પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.98

સૂત ઉવાચ-
એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તસ્ય ધર્મરાજસ્ય ભૂસુરઃ ।
પુનઃ પપ્રચ્છ માસસ્ય માધવસ્ય વિધિં શુભમ્

બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
ધર્મરાજ મહાભાગ સમ્યગ્ગુહ્યં પ્રકાશિતમ્ ।
માધવસ્નાનજં પુણ્યં નરાણાં મુક્તિદં પરમ્

માધવં માધવે માસિ સ્નાત્વા પ્રાતઃ સમાહિતઃ ।
કથં સંપૂજયેદ્દેવં કૈઃ પુષ્પૈસ્તદ્વિધિં વદ

ધર્મરાજ ઉવાચ-
સર્વેષાં પત્રજાતીનાં તુલસી કેશવપ્રિયા ।
પુષ્કરાદીનિ તીર્થાનિ ગંગાદ્યાઃ સરિતસ્તથા

વાસુદેવાદયો દેવા વસંતિ તુલસીદલે ।
સર્વદા સર્વકાલેષુ તુલસી વિષ્ણુવલ્લભા

ત્યક્ત્વા તુ માલતી પુષ્પં મુક્ત્વા ચ સરસીરુહમ્ ।
ગૃહીત્વા તુલસીપત્રં ભક્ત્યા માધવમર્ચયેત્

તસ્ય પુણ્યફલં વક્તુમલં શેષોઽપિ નો ભવેત્ ।
અસ્નાત્વા તુલસીં છિત્ત્વા દેવાર્થં પિતૃકર્મણિ

તત્સર્વં નિષ્ફલં યાતિ પંચગવ્યેન શુધ્યતિ ।
દારિદ્ર્યદુઃખભોગાદિ પાપાનિ સુબહૂન્યપિ

તુલસી હરતે ક્ષિપ્રં રોગાનિવ હરીતકી ।
તુલસી કૃષ્ણગૌરાખ્યા તયાભ્યર્ચ્ય મધુદ્વિષમ્

વિશેષેણ હરેર્ભક્તો નરો નારાયણો ભવેત્ ।
માધવં સકલં માસં તુલસ્યા યોઽર્ચયેદ્યતઃ

ત્રિસંધ્યં મધુહંતારં નાસ્તિ તસ્ય પુનર્ભવઃ ।
અલાભે પુષ્પપત્રાણામન્નાદ્યેનાપિ પૂજયેત્

શાલિતંડુલ ગોધૂમૈર્યવૈર્વાપિ હરિં સદા ।
પ્રાતઃ સ્નાત્વા વિધાનેન માધવે માધવપ્રિયે

પિતૃદેવમનુષ્યાંશ્ચ તર્પ્પયેત્સચરાચરમ્ ।
યોઽશ્વત્થમૂલં વૈ સિંચેત્તોયેન બહુના સદા

કુર્યાત્પ્રદક્ષિણાં તં તુ સર્વદેવમયં તતઃ ।
યોઽશ્વત્થમર્ચયેદ્દેવમુદકેન સમંતતઃ ।
કુલાનામયુતં તેન તારિતં સ્યાન્નસંશયઃ

અલક્ષ્મીઃ કાલકર્ણી ચ દુઃસ્વપ્નો દુર્વિચિંતિતમ્ ।
અશ્વત્થ તર્પ્પણાત્તાત સર્વદુઃખં વિલીયતે

તર્પિતાઃ પિતરસ્તેન તેન વિષ્ણુઃ સમર્ચિતઃ ।
યોઽશ્વત્થમર્ચયેદ્વીરો ગ્રહાસ્તેનૈવ પૂજિતાઃ

શ્વેતાશ્વપુષ્પાણિ તથા શમીં ચ હુતાશનં ચંદનમર્કબિંબમ્ ।
અશ્વત્થવૃક્ષં ચ સમાલભેત તતશ્ચ કુર્યાન્નિજ જાતિધર્માન્

કંડૂયનં ચ ગોગ્રાસં સ્નાત્વા પિપ્પલતર્પ્પણમ્ ।
કૃત્વા ગોવિંદપૂજાં ચ ન સ દુર્ગતિમાપ્નુયાત્

