પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 6.9

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ-
ઇંદ્રાદિભિસ્તદા દેવૈઃ કિં કૃતં દ્વિજસત્તમ ।
જાલંધરેણ વિજિતૈઃ સ્વર્ગરાજ્યે હૃતે સતિ

નારદ ઉવાચ-।
અથ ત્યક્ત્વા દિવં દેવાઃ પ્રાપુસ્તે દુર્દશાં ચિરમ્ ।
ન પીયૂષં નૈવ યજ્ઞાઃ યયુઃ સ્થાનં સ્વયંભુવઃ

દદૃશુર્બ્રાહ્મભુવને બ્રહ્માણં પરમેષ્ઠિનમ્ ।
પ્રાણાયામેન યુંજાનં મનઃ સ્વં પરમાત્મનિ

તે તુષ્ટુવુઃ સુરાઃ સર્વે વાગ્ભિસ્તથ્યાભિરાદૃતાઃ ।
તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્કિંકરોમીતિ ચાબ્રવીત્

તતો નિવેદયાંચક્રુઃ બ્રહ્મણે વિબુધાઃ પુનઃ ।
જાલંધરસ્ય સકલં તથા નિજપરાભવમ્

ક્ષણં ધ્યાત્વા યયૌ બ્રહ્મા કૈલાસં ત્રિદશૈઃ સહ ।
તસ્ય શૈલસ્ય પાર્શ્વે તે વૈચિત્ર્યેણ સમાકુલાઃ ।
સ્થિતાઃ સંતુષ્ટુવુર્દેવા બ્રહ્મશક્રપુરોગમાઃ

નમો ભવાય શર્વાય નીલગ્રીવાય તે નમઃ ।
નમઃ સ્થૂલાય સૂક્ષ્માય બહુરૂપાય તે નમઃ

ઇતિ સર્વમુખો ભૂત્વા વાણીમાકર્ણ્ય શંકરઃ ।
પ્રોવાચ નંદિનં દેવા નાનયસ્વેતિ સત્વરમ્

શ્રુત્વા શંભોર્વચો દેવા આહૂતા નંદિના દ્રુતમ્ ।
પ્રવિશ્યાંતઃપુરે દેવા દદૃશુર્વિસ્મિતેક્ષણાઃ

તત્રાસને સમાસીનં શંકરં લોકશંકરમ્ ।
ગણૈઃ કોટિસહસ્રૈસ્તુ સેવિતં ભક્તિશાલિભિઃ

નગ્નૈર્વિરૂપૈઃ કુટિલૈર્જટિલૈર્ધૂલિધૂસરૈઃ ।
પ્રણિપત્યાગ્રતઃ પ્રાહ સહ દેવૈઃ પિતામહઃ

સુખરોગો યથા સ્યાસીચ્છક્રઃ સોઽયં વૃથાગતઃ ।
કૃપાં કુરુ મહાદેવ શરણાગતવત્સલ

તત ઉચ્ચૈર્વિભોર્હાસ્યં શ્રુત્વા બ્રહ્મા પિનાકિનઃ ।
ઉવાચ દેવદેવેશં પશ્યાવસ્થાં દિવૌકસામ્

તતઃ સર્વેશ્વરો જ્ઞાત્વા બ્રહ્મણો મનસેપ્સિતમ્ ।
શક્રસ્ય માનભંગં ચ દેવાર્થે પરમેશ્વરઃ

પ્રેમ્ણા ભવાન્યા વિજ્ઞપ્તો નૃપ પ્રાહ વચો હરઃ ।
વિષ્ણુના ન હતો યોઽરિ સ કથં હન્યતે મયા

પૂર્વસૃષ્ટાન્યાયુધાનિ વજ્રાદીનિ પિતામહ ।
તૈઃ શસ્ત્રૈર્નૈવ વધ્યોઽસૌ બલી જાલંધરોઽસુરઃ

હેતિભિઃ પૂર્વસંસૃષ્ટૈઃ સમયાપિ ન હન્યતે ।
દેવાઃ કુર્વંતુ શસ્ત્રં હિ મમ પ્રાણસહં દૃઢમ્

શંભોરિત્યુત્તરં શ્રુત્વા બ્રહ્મોવાચાથ શંકરમ્ ।
સ્વયં કુરુ મહાશસ્ત્રં ત્વં વેત્થ સ્વાત્મનો બલમ્

ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રત્યુવાચ મહેશ્વરઃ ।
બ્રહ્મન્વિમુંચ તેજસ્ત્વં ક્રોધયુક્તં સુરૈઃ સહ

તતસ્તેજો મુમોચાથ બ્રહ્મા બ્રહ્માસ્ત્રસૂચકઃ ।
રુદ્રસ્ત્રિનેત્રજં તેજસ્તતો નિર્મુક્તવાન્સ્વયમ્

