પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 7.14

વ્યાસ ઉવાચ-
માર્ગશીર્ષે દ્વિજશ્રેષ્ઠ મહાલક્ષ્મ્યા સમન્વિતમ્ ।
પૂજયેદવ્યયં વિષ્ણું ભક્તિભાવેન વૈષ્ણવઃ

મ્લેચ્છદેશે ચ વિપ્રેંદ્ર તથૈવ પતિતાલયે ।
દુર્ગંધૈશ્ચ પરિવ્યાપ્તે સ્થાને વિષ્ણું ન પૂજ્યેત્

પાખંડાનાં સમીપે ચ મહાપાતકિનાં તથા ।
અસત્યભાષિણાં ચૈવ ન કુર્યાદ્વિષ્ણુપૂજનમ્

ક્રંદતાં સન્નિધૌ ચાપિ કલહાનપિ કુર્વતામ્ ।
તથોપહસતાં સ્થાને ન કુર્યાત્પૂજનં હરેઃ

પ્રતિગ્રહરતાનાં ચ સ્થાને વિષ્ણું ન પૂજયેત્ ।
કૃપણાનાં ગૃહે ચૈવ પરવિત્તાભિલાષિણામ્

તથા કપટવૃત્તીનાં ન કુર્યાદ્વિષ્ણુપૂજનમ્ ।
નારાયણાર્ચને વિપ્ર પરં ભક્તિપરાયણઃ

અન્યચિત્તં પરિત્યજ્ય હરિધ્યાનપરો ભવેત્ ।
હાહાકારં ચ નિશ્વાસં વિસ્મયં સ દ્વિજોત્તમ

પાખંડજનસંભાષં ન કુર્યાદ્ધરિપૂજનમ્ ।
અનન્યમાનસો ભૂત્વા દેવદેવં જગદ્ગુરુમ્

ભસ્મન્યપિ ચ યત્પુષ્પં દીયતે લભતે હરૌ ।
ચિંતાગમશતશ્રાંતઃ શિલાચક્રેષ્વપિ દ્વિજ

પુષ્પં દદાતિ યન્મર્ત્યો ન લભેદથ તત્પ્રભુઃ ।
અનન્યમાનસો ભૂત્વા ભક્ત્યા વિષ્ણું યજેદ્બુધઃ

ભ્રાંતચિત્તેન યત્કર્મ ક્રિયતે તચ્ચ નિષ્ફલમ્ ।
સર્વકર્મ મનોધીનં મનોધીનં જગત્ત્રયમ્

તસ્માન્મનો દૃઢીકૃત્ય પૂજયેત્કમલાપતિમ્ ।
પૂજાન્યત્ર મનોઽન્યત્ર ભવેદ્યસ્ય દ્વિજોત્તમ

ન ચ તસ્ય ફલેત્કાર્યં કલ્પકોટિશતૈરપિ ।
યત્નાદ્વિહિતશૌચોઽપિ વિષ્ણુપૂજાપરોઽપિ ચ

મનઃશુદ્ધિવિહીનશ્ચેચ્ચાંડાલ ઇવ ગમ્યતે ।
અભક્ત્યા યત્તપસ્તપ્તં સુચિરં વિધિના દ્વિજ

ભવેન્નિરર્થકં સર્વં કેવલં કાયશોધનમ્ ।
મેરુપ્રમાણકં સ્વર્ણં બ્રાહ્મણાય કુટુંબિને

દત્તમભ્યર્થનાશાય અભક્ત્યા શ્રેયસેઽપિ ચ ।
તસ્માદેકમના ભૂત્વા ભક્તિશ્રદ્ધાસમન્વિતઃ

સવાસ્તુકાદિ શાકં ચ દદ્યાત્સદસિ વૈષ્ણવે ।
નારંગસ્ય ફલં દિવ્યં સુપક્વં યસ્તુ યચ્છતિ

કેશવાય દ્વિજશ્રેષ્ઠ સોઽસ્માભિરભિપૂજ્યતે ।
યત્નેન નૂતનં વસ્તુ પ્રિયં ભગવતો હરેઃ

તદેવાગ્રયણે માસિ ભક્ત્યા દદ્યાન્મુરારયે ।
પૌષે માસિ સમાયાતે શ્રીકૃષ્ણં વરદં પ્રભુમ્

દેવમિક્ષુરસૈર્દિવ્યૈઃ સ્નાપયેદ્વૈષ્ણવો જનઃ ।
યઃ સ્નાપયતિ વિપ્રેન્દ્ર વિષ્ણુમિક્ષુરસૈઃ પ્રભુમ્

ઇહ ભુંક્તે સુખં સર્વં મૃતો યાતીક્ષુસાગરમ્ ।
યો દદ્યાદિક્ષુનૈવેદ્યં દેવદેવાય વિષ્ણવે