ત્રયોદશ્યાં ચતુર્દશ્યાં વૈશાખ્યાં ચ દિનત્રયમ્ ।
સર્વાશક્તોપિ વિધિના નારી વા પુરુષોપિ વા

પૂર્વોક્તનિયમૈર્યુક્તઃ પ્રાતઃ સ્નાત્વા ચ શક્તિતઃ ।
વિમુક્તઃ પાતકૈઃ સર્વૈઃ સ્વર્ગમક્ષયમશ્નુતે

વૈશાખ્યામપિ શક્ત્યા વા ભોજયેદ્બ્રાહ્મણાન્દશ ।
ત્રિરાત્રમુત્થિતઃ સ્નાત્વા સકૃચ્ચ પ્રયતઃ શુચિઃ

ગૌરાન્વા યદિ વા કૃષ્ણાંસ્તિલાન્ક્ષૌદ્રેણ સંયુતાન્ ।
દત્વા દ્વાદશવિપ્રેભ્યસ્તેનૈવ સ્વસ્તિ વાચયેત્

પ્રીયતાં ધર્મરાજો મે પિતૄન્દેવાંશ્ચ તર્પ્પયેત્ ।
યાવજ્જીવકૃતં પાપં તત્ક્ષણાદેવ નશ્યતિ

અયુતાયુતં ચ તિષ્ઠેત્સ સ્વર્ગલોકે યથાસુખમ્ ।
મામેવ તુ ન પશ્યેત્સ પૂજિતોઽખિલ દૈવતૈઃ

પાકાન્નોદક કુંભાદિ પિતૃદૈવત તુષ્ટયે ।
ત્રયોદશ્યાં ચતુર્દશ્યાં પૂર્ણાયાં ચ દિનત્રયમ્

યો દદ્યાદ્ભક્તિતો વિપ્ર મહાપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
સુવર્ણતિલપાત્રૈસ્તુ બ્રાહ્મણાઞ્છક્તિતોઽન્વહમ્

તર્પ્પયેદુદપાત્રૈસ્તુ બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ ।
વૈશાખ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં ચ સૃષ્ટાઃ કમલયોનિના

તિલા દેયાશ્ચ ભક્ત્યા ચ શ્રેયઃ સંતતિ હેતવે ।
ઇહાર્થે ચ પુરાવૃત્તં તદાકર્ણય સુવ્રત

ફલં માધવમાસસ્ય પૂર્ણાયાં પરમાદ્ભુતમ્ ।
મેષસંક્રમમારભ્ય તિથયસ્ત્રિંશદુત્તમાઃ

સર્વયજ્ઞાધિકાઃ પુણ્યાઃ પુરાણેષુ પ્રકીર્તિતાઃ ।
વિશેષતોઽપિ તાસ્તિસ્રઃ પવિત્રાઃ પાપિદુર્લભાઃ

તતોપિ પૂર્ણિમા પુણ્યા માધવી માધવપ્રિયા ।
એષા વારાહકલ્પાદિ તિથિરાદ્યા મહાફલા

પુરા નારાયણેનાસ્યામાદિદૈત્યૌ વિમોહિતૌ ।
હિરણ્યાક્ષ મધૂ વિપ્ર પૃથિવી ચ સમુદ્ધૃતા

ત્રયોદશ્યાં ચતુર્દશ્યાં પૌર્ણમાસ્યામયં વિભુઃ ।
ક્રમાદેતત્ત્રયં ચક્રે શુક્લેઽસ્મિન્માસિ માધવે

તતઃ પ્રભૃતિ વિપ્રેંદ્ર વિશેષાદેવ પૂર્ણિમા ।
કલ્પાદિઃ પાવના ખ્યાતા કર્મણઃ કલ્પસાક્ષિણી

યેન સ્નાનં ન વૈશાખે પ્રાતર્નિયમશાલિના ।
કિં તસ્ય જન્મના વિપ્ર નૂનમાત્માપકારિણા

ત્રયોદશ્યાં ચતુર્દશ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં વિશેષતઃ ।
અપિસમ્યગ્વિધાનેન નારી વા પુરુષોઽપિ ચ

