પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.4

નારદ ઉવાચ-
ક્રમેણ વર્દ્ધમાનોઽસૌ બાલ્યભાવે સ બાલકઃ ।
નિપત્ય મારુતોત્સંગે સાગરં પ્રતિ ધાવતિ

આનીય ચક્રે સ ચ પંજરસ્થાન્ક્રીડાપરઃ કેસરિણાં કિશોરાન્ ।
સિંહાદિનેભાદિનિ યુદ્ધમેવં યુધોપયોગીવ તદીય વીર્યમ્

તસ્માદાકાશમુત્પત્ય ખેચરાન્પાતયેદ્ભુવિ ।
ગર્જિતૈર્ભીષયામાસ સ્વર્ગં હિ સહ સાગરમ્

સમુદ્રાંતર્ગતં સર્વં સત્વજાતં તુ પાર્થિવ ।
ગ્રસ્તં સિંધુસુતેનેતિ તદ્ભયાચ્છન્નતાં ગતમ્

દૃષ્ટ્વા નિઃસત્વકં તોયં તદ્ભયાદ્વડવાનલઃ ।
નિજદેશં પરિત્યજ્ય પ્રવિવેશ હિમાલયમ્

સ બાલત્વં પરિત્યજ્ય ક્રમેણાર્ણવનંદનઃ ।
તતો નવં વયઃ પ્રાપ્ય વિક્રમેણાક્રમદ્દિવમ્

એકદા પિતરં પ્રાહ સમુદ્રં સિંધુનંદનઃ ।
મન્નિવાસોચિતં સ્થાનં દેહિ તાતાતિવિસ્તૃતમ્

સંબુદ્ધ્ય વચનં સૂનોઃ સ જગાદ મહાર્ણવઃ ।
પુત્ર દાસ્યામ્યહં રાજ્યં તવ વા ભુવિ દુર્લ્લભમ્

અનંતરં દૈત્યગુરુઃ સમુદ્રં ભાર્ગવો ગતઃ ।
તમાગતં વિલોક્યાબ્ધિર્વિધિના સમપૂજયત્

અથ નદિપતિદત્તે પ્રાપ્તસૌંદર્યનિર્યન્મણિમહસિ સ તસ્મિન્નાસને સન્નિવિષ્ટઃ ।
રુચિરરુચિ સુમેરોઃ સુંદરે શૃંગભાગે કમલજૈવ કાંતિં કિંચિદુચ્ચૈર્જહાર

કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા વ્યાજહારાર્ણવઃ કવિમ્ ।
દિષ્ટ્યા તવાત્રાગમનં વદ કિં કરવાણ્યહમ્

તદા દૈત્યકુલાચાર્યઃ પ્રાહ તં સાગરં કવિઃ ।
કિં તેન જાતુ જાતેન માતુર્યૌવનહારિણા

પ્રરોહતિ નયઃ સ્વસ્ય વંશસ્યાગ્રે ધ્વજો યથા ।
તવાત્મજો વિક્રમેણ ત્રૈલોક્યં ભોક્ષ્યતિ ધ્રુવમ્

