પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.72

ઈશ્વર ઉવાચ-।
તદેકાગ્રમના ભૂત્વા શૃણુ દેવિ વરાનને ।
આસીદુગ્રતપા નામ મુનિરેકો દૃઢવ્રતઃ

સાગ્નિકો હ્યગ્નિભક્ષશ્ચ ચચારાત્યદ્ભુતં તપઃ ।
જજાપ પરમં જાપ્યં મંત્રં પંચદશાક્ષરમ્

કામમંત્રેણ પુટિતં કામં કામવરપ્રદાત્ ।
કૃષ્ણાયેતિ પદં સ્વાહા સહિતં સિદ્ધિદં પરમ્

દધ્યૌ ચ શ્યામલં કૃષ્ણં રાસોન્મત્તં વરોત્સુકમ્ ।
પીતપટ્ટધરં વેણું કરેણાધરમર્પિતમ્

નવયૌવનસંપન્નં કર્ષંતં પાણિના પ્રિયામ્ ।
એવં ધ્યાનપરઃ કલ્પશતાંતે દેહમુત્સૃજન્

સુનંદ નામ ગોપસ્ય કન્યાભૂત્સ મહામુનિઃ ।
સુનંદેતિ સમાખ્યાતા યા વીણાં બિભ્રતી કરે

મુનિરન્યઃ સત્યતપા ઇતિ ખ્યાતો મહાવ્રતઃ ।
સશુષ્કપત્રં ભુંક્તે યઃ પ્રજજાપ પરં મનુમ્

રત્યંતં કામબીજેન પુટિતં ચ દશાક્ષરમ્ ।
સ પ્રદધ્યૌ મુનિવરશ્ચિત્રવેષધરં હરિમ્

ધૃત્વા રમાયા દોર્વલ્લીદ્વિતયં કંકણોજ્જ્વલમ્ ।
નૃત્યંતમુન્મદંતં ચ સંશ્લિષ્યં તં મુહુર્મુહુઃ

હસંતમુચ્ચૈરાનંદતરંગં જઠરાંબરે ।
દધતં વેણુમાજાનુ વૈજયંત્યા વિરાજિતમ્

સ્વેદાંભઃ કણસંસિક્ત લલાટવલિતાનનમ્ ।
ત્યક્ત્વા ત્યક્ત્વા સ વૈ દેહં તપસા ચ મહામુનિઃ

દશકલ્પાંતરે જાતો હ્યયં નંદવનાદિહ ।
સુભદ્ર નામ્નો ગોપસ્ય કન્યા ભદ્રેતિ વિશ્રુતા

યસ્યાઃ પૃષ્ઠતલે દિવ્યં વ્યજનં પરિદૃશ્યતે ।
હરિધામાભિધાનસ્તુ કશ્ચિદાસીન્મહામુનિઃ

સોઽપ્યતપ્યત્તપઃ કૃચ્છ્રં નિત્યં પત્રૈકભોજનમ્ ।
આશુસિદ્ધિકરં મંત્રં વિંશત્યર્ણં પ્રજપ્તવાન્

અનંતરં કામબીજાદધ્યારૂઢં તદેવ તુ ।
માયા તત્પુરતો વ્યોમ હંસાસૃગ્દ્યુતિચંદ્રકમ્

તતો દશાક્ષરં પશ્ચાન્નમોયુક્તં સ્મરાદિકમ્ ।
દધ્યૌ વૃંદાવને રમ્યે માધવીમંડપે પ્રભુમ્

ઉત્તાનશાયિનં ચારુપલ્લવાસ્તરણોપરિ ।
કયાચિદતિકામાર્ત્ત બલ્લવ્યા રક્તનેત્રયા

વક્ષોજયુગમાચ્છાદ્ય વિપુલોરઃ સ્થલં મુહુઃ ।
સંચુંબ્યમાનગંડાંતં તૃપ્યમાનરદચ્છદમ્

કલયંતં પ્રિયાં દોર્ભ્યાં સહાસં સમુદાદ્ભુતમ્ ।
સ મુનિશ્ચ બહૂન્દેહાં સ્ત્યક્ત્વા કલ્પત્રયાંતરે