પ્રાતઃ સ્નાતઃ સનિયમઃ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
સ્નાનદાનાર્ચનશ્રાદ્ધક્રિયાપુણ્યાદિવર્જિતા

યસ્યાતીતા ચ વૈશાખી સ નૂનં નિરયાલયઃ ।
ન વેદેન સમં શાસ્ત્રં ન તીર્થં ગંગયા સમમ્

ન દાનં જલગોતુલ્યં ન વૈશાખી સમા તિથિઃ ।
જલધેનું ચ યો દદ્યાદ્વૈશાખ્યાં વિષ્ણુતત્પરઃ

ત્રયાણામપિ દેવાનાં ચતુર્થોઽયં વિશેષતઃ ।
માતૃહા પિતૃહા ચૈવ ભ્રૂણહા ગુરુતલ્પગઃ

જલધેનું સમાલોક્ય મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ ।
દશપૂર્વાન્પરાન્વંશ્યાન્નરકાત્તારયંતિતે

જલધેનું પ્રયચ્છંતિ વૈશાખ્યાં વિધિનાત્ર યે ।
શર્કરા ફલ તાંબૂલમુપાનત્કરપત્રિકાઃ

પ્રયચ્છંતિ દ્વિજાગ્ર્યેભ્યો ધન્યાસ્તે ચાત્ર કીર્તિતાઃ ।
મણિકોદકકુંભાંશ્ચ પક્વાન્નં હૈમદક્ષિણામ્

યઃ પ્રયચ્છતિ વૈશાખ્યાં સોઽશ્વમેધફલં લભેત્ ।
અત્રાપ્યુદાહરંતીમમિતિહાસં પુરાતનમ્

બ્રાહ્મણસ્ય ચ સંવાદં પ્રેતૈઃ સાર્દ્ધં મહાવને ।
બ્રાહ્મણો ધનશર્માસીન્મધ્યદેશે પુરાનઘ

કુશાદ્યર્થં વનં યાતો દદર્શેદમથાદ્ભુતમ્ ।
ભીતોઽપશ્યદસૌ પ્રેતાન્દુષ્ટાંસ્ત્રીનતિ દારુણાન્

ઊર્ધ્વકેશાન્સરક્તાક્ષાન્કૃષ્ણદંતાન્કૃશોદરાન્ ।
કુર્વતો વિવિધા રાવાન્ધાવતોપિ યતસ્તતઃ

તાન્દૃષ્ટ્વા ભયસંત્રસ્તો બ્રાહ્મણો વિદ્રુતો જવાત્ ।
ક્રંદમાનાસ્તતસ્તેપિ તમેવાનુ યયુસ્તદા

સધર્ષ્યમાણસ્તૈઃ પ્રેતૈરુવાચ મધુરં વચઃ ।
ધનશર્મોવાચ-
કે યૂયં વઃ કુતોઽવસ્થા જાતેતિ નિરયોચિતા

ભયાર્ત્તમનુકંપ્યં માં દુઃખિતં ત્રાતુમર્હથ ।
વૈષ્ણવં બહુભૃત્યં ચ નિઃસ્વં વિપ્રં વનાગતમ્

ભવતામપિ સશ્રેયો નૂનં દાસ્યતિ કેશવઃ ।
બ્રહ્મણ્યો ભગવાન્વિષ્ણુસ્તુષ્ટોમય્યનુકંપયા

અતસીપુષ્પસંકાશો વિષ્ણુઃ પીતાંબરો હરિઃ ।
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ નામ્નો યાતિ મહા તમઃ

અનાદિનિધનો દેવઃ શંખ ચક્ર ગદાધરઃ ।
અક્ષયઃ પુંડરીકાક્ષઃ પ્રેતમોક્ષપ્રદાયકઃ

યમ ઉવાચ-
નામશ્રવણ માત્રેણ વિષ્ણોસ્તે પરિતોષિતાઃ ।
પિશાચાઃ પુણ્યભાવસ્થા દયા દાક્ષિણ્ય યંત્રિતાઃ

