પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 7.1

શ્રીગણેશાય નમઃ ।
અથ ક્રિયાયોગસારખણ્ડમારભ્યતે ।
લક્ષ્મીનાથપદારવિંદયુગલં ।
બ્રહ્મેશ્વરાદ્યામરશ્રેણીનમ્રશિરોલિરોલિમા અમલં।
વંદામહે સંતતમ્ ।
ભક્ત્યા યોગિમનસ્તડાગસુષમાસંદોહપુષ્યત્તમં ગઙ્ગામ્ભોમકરં દવિન્દુનિકરં સંસારદુઃખાપહમ્

યો મૂર્તીર્બહુધા વિધાય ભગવાન્રક્ષન્નશેષં જગદ્યત્પાદાર્ચનતત્પરા ન હિ પુનર્મજ્જંતિ વિશ્વાર્ણવે ।
સર્વપ્રાણિહૃદંબુજેષુ વસતિર્યસ્ય પ્રભોઃ સંતતં રમ્યક્રોડવપુર્ધરાય હરયે દેવાય તસ્મૈ નમઃ

વેદેભ્ય ઉદ્ધૃત્ય સમસ્તધર્માન્યોઽયં પુરાણેષુ જગાદ દેવઃ ।
વ્યાસસ્વરૂપેણ જગદ્ધિતાય વંદેતમેતં કમલા સમેતમ્

એકદા મુનયઃ સર્વે સર્વલોકહિતૈષિણઃ ।
સુરમ્યે નૈમિષારણ્યે ગોષ્ઠીંચક્રુર્મનોરમામ્

તત્રાંતરે મહાતેજા વ્યાસશિષ્યો મહાયશાઃ ।
સૂતઃ શિષ્યગણૈર્યુક્તઃ સમાયાતો હરિં સ્મરન્

તમાયાંતં સમાલોક્ય સૂતં શાસ્ત્રાર્થપારગમ્ ।
નેમુઃ સર્વે સમુત્થાય શૌનકાદ્યાસ્તપોધનાઃ

સોઽપિ તાન્સહસા ભક્ત્યા મુનીન્પરમવૈષ્ણવાન્ ।
નનામ દંડવદ્ભૂમૌ સર્વધર્મવિદાંવરઃ

વરાસને મહાબુદ્ધિસ્તૈર્દ્દત્તે મુનિસત્તમૈઃ ।
ઉવાસ હ મુનિર્મધ્યે સર્વૈઃ શિષ્યગણૈર્વૃતઃ

તત્રોપવિષ્ટં તં સૂતં શૌનકો મુનિસત્તમઃ ।
બદ્ધાઞ્જલિરિમાં વાચમુવાચ વિનયાન્વિતઃ

શૌનક ઉવાચ-
મહર્ષે સૂત સર્વજ્ઞ કલિકાલે સમાગતે ।
કેનોપાયેન ભગવન્ભૂરિભક્તિર્ભવેન્નૃણામ્

કલૌ સર્વે ભવિષ્યંતિ પાપકર્મરતા જનાઃ ।
વેદવિદ્યાવિહીનાશ્ચ તેષાં શ્રેયઃ કથં ભવેત્

કલાવન્નગતાઃ પ્રાણા લોકાઃ સ્વલ્પાયુષસ્તથા ।
નિર્ધનાશ્ચ ભવિષ્યંતિ નાનાદુઃખપ્રપીડિતાઃ

પ્રયાસસાધ્યં સુકૃતં શાસ્ત્રેષુ ક્રિયતે દ્વિજ ।
તસ્માત્કેઽપિ કરિષ્યંતિ કલૌ ન સુકૃતં જનાઃ

સુકૃતેષુ વિનષ્ટેષુ પ્રવૃત્તે પાપકર્મણિ ।
સવંશાઃ પ્રલયં સર્વે ગમિષ્યંતિ દુરાશયાઃ

સ્વલ્પશ્રમૈરલ્પવિત્તૈરલ્પકાલૈશ્ચ સત્તમ ।
યથા ભવેન્મહાપુણ્યં તદ્વૈ કથય સૂતજ

યસ્યોપદેશતઃ પુણ્યં પાપં વા કુર્વતે જનાઃ ।
સ તદ્ભાગી ભવેન્મર્ત્ય ઇતિ શાસ્ત્રેષુ નિશ્ચિતમ્

પુણ્યોપદેશઃ સદયઃ કૈતવૈશ્ચ વિવર્જિતઃ ।
પાપમાર્ગવિરોધી ચ ચત્વારઃ કેશવોપમાઃ

જ્ઞાનં સંપ્રાપ્ય સંસારે યઃ પરેભ્યો ન યચ્છતિ ।
જ્ઞાનરૂપી હરિસ્તસ્મૈ પ્રસન્ન ઇવ નેક્ષતે

