ્યનુગૃહીતોઽસ્મિ પૂર્ણાકામોઽસ્મિ શાશ્વત।
અજ્ઞાતં નાસ્તિ તે જ્ઞેયં કર્તવ્યં નાસ્તિ ચાકૃતમ્

નાનવાપ્તમવાપ્તવ્યં ત્રિષુ લોકેષુ વિદ્યતે।
કસ્ય હેતોર્જગત્સ્રષ્ટું ભવાન્ પ્રેરયસે વદ

ક્રીડામિ કેવલં બ્રહ્મન્ સૃષ્ટિસંહારપાલનૈઃ।
લોકાનામપિ સર્વેષામહં કેનાપિ હેતુના