પ્રીણિતાસ્તસ્યવચસા તદાદિષ્ટેન નોદિતાઃ ।
ઇદમૂચુર્દ્વિજં પ્રેતાઃ ક્ષુત્તૃષ્ણાપૂરપીડિતાઃ

પ્રેતા ઊચુ-
દર્શનેનૈવ તે વિપ્ર નામશ્રવણતો હરેઃ ।
ભાવમન્યમનુપ્રાપ્તા વયં જાતા દયાલવઃ

અપાકરોતિ દુરિતં શ્રેયશ્ચ યોજયત્યપિ ।
યશો વિસ્તારયત્યાશુ નૂનં વૈષ્ણવસંગમઃ

રસાયનમયી શીતા પરમાનંદદાયિની ।
નાનંદયતિ કં નામ વૈષ્ણવામૃતચંદ્રિકા

અયં કૃતઘ્ન નામાસ્તિ દ્વિતીયોઽયં વિદૈવતઃ ।
અવૈશાખસ્તૃતીયોઽયં ત્રયાણામપિ પાપકૃત્

સદૈવાનુષ્ઠિતાનેન પાપેનાતિ કૃતઘ્નતા ।
તેનાસ્ય કર્મજં નામ કૃતઘ્નાખ્યં વ્યવસ્થિતમ્

સુદાસ ઇતિ નામ્નાયં શૂદ્રો ઽભૂત્પૂર્વજન્મનિ ।
કૃતઘ્નસ્તેન પાપેન પ્રાપ્તોઽવસ્થામિમાં દ્વિજ

અતિપાપિનિ ધૂર્તે ચ ગુરુસ્વામ્યહિતેઽપિ ચ ।
નિષ્કૃતિર્વિદ્યતે વિપ્ર કૃતઘ્ને નાસ્તિ નિષ્કૃતિઃ

નાનાનિરયસંઘાતં શરીરૈર્યાતના ક્ષમૈઃ ।
અનુભૂયતાંત્વવસ્થામંત્યામેતાં ગતો દ્વિજ

અનેનાન્નં સદા ભુક્તમકૃત્વા દેવતાર્ચનમ્ ।
અદત્વા ગુરુવિપ્રેભ્યસ્તેનૈવાયં વિદૈવતઃ

અયં દશસહસ્રાણાં ગ્રામાણામીશ્વરો નૃપઃ ।
હરિવીર ઇતિ ખ્યાતો નામ્નાસીત્પૂર્વજન્મનિ

રોષાહંકારનાસ્તિક્યૈર્ગુર્વાજ્ઞાલંઘનોદ્યતઃ ।
અકૃત્વૈવ મહાયજ્ઞાન્ભુક્તવાન્વિપ્ર નિંદકઃ

કર્મણા તેન પાપેન મહાનરકસંકટમ્ ।
અનુભૂય તતઃ પ્રેતો જાતો નામ્ના વિદૈવતઃ

અવૈશાખસ્તૃતીયોઽહં ત્રયાણામપિ પાપકૃત્ ।
તેન મે કર્મજં નામ બ્રાહ્મણોઽહં વ્યવસ્થિતઃ

મધ્યદેશે ભવં નામ્ના ગૌતમો ગોત્રતોઽપ્યહમ્ ।
વિપ્રો વાસપુરેવાસી યજ્વાઽઽસં પૂર્વજન્મનિ

મયા કેવલમેવૈકં શ્રૌતમાર્ગાનુસારિણા ।
ઉદ્દિશ્ય માધવં દેવં ન સ્નાતં માસિ માધવે

ન દત્તં ન હુતં કિંચિદ્વૈશાખ્યાં ચાવિશેષતઃ ।
નાર્ચિતો મધુહા તત્ર તોષિતા ન મનીષિણઃ

મણિકોદકકુંભૈશ્ચ ન દાનૈઃ પિતૃદેવતાઃ ।
તર્પિતા ન તિલા દત્તાઃ સક્ષૌદ્રાઃ શ્રોત્રિયેષુ ચ

