પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.43
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ-
સાધુ કૃષ્ણ ત્વયા પ્રોક્તમાદિદેવો ભવાન્પ્રભો ।
સ્વેદજા અંડજાશ્ચૈવ ઉદ્ભિજ્જાશ્ચ જરાયુજાઃ
તેષાં કર્ત્તા વિકર્ત્તા ત્વં પાલકઃ ક્ષયકારકઃ ।
માઘસ્ય કૃષ્ણપક્ષે તુ ષટ્તિલા કથિતા ત્વયા
શુક્લે ચ કા ભવેદ્દેવ કથયસ્વ પ્રસાદતઃ ।
કિં નામ કો વિધિસ્તસ્યાઃ કો દેવસ્તત્ર પૂજ્યતે
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-
કથયિષ્યામિ રાજેંદ્ર શુક્લે માઘસ્ય યા ભવેત્ ।
જયા નામેતિ વિખ્યાતા સર્વપાપહરા પરા
પવિત્રા પાપહંત્રી ચ કામદા મોક્ષદા નૃણામ્ ।
બ્રહ્મહત્યાપહંત્રી ચ પિશાચત્વવિનાશિની
નૈવ તસ્યા વ્રતે ચીર્ણે પ્રેતત્વં જાયતે નૃણામ્ ।
નાતઃ પરતરા કાચિત્પાપઘ્ની મોક્ષદાયિની
એતસ્માત્કારણાદ્રાજન્કર્ત્તવ્યા સા પ્રયત્નતઃ ।
શ્રૂયતાં રાજશાર્દૂલ કથા પૌરાણિકી શુભા
પંકજે ચ પુરાણેઽસ્યા મહિમા કથિતો મયા ।
એકદા નાકલોકે વૈ ઇંદ્રો રાજ્યં ચકાર હ
દેવાસ્તત્ર સુખેનૈવ નિવસંતિ મનોરમે ।
પીયૂષપાનનિરતા અપ્સરોગણસેવિતાઃ
નંદનં તુ વનં તત્ર પારિજાતોપસેવિતમ્ ।
રમયંતિ રમંતેઽત્ર અપ્સરોભિર્દિવૌકસઃ
એકદા રમમાણોઽસૌ દેવેંદ્રઃ સ્વેચ્છયા નૃપ ।
નર્ત્તયામાસ વૈ હર્ષાત્પંચાશત્કોટિનાયકઃ
ગંધર્વાસ્તત્ર ગાયંતિ ગંધર્વઃ પુષ્પદંતકઃ ।
ચિત્રસેનસ્તુ તત્રૈવ ચિત્રસેનસુતા તથા
માલિનીતિ ચ નામ્ના તુ ચિત્રસેનસ્ય યોષિતા ।
માલિન્યાસ્તુ સમુત્પન્ના પુષ્પદંતી ચ નામતઃ
પુષ્પદંતસ્ય પુત્રોઽસૌ માલ્યવાન્નામ નામતઃ ।
પુષ્પદંત્યાશ્ચ રૂપેણ માલ્યવાનતિમોહિતઃ
તયા હ્યેવં કટાક્ષૈશ્ચ માલ્યવાંશ્ચ વશીકૃતઃ ।
લાવણ્યં રૂપસંપન્નં તસ્યા રૂપં નિશામય
બાહૂ તસ્યાશ્ચ કામેન કંઠપાશૌ કૃતાવિવ ।
કર્ણાયતે તુ નયને રક્તાંતે ઘૂર્ણિતે તથા
કર્ણૌ તુ શોભનૌ તસ્યાઃ કુણ્ડલાભ્યાં નૃપોત્તમ ।
કંબુગ્રીવાયુતા સૈવ દિવ્યાભરણભૂષિતા
પીનોન્નતૌ કુચૌ તસ્યાસ્તૌ હેમકલશાવિવ ।
