પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.10

નારદ ઉવાચ-
અત્રોત્તરે મયા ગત્વા કથિતં સિંધુસૂનવે ।
ત્વાં હંતુ સર્વવીરેશ પ્રતિજ્ઞા શંભુના કૃતા ।
શ્રુત્વેત્થં મદ્વચો રાજંસ્તતઃ પપ્રચ્છ સોઽસુરઃ

જાલંધર ઉવાચ-।
કિમસ્તિ શૂલિનો ગેહે રત્નજાતં મહામુને ।
તન્મમાચક્ષ્વ સકલં નાસ્તિ યુદ્ધં નિરામિષમ્

નારદ ઉવાચ-।
ભૂતિર્ગાત્રે વૃષો જીર્ણઃ ફણિનોંઽગે ગલે વિષમ્ ।
ભિક્ષાપાત્રં કરે પુત્રૌ ગજાનન ષડાનનૌ

ઇત્યાદિ વિભવસ્તસ્ય યદન્યત્તન્નિબોધ મે ।
તનયા ગિરિરાજસ્ય વિશાલા હ્યુન્નતસ્તની

દગ્ધસ્મરોઽપિ ભગવાન્યસ્યારૂપેણ મોહિતઃ ।
મહેશો યદ્વિનોદાય કુરુતે નિત્ય કૌતુકમ્

નૃત્યન્ગાયંશ્ચ તાઞ્છંભુઃ સ્વયં ભવતિ હાસકઃ ।
સા પાર્વતીતિ વિખ્યાતા સૌંદર્યાવધિ દૈવતમ્

વૃંદા વરાંગના રાજન્નિમાશ્ચાપ્સરસઃ શુભાઃ ।
ન ચાપ્નુવંતિ પાર્વત્યાઃ ષોડશીમપિ તાં કલામ્

ઇત્યુક્ત્વાહં મહીપાલ જાલંધરમમર્ષણમ્ ।
પશ્યતાં સર્વદૈત્યાનામંતર્ધાનં ગતઃ ક્ષણાત્

અથ સ પ્રેષયદ્દૂતં સિંધુજઃ સિંહિકાસુતમ્ ।
ક્ષણેનાસાદ્ય કૈલાસં દેવાવાસમપશ્યત

અત્રાંતરે હરિર્ભીમમાપૃચ્છ્ય તુ તદા હરમ્ ।
જગામાલક્ષિતસ્તૂર્ણં ક્ષીરાબ્ધિં ભેદશંકયા

દદર્શ રાહુર્ભવનં શંકરસ્યાતિદીપ્તિમત્ ।
આત્માનમાત્મના વીક્ષ્ય કિમિત્યાહ સુવિસ્મિતઃ

પ્રવેષ્ટુકામો બલિભિર્દ્વારિ દ્વાસ્થૈર્નિરોધિતઃ ।
યત્નવાન્સ નિષિદ્ધોઽપિ તદા તે પ્રોદ્યતાયુધાઃ

તાન્નિવાર્ય ગણાન્નંદી વ્યાજહાર વિધુંતુદમ્ ।
કસ્ત્વં કસ્માદિહાયાતઃ કિં કાર્યં તવ બર્બર ।
બ્રૂહિ કાર્યં ગણા યાવત્ત્વાં ન હન્યુર્ભયાવહાઃ

રાહુરુવાચ-।
દૂતો જાલંધરસ્યાહં ત્વં માં શર્વાંતિકે નય ।
ન વાચ્યમંતરે દ્વાસ્થ મહારાજપ્રયોજનમ્

નંદી દૂતોક્તમાકર્ણ્ય નીલલોહિતમાયયૌ ।
દંડવત્પ્રણિપત્યાગ્રે સ્થિત્વા શંકરમબ્રવીત્

સૈંહિકેયો મહારાજ દ્વારે તિષ્ઠતિ કાર્યતઃ ।
સ પ્રયાત્વથવાયાતુ ભવાનાજ્ઞપ્તુમર્હતિ

નંદિનોક્તમથાકર્ણ્ય ત્વરન્નિવ મહેશ્વરઃ ।
સુપ્તામંતઃપુરાદ્દેવીં પ્રસ્થાપ્ય ચ સખીવૃતામ્