જ્ઞાનરત્નૈશ્ચ રત્નૈશ્ચ પરસંતોષકૃન્નરઃ ।
સ જ્ઞેયઃ સુમતિર્નૂનં નરરૂપધરો હરિઃ

ત્વમેવ મુનિશાર્દૂલ વેદવેદાઙ્ગપારગઃ ।
ત્વદૃતે ન હિ વક્તાઽન્યો યતસ્ત્વં વ્યાસશાસિતઃ

સૂત ઉવાચ-
ધન્યોઽસિ ત્વં મુનિશ્રેષ્ઠ ત્વમેવ વૈષ્ણવાગ્રણીઃ ।
યતઃ સમસ્તલોકાનાં હિતં વાઞ્છસિ સર્વદા

શૃણુ શૌનક વક્ષ્યામિ યત્ત્વયા શ્રોતુમિચ્છિતમ્ ।
સર્વલોકહિતાર્થાય વૈષ્ણવાનાં વિશેષતઃ

પૃષ્ટો જૈમિનિના સર્વં યદુવાચ શૃણુષ્વ તત્ ।
મહર્ષિર્જૈમિનિર્નામ યોગાભ્યાસરતઃ સદા

પ્રણમ્ય શિરસા વ્યાસં પપ્રચ્છ મુનિસત્તમઃ ।
જૈમિનિરુવાચ-
ભગવન્સર્વધર્મજ્ઞ વ્યાસ સત્યવતી સુત

કલૌ કસ્માદ્ભવેન્મોક્ષસ્તન્મમાચક્ષ્વ મૂલતઃ ।
સૂત ઉવાચ-
જૈમિનેર્વચનં શ્રુત્વા વ્યાસઃ સંતુષ્ટમાનસઃ

પ્રારેભે મુનિશાર્દૂલ કથાં મંગલસંયુતામ્ ।
વ્યાસ ઉવાચ-
જૈમિને મુનિશાર્દૂલ ધન્યોઽસિ ત્વં મહામતે

નારાયણકથાં શ્રોતું યતો વાંછસિ સર્વદા ।
સત્કથાશ્રવણે બુદ્ધિર્યસ્ય યસ્ય પ્રવર્તતે

તસ્ય તસ્ય ભવેજ્જ્ઞાનં જ્ઞાનં મોક્ષપ્રદં વિદુઃ।
ન વૈષ્ણવકથા યસ્મૈ રોચતે પાપિને ભુવિ

વૃથૈવ સૃષ્ટ્વા વિધિના ભૂમિર્ભારવતી કૃતા ।
કથાયૈ જગતી વક્તું શ્લાઘ્યતે વૈષ્ણવૈર્જનૈઃ

તાં મિથ્યામિવ યો વક્તિ સ જ્ઞેયઃ પાપિનાં વરઃ ।
યસ્મિન્દિને મુનિશ્રેષ્ઠ શ્રૂયતે ન હરેઃ કથા

તદ્દિનં દુર્દિનં મન્યે ઘનચ્છન્નં ન દુર્દિનમ્ ।
યત્ર યત્ર મહીભાગે વૈષ્ણવી વર્તતે કથા

સાંનિધ્યં તત્ર ભગવાન્ન જહાતિ કદાચન ।
યો વૈષ્ણવકથારમ્ભે વિઘ્નકૃન્માનવો ભવેત્

તમેવ શપ્ત્વા ભગવાન્દૈવતૈઃ સહ ગચ્છતિ ।
પ્રભાવં વાસુદેવસ્ય શ્રુત્વા હૃષ્યંતિ યે જનાઃ

જ્ઞેયાસ્ત એવ દેવાંશાઃ પૂજ્યા દૃશ્યાશ્ચ સત્તમાઃ ।
નારાયણપ્રભાવં યે શ્રુત્વા ચોપહસંતિ વૈ

તે વિજ્ઞેયા દાનવાંશા નરા નરકભાગિનઃ ।
તત્ર તીર્થાનિ સર્વાણિ ગઙ્ગાદીનિ દ્વિજોત્તમ

દેવર્ષયશ્ચ દેવાશ્ચ મુનયશ્ચ તપોધનાઃ ।
શૃણ્વતાં લોકસંઘાનાં પાપવ્યાધિવિનાશની

નારાયણકથા યત્ર વર્તતે પ્રતિવાસરમ્ ।
મુને ક્રિયાયોગસારં બહ્વર્થં પાપનાશનમ્

નારાયણકથોપેતં સેતિહાસં નિશામય

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે ક્રિયાયોગસારે જૈમિનિવ્યાસસંવાદે પ્રથમોઽધ્યાયઃ