પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.23

મહાદેવૌવાચ-
શૃણુ નારદ વક્ષ્યામિ માહાત્મ્યં તુલસીભવમ્ ।
યચ્છ્રુત્વા મુચ્યતે પાપાદાજન્મમરણાંતિકાત્

પત્રં પુષ્પં ફલં મૂલં શાખા ત્વક્સ્કંધસંજ્ઞિતમ્ ।
તુલસી સંભવં સર્વં પાવનં મૃત્તિકાદિકમ્

શરીરં દહ્યતે યેષાં તુલસીકાષ્ઠવહ્નિના ।
દત્વા ચ તુલસીકાષ્ઠં સર્વાંગેષુ મૃતસ્ય વૈ

પશ્ચાદ્યઃ કુરુતે દાહં સોઽપિ પાપાત્પ્રમુચ્યતે ।
મરણે યસ્ય સંપ્રાપ્તં કીર્તનં સ્મરણં હરેઃ

તુલસીદારુણા દાહો ન તસ્ય પુનરાવૃતિઃ ।
યદ્યેકં તુલસીકાષ્ઠં મધ્યે કાષ્ઠશતસ્ય હિ

દાહકાલે ભવેન્મુક્તિઃ કોટિપાપાયુતસ્ય ચ ।
ગંગાંભસાભિષેકેણ યાંતિ પુણ્યાનિ પુણ્યતામ્

તુલસીકાષ્ઠમિશ્રાણિ યાંતિ દારૂણિ પુણ્યતામ્ ।
તુલસીકાષ્ઠસંમિશ્રા યાવત્પ્રજ્વલતે ચિતા

દહ્યંતિ તસ્ય પાપાનિ કલ્પકોટિકૃતાનિ વૈ ।
દહ્યમાનં નરં દૃષ્ટ્વા તુલસીકાષ્ઠવહ્નિના

નયંતિ તં વિષ્ણુદૂતા ન ચ વૈ યમકિંકરાઃ ।
જન્મકોટિસહસ્રૈસ્તુ મુક્તો યાતિ જનાર્દનમ્

દહ્યંતે યે નરા લોકે તુલસીકાષ્ઠવહ્નિના ।
તાન્વિમાનસ્થિતાન્દેવાઃ ક્ષિપંતિ કુસુમાંજલિમ્

નૃત્યંત્યપ્સરસઃ સર્વા ગીતં ગાયંતિ ગાયકાઃ ।
જાયંતે વીક્ષ્ય તં વિષ્ણુઃ સંતુષ્ટઃ શંભુના સહ

ગૃહીત્વા તં કરે શૌરિર્ગૃહં નીત્વાસ્ય ચાંગતઃ ।
માર્જયેત્સર્વપાપાનિ પશ્યતાં ત્રિદિવૌકસામ્

મહોત્સવં કારયિત્વા જયશબ્દપુરઃસરમ્ ।
જ્વલતે યત્ર ચાજ્યેન તુલસીકાષ્ઠપાવકઃ

અગ્ન્યગારે શ્મશાને વા દહ્યતે પાતકં નૃણામ્ ।
હોમં કુર્વંતિ યે વિપ્રાસ્તુલસીકાષ્ઠવહ્નિના ।
સિક્તે સિક્તે તિલે વાપિ અગ્નિષ્ટોમફલં લભેત્

યો દદાતિ હરેર્ધૂપં તુલસીકાષ્ઠસંભવમ્ ।
શતક્રતુસમં પુણ્યં લભતે ગોશતં ફલમ્

નૈવેદ્યં પચ્યતે યસ્તુ તુલસીકાષ્ઠવહ્નિના ।
મેરુતુલ્યં ભવેદ્દત્તં તદન્નં કેશવસ્ય હિ

તુલસીપાવકેનાથ યો દીપં કુરુતે હરેઃ ।
દીપલક્ષસહસ્રાણાં પુણ્યં સ લભતે ફલમ્

ન તેન સદૃશો લોકે વૈષ્ણવો ભુવિ દૃશ્યતે ।
યઃ પ્રયચ્છતિ કૃષ્ણસ્ય તુલસીકાષ્ઠચંદનમ્

સ જાયતે કૃપાપાત્રં વિષ્ણોર્વાડવસત્તમ

તુલસીદારુજાતેન ચંદનેન કલૌ હરિમ્ ।
વિલિપ્ય ભક્તિતો નિત્યં રમતે હરિસન્નિધૌ

તુલસીપંકલિપ્તાંગઃ કુરુતે વિષ્ણુપૂજનમ્ ।
પૂજાશતદિનૈકાહ્ના લભ્યતે ગોશતં ફલમ્

વિલેપાર્થે તુ કૃષ્ણસ્ય તુલસીકાષ્ઠચંદનમ્ ।
મંદિરે તિષ્ઠતે યાવત્તાવત્પુણ્યફલં શૃણુ

તિલપ્રસ્થાષ્ટકં દત્વા યત્પુણ્યં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ ।
તત્ફલં જાયતે પુંસાં પ્રસાદાચ્ચક્રપાણિનઃ

યો દદાતિ પિતૄણાં તુ પિંડે તુલસિસંભવમ્ ।
દલં સંજાયતે તૃપ્તિઃ પત્રે પત્રે શતાબ્દિકા