મધ્યં ક્ષામં ચ ચાર્વંગ્યા મુષ્ટિગ્રાહ્યમનુત્તમમ્
નિતંબૌ વિસ્તૃતૌ ચાસ્યા વિસ્તીર્ણા જઘનસ્થલી ।
ચરણૌ શોભમાનૌ ચ રક્તોત્પલસમદ્યુતી
ઈદૃશ્યા પુષ્પવત્યા સ માલ્યવાનતિમોહિતઃ ।
શક્રસ્ય પરિતોષાય નૃત્યાર્થં તૌ સમાગતૌ
ગાયમાનૌ તુ તૌ તત્ર અપ્સરોગણસેવિતૌ ।
મદનાભિપરીતાંગૌ પુષ્પદંતી ચ માલ્યવાન્
પરસ્પરાનુરાગેણ વ્યામોહવશમાગતૌ ।
ન શુદ્ધગાનં ગાયેતાં ચિત્તભ્રમસમન્વિતૌ
બદ્ધદૃષ્ટી તથાન્યોન્યં કામબાણવશં ગતૌ ।
જ્ઞાત્વા લેખર્ષભસ્તત્ર સંગતં માનસં તયોઃ
તાલક્રિયામાનલોપાત્તથા ગીતવિસર્જનાત્ ।
ચિંતયિત્વા તુ મઘવા હ્યવમાનં તથાત્મનઃ
કુપિતશ્ચ તયોરર્થે શાપં દાસ્યન્નિદં જગૌ ।
ધિગ્ધિગ્વાં પતિતૌ મૂઢાવાજ્ઞાભંગ કૃતૌ મમ
યુવાં પિશાચૌ ભવતાં દંપતીભાવધારિણૌ ।
મર્ત્યલોકમનુપ્રાપ્તૌ ભુંજાનૌ કર્મણઃ ફલમ્
એવં મઘવતા શપ્તાવુભૌ દુઃખિતમાનસૌ ।
હિમવંતં ગિરિં પ્રાપ્તાવિંદ્રશાપાદ્વિમોહિતૌ
ઉભૌ પિશાચતાં પ્રાપ્તૌ દારુણં દુઃખમેવ ચ ।
સંતપ્તમાનસૌ તત્ર હિમકૃચ્છ્રગતાવુભૌ
ગંધર્વત્વમપ્સરસ્ત્વં ન જાનીતો વિમૌહિતૌ ।
પીડ્યમાનૌ નિદાઘેન દેહપાતકજેન ચ
ન નિશાયાં સુખં શાંતિં લભેતે કર્મપીડિતૌ ।
પરસ્પરં વાદમાનૌ ચેરતુર્ગિરિગહ્વરે
પીડ્યમાનૌ તુ શીતેન તુષારપ્રભવેન તૌ ।
દંતઘર્ષં પ્રકુર્વાણૌ રોમાંચિતવપુર્દ્ધરૌ
ઊચે પિશાચઃ સ તદા તાં પત્નીં સ્વાં પિશાચિકામ્ ।
કિમનલ્પકૃતં પાપં દારુણં રોમહર્ષણમ્
યેન પ્રાપ્તં પિશાચત્વં સ્વેન દુષ્કૃતકર્મણા ।
નરકં દારુણં મત્વા પિશાચત્વં ચ દુઃખદમ્
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પાતકં ન સમાચરેત્ ।
ઇતિ ચિંતાપરૌ તત્ર તાવાસ્તાં દુઃખકર્ષિતૌ
દૈવયોગાત્તયોઃ પ્રાપ્તા માઘસ્યૈકાદશી તિથિઃ ।
જયાનામેતિ વિખ્યાતા તિથીનામુત્તમા તિથિઃ
તસ્મિન્દિને તુ સંપ્રાપ્તે તાવાહારવિવર્જિતૌ ।
આસાતે તત્ર નૃપતે જલપાનવિવર્જિતૌ
ન કૃતો જીવઘાતશ્ચ ન પત્રફલભક્ષણમ્ ।
અશ્વત્થસ્ય સમીપે તૌ સર્વદા દુઃખસંયુતૌ
