પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.152

મહાદેવ ઉવાચ।
તીર્થાનાં પ્રવરં તીર્થં સાભ્રમત્યાસ્તટે સ્થિતમ્ ।
બાલાપ ઇતિ વિખ્યાતં ભુક્તિમુક્તિપ્રદાયકમ્

તપસ્વિધારિતં તીર્થં વિબુધાનાં સમાશ્રયમ્ ।
તત્ર કન્યા તપસ્તેપે પરમં સુદૃઢવ્રતા

કન્યા કણ્વમુનેઃ સાધ્વી રૂપેણાપ્રતિમા ભુવિ ।
બાલા બાલાવતી નામ કુમારી બ્રહ્મચારિણી

વ્રતં ચચાર સાવિત્ર્યા નિયમૈર્બહુભિર્યુતા ।
ભર્તા મે ભાસ્કરો ભૂયાદિતિ નિશ્ચિત્ય ભામિનિ

સમાસ્તસ્ય સમાક્રાંતા દશ સાભ્રમતીતટે ।
ચરંત્યા નિયમાંસ્તાંસ્તાન્ભક્ત્યા પરમદુશ્ચરાન્

તસ્યાસ્તુ તેન વ્રતેન તપસા વ્રતચર્યયા ।
ભક્ત્યા ચ ભગવાન્પ્રીતઃ પરયા ભક્તિસંપદા

આજગામાશ્રમપદં દેવદેવો દિવાકરઃ ।
આસ્થાય રૂપં વિપ્રર્ષેઃ પ્રવિષ્ટસ્તુ મહામનાઃ

સા તં દૃષ્ટ્વોગ્રતપસા વરિષ્ઠં બ્રહ્મવિત્તમમ્ ।
વાનપ્રસ્થવિધાનેન પૂજયામાસ તં દ્વિજમ્

ઉવાચ રવિભક્તા સા કલ્યાણી તં તપોધનમ્ ।
ભગવન્મુનિશાર્દૂલ કિમાજ્ઞાપયસિ પ્રભો

સર્વં તુભ્યં યથાશક્તિ દાસ્યામિ સ્વતનું વિના ।
સૂર્યભક્તાસ્મિ તે પાણિં દાસ્યામિ ન કથંચન

વ્રતૈશ્ચ નિયમૈશ્ચાપિ તપોભિશ્ચ તપોધન ।
સૂર્યસ્તોષયિતવ્યો મે દેવસ્ત્રિભુવનેશ્વરઃ

ઇત્યુક્તવત્યાં તસ્યાં તુ સ્મયન્નિવ નિરીક્ષ્ય તામ્ ।
ઉવાચ નિયમસ્થાં તાં સાંત્વયન્નિવ ભાસ્કરઃ

ઉગ્રં ચરસિ કલ્યાણિ તપઃ પરમદુષ્કરમ્ ।
યદર્થં ચ સમારંભસ્તવ બાલે તથૈવ તત્

તપસા લભ્યતે સર્વં સર્વં તપસિ તિષ્ઠતિ ।
દેવત્વં પ્રાપ્યતે ભદ્રે તપસા મોક્ષ એવ ચ

ઇમાનિ પંચ સુભગે બદરાણિ પ્રતીચ્છ મે ।
દત્ત્વા સ બદરાણ્યસ્યૈ પચેત્યુક્ત્વા રવિર્યયૌ

અપૃષ્ટ્વા તાં તુ કલ્યાણીં બ્રહ્મરૂપી વિહાય તામ્ ।
સ્થિતોઽસૌ નાતિદૂરેણ ઇંદ્રગ્રામે મહાયશાઃ

સ્થિત્વા જિજ્ઞાસયા ભાવં તસ્યાશ્ચ બ્રાહ્મણો રવિઃ ।
બદરાણામુપવનં કારયામાસ ભાસ્કરઃ

તતઃ સા પ્રયતા બાલા પ્રાંજલિર્વિગતશ્રમા ।
પાકાય બદરાણાં સા પાવકં સમધિશ્રયત્

અપચત્પરમા દેવિ બદરાણિ મહાપ્રભા ।
તસ્યાઃ પચંત્યાઃ સુમહાન્કાલોઽગાચ્ચ સુરેશ્વરિ

ભસ્મપુંજો મહાન્જાતો દિનં ચ ક્ષયમન્વગાત્ ।
હુતાશનેન દગ્ધસ્તુ મહાન્વૈ કાષ્ઠસંચયઃ

પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય સા પશ્ચાત્પાવકે ચારુદર્શને ।
દદાહ બદરાર્થં ચ બ્રાહ્મણપ્રિયકામ્યયા

દગ્ધ્વા દગ્ધ્વા પુનઃ પાદૌ ઉપર્યા ધાર્યતેઽનઘે ।
અથાસ્યાઃ કર્મ તદ્દૃષ્ટ્વા પ્રીતો દેવો દિવાકરઃ