પશ્ચાદ્વાસ્થં જગાદાથ નંદિન્દૂતં પ્રવેશય ।
તતો હસ્તે પ્રગૃહ્યામું દૂતં નંદી મહાબલઃ

આનયામાસ દેવાનાં મધ્યે શંભુમદર્શયત્ ।
તં દદર્શ તદા રાહુર્જટિલં નીલમાત્મનિ

પંચવક્ત્રં દશભુજં નાગયજ્ઞોપવીતિનમ્ ।
દેવીવિરહિતં મૂર્ધ્નિ ચંદ્રલેખાવિભૂષિતમ્

ઉચ્છ્વાસોચ્છ્વાસનિર્મુંચત્પૃદાકુગણસેવિતમ્ ।
સર્વદેવગણોપેતં સેવિતં ગણકોટિભિઃ

પ્રાપ્તં જ્ઞાત્વા તતો દૂતં શંભુરાલોક્ય ચાગ્રતઃ ।
પ્રાહ બ્રૂહિ તદા રાહુર્વક્તું સમુપચક્રમે

રાહુરુવાચ-।
દેવ જાલંધરેણાહં પ્રેષિતસ્તવ સન્નિધૌ ।
તસ્ય શિવવચઃ શ્રુત્વા મન્મુખેન દ્રુતં કુરુ

ગિરિશત્વં તપોનિષ્ઠો નિર્ગુણો ધર્મવર્જિતઃ ।
તવ નાસ્તિ પિતા માતા વસુ ગોત્રાદિ વર્જિતઃ

જાલંધરો મહાબાહુર્ભુંક્તેઽસૌ ભુવનત્રયમ્ ।
તસ્યૈવ વશ્યસ્ત્વમપિ તતશ્ચોક્તં સમાચર

પુરાણપુરુષઃ કામી વૃષારૂઢઃ કથં ભવાન્ ।
એવં વદતિ સંપ્રાપ્તૌ સુતૌ સ્કંદવિનાયકૌ

તસ્મિન્કાલે દેવદેવો યતવાગંગમર્દનમ્ ।
ચકાર ચ કરૈર્વ્યસ્તૈર્વાસુકિર્ભૂતલેઽપતત્

હેરંબવાહનસ્યાખોઃ પુચ્છં ગ્રસ્તમથાહિના ।
સ્વપત્રં ગ્રસ્તમાલોક્ય મુંચમુંચેત્યુવાચ હ

અત્રાંતરે સ્કંદવાહં ક્ષુબ્ધં વીક્ષ્ય મહાસ્વરમ્ ।
તદ્ભયાદ્વાસુકિર્ગ્રસ્તમાખુપુચ્છમથોદ્ગિરત્

અથારુહ્ય હરસ્યાંગં ગલમાવેષ્ટ્ય સંસ્થિતઃ ।
તસ્ય નિશ્વાસપવનૈરથ જાતો હુતાશનઃ

તસ્યોષ્મણા ચંદ્ર લેખા જટાજૂટાટવી સ્થિતા ।
સાર્દ્રતાં તુ તદા સાયાત્પ્લાવિતં તદ્વપુર્યથા

તસ્યાહ્યમૃતધારાભિર્બ્રહ્મમસ્તકમાલિકા ।
હરમૌલિકપાલાનામભૂત્સંજીવિતા તદા

પપાઠ પૂર્વમભ્યસ્તં સર્વયોગશ્રુતિક્રમમ્ ।
શ્રુત્વા પરસ્પરાધીતં વિવદંતિ શિરાંસ્યથ

અહમાદિરહં પૂર્વમહમેવ પરાત્પરઃ ।
અહં સ્રષ્ટા અહં પાતેત્યુત્સુકાનિ પરસ્પરમ્

શોચંત્યેતાનિ નો દત્તં નો ભુક્તં ન હુતં મયા ।
લોભગ્રસ્તેન મનસા નો વિત્તં બ્રહ્મણેઽપિ તમ્