દેવાશ્ચ મુમુચુઃ સર્વે સક્રોધં તેજસાં ચયમ્ ।
અત્રાંતરે સ્મૃતઃ પ્રાપ્તો હરેણ મધુસૂદનઃ

કિં કરોમીતિ તેનોક્તઃ શિવઃ પ્રાહ જનાર્દનમ્ ।
વિષ્ણો જાલંધરઃ કસ્માન્ન હતઃ સંગરે ત્વયા

કથં સુરાન્પરિત્યજ્ય ક્ષીરાબ્ધિં શયિતું ગતઃ

શ્રીવિષ્ણુરુવાચ-।
યદિ તં હન્મિ દેવેશ શ્રીઃ કથં મમ વલ્લભા ।
તસ્માત્ત્વં પાર્વતીકાંત જહિ જાલંધરં રણે

તેજસ્ત્વં ક્રોધજં મુંચેત્યુક્તઃ શર્વેણ કેશવઃ ।
મુમોચ વૈષ્ણવં તેજઃ તત્સર્વં સમવર્દ્ધત ।
તેજઃ પ્રવૃદ્ધં તદ્દૃષ્ટ્વા વ્યાપકં પ્રાહ કેશવમ્

શંકર ઉવાચ-।
એતેન તેજસા શીઘ્રં મમાસ્ત્રં કર્તુમર્હથ ।
વિશ્વકર્માદયસ્તચ્ચ શ્રુત્વા શંકરભાષિતમ્

નિરીક્ષ્ય ચ તદાઽન્યોઽન્યં કિં કુર્મ ઇતિ શંકિતાઃ ।
દૃષ્ટ્વા તૂષ્ણીં સ્થિતાંસ્તાંશ્ચ જ્ઞાત્વા તન્મનસિ સ્થિતમ્

તદાહ ભગવાન્બ્રહ્મા અનાલોક્યં હિ દૈવતૈઃ ।
સોઢું ન શક્તાસ્તે તેજો ધર્તું કેન ચ શક્યતે

તતઃ પ્રહસ્ય ભગવાનુત્પત્યોપરિ તેજસઃ ।
વામાંઘ્રિપાર્ષ્ણિના શંભુર્નનર્ત ભ્રમરીચયમ્

તતો દેવા મહેંદ્રાદ્યાસ્તેજસોપરિ શંકરમ્ ।
નૃત્યમાનં તદા દૃષ્ટ્વા મુદા વાદ્યાન્યવાદયન્

તદાપ્રભૃતિ નૃત્યેષુ ભ્રામ્યતે ભ્રમરીચયમ્ ।
અથ ચક્રં સમુત્પન્નં શંભોર્નર્તનમર્દનાત્

આરલક્ષત્રયોપેતં અસ્થિકોટિસમાકુલમ્ ।
શર્વાંઘ્રિકષણાત્તસ્ય તેજસો નિસૃતાઃ કણાઃ

વિશ્વકર્મા ચ તેનાસ્ત્રં વિમાનાનિ ચ નિર્મમે ।
તતસ્તે નિર્જ્જરા ભીત્યા દૃષ્ટ્વા ચક્રં સુદર્શનમ્

ત્રાહિત્રાહીતિ દેવેશં પ્રત્યૂચુસ્તે સુરાન્નૃપ ।
પૃથ્વીકાઠિન્યમાદાય લોહાનામપિ તેજસામ્

યદ્વિશ્વકર્મણા કોશં કૃતં ભસ્મીકૃતં ચ તત્ ।
સૃષ્ટેન તેન ચક્રેણ દગ્ધઃ કાલોઽપતત્ક્ષિતૌ

તતસ્તદ્બ્રહ્મણો હસ્તે દદૌ ચક્રં સ ધૂર્જટિઃ ।
ચક્રાર્ચિર્નિચયૈઃ કૂર્ચં દૃષ્ટ્વા દગ્ધમુમાપતિઃ

હસિત્વા બ્રહ્મણો હસ્તાદ્ગૃહીત્વા સત્વરં શિવઃ ।
દધૌ કક્ષાપુટે ચક્રં નિધાનં નિર્ધનો યથા

તતો ન દૃશ્યતે ચક્રં શિવકક્ષાપુટેસ્થિતમ્ ।
મહામૂર્ખસ્ય યદ્દત્તં દાનં તસ્ય ફલં યથા

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે ઉત્તરખંડે પંચપંચાશત્સહસ્ર।
સંહિતાયાં યુધિષ્ઠિરનારદસંવાદે જાલંધરોપાખ્યાને સર્વ।
દેવતેજોમયચક્રોત્પત્તિર્નામ નવમોઽધ્યાયઃ