ન પુષ્પફલતાંબૂલ ચંદન વ્યજનાંબરૈઃ ।
વિદ્વાંસો નાર્ચિતાસ્તત્ર પિતૃદૈવતતુષ્ટયે

મયા નૈકાપિ વૈશાખી પૂર્ણા પૂર્ણફલ પ્રદા ।
સ્નાનદાનક્રિયાપૂજા સુકૃતૈઃ પરિપાલિતા

તેન મે વૈદિકં કર્મ સર્વં ચૈવ તુ નિષ્ફલમ્ ।
તતોઽવૈશાખનામાહં પ્રેતો જાતોઽસ્મિ સર્વતઃ

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં ત્રયાણામપિ કારણમ્ ।
ત્વં નો ભવ સમુદ્ધર્તા પાપાદ્વિપ્રોસિ વૈ યતઃ

વિમુક્તં બ્રહ્મતીર્થં ચ સાધવઃ પરમં યતઃ ।
તારયંતિ મહાપાપાન્નિરયેભ્યોઽપિ સંશ્રિતાન્

ગંગાદિ પુણ્યતીર્થેષુ યો નરઃ સ્નાતિ સર્વદા ।
યઃ કરોતિ સતાં સંગં તયોઃ સત્સંગમો વરઃ

અથવા મમ પુત્રોઽસ્તિ ધનશર્મેતિ વિશ્રુતઃ ।
તં ગત્વા બોધય સ્વામિન્નસ્મદર્થે કૃતોદ્યમઃ

કાર્યે સમુદ્યમં કૃત્વા પરેષાં સમુપસ્થિતે ।
પુષ્કલં ફલમાપ્નોતિ યજ્ઞદાનક્રિયાધિકમ્

યમ ઉવાચ-
પ્રેતવાક્યં તદાકર્ણ્ય ધનશર્માતિ દુઃખિતઃ ।
સ તં જનકમાજ્ઞાય પતિતં નિરયે નિજમ્

આત્માનમભિતો નિંદન્નિદં વચનમબ્રવીત્ ।
ધનશર્મોવાચ-
અહં તવ સુતઃ સ્વામિન્ગૌતમસ્ય નિરર્થકઃ

યસ્તુ પુત્રો ન નિસ્તારં પિતુઃ કુર્યાદતંદ્રિતઃ ।
આત્માનં પાવયેન્નાસાવદાતા દ્રવ્યવાનિતિ

ધર્મો હિ ગહનો જ્ઞેયઃ પ્રયત્નેનાપિ ધીમતા ।
યથા મમ પિતા ચ ત્વમિમાં પ્રાપ્તોસિ દુર્ગતિમ્

યદા ચ સુખસંતાનં ન મત્તઃ પ્રાપ્તવાનસિ ।
લોકયોઃ સુખસંતાને તથા સ તનયો મતઃ

દ્વૌ ગુરૂ પુરુષસ્યેહ પિતા માતા ચ ધર્મતઃ ।
તયોરપિ પિતા શ્રેયાન્બીજપ્રાધાન્યદર્શનાત્

કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ કથં તાતગતિસ્તવ ।
ધર્મતત્ત્વં ન જાનામિ સંશ્રયામિ ભવદ્વચઃ

પ્રેત ઉવાચ-
શૃણુ પુત્ર વચઃ સત્યં ભાવિનોઽર્થસ્ય મે બલાત્ ।
અથ પુણ્યેન કેનાપિ ભવિત્રી સુગતિર્મમ

મયા શ્રૌતાનિ કર્માણિ કુર્વતા કિલ ગર્વતઃ ।
અનાદૃતં ગુરુવચો ગુરુસ્તત્રાવમાનિતઃ

ગુરૂણામપમાનેન પ્રહર્ષક્રોધવિસ્મયૈઃ ।
પુણ્યાનિ ક્ષયમાયાંતિ યશાંસીવ હિ દુર્નયૈઃ

પૌરાણિક વિધાનેન કર્મ શ્રૌતાવિરોધિ યત્ ।
કેવલં વૈદિકં કર્મ કૃતમજ્ઞાનતો મયા

પાપેંધન દવજ્વાલા પાપદ્રુમકુઠારિકા ।
કૃતા નૈકાપિ વૈશાખી વિધિના પુત્ર પૂર્ણિમા

અવ્રતા યસ્ય વૈશાખી સોઽવૈશાખો ભવેન્નરઃ ।
દશજન્માનિ ચ તતસ્તિર્યગ્યોનિષુ જાયતે

ચિરં ભુક્ત્વા દુઃખમંતે પ્રેતઃ પર્યાયતો ભવેત્ ।
લભતે માનુષં જન્મ કથંચિદપિ દુર્લભમ્