જંબૂદ્વીપે મહાપીઠં યોગિનીગણસેવિતમ્ ।
આપ્લાવિતં ત્વયેદાનીં મુંચ જાલંધરાલયમ્

તત્ર રાજ્યં પ્રયચ્છાસ્મૈ તનયાય મહાર્ણવ ।
અજેયશ્ચાપ્યવધ્યશ્ચ તત્રસ્થોઽયં ભવિષ્યતિ

એવમુક્તોઽર્ણવઃ પ્રીત્યા ભાર્ગવેણાથ લીલયા ।
અપાસર્પત્સુતપ્રીત્યૈ જલે સ્થલમદર્શયત્

શતયોજનવિસ્તીર્ણમાયતં ચ શતત્રયમ્ ।
દેશં જાલંધરં પુણ્યં તસ્ય નામ્નૈવ વિશ્રુતમ્

દૈત્યવર્યં સમાહૂય મયં પ્રોવાચ સાગરઃ ।
પુરં જાલંધરે પીઠે કુરુ જાલંધરાય વૈ

અંભોધિનૈવમુક્તસ્તુ ચક્રે રત્નમયં પુરમ્ ।
પ્રાકારગોપુરદ્વારં સોપાનગૃહભૂમિકમ્

યત્રેંદ્રનીલસંબદ્ધપ્રાસાદતલ સંસ્થિતાઃ ।
મેનિરે જલદોદ્યોગં તાંડવસ્થાઃ શિખંડિનઃ

યત્ર પ્રવાલમાણિક્ય ભવનોત્થા મરીચયઃ ।
સેવ્યંતે શકુનૈશ્ચૂતરુચિરાંકુરશંકયા

યત્ર કાંચનહર્મ્યેષુ ત્વિષો વહ્નિષુ કાતરાઃ ।
વિલોક્ય પ્રપલાયંતે દાવશંકાઃ શિખંડિનઃ

યત્ર સ્ફટિકશાલોત્થ પ્રભાસં મિશ્રિતા દિશઃ ।
વિભાંતિ મંદરોદ્ભ્રાંતાઃ સફેનાર્ણવસંનિભાઃ

યત્ર મોહં સ્વહર્મ્યેષુ વિભાતાલોકસંસ્થિતાઃ ।
ચક્રિરે લલનાઃ પૂર્ણસાંધ્યચંદ્રોપમાનનાઃ

યત્રેન્દ્ર નીપ કાદંબ પવનોદ્યાનમોદિતાઃ ।
ચિત્તં વિશંત્યો નારીણાં ચક્રિરે મોહનજ્વરમ્

યત્ર લેખ્યગતં નૄણાં વિલોક્ય સુરતં જનઃ ।
સંયાતિ દ્વિગુણં નૂનં નિજકાંતારતોદ્યમઃ

યત્ર વાતાયનોદ્ધૂત ધૂપધૂમસ્ય લેખયઃ ।
નભો બભૂવ તદ્ગંગાકાલિંદીસંગમોપમમ્

યત્રાનેકગૃહોદ્ભૂત પ્રભયા સકલં નભઃ ।
વિભાતીંદ્રાયુધાકીર્ણં શરન્મેઘ ઇવોન્નતઃ

યત્રાનિશં ભ્રમભ્રાંતાઃ સૂર્યવાહાઃ પ્રપીડિતાઃ ।
વિશ્રામં યાંતિ મધ્યાહ્ને પ્રાસાદશિરસિ સ્થિતાઃ

યત્રકુત્રચ હર્મ્યેષુ બિભ્રત્યો માલતીસ્રજઃ ।
રાત્રૌ સંભૂતનક્ષત્રા ઇવ રેજુર્વરાંગનાઃ

યત્ર હાટકહિંદોલ શૃંખલાઘર્ષણોદ્ભવઃ ।
ચકાર સુંદરીં શબ્દઃ સ્ફુટં મેરુભુવોભુવમ્

સાકં સરિદ્ભિઃ પુત્રસ્યોશનસા સહ સાગરઃ ।
તત્રાભિષેકમકરોદ્વાદિત્રૈર્નિજ ગર્જિતૈઃ

યાઃ સ્કંદસ્ય જગાદ તારકજયે દેવઃ સ્વયંભૂઃ સ્વયં સ્વઃ સામ્રાજ્યમહોત્સવેઽપિ ચ શચીકાંતસ્ય વાચસ્પતિઃ ।
તાભિશ્ચિત્રવિંરિંચિ વક્ત્રસરસી હંસીભિરાશાસ્મહે વાણીભિર્વસુધાવિવાહસમયે મંત્રોત્સવૈર્મંગલમ્

મહાપદ્મસહસ્રં તુ સૈન્યમાત્મોદરોદ્ભવમ્ ।
જાલંધરાય પુત્રાય દદૌ ભીમં મહોદધિઃ

જાલંધરાય શુક્રોઽપિ પ્રીત્યા વિદ્યાં નિજાં દદૌ ।
મૃતસંજીવનીં નામ્ના માયાં રુદ્રવિમોહિનીમ્

શસ્ત્રાસ્ત્રવિદ્યા અન્યાશ્ચ વિધિના અબ્ધિસૂનવે ।
યદન્યત્સકલં તસ્મૈ વ્યાખ્યાતં કવિના તદા

