પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.12

નારદ ઉવાચ-
દૈત્યસૈન્યં હતં દૃષ્ટ્વા ગણૈર્નંદિપુરોગમૈઃ ।
ક્રુદ્ધાઃ શુંભાદયો દૈત્યાઃ સમાજગ્મુર્ગણાન્પ્રતિ

તતઃ શુંભો મહાદૈત્યો નંદિનં પ્રત્યયુધ્યત ।
મહાકાલં નિશુંભોઽથ કાલો લોકેશ્વરં રણે

પુષ્પદંતં શૈલરોમા માલ્યવંતં મહાબલઃ ।
કોલાહલો રણે રાજન્પ્રાપ્તો માયાબલેન ચ

ચંડં ભયાનકો નામ રાહુઃ સ્કંદમધાવત ।
કૂષ્માંડં સર્પરોમા ચ ઘર્ઘરો મદનં તથા

શુભં કેતુમુખો હંતું યયૌ જંભો વિનાયકમ્ ।
હાસં પાતાલકેતુશ્ચ ભૃંગીશં રોમકંટકઃ

યુયુધુઃ કોટિશો રુદ્રગણા દૈત્યાઃ પરસ્પરમ્ ।
પશ્યતોરુભયોસ્તત્ર સ્વામિનોરિતિ તે યુધિ

દૃઢપ્રહારિણો જઘ્નુર્ગણા દૈત્યાઃ શરૈરથ ।
નંદી મુમોચ તાન્બાણાન્મહાસારો યથા નગે

તતઃ સંપૂરયામાસ મુખં શુંભસ્ય પત્રિભિઃ ।
યથા પર્ણચયૈર્વાતો મંદરસ્યેવ કંદરમ્

શુંભોઽથ કાર્મુકં ત્યક્ત્વા રથાત્તં પ્રત્યધાવત ।
ઉત્પાટ્ય ચ ગિરિં તેન જઘાન હૃદિ નંદિનઃ

નંદિનો હૃદયં ભિત્ત્વા ચૂર્ણયિત્વા રથં રણે ।
પપાત ભૂમૌ સ ગિરિર્વજ્રં પ્રાપ્ય ગિરિં યથા

મૂર્ચ્છાં પ્રાપ્ય ક્ષણાત્સંજ્ઞાં વેગવાન્સ પલાયિતઃ ।
મહાકાલો નિશુંભેન મુદ્ગરેણ હતો હૃદિ

આગત્ય દૈત્યં ગદયા જઘાન મુકુટોપરિ ।
તત્પ્રહારમચિંત્યાથ નિશુંભોઽપિ મહાબલઃ

તં ગૃહીત્વા ચરણયોર્મહાકાલં મહાબલઃ ।
ભ્રામયિત્વા કરતલાચ્ચિક્ષેપ ચ નનાદ ચ

સ તદ્વક્ત્રાનિલં પીત્વા નનાદ રુધિરારુણઃ ।
પુષ્પદંતઃ શૈલરોમ્ણા ચાહતો મુષ્ટિના મુખે

ગદયા શૈલરોમાણં હત્વા ભૂમૌ ન્યપાતયત્ ।
તં દૃષ્ટ્વા પતિતં ભૂમૌ ગિરિકેતુર્મહાબલઃ

પુષ્પદંતં મહાભીમં મુદ્ગરેણ વ્યપોથયત્ ।
પુષ્પંદંતોઽથ ખડ્ગેન ગિરિકેતોઃ શિરોઽછિનત્

ગૃહીત્વા ચર્મ ખડ્ગં ચ ગિરિકેતોરધાવત ।
શિરસ્તં પ્રાહ કિં યાસિ માં ત્યક્ત્વા સમરાર્થિનમ્

શિરોહીને ચ કાયેઽસ્મિન્કિં તુ ધાવન્ન લજ્જસે ।
ઇત્યુક્તે શિરસા તેન કબંધેન તુ પાદયોઃ

વિધૃતઃ પુષ્પદંતશ્ચ કુક્ષૌ તીક્ષ્ણાસિનાચ્છિનત્ ।
નિશ્ચક્રામાસુરઃ કુક્ષેઃ શતશીર્ષો મહાબલઃ

દ્વિશતાક્ષિસમાયુક્તઃ શતદ્વયભુજાકુલઃ ।
ભ્રમત્તસ્ય શિરો રાજન્કબંધોપાંતમાગમત્

તચ્છિરઃ પ્રાપ્તમાલોક્ય પુષ્પદંતોઽસિનાચ્છિનત્ ।
તતો ભૂકંપનો નામ જ્વરો દૈત્યો ભયાવહઃ

પુષ્પંદંતસ્તદા તત્ર દ્વાભ્યાં રાજન્વિમર્દિતઃ ।
જ્વરેણ તેન ચ ક્લિષ્ટો દુઃસહેનાતિવેગિના

