પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.62

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
ભગવઞ્છ્રોતુમિચ્છામિ વ્રતાનામુત્તમં વ્રતમ્ ।
સર્વપાપહરં વિષ્ણોઃ ફલદં વ્રતિનાં ચ યત્

પુરુષોત્તમમાસસ્ય કથાં બ્રૂહિ જનાર્દન ।
કો વિધિઃ કિં ફલં તસ્ય કો દેવસ્તત્ર પૂજ્યતે

અધિમાસે ચ સંપ્રાપ્તે વ્રતં બ્રૂહિ જનાર્દન ।
કસ્ય દાનસ્ય કિં પુણ્યં કિં કર્ત્તવ્યં નૃભિઃ પ્રભો

કથં સ્નાનં ચ કિં જાપ્યં કથં પૂજાવિધિઃ સ્મૃતઃ ।
કિં ભોજ્યમુત્તમં ચાન્નં માસેઽસ્મિન્પુરુષોત્તમે

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-
કથયિષ્યામિ રાજેંદ્ર ભવતઃ સ્નેહકારણાત્ ।
પુરુષોત્તમમાસસ્ય માહાત્મ્યં પાપનાશનમ્

અધિમાસે તુ સંપ્રાપ્તે ભવેદેકાદશી તુ યા ।
કમલા નામ સા નામ્ના તિથીનામુત્તમા તિથિઃ

તસ્યા વ્રતપ્રભાવેન કમલાભિમુખી ભવેત્ ।
બ્રાહ્મે મુહૂર્ત્તે ચોત્થાય સંસ્મૃત્ય પુરુષોત્તમમ્

સ્નાત્વા ચૈવ વિધાનેન નિયમં કારયેદ્વ્રતી ।
ગૃહે ત્વેકગુણં જાપ્યં નદ્યાં તુ દ્વિગુણં સ્મૃતમ્

ગવાં ગોષ્ઠે સહસ્રોર્ધ્વમગ્ન્યાગારે શતાન્વિતમ્ ।
શિવક્ષેત્રેષુ તીર્થેષુ દેવતાનાં ચ સન્નિધૌ

લક્ષં તુલસ્યાઃ સાંનિધ્યે હ્યનંતં વિષ્ણુસન્નિધૌ ।
અવંત્યામભવત્કશ્ચિચ્છિવશર્મા દ્વિજોત્તમઃ

તસ્યાત્મજાસ્તુ પંચાસન્કનિષ્ઠો દોષવાનભૂત્ ।
તદા પિત્રા પરિત્યક્તસ્ત્યક્તઃ સ્વજનબાંધવૈઃ

કુકર્મણઃ પ્રભાવેન ગતો દૂરતરં વનમ્ ।
એકદા દૈવયોગેન તીર્થરાજં સમાગતઃ

ક્ષુત્ક્ષામો દીનવદનસ્ત્રિવેણ્યાં સ્નાનમાચરત્ ।
મુનીનામાશ્રમાંસ્તત્ર વિચિન્વન્ક્ષુધયાર્દિતઃ

હરિમિત્રમુનેસ્તત્ર દદર્શાશ્રમમુત્તમમ્ ।
પુરુષોત્તમમાસે વૈ જનાનાં ચ સમાગમે

તત્રાશ્રમે કથયતાં કથાં કલ્મષનાશિનીમ્ ।
બ્રાહ્મણાનાં મુખાત્તેન શ્રદ્ધયા કમલા શ્રુતા

એકાદશી પુણ્યતમા ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયિની ।
જયશર્મા વિધાનેન શ્રુત્વેમાં કમલા તિથિમ્

એકાદશીપુણ્યતમા ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયિની ।
વ્રતં કૃતં ચ તૈઃ સાર્દ્ધં સ્થિત્વા શૂન્યાલયે તદા

નિશીથે સમનુપ્રાપ્તે લક્ષ્મીસ્તત્ર સમાગતા ।
વરં દદામિ ભો વિપ્ર કમલાયાઃ પ્રભાવતઃ

જયશર્મોવાચ -
કા ત્વં કસ્યાસિ રંભોરુ પ્રસન્ના ચ કથં મમ ।
ઇંદ્રાણી સુરનાથસ્ય ભવાની શંકરસ્ય વા

ગંધર્વી કિન્નરી વાથ વધૂર્વા ચંદ્રસૂર્યયોઃ ।
ત્વત્સદૃક્ષા ન દૃષ્ટા ચ ન શ્રુતા ચ શુભાનને

લક્ષ્મીરુવાચ-
પ્રસન્ના સાંપ્રતં જાતા વૈકુંઠાદહમાગતા ।
પ્રેરિતા દેવદેવેન કમલાયાઃ પ્રભાવતઃ

પુરુષોત્તમમાસસ્ય યા પક્ષે પ્રથમે ભવેત્ ।
તસ્યા વ્રતં ત્વયા ચીર્ણં પ્રયાગે મુનિસંનિધૌ