અથેશ્વરજટાજૂટાદાવિરાસીદ્ગણો મહાન્ ।
ત્ર્યાનનસ્ત્રિચરણસ્ત્રિપુચ્છઃ સપ્તહસ્તવાન્

સ ચ કીર્તિમુખો નામ પિંગલો જટિલો મહાન્ ।
તં દૃષ્ટ્વા સા કપાલાલી ભયાત્તસ્થૌ મૃતેવ સા ૩૭*।
પુરતઃ પ્રાહ સગણસ્તતઃ કીર્તિમુખઃ પ્રભુમ્ ।
પ્રણિપત્ય શિવં દેવમત્યર્થં ક્ષુધિતઃ પ્રભો

તદોક્તઃ શંકરેણાહો ભક્ષય ત્વં રણે હતાન્ ।
ક્ષણં વિચાર્ય સ ગણઃ ક્વાપ્યદૃષ્ટ્વા રણં તદા

બ્રહ્માણં ભક્ષિતું પ્રાપ્તઃ શંકરેણ નિવારિતઃ ।
તતઃ કીર્તિમુખેનાથ સ્વાંગં સર્વં ચ ભક્ષિતમ્

બુભુક્ષિતેન ચાત્યંતં નિષિદ્ધેન ચ સર્વતઃ ।
તત્સાહસં તદા દૃષ્ટ્વા ભક્તિં કીર્ત્તિમુખસ્ય ચ

તમુવાચેશ્વરઃ પ્રીતઃ પ્રાસાદે તિષ્ઠ મે સદા ।
ત્વચ્ચિત્તરહિતો યશ્ચ ભવિષ્યતિ મમાલયે

સ પતિષ્યતિ શીઘ્રં હીત્યુક્તઃ સોંઽતર્હિતોઽભવત્ ।
શંભોર્મૂધ્નિ તદા દેવા વવૃષુઃ પુષ્પવૃષ્ટિભિઃ

એવમત્યદ્ભુતં દૃષ્ટ્વા સભાયાં તુ ત્રિશૂલિનઃ ।
સ્વર્ભાનુરપિ દેવેશં પુનઃ પ્રોવાચ વિસ્મિતઃ

સ્પૃશંતિ ત્વાં કથં ભાવં સ્વાધીનં યોગિનં બલાત્ ।
ઇંદ્રિયૈઃ પૂજ્યસે ત્વં હિ પ્રાપ્યોઽયં વિષયૈઃ કથમ્

બ્રાહ્માદિલોકપાલાનાં પૂજાં ગૃહ્ણાસિ સર્વતઃ ।
ન ત્વં પશ્યસિ કં દેવં ત્વં પૂજયસિ કંચન

ઈશ્વરોઽસિ કથં લોકે ભિક્ષાભોજી પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
સંગોપયસિ યોગીન્દ્ર ગૌરીં રમ્યાં પ્રયચ્છ મે

સ્કંદલંબોદરાભ્યાં ત્વં પુત્રાભ્યાં સહિતોઽધુના ।
ભિક્ષાપાત્રં ગૃહીત્વા તુ ભ્રમ નિત્યં ગૃહેગૃહે

એવં બહુવિધં તત્ર રાહુરાહેશ્વરં પ્રતિ ।
ભગવાનપિ તચ્છ્રુત્વા નોત્તરં કિંચિદબ્રવીત્

અથેશં મૌનિનં ત્યક્ત્વા રાહુર્નંદિનમબ્રવીત્ ।
ત્વ મંત્રી હ્યસિ સેનાનીર્વિકટાનન બિંબધૃક્

એવમાચરિત ભ્રષ્ટં ત્વં શિક્ષયિતુમર્હસિ ।
નોચેદ્રોષેણેંદ્ર ઇવ પતિષ્યતિ રણે હતઃ

ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય નંદી વિજ્ઞાપ્ય ચેશ્વરમ્ ।
ભ્રૂસંજ્ઞયૈવ સ તદા મતમાજ્ઞાય શૂલિનઃ

સંપૂજ્ય પ્રેષયામાસ રાહું નંદી ગણાગ્રણીઃ ।
અથ જાલંધરં ગત્વા કથયામાસ વિસ્તરાત્ ।
સ્વર્ભાનુસ્તસ્ય વૃત્તાંતં ગૌરીરૂપં મનોહરમ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મેમહાપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયામુત્તરખણ્ડે યુધિષ્ઠરનારદ-
સમ્વાદે જાલંધરોપાખ્યાને કૈલાસાદ્રાહુપ્રત્યાગમનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