ત્યક્ત્વા શિવગણઃ સંખ્યં કંપમાનો ગિરિં યયૌ ।
કોલાહલો મહાધન્વી માલ્યવંતં શરૈસ્ત્રિભિઃ

વિવ્યાધ સ્કંધયોર્ભાલે માલ્યવાંશ્ચ તતોઽસુરમ્ ।
બાણાહતો માલ્યવતા શસ્ત્રૈર્નાનાવિધૈઃ શિતૈઃ

કોલાહલઃ પ્રહૃતવાન્દર્શયન્નાત્મલાઘવમ્ ।
સોઽપિ હેતિ વ્યથાં ત્યક્ત્વા માલ્યવાંશ્ચ ગણાગ્રણીઃ

ગિરિં ગૃહીત્વા તેનાજૌ કોલાહલમથાહનત્ ।
નિશ્ચક્રામ જ્વરસ્તસ્માજ્જ્વલનો નામ ભીષણઃ

ત્રિશીર્ષો નવહસ્તશ્ચ નવપાદોઽતિપિંગલઃ ।
સ જ્વરો મોહયામાસ માલ્યવંતં સ્વતેજસા

માલ્યવાન્સમરં ત્યક્ત્વા પરાક્રાંતો ગિરિં યયૌ ।
ચંડિર્ભયાનકેનાજૌ પાશેન હૃદયે હતઃ

હયો વિનિર્ગતસ્તસ્માત્ક્ષિપ્તઃ સોઽપિ ચ સાગરે ।
કાર્ત્તિકેયો રણે રાહું શિતૈર્બાણૈઃ સમાહનત્

આચ્છાદ્ય શરજાલૈશ્ચ શીઘ્રં શક્તિં મુમોચ હ ।
આપતંતીં મહાશક્તિં જ્વલંતીમિવ તેજસા

દૃષ્ટ્વા રાહુઃ ખમુત્પત્ય કરાભ્યાં જગૃહે દ્રુતમ્ ।
સ તાં શક્તિં ગૃહીત્વા તુ વિનદ્યોચ્ચૈઃ પુનઃ પુનઃ

સ્વર્ભાનુઃ શિરસોનોપિ તસ્ય શક્ત્યા જઘાન તમ્ ।
વક્ષસ્યભિહતે શક્ત્યા તદ્દેહાન્નિર્ગતા સરિત્

તયા સંપ્લાવિતઃ પુત્રો મહાદેવસ્ય સંયુગે ।
કથંચિત્સા નદી રુદ્ધા સમં પૂરો ગિરિં યયૌ

શ્રુત્વાર્ણવજો જ્વરતઃ કટકકદંબસ્ય કર્કશં વિરુતમ્ ।
સુસ્વરવચનવિદગ્ધં તમપિ ચ કોકિલાપતિં ન સસ્માર

શરૈઃ કિરંતં દહનમસિના બર્બરોઽવધીત્ ।
કૂષ્માંડો નિહતો મૂર્ધ્નિ સર્પરોમ્ણાથ મુષ્ટિના

પાતાલકેતુના હાસો મુદ્ગરેણ સમાહતઃ ।
તસ્ય દેહાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય હસ્તી મુદ્ગરમાભુનક્

શુંડાયાં મુષ્ટિઘાતેન હતઃ પાતાલકેતુના ।
આયુધૈર્જર્જરં ચક્રે ભૃંગીશં રોમકંટકઃ

ભૃંગીશોઽપિ રણાદ્ભીતસ્ત્વરન્નેવ ગિરિં યયૌ ।
સહસા ધૂમ્રવર્ણશ્ચ શુભ્રઃ કેતુમુખેઽપતત્

ગણં ગિલિતવાન્દૈત્યો મહાકાયો મહાનનઃ ।
હાહાકારો મહાનાસીદ્ગિલિતે કેતુના રણે

જૃંભસ્ય નિશિતૈર્બાણૈશ્છિન્નાંગોઽથ વિનાયકઃ ।
શુંડાદંડં પરશુના તસ્ય ચિચ્છેદ દંતિનઃ

જૃંભાસુરો જઘાનાથ શક્ત્યા લંબોદરોદરમ્ ।
મૂષકોઽપિ શરૈર્ભિન્નઃ પ્રવિવેશ ગુહામુખમ્

વિનાયકઃ પ્રહારાર્ત્તો વિલલાપાકુલો રણે ।
હા માતસ્તાત હા ભ્રાતર્હા મૂષક મમ પ્રિય

ગણેશક્રંદિતં શ્રુત્વા ભગવત્યા તયા તદા ।
સમેત્ય કૂટાદન્યસ્માત્પાર્વત્યોક્તઃ શિવસ્તદા

હેરંબો વધ્યતે દૈત્યૈઃ સ્કંદોઽપિ વિનિપાતિતઃ ।
શિવ કિં ક્રીડસે શૈલે રક્ષ પુત્રૌ ગણાનપિ

