પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.52

યુધિષ્ઠિરૌવાચ-
આષાઢકૃષ્ણપક્ષે તુ કિં વૈ એકાદશી ભવેત્ ।
કથયસ્વ પ્રસાદેન વાસુદેવ મમાગ્રતઃ

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-
વ્રતાનામુત્તમં રાજન્કથયામિ તવાગ્રતઃ ।
સર્વપાપક્ષયકરં સર્વમુક્તિપ્રદાયકમ્

આષાઢસ્યાસિતે પક્ષે યોગિની નામ નામતઃ ।
એકાદશી નૃપશ્રેષ્ઠ મહાપાતકનાશિની

સંસારાર્ણવમગ્નાનાં પોતભૂતા સનાતની ।
જગત્ત્રયે સારભૂતા યોગિની વ્રતકારિણામ્

કથયામિ તવાગ્રેઽહં કથાં પૌરાણિકીં શુભામ્ ।
અલકાયાં રાજરાજઃ શિવભક્તિપરાયણઃ

તસ્યાસીત્પુષ્પબટુકો હેમમાલીતિ નામતઃ ।
તસ્ય પત્ની સુરૂપા ચ વિશાલાક્ષીતિ નામતઃ

સ તસ્યાં ચાસક્તમના કામપાશવશં ગતઃ ।
માનસાત્પુષ્પનિચયમાનીય સ્વગૃહે સ્થિતઃ

પત્નીપ્રેમરસાસક્તો ન કુબેરાલયં ગતઃ ।
કુબેરો દેવસદને કરોતિ શિવપૂજનમ્

મધ્યાહ્નસમયે રાજન્પુષ્પાગમસમીક્ષકઃ ।
હેમમાલી સ્વભવને રમતે કાંતયા સહ

યક્ષરાટ્પ્રત્યુવાચાથ કાલાતિક્રમકોપિતઃ ।
કસ્માન્નાયાતિ ભો યક્ષા હેમમાલી દુરાત્મવાન્ ।
નિશ્ચયઃ ક્રિયતામસ્ય ઇત્યુવાચ પુનઃ પુનઃ

યક્ષા ઊચુઃ -
વનિતાકામુકો ગેહે રમતે સ્વેચ્છયા નૃપ ।
તેષાં વાક્યં સમાકર્ણ્ય કુબેરઃ કોપપૂરિતઃ

આહ્વયામાસ તં તૂર્ણં બટુકં હેમમાલિનમ્ ।
જ્ઞાત્વા કાલાત્યયં સોઽપિ ભયવ્યાકુલલોચનઃ

અસ્નાત એવ આગત્ય કુબેરસ્યાગ્રતઃ સ્થિતઃ ।
તં દૃષ્ટ્વા ધનદઃ ક્રુદ્ધઃ ક્રોધસંરક્તલોચનઃ

પ્રત્યુવાચ રુષાવિષ્ટઃ કોપપ્રસ્ફુરિતાધરઃ ।
ધનદ ઉવાચ-
આઃ પાપ દુષ્ટ દુર્વૃત્ત કૃતવાન્દેવહેલનમ્

અષ્ટાદશકુષ્ઠવૃતો વિયુક્તઃ કાંતયા તયા ।
અસ્માત્સ્થાનાદપધ્વસ્તો ગચ્છ સ્વપ્નમથાધમ

ઇત્યુક્તે વચને તસ્ય તસ્માત્સ્થાનાત્પપાત સઃ ।
મહાદુઃખાભિભૂતશ્ચ કુષ્ઠૈઃ પીડિતવિગ્રહઃ

ન સુખં દિવસે તસ્ય ન નિદ્રાં લભતે નિશિ ।
છાયાયાં પીડિતતનુર્નિદાઘેઽત્યંતપીડિતઃ

શિવપૂજાપ્રભાવેન સ્મૃતિસ્તસ્ય ન લુપ્યતે ।
પાતકેનાભિભૂતોઽપિ પૂર્વં કર્મ સ્મરત્યસૌ

ભ્રમમાણસ્તતો ગચ્છન્હિમાદ્રિં પર્વતોત્તમમ્ ।
તત્રાપશ્યન્મુનિવરં માર્કંડેયં તપોનિધિમ્

યસ્યાયુર્વિદ્યતે રાજન્બ્રહ્મણો વયસા સમમ્ ।
વવંદે ચરણૌ તસ્ય દૂરતઃ પાપકર્મકૃત્

માર્કંડેયો મુનિવરો દૃષ્ટ્વા તં કંપિતં તથા ।
પરોપકરણાર્થાય સમાહૂયેદમબ્રવીત્

કસ્માત્કુષ્ઠાભિભૂતસ્ત્વં કુતો નિંદ્યતરો હ્યસિ ।
ઇત્યુક્તઃ સ પ્રત્યુવાચ માર્કંડેયં મહામુનિમ્

હેમમાલ્યુવાચ-
રાજરાજસ્યાનુચરો હેમમાલીતિ નામતઃ ।
માનસાત્પદ્મનિચયમાનીય પ્રત્યહં મુને

શિવપૂજનવેલાયાં કુબેરાય સમર્પયે ।
એકસ્મિન્દિવસે ચૈવ કાલશ્ચાવિદિતો મયા

પત્નીસૌખ્યપ્રસક્તેન શોકવ્યાકુલચેતસા ।
તતઃ ક્રુદ્ધેન શપ્તોઽસ્મિ રાજરાજેન વૈ મુને

કુષ્ઠાભિભૂતઃ સંજાતો વિયુક્તઃ કાંતયા તયા ।
અધુના તવ સાન્નિધ્યં પ્રાપ્તોઽસ્મિ શુભકર્મણા

સતાં સ્વભાવતશ્ચિત્તં પરોપકરણે ક્ષમમ્ ।
ઇતિ જ્ઞાત્વા મુનિશ્રેષ્ઠ માં પ્રશાધિ કૃતાગસમ્

માર્કંડેય ઉવાચ-
ત્વયા સત્યમિહ પ્રોક્તં નાસત્યં ભાષિતં યતઃ ।
અતો વ્રતોપદેશં તે કથયામિ શુભપ્રદમ્

આષાઢે કૃષ્ણપક્ષે તુ યોગિનીવ્રતમાચર ।
અસ્ય વ્રતસ્ય પુણ્યેન કુષ્ઠં યાસ્યતિ વૈ ધ્રુવમ્

ઇતિ વાક્યમૃષેઃ શ્રુત્વા દંડવત્પતિતો ભુવિ ।
ઉત્થાપિતઃ સ મુનિના બભૂવાતીવ હર્ષિતઃ

માર્કંડેયોપદેશેન વ્રતં તેન કૃતં યથા ।
અષ્ટાદશેવ કુષ્ઠાનિ ગતાનિ તસ્ય સર્વશઃ

મુનેર્વાચા તતઃ સમ્યગ્વ્રતે ચીર્ણેઽભવત્સુખી ।
ઈદૃગ્વિધં નૃપશ્રેષ્ઠ કથિતં યોગિનીવ્રતમ્

અષ્ટાશીતિસહસ્રાણિ દ્વિજાન્ભોજયતે તુ યઃ ।
તત્સમં ફલમાપ્નોતિ યોગિનીવ્રતકૃન્નરઃ

મહાપાપપ્રશમનં મહાપુણ્યફલપ્રદમ્ ।
પઠનાચ્છ્રવણાન્મર્ત્યઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમાપતિનારદસંવાદે આષાઢકૃષ્ણયોગિન્યેકાદશીમાહાત્મ્યંનામ
દ્વિપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