પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.181

શ્રીભગવાનુવાચ।
અથ તે વર્ણયિષ્યામિ સપ્તમાધ્યાયગૌરવમ્ ।
યદાકર્ણ્ય સુધાપૂર પૂર્તિર્ભવતિ કર્ણયોઃ

અસ્તિ પાટલિપુત્રાખ્યં દુર્ગમુત્તુઙ્ગગોપુરમ્ ।
તત્રાભૂદ્બ્રાહ્મણો નામ શંકુકર્ણો દયાર્ણવઃ

વૈશ્યવૃત્તિં સમાસાદ્ય ધનમર્જિતવાન્બહુ ।
પિતૄન્ન તર્પયામાસ પૂજયામાસ નો સુરાન્

પાર્થિવાન્ભોજયાંશ્ચક્રે ધનાર્જનપરાયણઃ ।
તુરીયપાણિગ્રહણં મંગલાર્થં ગૃહાંતરે

તનુજૈર્બંધુભિઃ સાર્ધં સંપ્રતસ્થે કદાચન ।
રજન્યાં ધર્મકલ્પાયાં નિદ્રાલોસ્તસ્ય દોસ્તલે

દશતિ સ્મ સમાગત્ય દંદશૂકઃ કુતશ્ચન ।
સ દષ્ટમાત્રોઽસાધ્યાત્મા મણિમંત્રૌષધાદિભિઃ

ક્ષણૈઃ કતિપયૈરેવ ગતાસુરભવત્તતઃ ।
પિચુમંદદલૈર્નાલૈરવગુંઠિતવિગ્રહમ્

તમારોપ્ય તરુસ્કંધે સૂનવો ગૃહમાયયુઃ ।
તતઃ કાલેન બહુના તતો જાતઃ સરીસૃપઃ

તદ્વાસનાનિબદ્ધાત્મા જન્મપૂર્વમનુસ્મરન્ ।
વંચયિત્વા સુતાનેતાન્પૂરયામિ ગૃહાદ્બહિઃ

આત્મનઃ કોટિસંખ્યાકં યત્રાસ્તે સ્થાપિતં વસુ ।
તતો નારાયણબલિશ્રદ્ધયા પરયાન્વિતાઃ

કૃતવંતઃ પરે તસ્ય સૂનવો હિ દ્વિજન્મનઃ ।
એકદા સ્વપ્નમાગત્ય પીડિતઃ સર્પજન્મના

અભાષયન્મનોવૃત્તં પુત્રાણામગ્રતઃ પિતા ।
તતસ્તે પ્રાતરુત્થાય પરં વિસ્મયમોહિતાઃ

ઇતરેતરમાખ્યાય પર્યંતસ્તે નિરંકુશાઃ ।
એકસ્તત્ર પિતૃસ્નેહાદુદ્ધર્તુમપિ વાંછતિ

અન્યો દ્રવિણલોભેન નિહંતું સર્પમીહતે ।
ઇતરસ્તુ પિતૃસ્નેહરસમોહિતમાનસઃ

કિંવા અહિમયો ન સ્યાચ્છોચન્રોદિતિ કેવલમ્ ।
મધ્યમસ્તુ તતઃ પુત્રો વંચયિત્વા સહોદરૌ

કેનાપિ છદ્મનોત્થાય જગામ નિજમાલયમ્ ।
તતઃ શનૈઃ સમાહૂય ગૃહિણીં ગુણશાલિનીમ્

કુદ્દાલહસ્તો નિરગાદ્યત્રાસ્તે પન્નગઃ પિતા ।
તેનાવિદિતવિત્તેન ચિહ્નૈર્નિશ્ચિત્ય તત્વતઃ

સ્થાનમાગત્ય તં હંતું વલ્મીકં લોભબુદ્ધિતઃ ।
ભાર્યયોત્સાર્ય તે મૃત્સ્ના સ્વયં તેન ચ ખન્યતે

નિખન્યમાનાદત્યુગ્રો વલ્મીકાદહિરુત્થિતઃ ।
તતો ગરલગંડૂષૈર્નિર્ગતૈરતિદુઃસહૈઃ

ગિરઃ સ કથયાંચક્રે ફણી ફૂત્કારમારુતૈઃ

અહિરુવાચ।
કસ્ત્વં કિમર્થમાયાતઃ કથં વા ખન્યતે બિલમ્ ।
કેન વા પ્રહિતો મૂઢ તદાખ્યાહિ મમાગ્રતઃ

પુત્ર ઉવાચ।
પુત્રસ્તેઽહં શિવો નામ હેમગ્રહણકૌતુકી ।
આગતો રાત્રલબ્ધસ્ય સ્વપ્નસ્ય તુ સુવિસ્મિતઃ

શિવ ઉવાચ।
ઇત્થમાકર્ણ્ય પુત્રસ્ય ગિરં લોકવિગર્હિતામ્ ।
વક્તુમારભત સ્પષ્ટં હસન્નુચ્ચૈઃ ફણી તદા

સર્પ ઉવાચ।
યદિ પુત્રોઽસિ મે તૂર્ણં મામુન્મોચય બંધનાત્ ।
નિક્ષેપાર્થાય સંજાતં પન્નગં પૂર્વજન્મનઃ

પુત્ર ઉવાચ।
પિતઃ કથં તે મુક્તિઃ સ્યાદિત્યાચક્ષ્વ મમાગ્રતઃ ।
પરિત્યક્ત્વાખિલં લોકમાગતોસ્મિ યથા નિશિ

પિતોવાચ।
ન તીર્થાનિ ન દાનાનિ ન તપાંસિ ન ચાધ્વરાઃ ।
મામુન્મોચયિતું પુત્ર પ્રભવંતિ ચ સર્વથા

ગીતાનાં સપ્તમાધ્યાયમંતરેણ સુધામયમ્ ।
જંતોર્જરામૃત્યુદુઃખનિરાકરણકારણમ્

સપ્તમાધ્યાયિનં વિપ્રં મદીયે શ્રાદ્ધવાસરે ।
ભોજય શ્રદ્ધયા પુત્ર તેન મુક્તિર્ન સંશયઃ

અન્યાનપિ દ્વિજાન્વત્સ વેદવિદ્યાવિશારદાન્ ।
સંભોજય યથાશક્તિ પરમશ્રદ્ધયાન્વિતઃ

ઇત્યાકર્ણ્ય પિતુર્વાક્યમુરગત્વમુપેયુષઃ ।
તે સર્વે સૂનવો કુર્વન્યથાદિષ્ટં તતોઽધિકમ્

શંકુકર્ણસ્તતઃ શ્રીમાનુત્સૃજ્ય તનુમૌરગીમ્ ।
કૃત્વા વિભાગં પુત્રાણાં દિવ્યંદેહમુપાદદે

વિભજ્ય દત્તં પિત્રાય દ્રવ્યં તત્કોટિસંખ્યયા ।
તેન તે સૂનવઃ સર્વે મુમુદુઃ સાધુવૃતયઃ

વાપીકૂપસરોયજ્ઞદેવપ્રાસાદહેતવે ।
અન્નશાલાં તતઃ કુર્વન્પુત્રાસ્તે ધર્મબુદ્ધયઃ

સપ્તમાધ્યાય જપતો મુક્તિભાજોભવંસ્તતઃ ।
ષષ્ઠમિષ્ટતમં જ્ઞાત્વા નિર્વાણાર્પિતદૃષ્ટયઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સાહસ્ર્યાં સંહિતાયામુત્તરખંડે ગીતામાહાત્મ્યે એકાશીત્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