સોઽપિ તત્ફલમાપ્નોતિ કિમન્યૈર્બહુભાષિતૈઃ ।
સુદુગ્ધપૃથુકં પૌષે દધિભિર્વા સમન્વિતમ્

દત્વા મુરારયે મર્ત્યઃ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ ।
સર્વૈઃ પુરાતનં વસ્ત્રં દૂરીકૃત્ય મુરારયે

શીતસ્ય વારણાર્થાય દદ્યાદ્વસ્ત્રં ચ નૂતનમ્ ।
પૌષસંક્રમણે વિપ્ર સલક્ષ્મીકાય વિષ્ણવે

દદ્યાન્મુમુક્ષુર્મનુજો દશવર્ણં ચ પીઠકમ્ ।
યસ્તુ શઙ્ખધ્વનિં કુર્યાત્સંપૂજ્ય કમલાપતિમ્

તસ્ય પુણ્યફલં વચ્મિ શૃણુ વત્સ સમાહિતઃ ।
અગમ્યાગમનાદ્યૈશ્ચ વિમુક્તઃ સર્વપાતકૈઃ

અંતે વિષ્ણુપુરં ગત્વા વિષ્ણુના સહ મોદતે ।
વૈનતેયાંકિતાં ઘંણ્ટાં યસ્તુ વાદયતે હરેઃ

પૂજાકાલે દ્વિજશ્રેષ્ઠ તસ્ય પુણ્યં વદામ્યહમ્ ।
અભક્ષ્યભક્ષણાદ્યૈશ્ચ વિમુક્તઃ સર્વપાતકૈઃ

પ્રયાતિ મંદિરં વિષ્ણો રથમારુહ્ય શોભનમ્ ।
તત્ર ભુક્ત્વાખિલાન્કામાન્કલ્પકોટિશતાવધિ

પુનરાગત્ય ધરણીં ચતુર્વેદી દ્વિજોત્તમઃ ।
તત્ર ભુક્ત્વાખિલાન્કામાન્કલ્પકોટિશતાવધિ

પુનર્વિષ્ણુપુરં ગત્વા મોક્ષં પ્રાપ્નોત્યનુત્તમમ્ ।
વીણાં વાદયતે યસ્તુ પૂજાકાલે જગત્પતેઃ

પંડિતાનામગ્રણીઃ સ્યાત્સ મર્ત્યઃ પ્રતિજન્મનિ ।
મૃદંગવાદ્યકૃદ્યસ્તુ પૂજાયાં કૈટભદ્વિષઃ

તસ્ય પ્રસન્નો ભગવાન્દદાત્યભિમતં ફલમ્ ।
ડમરું ડિડિમં ચૈવ ઝર્ઝરીં મધુરીં તથા

પટહં દુંદુભિં ચૈવ કાહલં સિંધુવારકમ્ ।
કાંસ્યં ચ કરતાલં ચ વેણું વાદયતે તુ યઃ

પૂજાકાલે મહાવિષ્ણોસ્તસ્ય પુણ્યં નિશામય ।
સ્તેયાર્થૈઃ પાતકૈર્મુક્તો મંદિરં યાતિ ચક્રિણઃ

પરમં જ્ઞાનમાસાદ્ય તત્રૈવ પરિમુચ્યતે ।
કલશબ્દં ચ યઃ કુર્યાત્પૂજાકાલે જગદ્ગુરોઃ

મુખવાદ્યં ચ વિપ્રેન્દ્ર તસ્ય પુણ્યં મયોચ્યતે ।
કોટિકોટિકુલૈર્યુક્તઃ પ્રયાતિ મન્દિરં હરેઃ

જ્ઞાનમાસાદ્ય તત્રૈવ મોક્ષમક્ષય્યમાપ્નુયાત્ ।
વિષ્ણોરાયતને યસ્તુ ભક્તિયુક્તઃ પ્રનૃત્યતિ

સ યાતિ બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્ ।
યસ્તુ ગાયતિ ગીતાનિ ભક્ત્યા નારાયણાગ્રતઃ

સ નૃપત્વમવાપ્નોતિ ગન્ધર્વાણાં પુરેષુ ચ ।
સ્તૌતિ સ્તોત્રૈર્જગન્નાથં ભક્ત્યા ચ વૈષ્ણવો જનઃ

તસ્ય પ્રસન્નો ભગવાન્સર્વાન્કામાન્પ્રયચ્છતિ ।
માસેમાસે હરિં યસ્તુ વિધિનાનેન પૂજયેત્

અચિરેણૈવ વિપ્રર્ષે પ્રસાદયતિ સોઽચ્યુતઃ

જગદુદધિમિમં યે તર્તુમિચ્છંતિ મર્ત્યાઃ પ્રચુરતરગભીરં સર્વદુઃખપ્રદં ચ ।
પરમપુરુષપાદાંભોજયુગ્મં મનોજ્ઞં ત્રિદશનિવહ સેવ્યંતે ચ સર્વે યજંતુ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ક્રિયાયોગસારે ભગવત્પૂજામાહાત્મ્યંનામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