તુલસીમૂલમૃત્સ્નૈવ સ્નાનં કુર્યાદ્વિશેષતઃ ।
તેન તીર્થે કૃતં સ્નાનં યાવચ્ચાંગે ચ મૃત્તિકા

તદીય યાતુ મંજર્યા પૂજનં ચ કરોતિ યઃ ।
નાનાપુષ્પૈઃ કૃતા પૂજા યાવચ્ચંદ્રદિવાકરૌ

યસ્મિન્ગૃહેઽવતિષ્ઠેત તુલસી વૃક્ષવાટિકા ।
દર્શનાત્સ્પર્શનાચ્ચૈવ બ્રહ્મહત્યાદિપાતકમ્ ।
તત્સર્વં વિલયં યાતિ દર્શનેનૈવ નારદ

મહાદેવ ઉવાચ-
અથાન્યત્તે પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વૈકાગ્રમાનસઃ ।
ન કસ્યાપિ ચ કથિતં શૃણુ દેવર્ષિસત્તમ

યત્ર યત્ર ગૃહે ગ્રામે વને વા તુલસી ભવેત્ ।
તત્ર તત્ર જગત્સ્વામી પ્રીતાત્મા ચ વસેદ્ધરિઃ

ગૃહે તસ્મિન્ન દારિદ્ર્યં નાયોગો બંધુસંભવઃ ।
ન દુઃખં ન ભયં રોગસ્તુલસી યત્ર તિષ્ઠતિ

સર્વત્ર તુલસી પુણ્યા પુણ્યક્ષેત્રે વિશેષતઃ ।
સંનિધૌ તસ્ય દેવસ્ય રોપણાત્પૃથિવીતલે

તેષાં વિષ્ણુપદં નિત્યં તુલસ્યારોપણે કૃતે ।
ઉત્પાદાન્દારુણાન્રોગાન્દુર્નિમિત્તાન્યનેકશઃ ।
તુલસ્યાભ્યર્ચિતે ભક્ત્યા હંત શાંતિકરો હરિઃ

તુલસીગંધમાઘ્રાય યત્ર ગચ્છતિ મારુતઃ ।
દિશો દશ ચ તાઃ પૂતા ભૂતગ્રામશ્ચતુર્વિધઃ

યસ્મિન્ગૃહે મુનિશ્રેષ્ઠ તુલસીમૂલમૃત્તિકા ।
સર્વદા તત્ર તિષ્ઠંતિ દેવતાશ્ચ શિવો હરિઃ

તુલસીવનજા છાયા યત્ર યત્ર ભવેદ્દિવજ ।
તર્પણં કુરુતે તત્ર પિતૄણાં દત્તમક્ષયમ્

તસ્ય મૂલે સ્થિતો બ્રહ્મા મધ્યે દેવો જનાર્દનઃ ।
મંજર્યાં વસતે રુદ્રઃ તુલસી તેન પાવની

વિના યસ્તુલસીં કુર્યાત્સંધ્યાકાલે તુ માર્જનમ્ ।
તત્સર્વં રાક્ષસહૃતં નરકં ચ પ્રયચ્છતિ

તુલસીપત્રગલિતં તોયં યઃ શિરસાવહેત્ ।
ગંગાફલમવાપ્નોતિ શતધેનુફલં લભેત્

શિવાલયે વિશેષેણ રોપયેત્તુલસીં યદિ ।
બીજસંખ્યા વસેત્સ્વર્ગે પ્રત્યેકં યુગસંખ્યયા

ઉમયા તુ પુરા દેવિ શંકરાર્થં હિમાલયે ।
રોપિતાઃ શતવૃક્ષાસ્તુ તુલસ્યાઃ પ્રણતોઽસ્મ્યહમ્

પર્વણ્યવસરે યસ્તુ શ્રાવણે ચાથ રોપયેત્ ।
સંક્રાંતિદિવસે ચૈવ તુલસી ચાતિપુણ્યદા

તુલસીં પૂજયેન્નિત્યં દરિદ્ર ઈશ્વરો ભવેત્ ।
સર્વસિદ્ધિકરામૂર્તિઃ કૃષ્ણઃ કીર્તિં દદાતિ ચ

શાલગ્રામશિલા યત્ર તત્ર સંનિહિતો હરિઃ ।
તત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ વારાણસ્યાં શતાધિકમ્

કુરુક્ષેત્રં પ્રયાગં ચ નૈમિષારણ્યમેવ ચ ।
તસ્ય કોટિગુણં પુણ્યં શાલગ્રામશિલાર્ચનાત્

શાલગ્રામમયી મુદ્રા સંસ્થિતા યત્ર હિ ક્વચિત્ ।
વારાણસ્યાં ચ યત્પુણ્યં સર્વં તત્રૈવ તદ્ભવેત્

બ્રહ્મહત્યાદિકં પાપં યત્કિંચિત્કુરુતે નરઃ ।
તત્સર્વં નાશયેદાશુ શાલગ્રામશિલાર્ચનાત્

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશતસહસ્રસંહિતાયાં ઉત્તરખણ્ડે ઉમાપતિનારદસંવાદે તુલસીશાલગ્રામમાહાત્મ્યંનામ ત્રયોવિંશોઽધ્યાયઃ