પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.13

નારદ ઉવાચ-
તતો જાલંધરઃ શ્રુત્વા દૈત્યકોલાહલં રણે ।
આજગામ રથારૂઢો યત્ર દેવઃ સદાશિવઃ

સારથિં ખડ્ગરોમાણં કોપાત્સત્વરમબ્રવીત્ ।
સંપ્રેષય રથં શીઘ્રં સહસ્રહયયોજિતમ્

હન્મિ તં તાપસં શૌર્યાજ્જટાભસ્માસ્થિભૂષિતમ્ ।
વૃષારૂઢસ્ય કા શક્તિઃ પંગોર્યુદ્ધે મયા સહ

નારદ ઉવાચ-
ઇત્યુક્ત્વા ખડ્ગરોમાણમાભાષ્ય ચ તથોદ્ધતઃ ।
ગૃહીત્વા કાર્મુકં ઘોરં રથેનાધાવત દ્રુતમ્

તં રુરોધ તદાયાંતં વીરભદ્રઃ શિતૈઃ શરૈઃ ।
નિરુચ્છ્વાસીકૃતેનાપિ સ કાયેન શરૈર્વૃતઃ

દેવૈર્યદ્યપિ તુલ્યોઽભૂદ્ભૂતેશસ્ય પરિગ્રહઃ ।
તથાપિ કિં કપાલાનિ તુલાં યાંતિ કલાનિધેઃ

વિવ્યાધ મણિભદ્રોઽપિ શરૈઃ સાગરનંદનમ્ ।
પાશેન મણિભદ્રં તુ હત્વોવાચેશ્વરં વચઃ

એહિ યોદ્ધું મહાદેવ શસ્ત્રાભ્યાસોઽસ્તિ તે યદિ ।
ત્વં માં પ્રહર ન ત્વાહમાદૌ હન્મિ જટાધરમ્

ઇતિ બ્રુવંતં તં ગર્વાદ્વીરભદ્રોઽથ સાયકૈઃ ।
પૂરયામાસ સંક્રુદ્ધો યથા પદ્મં રવિઃ કરૈઃ

મણિભદ્રોઽથ ગદયા સૈન્યં તસ્ય સમાહનત્ ।
રથોપરિ રથં વીર તુરગં તુરગોપરિ

ગજોપરિ ગજં હત્વા પાતયામાસ ભૂતલે ।
રક્તપંકારુણા ભૂમિઃ સંજાતા દુર્ગમા ક્ષણાત્

શૈલાચ્ચ ગણમુખ્યાશ્ચ દાનવાઞ્જઘ્નુરાહવે ।
પતંતિ દાનવાઃ શૂરા ગતપ્રાણા મહીતલે

રુંડદોર્દંડમુંડૈશ્ચ કરિપૃષ્ઠકરોરુભિઃ ।
પતંતિ દાનવાઃ શૂરા પૂરિતા વસુધા નૃપ

નારદ ઉવાચ-
એવંવિધં રણે દૃષ્ટ્વા હરમત્યંતદુર્જયમ્ ।
ભુવને ચ તથાન્યાનિ દૃષ્ટવાઁલ્લક્ષણાનિ સઃ

તેજોઽન્યદેવનક્ષત્ર શશાંક સકલાદિષુ ।
ઉદ્ધાટિતજગત્કોશમન્યદેવરવેર્મહઃ

ભગ્નઃ પુનશ્ચિંતિતવાંસ્તતો જાલંધરો નૃપ ।
ન દૃષ્ટા સા મયા ગૌરી યાં મામાહાતિ નારદઃ

સાંપ્રતં શાશ્વતે સ્થાને કથં દ્રક્ષ્યામ્યુમાં સ્થિતામ્ ।
તાં હિ દ્રષ્ટું વ્રજામ્યાદૌ પશ્ચાદ્યોત્સ્યામિ શંભુના

