પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.8

શેષ ઉવાચ।
વાત્સ્યાયનમુનિશ્રેષ્ઠ કથા પાપપ્રણાશિની ।
બ્રહ્મણ્યદેવદેવસ્ય સર્વધર્મૈકરક્ષિતુઃ

રાજાનં મૂર્ચ્છિતં દૃષ્ટ્વા કુંભજન્મા તપોનિધિઃ ।
શનૈઃશનૈઃ કરેણાશુ પસ્પર્શાશ્રુ જગાદ ચ

ભો રામાશ્વસિહિ ક્ષિપ્રં કિમર્થમવસીદસિ ।
ભવાન્દૈત્યકુલચ્છેત્તા મહાવિષ્ણુઃ સનાતનઃ

ભૂતં ભવ્યં ભવચ્ચૈવ જગત્સ્થાસ્નુ ચરિષ્ણુ ચ ।
ત્વદૃતે નાસ્તિ સંચારી કિમર્થમિહ મૂર્ચ્છિતઃ

શ્રુત્વા વાક્યં મહારાજઃ કુંભજન્મસમીરિતમ્ ।
ઉત્તસ્થૌ વિગલન્નેત્ર બાષ્પપૂરિતસન્મુખઃ

ઉવાચ દીનદીનં ચ વિસ્પષ્ટાક્ષરવિસ્તરમ્ ।
ત્રપાભર નમન્મૂર્તિર્બ્રહ્મદ્રોહપરાઙ્મુખઃ

શ્રીરામ ઉવાચ।
અહો મે પશ્યતા જ્ઞાનં વિમૂઢસ્ય દુરાત્મનઃ ।
યદ્બ્રાહ્મણકુલે રૂઢં હતવાન્કામલોલુપઃ

મહિલાર્થે ત્વહં વિપ્રં વેદશાસ્ત્રવિવેકવાન્ ।
હતવાન્વાડવકુલં બુદ્ધિહીનોતિ દુર્મતિઃ

ઇક્ષ્વાકૂણાં કુલે જાતુ બ્રાહ્મણો ન દુરુક્તિભાક્ ।
ઈદૃશં કુર્વતા કર્મ મયૈતત્સુકલંકિતમ્

યે બ્રાહ્મણાસ્તુ પૂજાર્હા દાનસમ્માનભોજનૈઃ ।
તે મયા નિહતા વિપ્રાઃ શરસંઘાતસંહિતૈઃ

કાઁલ્લોકાન્નુ ગમિષ્યામિ કુંભીપાકોઽપિ દુઃસહઃ ।
ન તાદૃશં તીર્થમસ્તિ યન્માં પાવયિતું ક્ષમમ્

ન યજ્ઞો ન તપો દાનં ન વા ચૈવ વ્રતાદિકમ્ ।
યત્તુ વૈ બ્રાહ્મણદ્રોગ્ધુર્મમપાવનતારકમ્

યૈઃ કોપિતં બ્રહ્મકુલં નરૈર્નિરયગામિભિઃ ।
તે નરા બહુશો દુઃખં ભોક્ષ્યંતિ નિરયં ગતાઃ

વેદા મૂલં તુ ધર્માણાં વર્ણાશ્રમવિવેકિનામ્ ।
તન્મૂલં બ્રાહ્મણકુલં સર્વવેદૈકશાખિનઃ

મૂલચ્છેત્તુર્મમૌદ્ધત્યાત્કો લોકોનુ ભવિષ્યતિ ।
કિમદ્યકરણીયં વૈ યેન મે હિ શિવં ભવેત્

શેષ ઉવાચ।
વિલપંતં ભૃશં રામં રાજેંદ્રં રઘુપુંગવમ્ ।
માયામનુષ્યવપુષં કુંભજન્માબ્રવીદ્વચઃ

અગસ્ત્ય ઉવાચ।
મા વિષાદં મહાધીર કુરુ રાજન્મહામતે ।
ન તે બ્રાહ્મણહત્યા સ્યાદ્દુષ્ટાનાં નાશમિચ્છતઃ

ત્વં પુરાણઃ પુમાન્સાક્ષાદીશ્વરઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ ।
કર્તા હર્તાઽવિતા સાક્ષી નિર્ગુણઃ સ્વેચ્છયા ગુણી

