પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.93

નારદ ઉવાચ-
નાડીદ્વયાવશિષ્ટાયાં રાત્રૌ ગચ્છેજ્જલાશયમ્ ।
તિલગંધાક્ષતૈઃ પુષ્પૈર્દીપાદ્યૈઃ સહિતઃ શુચિઃ

માનુષે દેવખાતે ચ નદ્યાં નદ્યોશ્ચ સંગમે ।
ક્રમાદ્દશગુણં સ્નાનં તીર્થેઽનંતફલં સ્મૃતમ્

વિષ્ણું સ્મૃત્વા તતઃ કુર્યાત્સંકલ્પં સવનસ્ય તુ ।
તીર્થાદિદેવતાદિભ્યઃ ક્રમાદર્ઘાદિ દાપયેત્

ૐનમઃ કમલનાભાય નમસ્તે જલશાયિને ।
નમસ્તેઽસ્તુ હૃષીકેશ ગૃહાણાર્ઘં નમોઽસ્તુ તે

વૈકુંઠે ચ પ્રયાગે ચ તથા બદરિકાશ્રમે ।
યતો વિષ્ણુર્વિચક્રમે ત્રેધા સ નિદધે પદમ્

અતો દેવા મામવંતુ યતો વિષ્ણુર્વિચક્રમે ।
તૈરેવ સહિતૈઃ સર્વૈર્મુનિદેવસમન્વિતૈઃ

કાર્તિકેઽહં કરિષ્યામિ પ્રાતઃસ્નાનં સુરોત્તમ ।
પ્રીત્યર્થં દેવદેવેશ દામોદર મયા સહ

ધ્યાત્વાહં ત્વાં ચ દેવેશ જલેઽસ્મિન્સ્નાતુમુદ્યતઃ ।
તવ પ્રસાદાત્પાપં મે દામોદર વિનશ્યતુ

નિત્યનૈમિત્તિકે કૃષ્ણે કાર્તિકે પાપનાશને ।
ગૃહાણાર્ઘ્યં મયા દત્તં રાધયા સહિતો હરે

વ્રતિના કાર્તિકે માસિ સ્નાતસ્ય વિધિવન્મમ ।
ગૃહાણાર્ઘ્યં મયા દત્તં રાધયા સહિતો હરે

સ્મૃત્વા ભાગીરથીં વિષ્ણું શિવં સૂર્યં જલે વિશેત્ ।
નાભિમાત્રે જલે તિષ્ઠન્વ્રતી સ્નાયાદ્યથાવિધિ

તિલામલકચૂર્ણેન ગૃહી સ્નાનં સમાચરેત્ ।
વનસ્થાનાં યતીનાં ચ તુલસીમૂલમૃત્તિકા

સપ્તમી દર્શ નવમી દ્વિતીયા દશમીષુ ચ ।
ત્રયોદશ્યાં ચ ન સ્નાયાદ્ધાત્રીફલ તિલૈઃ સહ

આદૌ કુર્યાન્મલસ્નાનં મંત્રસ્નાનં તતઃ પરમ્ ।
સ્ત્રી શૂદ્રાણાં ન વેદોક્તૈર્મંત્રૈસ્તેષાં પુરાણજૈઃ

સ્નાન મન્ત્રાઃ ।
ત્રિધાભૂદ્દેવકાર્યાય યઃ પુરા ભક્તિભાવતઃ ।
સ વિષ્ણુઃ સર્વપાપઘ્નઃ પુનાતુ કૃપયાત્ર મામ્

વિષ્ણોરાજ્ઞામનુપ્રાપ્ય કાર્તિકવ્રતકારણાત્ ।
રક્ષંતુ દેવાસ્તે સર્વે માં પુનંતુ સદૈવ તે

