પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.57

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ -
નભસ્યસ્ય સિતે પક્ષે કિંનામૈકાદશી ભવેત્ ।
કો દેવઃ કો વિધિસ્તસ્ય એતદાખ્યાહિ કેશવ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-
કથયામિ મહીપાલ કથામાશ્ચર્યકારિણીમ્ ।
કથયામાસ યાં બ્રહ્મા નારદાય મહાત્મને

નારદ ઉવાચ-
કથયસ્વ પ્રસાદેન ચતુર્મુખ નમોઽસ્તુ તે ।
નભસ્ય શુક્લપક્ષે તુ કિં નામૈકાદશી ભવેત્ ।
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું વિષ્ણોરારાધનાય વૈ

બ્રહ્મોવાચ-
વૈષ્ણવોઽસિ મુનિશ્રેષ્ઠ સાધુપૃષ્ટં કિલ ત્વયા ।
નાતઃ પરતરા લોકે પવિત્રા હરિવાસરાત્

પદ્મા નામેતિ વિખ્યાતા નભસ્યૈકાદશી સિતા ।
હૃષીકેશઃ પૂજ્યતેઽસ્યાં કર્ત્તવ્યં વ્રતમુત્તમમ્

કથયામિ તવાગ્રેઽહં કથાં પૌરાણિકીં શુભામ્ ।
યસ્યાઃ શ્રવણમાત્રેણ મહાપાપં પ્રણશ્યતિ

માંધાતા નામ રાજર્ષિર્વિવસ્વદ્વંશસંભવઃ ।
બભૂવ ચક્રવર્તી સ સત્યસંધઃ પ્રતાપવાન્

ધર્મતઃ પાલયામાસ પ્રજાઃ પુત્રાનિવૌરસાન્ ।
ન તસ્ય રાજ્યે દુર્ભિક્ષં નાધયો વ્યાધયસ્તથા

નિરાતંકાઃ પ્રજાસ્તસ્ય ધનધાન્યસમેધિતાઃ ।
ન્યાયેનોપાર્જિતં વિત્તં તસ્ય કોશે મહીપતે

સ્વસ્વધર્મે પ્રવર્ત્તંતે સર્વે વર્ણાશ્રમાસ્તથા ।
કામધેનુસમાભૂમિસ્તસ્ય રાજ્યે મહીપતેઃ

તસ્યૈવં કુર્વતો રાજ્યં બહુવર્ષગણા ગતાઃ ।
અથૈકસ્મિંશ્ચ સંપ્રાપ્તે વિપાકઃ કર્મણઃ ખલુ

વર્ષત્રયં તદ્વિષયે ન વવર્ષ બલાહકઃ ।
તેન ભગ્નાઃ પ્રજાસ્તસ્ય બભૂવુઃ ક્ષુધયાર્દિતાઃ

સ્વાહા સ્વધા વષટ્કાર વેદાધ્યયનવર્જિતાઃ ।
બભૂવ વિષયસ્તસ્યા ભાગ્યેન દૈવપીડિતઃ ।
અથ પ્રજાઃ સમાગમ્ય રાજાનમિદમબ્રુવન્

પ્રજા ઊચુઃ -
શ્રોતવ્યં નૃપશાર્દૂલ પ્રજાનાં વચનં ત્વયા ।
આપો નારા ઇતિ પ્રોક્તાઃ પુરાણેષુ મનીષિભિઃ

અયનં ભગવતસ્તસ્માન્નારાયણ ઇતિ સ્મૃતઃ ।
પર્જન્યરૂપો ભગવાન્વિષ્ણુઃ સર્વગતઃ સ્થિતઃ

સ એવં કુરુતે વૃષ્ટિં વૃષ્ટેરન્નં તતઃ પ્રજાઃ ।
તદભાવે નૃપશ્રેષ્ઠ ક્ષયં ગચ્છંતિ વૈ પ્રજાઃ ।
તથા કુરુ નૃપશ્રેષ્ઠ યોગઃ ક્ષેમો યથા ભવેત્

રાજોવાચ-।
સત્યમુક્તં ભવદ્ભિશ્ચ ન મિથ્યાભિહિતં ક્વચિત્ ।
અન્નં બ્રહ્મ યતઃ પ્રોક્તમન્ને સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્