ચિંતયિત્વેતિ મનસા દૈત્યં પ્રાહાર્ણવાત્મજઃ ।
શુંભં ચંડજયે વીર મમ તુલ્યપરાક્રમ

ધૃત્વા મત્સદૃશં રૂપં સંગ્રામં કર્તુમર્હસિ ।
તવ યુદ્ધસ્ય ભારોઽયં શિબિરસ્ય બલસ્ય ચ

અહં યાસ્યામિ તાં દ્રષ્ટું ગૌરીં મચ્ચિત્તહારિણીમ્ ।
ઇત્યુક્ત્વાથ દદૌ તસ્મૈ સ્વાંગાદુત્તાર્ય મંડનમ્

વર્મશસ્ત્રાદિકં દત્વા રથં સારથિસંયુતમ્ ।
દુર્વારણેન સહિતઃ સૈન્યં મુક્ત્વોદધેઃ સુતઃ

અલક્ષિતસ્તતો ગત્વા ગુહાં ગુપ્તાં તુ પાર્થિવ ।
માનસોત્તરશૈલસ્ય હરરૂપં દધાર સઃ

ધૃત્વા દુર્વારણે રૂપં નંદિનઃ સદૃશં તથા ।
અથારુરુહતુઃ શૈલં છદ્મશંકરનંદિનૌ

યત્રાસ્તિ શિખરે ગૌરી સખિભિઃ સહિતા નૃપ ।
તમાયાંતં શરૈર્ભિન્નં સ્કંધમાલમ્બ્ય નંદિનઃ

રક્તાક્તમંબરં દૃષ્ટ્વા ભવાની વિસ્મિતાભવત્ ।
સખ્યસ્તસ્યા જયાદ્યાસ્તાઃ જગ્મુસ્તં સંભ્રમાન્વિતાઃ

શંકરસ્યાંતિકં ગત્વા પપ્રચ્છુસ્તં સુદુઃખિતાઃ ।
કિં જાતં તવ દેવેશ કેન ત્વં સંગરે જિતઃ

સશલ્યસ્ત્વં કથં નાથ સંસારીવ પ્રરોદિષિ ।
ઇત્યુક્તઃ પ્રદદૌ તાભ્યો ભૂષણાનિ પૃથક્પૃથક્

ઉત્તાર્ય શનકૈરંગાત્ વાસુકિપ્રભૃતીનિ ચ ।
ગણેશસ્કંદશિરસીચ્છિન્ને કુક્ષૌ વિલોક્ય ચ

હા સ્કંદ હા ગણેશેતિ હા રુદ્રેત્યંબિકારુદત્ ।
તસ્યાઃ સખ્યસ્તતઃ સર્વા રુરુદુઃ શોકકર્શિતાઃ

અત્રાબ્રવીજ્જયાં નંદી ત્વમેનં પરિપાલય ।
મણિભદ્રો વીરભદ્રઃ પુષ્પદંતશ્ચ વીર્યવાન્

દંભનો ધૂમતિમિરઃ કૂષ્માંડાદ્યા રણે હતાઃ ।
ચંડી ભૃંગી કિરીટિશ્ચ મહાકાલશ્ચ શૃંખલી

ચંડીશો ગુપ્તનેત્રશ્ચ કાલાદ્યાશ્ચ હતા રણે ।
વિનાયકસ્ય સ્કંદસ્ય શિરસી ભ્રમતા મયા

દૃષ્ટે મહારણે દેવિ ઇત્યુક્ત્વાથ પુરોક્ષિપત્ ।
તચ્છ્રુત્વા નંદિનો વાક્યં શિરસી ગૃહ્ય પુત્રયોઃ

પાર્વતી વિલલાપોચ્ચૈઃ પુત્રપુત્રેતિ જલ્પતી ।
તારકારે કથં યુદ્ધે હતસ્ત્વં સિંધુસૂનુના

ત્વં હિ ત્રિવાસરો દેવૈઃ સેનાપત્યોઽભિષેચિતઃ ।
તદા ત્વયા કથં વીર તારકાખ્યો નિપાતિતઃ