ઉપાયં તે વદિષ્યામિ પ્રેતમોક્ષકરં પરમ્ ।
શ્રુતવાન્યદહંપૂર્વજન્મનિસ્વગુરોર્મુખાત્

ગચ્છ પુત્ર ગૃહં સ્નાત્વા યમુનાયાં વિધાનતઃ ।
અદ્યતઃ સર્વગતિદા કલ્પાદ્યા સાપ્યુપાગતા ।
પશ્ચિમેઽહનિ વૈશાખી પિતૃદેવાર્ચને હિતા

પાનીયમપ્યત્ર તિલૈર્વિમિશ્રં સહોદકુંભાન્નફલાનિ ભક્ત્યા ।
દદ્યાત્પિતૃભ્યો ભવતીહ દત્તં શ્રાદ્ધં સદા તેન સમા સહસ્રમ્

વૈશાખ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં યો ભોજયેદ્ભૂમિદેવતાઃ ।
સિક્થેસિક્થે ભવેત્તૃપ્તિઃ પિતૄણાં યુગસંખ્યયા

વૈશાખ્યાં વિધિના સ્નાત્વા ભોજયેદ્બ્રાહ્મણાન્દશ ।
પાયસં સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

ગૌરાન્વા યદિ વા કૃષ્ણાંસ્તિલાન્ક્ષૌદ્રેણ સંયુતાન્ ।
દત્વા દશભ્યો વિપ્રેભ્યસ્તેનૈવ સ્વસ્તિ વાચયેત્

પ્રીયતાં ધર્મરાજેતિ પિતૄન્દેવાંશ્ચ તર્પયેત્ ।
યાવજ્જીવકૃતં પાપં તત્ક્ષણાદેવ નશ્યતિ

વૈશાખ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં ચ સૃષ્ટાઃ કમલયોનિના ।
તિલા દેયાશ્ચ ભક્ત્યા ચ સ્પૃશ્યાઃ સર્વાંગતો દ્વિજ

યસ્તિલૈર્યવસમ્મિશ્રૈઃ સ્નાતિ સર્વાંગતસ્તદા ।
તસ્ય બ્રહ્મા ચ ધર્મોઽત્ર દદાતિ વરમીપ્સિતમ્

પ્રીતયે ધર્મરાજસ્ય યો દદ્યાદુદકુંભકાન્ ।
સપ્તસપ્ત કુલં તેન તારિતં સ્યાન્ન સંશયઃ

ત્રયોદશ્યાં ચતુર્દશ્યાં પૂર્ણાયાં ભક્તિતત્પરઃ ।
સ્નાત્વા જપ્ત્વા તથા હુત્વા દત્વા સંપૂજ્ય માધવમ્

યત્ફલં જાયતે પુત્ર તદસ્માકં પ્રયચ્છ ભોઃ ।
નૈતૌ પરિચિતૌ પ્રેતૌ હિત્વા સ્વર્ગતિમાશ્રયે

એતયોરપિપાપસ્ય હ્યં તોયં સમુપસ્થિતઃ ।
યમ ઉવાચ-
તથેત્યુક્ત્વા ગતઃ સર્વં તતશ્ચક્રે સ વૈ દ્વિજઃ

પ્રીતઃ પરમયા ભક્ત્યા વૈશાખ્યાં સ્નાનદાનકૃત્ ।
સ્નાતઃ સમુદિતો ભક્ત્યા પ્રાપ્ય માધવપૂર્ણિમામ્

દત્વા બહૂનિ દાનાનિ તેભ્યઃ પુણ્યં દદૌ પૃથક્ ।
તત્ક્ષણાદેવ તે સર્વે વિમાનસ્થા દિવં યયુઃ