તતઃ સંદર્શયામાસ કન્યાયૈ રૂપમાત્મનઃ ।
ઉવાચ પરમપ્રીતસ્તાં કન્યાં સુદૃઢવ્રતામ્

સૂર્ય ઉવાચ।
પ્રીતોઽસ્મિ બાલે ભક્ત્યા તે તપસા વ્રતચર્યયા ।
યસ્માદભિમતઃ કામો બાલે સંપદ્યતાં તવ

અસ્મિંસ્તીર્થે તપોયુક્તા મદ્ગૃહે ત્વં નિવત્સ્યસિ ।
ઇદં ચ તીર્થપ્રવરં તવ નામ્ના ચ લક્ષિતમ્

બાલાપ ઇતિ વિખ્યાતં સાભ્રમત્યાસ્તટે સ્થિતમ્ ।
વિખ્યાતં ત્રિષુ લોકેષુ બ્રહ્મર્ષિભિસ્તુ સ્તુતં પુરા

બાલાતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા ત્રિરાત્રમુષિતઃ શુચિઃ ।
રક્તાદિત્યમુખં દૃષ્ટ્વા સૂર્યસ્યોદયનં પ્રતિ

સૂર્યલોકમવાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
સૂર્યવારેઽથ સંક્રાંતૌ સપ્તમ્યાં તુ વિશેષતઃ

વિષુવત્યયને ચાપિ ચંદ્રસૂર્યગ્રહેઽપિ ચ ।
સ્નાત્વા સંતર્પયેદ્દેવાન્પિતૄનથ પિતામહાન્

ગુડધેનું તતો દદ્યાદ્બ્રાહ્મણેભ્યો ગુડોદનમ્ ।
કરવીરૈર્જપાપુષ્પૈ રક્તાદિત્યપ્રપૂજનમ્

યે કુર્વંતિ નરાસ્તે વૈ સૂર્યલોકે વસંતિ વૈ ।
રક્તાં ધેનું નરો દદ્યાદેકં ચૈવ ધુરંધરમ્

સ યજ્ઞફલમાપ્નોતિ ન નરો નિરયં વ્રજેત્।
વ્યાધિતો મુચ્યતે રોગાત્બદ્ધો મુચ્યેત બંધનાત્ ।
તીર્થેઽસ્મિન્પિંડદાનેન તૃપ્તિં યાંતિ પિતામહાઃ

મહાદેવ ઉવાચ।
તથાન્યદપિ માહાત્મ્યં તીર્થસ્યાસ્ય તપોધને ।
શ્રૂયતાં યત્પુરાવૃત્તં વ્યાસેન કથિતં મહત્

પુરાત્ર મહિષો વૃદ્ધો જરયા જર્જરીકૃતઃ ।
અશક્તો ભારમુદ્વોઢું સાર્થવાહસ્તમત્યજત્

સ નિદાઘે જલં પાતું જગામ ચ મહાનદીમ્ ।
દૈવાત્પંકે નિમગ્નોઽસૌ તતો મૃત્યુવશં ગતઃ

પ્લવિતાસ્થિર્જલે પુણ્યે તીર્થસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ।
કાન્યકુબ્જેશ્વરસુતો રાજા જાતિસ્મરોઽભવત્

સંસ્મૃત્ય ચ સ્વવૃત્તાંતં પ્રભાવં તીર્થજં મહત્ ।
આગત્ય તજ્જલે સ્નાત્વા દદૌ દાનાન્યનેકશઃ

સ તત્ર સ્થાપયામાસ દેવદેવં મહેશ્વરમ્ ।
અત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા સંપૂજ્ય મહિષેશ્વરમ્

રક્તાદિત્યમુખં દૃષ્ટ્વા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
સાભ્રમત્યુદકં યત્ર પૂર્વતઃ પશ્ચિમં વ્રજેત્

પ્રયાગાદપિ તત્પુણ્યં સર્વકામપ્રદં મહત્ ।
દત્તં દ્વિજેંદ્રેષુ હુતં યદગ્નૌ શ્રાદ્ધં કૃતં જાપ્યમિહાક્ષયં સ્યાત્

ગોભૂતિલાઃ કાંચનવસ્ત્રધાન્યં શય્યાસનં વાહનછત્રદાનમ્ ।
યં યં વાંછયતે કામં તં તં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

શ્રીમહેશપ્રસાદાચ્ચ તીર્થસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ।
બાલાપેંદ્રં ઇદં તીર્થં પુણ્યપાપહરં સદા

યં દૃષ્ટ્વા મુનયઃ સર્વે વીતરાગાઃ સદૈવ તુ ।
યત્ર માહિષનામેતિ શ્વેતાખ્યં પુણ્યદં મહત્

યત્ર સ્નાત્વા તુ દેવેશિ પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે ।
ગોદાવર્યાં કૃતે સ્નાને યત્ફલં લભતે નરઃ

તત્ફલં લભતે દેવિ અત્ર તીર્થે ન સંશયઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખંડે બાલાપેંદ્રં તીર્થંનામદ્વિપંચાશદધિકશતતમોઽધ્યાયઃ