સારંગનામ્નો ગોપસ્ય કન્યાભૂચ્છુભલક્ષણા ।
રંગવેણીતિ વિખ્યાતા નિપુણા ચિત્રકર્મણિ

યસ્યા દંતેષુ દૃશ્યંતે ચિત્રિતાઃ શોણબિંદવઃ ।
બ્રહ્મવાદી મુનિઃ કશ્ચિજ્જાબાલિરિતિ વિશ્રુતઃ

સતપઃ સુરતો યોગી વિચરન્પૃથિવીમિમામ્ ।
સ એકસ્મિન્મહારણ્યે યોજનાયુતવિસ્તૃતે

યદૃચ્છયાગતોઽપશ્યદેકાં વાપીં સુશોભનામ્ ।
સર્વતઃ સ્ફાટિકાબંધતટાં સ્વાદુજલાન્વિતામ્

વિકાસિકમલામોદવાયુના પરિશીલિતામ્ ।
તસ્યાઃ પશ્ચિમદિગ્ભાગે મૂલે વટમહીરુહઃ

અપશ્યત્તાપસીં કાંચિત્કુર્વંતીં દારુણં તપઃ ।
તારુણ્યવયસાયુક્તાં રૂપેણાતિ મનોહરામ્

ચંદ્રાંશું સદૃશાભાસાં સર્વાવયવશોભનામ્ ।
કૃત્વા કટિતટે વામપાણિં દક્ષિણતસ્તદા

જ્ઞાનમુદ્રાં ચ બિભ્રાણામનિમેષવિલોચનામ્ ।
ત્યક્તાહારવિહારાં ચ સુનિશ્ચલતયાસ્થિતામ્

જિજ્ઞાસુસ્તાં મુનિવરસ્તસ્થૌ તત્ર શતં સમાઃ ।
તદંતે તાં સમુત્થાપ્ય ચલિતાં વિનયાન્મુનિઃ

અપૃચ્છત્કા ત્વમાશ્ચર્યરૂપે કિં વા ચરિષ્યસિ ।
યદિ યોગ્યં ભવેત્તર્હિ કૃપયા વક્તુમર્હસિ

અથાબ્રવીચ્છનૈર્બાલા તપસાતીવ કર્શિતા ।
બ્રહ્મવિદ્યાહમતુલા યોગીંદ્રૈર્યા વિમૃગ્યતે

સાહં હરિપદામ્ભોજકામ્યયા સુચિરં તપઃ ।
ચરામ્યસ્મિન્વને ઘોરે ધ્યાયંતી પુરુષોત્તમમ્

બ્રહ્માનંદેન પૂર્ણાહં તેનાનંદેન તૃપ્તધીઃ ।
તથાપિ શૂન્યમાત્માનં મન્યે કૃષ્ણરતિં વિના

ઇદાનીમતિનિર્વિણ્ણા દેહસ્યાસ્ય વિસર્જ્જનમ્ ।
કર્ત્તુમિચ્છામિ પુણ્યાયાં વાપિકાયામિહૈવ તુ

તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યા મુનિરત્યંતવિસ્મિતઃ ।
પતિત્વા ચરણે તસ્યાઃ કૃષ્ણોપાસાવિધિં શુભમ્

પપ્રચ્છ પરમપ્રીતસ્ત્યક્ત્વાધ્યાત્મવિરોચનમ્ ।
તયોક્તં મંત્રમાજ્ઞાય જગામ માનસં સરઃ

તતોઽતિદુશ્ચરં ચક્રે તપો વિસ્મયકારકમ્ ।
એકપાદસ્થિતઃ સૂર્યં નિર્નિમેષં વિલોકયન્

મંત્રં જજાપ પરમં પંચવિંશતિવર્ણકમ્ ।
દધ્યૌ પરમભાવેન કૃષ્ણમાનંદરૂપિણમ્

ચરંતં વ્રજવીથીષુ વિચિત્રગતિલીલયા ।
લલિતૈઃ પાદવિન્યાસૈઃ ક્વણયંતં ચ નૂપુરમ્

ચિત્રકંદર્પચેષ્ટાભિઃ સસ્મિતાપાંગવીક્ષિતૈઃ ।
સંમોહનાખ્યયા વંશ્યા પંચમારુણચિત્રયા

બિંબૌષ્ઠપુટચુંબિન્યા કલાલાપૈર્મનોજ્ઞયા ।
હરંતં વ્રજરામાણાં મનાંસિ ચ વપૂંષિ ચ

શ્લથન્નીવીભિરાગત્ય સહસાલિંગિતાંગકમ્ ।
દિવ્યમાલ્યાંબરધરં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્