રવિરસ્તંગતો રાજંસ્તથૈવ સ્થિતયોસ્તયોઃ ।
પ્રાપ્તા ચૈવ નિશા ઘોરા દારુણા પ્રાણહારિણી
વેપમાનૌ તતસ્તૌ તુ તતઃ સુષુપતઃ ક્ષિતૌ ।
પરસ્પરેણ સંલગ્નૌ ગાત્રયોર્ભુજયોરપિ
ન નિદ્રા ન રતં તત્ર ન તૌ સૌખ્યમવિંદતામ્ ।
એવં તૌ રાજશાર્દૂલ શાપેનેંદ્રસ્ય પીડિતૌ
ઇત્થં તયોર્દુઃખિતયોર્નિર્જગામ નિશીથિની ।
માર્તંડ ઉદયં પ્રાપ્તો દ્વાદશી દિવસાગમે
મયા તુ રાજશાર્દૂલ તયોર્મુક્તિર્ધૃતા હૃદિ ।
જયાયાઃ સુવ્રતં ચીર્ણં રાત્રૌ જાગરણં કૃતમ્
તસ્માદ્વ્રતપ્રભાવાચ્ચ યથાજાતં તથા શૃણુ ।
દ્વાદશીદિવસે પ્રાપ્તે તથા ચીર્ણે જયા વ્રતે
વિષ્ણોઃ પ્રભાવાન્નૃપતે પિશાચત્વં તયોર્ગતમ્ ।
પુષ્પદંતી માલ્યવતૌ પૂર્વરૂપૌ બભૂવતુઃ
પુરાતનસ્નેહયુતૌ પૂર્વાલંકારધારિણૌ ।
વિમાનમધિરૂઢૌ તૌ ગતૌ નાકે મનોરમે
દેવેંદ્રસ્યાગ્રતો ગત્વા પ્રણામં ચક્રતુર્મુદા ।
તથાવિધૌ તુ તૌ દૃષ્ટ્વા મઘવા વિસ્મિતોઽબ્રવીત્
ઇંદ્ર ઉવાચ-
વદ તં કેન પુણ્યેન પિશાચત્વં હિ વાં ગતૌ ।
મમ શાપં ચ સંપ્રાપ્તૌ કેન દેવેન મોચિતૌ
માલ્યવાનુવાચ-
વાસુદેવપ્રસાદેન જયાયાસ્તુ વ્રતેન ચ ।
પિશાચત્વં ગતં સ્વામિંસ્તવ ભક્તિપ્રભાવતઃ
ઇતિ શ્રુત્વા તુ મઘવા પ્રત્યુવાચ પુનસ્તથા ।
પવિત્રૌ પાવનૌ જાતૌ વંદનીયૌ મમાપિ ચ
હરિવાસરકર્તારૌ વિષ્ણુભક્તિપરાયણૌ ।
હરિવાસરસઁલ્લીના યે ચ કૃષ્ણપરાયણાઃ
અસ્માકમપિ મર્ત્યાસ્તે પૂજ્યાશ્ચૈવ ન સંશયઃ ।
વિહરસ્વ યથાસૌખ્યં પુષ્પદંત્યા સુરાલયે
કૃષ્ણ ઉવાચ-
એતસ્માત્કારણાદ્રાજન્કર્ત્તવ્યો હરિવાસરઃ ।
જયા તુ રાજશાર્દૂલ બ્રહ્મહત્યાપહારિણી
સર્વદાનાનિ તેનૈવ સર્વયજ્ઞા અશેષતઃ ।
દત્તાનિ કારિતાશ્ચૈવ જયાયાસ્તુ વ્રતં કૃતમ્
કલ્પકોટિર્ભવેત્તાવદ્વૈકુંઠે મોદતે ધ્રુવમ્ ।
પઠનાચ્છ્રવણાદ્રાજન્નગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્
ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ઉમાપતિનારદસંવાદે માઘશુક્લજયૈકાદશીમાહાત્મ્યંનામ ત્રિચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0