અન્નાદ્ભવંતિ ભૂતાનિ જગદન્નેન વર્તતે ।
ઇત્યેવં શ્રૂયતે લોકે પુરાણે બહુવિસ્તરે

નૃપાણામપચારેણ પ્રજાનાં પીડનં ભવેત્ ।
નાહં પશ્યામ્યાત્મકૃતમેવં બુદ્ધ્યા વિચારયન્

તથાપિ પ્રયતિષ્યામિ પ્રજાનાં હિતકામ્યયા ।
ઇતિ કૃત્વા મતિં રાજા પરિમેયપરિચ્છદઃ

નમસ્કૃત્ય વિધાતારં જગામ ગહનં વનમ્ ।
ચચાર મુનિમુખ્યાંશ્ચ આશ્રમાન્તાપસૈઃ શ્રિતાન્

દદર્શાથ બ્રહ્મસુતમૃષિમાંગિરસં નૃપઃ ।
તેજસા દ્યોતિતદિશં દ્વિતીયમિવ પદ્મજમ્

તં દૃષ્ટ્વા હર્ષિતો રાજા અવતીર્ય સ્વવાહનાત્ ।
નમશ્ચક્રેઽસ્ય ચરણૌ કૃતાંજલિપુટો વશી

મુનિસ્તમભિનંદ્યાથ સ્વસ્તિવાચનપૂર્વકમ્ ।
પપ્રચ્છ કુશલં રાજ્યે સપ્તસ્વંગેષુ ભૂપતેઃ

નિવેદયિત્વા કુશલં પપ્રચ્છાનામયં નૃપઃ ।
દત્તાસનો ગૃહીતાર્ઘ્ય ઉપવિષ્ટોઽસ્ય સંનિધૌ

પ્રત્યુવાચ મુનિં રાજા પૃષ્ટો હ્યાગમકારણમ્

રાજોવાચ-
ભગવન્ધર્મવિધિના મમ પાલયતો મહીમ્ ।
અનાવૃષ્ટિશ્ચ સંવૃત્તા નાહં વેદ્મ્યત્ર કારણમ્

સંશયચ્છેદનાયાત્ર આગતોઽહં તવાંતિકે ।
યોગક્ષેમવિધાનેન પ્રજાનાં કુરુ નિર્વૃતિમ્

ઋષિરુવાચ-
એતત્કૃતયુગં રાજન્યુગાનામુત્તમં મતમ્ ।
અત્ર બ્રહ્મપરા લોકા ધર્મશ્ચાત્ર ચતુષ્પદઃ

અસ્મિન્યુગે તપોયુક્તા બ્રાહ્મણા નેતરા જનાઃ ।
વિષયે તવ રાજેંદ્ર વૃષલોઽયં તપસ્યતિ

એતસ્માત્કારણાચ્ચૈવ ન વર્ષતિ બલાહકઃ ।
કુરુ તસ્ય વધે યત્નં યેન દોષઃ પ્રશામ્યતિ

રાજોવાચ-
નાહમેનં વધિષ્યામિ તપસ્યંતમનાગસમ્ ।
ધર્મોપદેશં કથય ઉપસર્ગવિનાશનમ્

ઋષિરુવાચ-
યદ્યેવં તર્હિ નૃપતે કુરુષ્વૈકાદશીવ્રતમ્ ।
નભસ્યસ્ય સિતે પક્ષે પદ્મા નામેતિ વિશ્રુતા

તસ્યા વ્રતપ્રભાવેન સુવૃષ્ટિર્ભવિતા ધ્રુવમ્ ।
સર્વસિદ્ધિપ્રદા હ્યેષા સર્વોપદ્રવનાશિની

અસ્યા વ્રતં કુરુ નૃપ સપ્રજઃ સપરિચ્છદઃ ।
ઇતિ વાક્યમૃષેઃ શ્રુત્વા રાજા સ્વગૃહમાગતઃ

ભાદ્રમાસે સિતે પક્ષે પદ્માવ્રતમથાકરોત્ ।
પ્રજાભિઃ સહ સર્વાભિશ્ચાતુર્વર્ણ્યસમન્વિતઃ

એવં વ્રતે કૃતે રાજન્પ્રવવર્ષ બલાહકઃ ।
જલેન પ્લાવિતા ભૂમિરભવત્સસ્યશાલિની

ઋષીશ્વરપ્રભાવેન લોકાઃ સૌખ્યં પ્રપેદિરે ।
એતસ્માત્કારણાદેવં કર્ત્તવ્યં વ્રતમુત્તમમ્

દધ્યોદનયુતં તસ્યાં જલપૂર્ણં ઘટં દ્વિજે ।
વસ્ત્રસંવેષ્ટિતં દત્ત્વા છત્રોપાનહમેવ ચ

નમો નમસ્તે ગોવિંદ બુધશ્રવણસંજ્ઞક ।
અઘૌઘસંક્ષયં કૃત્વા સર્વસૌખ્યપ્રદો ભવ

ભુક્તિમુક્તિપ્રદશ્ચૈવ લોકાનાં સુખદાયકઃ ।
પઠનાચ્છ્રવણાદ્રાજન્સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમાપતિનારદસંવાદે ભાદ્રપદશુક્લા પદ્મૈકાદશીનામ સપ્તપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