વ્રતસ્યાસ્ય પ્રભાવેન વશગાહં ન સંશયઃ ।
તવવંશે ભવિષ્યંતિ માનવા દ્વિજસત્તમ

મત્પ્રસાદાદવાપ્સ્યંતિ સત્યં તે વ્યાહૃતં મયા ।
બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
પ્રસન્ના યદિ મે પદ્મે વ્રતં વિસ્તરતો વદ

યત્કથાસુ પ્રવર્તંતે સાધવો યે જના દ્વિજાઃ ।
લક્ષ્મીરુવાચ-
શ્રોતૄણાં પરમં શ્રાવ્યં પવિત્રાણામનુત્તમમ્

દુઃસ્વપ્નનાશનં પુણ્યં શ્રોતવ્યં યત્નતસ્તતઃ ।
ઉત્તમઃ શ્રદ્ધયા યુક્તઃ શ્લોકં શ્લોકાર્દ્ધમેવ વા

પઠિત્વા મુચ્યતે સદ્યો મહાપાતકકોટિભિઃ ।
માસાનાં પરમો માસઃ પક્ષિણાં ગરુડો યથા

નદીનાં ચ યથા ગંગા તિથીનાં દ્વાદશી તિથિઃ ।
અદ્યાપિ નિર્જરાઃ સર્વે ભારતે જન્મલિપ્સવઃ

તમર્ચયંતિ વિવિધા નારાયણમનામયમ્ ।
યે યજંતિ સદા ભક્ત્યા દેવં નારાયણં પ્રભુમ્

તાનર્ચયંતિ સતતં બ્રહ્માદ્યા દેવતાગણાઃ ।
યેઽપિ નામપરા યે ચ હરિકીર્ત્તનતત્પરાઃ

હરિપૂજાપરા યે ચ તે કૃતાર્થાઃ કલૌ યુગેઃ ।
શુક્લે વા યદિ વા કૃષ્ણે ભવેદેકાદશી દ્વયમ્

ગૃહસ્થાનાં ભવેત્પૂર્વા યતીનામુત્તરા સ્મૃતા ।
એકાદશી દ્વાદશી ચ રાત્રિશેષે ત્રયોદશી ।
તત્ર ક્રતુશતં પુણ્યં ત્રયોદશ્યાં તુ પારણે

એકાદશ્યાં નિરાહારઃ સ્થિત્વાહમપરેઽહંનિ ।
ભોક્ષ્યામિ પુંડરીકાક્ષ શરણં મે ભવાચ્યુત

અમું મંત્રં સમુચ્ચાર્ય દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ ।
ભક્તિભાવેન તુષ્ટાત્મા ઉપવાસં સમાચરેત્

કુર્યાદ્દેવસ્ય પુરતો જાગરં નિયતો વ્રતી ।
ગીતૈર્વાદ્યૈશ્ચ નૃત્યૈશ્ચ પુરાણપઠનાદિભિઃ

તતઃ પ્રાતઃ સમુત્થાય દ્વાદશીદિવસે વ્રતી ।
સ્નાત્વા વિષ્ણું સમભ્યર્ચ્ય વિધિવત્પ્રયતેંદ્રિયઃ

પંચામૃતેન સંસ્નાપ્ય એકાદશ્યાં જનાર્દનઃ ।
દ્વાદશ્યાં ચ પયઃસ્નાનાદ્ધરેઃ સારૂપ્યમશ્નુતે

અજ્ઞાનતિમિરાંધસ્ય વ્રતેનાનેન કેશવ ।
પ્રસીદ સન્મુખો ભૂત્વા જ્ઞાનદૃષ્ટિપ્રદો ભવ

એવં વિજ્ઞાપ્ય દેવેશં દેવદેવં ગદાધરમ્ ।
બ્રાહ્મણાન્ભોજયેદ્ભક્ત્યા તેભ્યો દદ્યાચ્ચ દક્ષિણામ્

તતઃ સ્વબંધુભિઃ સાર્દ્ધં નારાયણપરાયણઃ ।
કૃત્વા પંચમહાયજ્ઞાન્સ્વયં ભુંજીત વાગ્યતઃ

એવં યઃ પ્રયતઃ કુર્યાત્પુણ્યમેકાદશીવ્રતમ્ ।
સ યાતિ વિષ્ણુભવનં પુનરાવૃત્તિદુર્લ્લભમ્

ઇત્યુક્ત્વા કમલા તસ્મૈ વરં દત્ત્વા તિરોદધે ।
સોઽપિ વિપ્રો ધની ભૂત્વા પિતુર્ગેહં સમાગતઃ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-
એવં યઃ કુરુતે રાજન્કમલાવ્રતમુત્તમમ્ ।
શૃણુયાદ્વાસરે વિષ્ણોઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમાપતિનારદસંવાદે પુરુષોત્તમમાસસ્ય કૃષ્ણા કમલાનામૈકાદશીનામ દ્વિષષ્ટિમોઽધ્યાયઃ