તતો જાલંધરં પુત્રમભિષિચ્યાર્ણવો યયૌ ।
સ્વસ્થાનં દિવ્યદેહેન નદીભિઃ પરિવારિતઃ

દૃષ્ટ્વા જાલંધરો દિવ્યપુરં ગોપુરમંડિતમ્ ।
વ્યચરત્સહ શુક્રેણ દ્વિજસંઘૈઃ સુપૂજિતઃ

એતસ્મિન્નંતરે દૈત્યાઃ પાતાલસ્થા મહાબલાઃ ।
પ્રાપ્તા જાલંધરં સર્વે કાલનેમિપુરોગમાઃ

તતો મહાબલા વીરા બલં ક્ષીરોદસંનિભમ્ ।
તસ્ય શુંભાસુરં દૈત્યં સેનાપતિમકલ્પયન્

બલં સ્વવશગં કૃત્વા કૃત્વા ભુવિ સ્થિરં જલમ્ ।
જાલંધરસ્તદા રાજ્યં પિતૃદત્તં ચકાર સઃ

અત્રાંતરેઽપ્સરાઃ કાચિત્સ્વર્ણેત્યાસીત્પુરા દિવિ ।
તસ્યાઃ ક્રૌંચપ્રસાદેન વૃંદાનામ સુતાભવત્

ધાત્રા વિભવસંયુક્તં સૌંદર્યં યત્કૃતં પૃથક્ ।
તત્તદેકગતં દ્રષ્ટું વૃંદાગાત્રં વિનિર્મિતમ્

તાં વૃંદામતિચાર્વંગીં પ્રમદાં જનમોહિનીમ્ ।
સ્વર્ણા જાલંધરસ્યાર્થે દદૌ શુક્રાય યાચતે

શુક્ર ઉવાચ-।
કંદર્પસ્ય જગન્નેત્ર શસ્ત્રેણાશ્ચર્યકારિણા ।
રૂપેણાનેન રંભોરુ દીર્ઘાયુઃ સુખિની ભવ

નિર્માય સ્વયમેવ વિસ્મિતમનાઃ સૌંદર્યસારેણ યં।
સ્વવ્યાપારપરિશ્રમસ્ય કલશં વેધાઃ સમારોપયત્ ।
કંદર્પં પુરુષં સ્ત્રિયો વિદધતે યસ્મિન્ન દૃષ્ટે સતિ દ્રષ્ટવ્યાવધિ।
રૂપમાપ્નુહિ પતિં તં દીર્ઘનેત્રં ભટમ્

ઉપયેમે વિવાહેન ગાંધર્વેણાર્ણવાત્મજઃ ।
વૃંદાં તૌ દંપતી જાતૌ જનાનંદકરૌ નૃપ

ચંચલત્વં પરિત્યક્તં તયા જાલંધરોઽપિ હિ ।
વૃત્તેન વૃદ્ધકાર્યેણ ચકમે ન પરસ્ત્રિયમ્

કદાચિત્સ સભાસીનો દૃષ્ટ્વા રાહું શિરોહૃતમ્।
કસ્માત્કાયાર્દ્ધશેષોઽયં ઇતિ પપ્રચ્છ ભાર્ગવમ્

સ તસ્ય કથયામાસ પૂર્વવૃત્તાંતમાદિતઃ ।
યથા નિર્મથિતો દેવૈઃ ક્ષીરોદોઽમૃતકારણાત્

તચ્છ્રુત્વા વિસ્મિતો વાક્યં પ્રાહ જાલંધરોઽસુરઃ ।
પ્રસાદસુમુખો રાહું કામરૂપો ભવાધુના

ઇતિ શુક્રસ્ય મંત્રેણ સિંધુસૂનુઃ પ્રતાપવાન્ ।
પિતૃવ્યં સંસ્મરન્વીર વિગ્રહં ત્વકરોત્સુરૈઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે નારદ યુધિષ્ઠિરસંવાદે જાલંધરોપાખ્યાને વૃંદાવિવાહો જાલંધરાભિષેકોનામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