તત્પુણ્યદાનયોગેન મુદિતા દ્વિજસત્તમ ।
ધનશર્માપિ વિપ્રેંદ્ર શ્રુઃતિસ્મૃતિપુરાણવિત્

ભુક્ત્વા ભોગાંશ્ચિરં કાલં બ્રહ્મલોકમવાપ્તવાન્ ।
એષા પુણ્યતમા તસ્માદ્વૈશાખી વિશ્વપાવની

કથ્યતે તુ મયા વિપ્ર સમાસેનાતિગૌરવાત્

ધન્યાસ્ત એવ કૃતિનશ્ચ ત એવ જાતા લોકે ત એવ પુરુષાઃ પુરુષાર્થભાજઃ ।
યે માધવે મધુનિષૂદનમર્ચયંતિ પ્રાતર્નિમજ્જ્ય નિયમેન વિશુદ્ધચિત્તાઃ

યો માધવે માસિ નરઃ પ્રભાતે સ્નાતઃ સમારાધયતે રમેશમ્ ।
યમૈરુપેતો નિયમૈરશેષૈર્વૃતોઽપિ નૂનં સ નિહંતિ પાપમ્

તૈરેવકાલો વિજિતસ્ત એવ નરેષુ ધન્યા વિગતૈનસસ્તે ।
ત એવ ગર્ભે ન વિશંતિ ભૂયો મજ્જંતિ યે માધવમાસિ યુક્તાઃ

સ માધવો ગર્જતિ યજ્ઞયોગાત્તપઃ ક્રિયા દાનવિધાન યોગાત્ ।
યસ્મિન્કૃતં માસિ કથંચિદલ્પં પુણ્યં પુનઃ સ્યાદિહ કલ્પતુલ્યમ્

મજ્જતો હિ મનુજસ્ય માધવે માધવાર્ચનકૃતે દિનોદયે ।
તામસોપિ જલબિંદુસંગમાદંગમાવહતિ પાવનં યતઃ

તાનિ દેહમધિરુહ્ય દેહિનસ્તાવદેવ વિચરંત્યઘાનિ ચ ।
યાવદેતિ ન સ માધવાહ્વયઃ શ્રીરમારમણવલ્લભો વિરાટ્

મેરુમંદરતુલ્યાનિ પાપાન્યુગ્રાણ્યનેકશઃ ।
દહતે માધવો માસઃ સ્નાતો માધવવલ્લભઃ

ઇદં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં મયા તેઽનુગ્રહાદ્દ્વિજ ।
વૈશાખસ્નાનમાહાત્મ્યં શ્રોતુઃ પાપક્ષયં કરમ્

યસ્તુ શ્રોષ્યતિ ભક્ત્યૈનમિતિહાસં મયોદિતમ્ ।
સોઽપિ પાપવિનિર્મુક્તો ન મામાલોકયિષ્યતિ

બ્રહ્મહત્યાદિ પાપાનિ બહુશોઽપિ કૃતાન્યપિ ।
વૈશાખસ્ય વિધાનેન તાનિ નશ્યંતિ નિશ્ચિતમ્

ત્રિંશત્પૂર્વાન્પરાંસ્ત્રિંશત્ત્રિંશચ્ચૈવ પરાવરાન્ ।
વૈશાખે વિધિના સ્નાતો નરકાદુદ્ધરેત્પિતૄન્

એકતઃ સર્વતીર્થાનિ સર્વેયજ્ઞાઃ સદક્ષિણાઃ ।
એકતો માધવો માસો નિયમાદનુપાલિતઃ

યતો ભગવતસ્તસ્ય હરેરુત્કૃષ્ટકર્મણઃ ।
પ્રિયોઽસૌ માધવોમાસઃ સર્વેભ્યઃ પ્રવરોઽધિકઃ

સંશયં નો વિધેહીતિ મહીદેવ કથંચન ।
વૈશાખં પ્રતિ વૈ માસં સમાસાદ્યન્મયોદિતમ્

ઇહાર્થે યત્પુરાવૃત્તં તદાકર્ણય ચાદ્ભુતમ્ ।
અનાખ્યેયમપીદં તે કથયિષ્યે કથાનકમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે વૈશાખમાહાત્મ્યે અષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