સુરાપો બ્રહ્મહત્યાકૃત્સ્વર્ણસ્તેયી મહાઘકૃત્ ।
સર્વે ત્વન્નામવાદેન પૂતાઃ શીઘ્રં ભવંતિ હિ

ઇયં દેવી જનકજા મહાવિદ્યા મહામતે ।
યસ્યાઃ સ્મરણમાત્રેણ મુક્તા યાસ્યંતિ સદ્ગતિમ્

રાવણોઽપિ ન વૈ દૈત્યો વૈકુંઠે તવ સેવકઃ ।
ઋષીણાં શાપતોઽવાપ્તો દૈત્યત્વં દનુજાંતક

તસ્યાનુગ્રહકર્તા ત્વં ન તુ હંતા દ્વિજન્મનઃ ।
એવં સંચિંત્ય મા ભૂયો નિજં શોચિતુમર્હસિ

ઇતિ શ્રુત્વા તતો વાક્યં રામઃ પરપુરંજયઃ ।
ઉવાચ મધુરં વાક્યં ગદ્ગદસ્વરભાષિતમ્

શ્રીરામ ઉવાચ।
પાતકં દ્વિવિધં પ્રોક્તં જ્ઞાતાજ્ઞાતવિભેદતઃ ।
જ્ઞાતં યદ્બુદ્ધિપૂર્વં હિ અજ્ઞાતં તદ્વિવર્જિતમ્

બુદ્ધિપૂર્વં કૃતં કર્મ ભોગેનૈવ વિનશ્યતિ ।
નશ્યેદનુશયાદન્યદિદં શાસ્ત્રવિનિશ્ચિતમ્

કુર્વતો બુદ્ધિપૂર્વં મે બ્રહ્મહત્યાં સુનિંદિતામ્ ।
ન મે દુઃખાપનોદાય સાધુવાદઃ સુસંમતઃ

પ્રબ્રૂહિ તાદૃશં મહ્યં યાદૃશં પાપદાહકમ્ ।
વ્રતં દાનં મખં કિંચિત્તીર્થમારાધનં મહત્

યેન મે વિમલા કીર્તિર્લોકાન્વૈ પાવયિષ્યતિ ।
પાપાચારાપ્તકાલુષ્યાન્બ્રહ્મહત્યાહતપ્રભાન્

શેષ ઉવાચ।
ઇત્યુક્તવંતં તં રામં જગાદ સ તપોનિધિઃ ।
સુરાસુરનમન્મૌલિ મણિનીરાજિતાંઘ્રિકમ્

શૃણુ રામ મહાવીર લોકાનુગ્રહકારક ।
વિપ્રહત્યાપનોદાય તવ યદ્વચનં બ્રુવે

સર્વં સ પાપં તરતિ યોઽશ્વમેધં યજેત વૈ ।
તસ્માત્ત્વં યજ વિશ્વાત્મન્વાજિમેધેન શોભિના

સપ્તતંતુર્મહીભર્ત્રા ત્વયા સાધ્યો મનીષિણા ।
મહાસમૃદ્ધિયુક્તેન મહાબલસુશાલિના

સ વાજિમેધો વિપ્રાણાં હત્યાયાઃ પાપનોદનઃ ।
કૃતવાન્યં મહારાજો દિલીપસ્તવ પૂર્વજઃ

શતક્રતુઃ શતં કૃત્વા ક્રતૂનાં પુરુષર્ષભઃ ।
પદમાપામરાવત્યાં દેવદૈત્યસુસેવિતમ્

મનુશ્ચ સગરો રાજા મરુત્તો નહુષાત્મજઃ ।
એતે તે પૂર્વજાઃ સર્વે યજ્ઞં કૃત્વા પદં ગતાઃ

તસ્માત્ત્વં કુરુ રાજેંદ્ર સમર્થોઽસિ સમંતતઃ ।
ભ્રાતરો લોકપાલાભા વર્તંતે તવ ભાવુકાઃ

ઇત્યુક્તમાકર્ણ્ય મુનેઃ સ ભાગ્યવાન્ રઘૂત્તમો બ્રાહ્મણઘાતભીતઃ ।
પપ્રચ્છ યાગે સુમતિં ચિકીર્ષન્વિધિં પુરાવિત્પરિગીયમાનઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે શેષવાત્સ્યાયનસંવાદે રામાશ્વમેધે રઘનાથસ્યાગસ્ત્યોપદેશોનામાષ્ટમોઽધ્યાયઃ