વેદમંત્રાઃ સબીજાસ્તુ સરહસ્યાઃ સવીર્યકાઃ ।
કશ્યપાદ્યાશ્ચ મુનયો માં પુનંતુ સદૈવ તે

ગંગાદ્યાઃ સરિતઃ સર્વાસ્તીર્થાનિ જલદા નદાઃ ।
સસપ્તસાગરાઃ સર્વે માં પુનંતુ જલાશયાઃ

પતિવ્રતાસ્ત્વદિત્યાદ્યા યક્ષાઃ સિદ્ધાઃ સપન્નગાઃ ।
ઓષધ્યઃ પર્વતાશ્ચાશુ માં પુનંતુ ત્રિલોકજાઃ

એભિઃ સ્નાત્વા વ્રતી મંત્રૈર્હસ્તન્યસ્તપવિત્રકઃ ।
દેવર્ષીન્માનવપિતૄંસ્તર્પયેચ્ચ યથાવિધિ

યાવંતઃ કાર્તિકે માસિ વર્તંતે પિતૃતર્પણે ।
તિલાસ્તત્સંખ્યકાબ્દાનિ પિતરઃ સ્વર્ગવાસિનઃ

તતો જલાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય શુચિવસ્ત્રાવૃતો વ્રતી ।
પ્રાતઃકાલોદિતં કર્મ સમાપ્યાર્ચેદ્ધરિં પુનઃ

તીર્થાદિદેવાન્સંસ્મૃત્ય પુનરર્ચાં પ્રદાપયેત્ ।
ગંધપુષ્પફલૈર્યુક્તો ભક્તિતત્પરમાનસઃ

અર્ઘમંત્રઃ ।
વ્રતિનઃ કાર્તિકે માસિ સ્નાતસ્ય વિધિવન્મમ ।
ગૃહાણાર્ઘ્યં મયા દત્તં દનુજેંદ્ર નિષૂદન

તતશ્ચ બ્રાહ્મણાન્ભક્ત્યા ભોજયેદ્વેદપારગાન્ ।
ગંધપુષ્પૈઃ સતાંબૂલૈઃ પ્રણમેચ્ચ પુનઃ પુનઃ

તીર્થાનિ દક્ષિણે પાદે વેદાશ્ચ મુખમાશ્રિતાઃ ।
સર્વાંગે સંસ્થિતા દેવાઃ પૂજિતાઃ સ્યુર્દ્વિજાર્ચનાત્

અવ્યક્તરૂપિણો વિષ્ણોઃ સ્વરૂપં બ્રાહ્મણા ભુવિ ।
નાવમાન્યા નો વિરોધ્યાઃ કદાચિચ્છુભમિચ્છતા

તાં વૈ હરિપ્રિયાં દેવિ તુલસીમર્ચયેદ્વ્રતી ।
પ્રદક્ષિણનમસ્કારાન્કુર્યાદેકાગ્રમાનસઃ

દેવૈસ્ત્વં નિર્મિતા પૂર્વમર્ચિતાસિ મુનીશ્વરૈઃ ।
નમો નમસ્તે તુલસિ પાપં હર હરિપ્રિયે

તતો વિષ્ણુકથાં શ્રુત્વા પૌરાણીં સ્નિગ્ધમાનસઃ ।
તં બ્રાહ્મણં મુનિં વિપ્રં પૂજયેદ્ભક્તિમાન્વ્રતી

એવં પૂર્ણવિધિં સમ્યક્પૂર્વોક્તં ભક્તિમાન્નરઃ ।
કરોતિ યઃ સ લભતે નારાયણસલોકતામ્

રોગાપહં પાપવિનાશકૃત્પરં સદ્બુદ્ધિદં પુત્રધનાદિસાધનમ્ ।
મુક્તેર્નિદાનં ન હિ કાર્તિકવ્રતાદ્વિષ્ણુપ્રિયાદન્યતમં હિ ભૂતલે

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે કાર્તિકમાહાત્મ્યે શ્રીકૃષ્ણસત્યભામાસંવાદે સ્નાનવિધિવર્ણનોનામ ત્રિનવતિતમોઽધ્યાયઃ