નીલકંઠેન કિં ત્યક્તો યતસ્ત્વં પતિતો ભુવિ ।
સ્નુષામુખં ન દૃષ્ટં ચ મયા પુત્રાવભાગ્યયા

ન ભોગા વત્સ તે ભુક્તા સંસારસ્યાપિ યેભવન્ ।
તાત હેરંબ વિઘ્નેશ લંબોદર ગજાનન

રણાંગણે કેન પુત્ર સિદ્ધૈઃ પૂજ્યો નિપાતિતઃ ।
વાહનોઽસૌ કુતો વત્સ મૂષકઃ કેન હિંસિતઃ

એવં વિલપતી ગૌરી શિવં પ્રાહ સુદુઃખિતમ્ ।
સાક્ષાદ્રુદ્રોઽસિ દેવેશ હરસ્ત્વં મા ભયં કુરુ

વૃષભઃ ક્વ ગતો દેવ હતો જાલંધરેણ વૈ ।
શરજર્જરદેહસ્ય કિં કરોમિ પ્રિયં તવ

તતઃ શ્રુત્વા વચો દેવ્યા નિશ્વસ્યોવાચ શંકરઃ ।
દીર્ઘં વિનિહતૌ પુત્રૌ વૃથા શોચસિ કિં પ્રિયે

અધુના તેંગસંગેન દેવિ માં ત્રાતુમર્હસિ ।
શંકરસ્ય વચઃ શ્રુત્વાઽસમયોચિતમાતુરમ્ ।
પ્રત્યુવાચાંબિકા દેવં બભાષે નોચિતં વચઃ

મહાવિષાદે પતિતે ભયે ચ કૃતે સમાધૌ વમને મહાજ્વરે ।
શ્રાદ્ધે પ્રયાણે ગુરુવૃદ્ધસન્નિધૌ રતિં બુધાઃ શંકર વર્જયંતિ

કથં માં દુઃખદુઃખાર્તાં પુત્રશોકેન પીડિતામ્ ।
મ્લાનાં બાષ્પપરિમ્લાનાં સંપ્રાર્થયસિ ચાતુરામ્

ભવાન્યા ઇતિ વાક્યાનિ શ્રુત્વા માયામહેશ્વરઃ ।
ઉવાચ સ્વાર્થમુદ્દિશ્ય ગૌર્યારૂપેણ મોહિતઃ

પુરુષસ્યાર્તિયુક્તસ્ય ન યચ્છંતિ રતિં સ્ત્રિયઃ ।
તથૈવ રૌરવે ઘોરે પતિષ્યંતિ ન સંશયઃ

ગણશૂન્યઃ પુત્રશૂન્યો ધીશૂન્યોઽહં વરાનને ।
સાંપ્રતં ગૃહ્ય શૂન્યોઽહં સર્વશૂન્યોઽસ્મિ ભામિનિ

સુજીવિતં વિહીનોઽહં ત્વાં પ્રષ્ટુમિહ ચાગતઃ ।
સ્વં ગૃહં તુ પ્રવિશ્યાશુ ત્યજામિ પ્રકૃતિં સ્વકામ્

ઉત્તિષ્ઠ નંદિન્સંયાવસ્તીર્થે ભવ પુરઃસરઃ ।
ત્વં યાહિ સ્વેચ્છયા કાંતે પ્રકૃતિં સ્વાં પરિત્યજ

ઇતિ માયામહેશસ્ય વચઃ શ્રુત્વાંબિકા તતઃ ।
દીર્ઘં દધ્યો મહાશ્વાસં શોકેન ચ જડીકૃતા

તસ્યૈવં પરમે ક્ષોભે કિંચિન્નોવાચ સા ક્ષણમ્ ।
યયા સંમોહિતં સર્વં જગત્સ્થાવરજંગમમ્ ।
સૈવ સંમોહિતા તેન ન જાને દુઃખમાત્મનઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાશતસહસ્રસંહિતાયાં ઉત્તરખણ્ડે યુધિષ્ઠિરનારદસમ્વાદે જાલંધરમાયામહેશાગમનંનામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