સદા શૂલાદિશસ્ત્રાણાં ધૃતાનામદ્ય વૈ ક્ષણઃ ।
અથ ગૌર્યા વચઃ શ્રુત્વા વીરભદ્રં શિવોઽબ્રવીત્

વૃષઃ સજ્જીયતાં શીઘ્રમિત્યુક્તે સ તદાકરોત્ ।
બબંધ મુકુટં તસ્ય શૃંગયોર્ભાસ્કરપ્રભમ્

કંઠે ઘંટાશતં બદ્ધ્વા કર્ણયોર્દર્પણૌ ધૃતૌ ।
સ્કંધે ચ કિંકિણીજાલં ચરણે નૂપુરં મહત્

પુચ્છે ચામરસાહસ્રં તસ્ય પાશાષ્ટકં મુખે ।
કલ્યાણી ચ તદા દેવી શર્વપાર્શ્વે વ્યસ્થિતા

પાશાષ્ટકેન સંયુક્તા તત્ર ખડ્ગધરાંબિકા ।
ન્યસ્તાનિ સર્વશસ્ત્રાણિ સ વૃષઃ સજ્જિતો બભૌ

પાર્વત્યા ભૂષિતઃ સોઽથ નિજયા ઘંટમાલયા ।
કૃતં ચ તિલકં દેવ્યા પ્રોક્તઃ સત્કૃતિપૂર્વકમ્

હરસ્ત્વયા ન મોક્તવ્યો વૃષેન્દ્ર રણસંકટે ।
આગંતવ્યમરીન્જિત્વા શંભુના સહ સંગરે

ઇતિ શ્રુત્વા વચો દેવ્યા હરો વૃષમથારુહત્ ।
ધૃત્વાયુધસહસ્રં તુ નિજાલંકારભૂષિતઃ ।
રણં ગચ્છામિ તાં પ્રાહ પાર્વતીં પ્રતિ સાદરમ્

ઈશ્વર ઉવાચ-
ત્વં તિષ્ઠસિ સ્વરૂપાણિ એકાકિન્યપિ સસ્પૃહા ।
ભામિની દુરભિપ્રાયા દાનવા હિ સમાગતાઃ

તસ્માત્ત્વયાત્મનૈવાત્મા રક્ષણીયો વરાનને ।
ઇત્યુક્ત્વા વૃષભારૂઢો યયૌ રુદ્રો રણાંગણમ્

ત્રિંશન્મહાબ્જસાહસ્રૈઃ પ્રમથાનાં વૃતઃ શિવઃ ।
વીરભદ્રો રથેનાશુ સિંહયુક્તેન સત્વરઃ

વામપાર્શ્વં મહેશસ્ય શૂરો રક્ષતિ પાર્થિવ ।
મણિભદ્રો ઽશ્વયુક્તેન રથેન પરવીરહા

દક્ષિણં ધૂર્જટેઃ પાર્શ્વં સંરક્ષતિ ધનુર્દ્ધરઃ ।
તુંગાદુત્તીર્ય શૈલેંદ્રાદ્રણં પ્રાપ્તો ગણૈઃ સહ

દૃષ્ટ્વા જગર્જુસ્તે દૈત્યા મહેશાનં વૃષસ્થિતમ્ ।
તતો મહાન્નિનાદોઽભૂદ્દૈત્યપ્રમથસેનયોઃ

તયોરભૂન્મિથો રાજન્સંપ્રમર્દોઽથ દારુણઃ ।
તતો નંદી મહાકાલઃ કાલસ્કંદૌ મહાબલઃ

માલ્યવાન્પુષ્પદંતશ્ચ વૃષલી સ્વર્ણદંતિકઃ ।
ચંડીશો મદનશ્ચંડઃ કૂષ્માંડો ગુપ્તલોમકઃ

યે યે પૂર્વં રણે ભગ્નાઃ પ્રાપ્તાસ્તે રણસંકટમ્ ।
શિવસ્ય પુરતો દૈત્યા યુયુધુસ્તે મહાબલાઃ

ગણદાનવયોધાનાં સંગ્રામોઽભૂદ્ભયાવહઃ ।
તતો ગણાનાં વિદ્રાવ્ય સૈન્યં તે ચ મહાબલાઃ

રણે સંવેષ્ટયામાસુઃ શરૌઘૈઃ સર્વતઃ શિવમ્ ।
શૂલૈઃ કુંતૈર્ગદાભિશ્ચ મુદ્ગરૈઃ પરિઘૈરપિ

ઇંદ્રિયાણિ યથાત્માનં વિષયૈઃ પંચપંચભિઃ ।
જઘાનાથ રણે દૈત્યાઞ્છંભુર્બાણૈઃ સુદારુણૈઃ ।
યથાશુ માઘઃ પાપાનિ હંતિ સ્નાનેન તત્ક્ષણાત્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે પંચપંચાત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખણ્ડે નારદયુધિષ્ઠિરસમ્વાદે જાલંધરોપાખ્યાને શ્રીમહાદેવરણમાગમનંનામ દ્વાદશોઽધ્યાયઃ