શ્યામલાંગપ્રભાપૂર્ણૈર્મોહયંતં જગત્ત્રયમ્ ।
સ એવં બહુદેવેન સમુપાસ્ય જગત્પતિમ્

નવકલ્પાંતરે જાતા ગોકુલે દિવ્યરૂપિણી ।
કન્યા પ્રચંડનામ્નસ્તુ ગોપસ્યાતિ યશસ્વિનઃ

ચિત્રગંધેતિ વિખ્યાતા કુમારી ચ શુભાનના ।
નિજાંગગંધૈર્વિવિધૈર્મોદયંતી દિશો દશ

તામેનાં પશ્ય કલ્યાણીં વૃંદશો મધુપાયિનીમ્ ।
અંગેષુ સ્વપતિં કૃત્વા રસાવેશસમાકુલામ્

અસ્યાઃ સ્તનપરિષ્વંગે હારૈઃ સર્વૈર્વિહન્યતે ।
વક્ષઃસ્થલાત્પ્રચ્યવદ્ભિશ્ચિત્રગંધાદિસૌરભૈઃ

અપરે મુનિવર્યાસ્તુ સતતં પૂતમાનસાઃ ।
વાયુભક્ષાસ્તપસ્તેપુર્જપંતઃ પરમં મનુમ્

સ્મરઃ કૃષ્ણાય કામાર્તિ કલાદિવૃત્તિશાલિને ।
આગ્નેયીસહિતં કૃત્વા મંત્રં પંચદશાક્ષરમ્

દધ્યુર્મુનિવરાઃ કષ્ણમૂર્તિં દિવ્યવિભૂષણામ્ ।
દિવ્યચિત્રદુકૂલેન પૂર્ણપીનકટિસ્થલામ્

મયૂરપિચ્છકૈઃ કૢપ્તચૂડામુજ્જ્વલકુંડલામ્ ।
સવ્યજંઘાંત આદાય દક્ષિણં ચરણાંબુજમ્

ભ્રમંતીં સંપુટીકૃત્ય ચારુહસ્તાંબુજદ્વયમ્ ।
કક્ષદેશવિનિક્ષિપ્તવેણું પરિચલત્પુટીમ્

આનંદયંતીં ગોપીનાં નયનાનિ મનાંસિ ચ ।
પરમાશ્ચર્યરૂપેણ પ્રવિષ્ટાં રંગમંડપે

પ્રસૂનવર્ષર્ગોપીભિઃ પૂર્યમાણાં ચ સર્વતઃ ।
અથ કલ્પાંતરે દેહં ત્યક્ત્વા જાતા ઇહાધુના

યાસાં કર્ણેષુ દૃશ્યંતે તાટંકા રશ્મિદીપિતાઃ ।
રત્નમાલ્યાનિ કંઠેષુ રત્નપુષ્પાણિ વેણિષુ

મુનિઃ શુચિશ્રવા નામ સુવર્ણો નામ ચાપરઃ ।
કુશધ્વજસ્ય બ્રહ્મર્ષેઃ પુત્રૌ તૌ વેદપારગૌ

ઊર્ધ્વપાદૌ તપો ઘોરં તેપતુસ્ત્ર્યક્ષરં મનુમ્ ।
હ્રીં હંસ ઇતિ કૃત્વૈવ જપંતૌ યતમાનસૌ

ધ્યાયંતૌ ગોકુલે કૃષ્ણં બાલકં દશવાર્ષિકમ્ ।
કંદર્પસમરૂપેણ તારુણ્યલલિતેન ચ

પશ્યંતીર્વ્રજબિંબોષ્ઠીર્મોહયંતમનારતમ્ ।
તૌ કલ્પાંતે તનૂં ત્યક્ત્વા લબ્ધવંતૌ જનિં વ્રજે

સુવીરનામ ગોપસ્ય સુતે પરમશોભને ।
યયોર્હસ્તે પ્રદૃશ્યેતે સારિકે શુભરાવિણી

જટિલો જંઘપૂતશ્ચ ઘૃતાશી કર્બુરેવ ચ ।
ચત્વારો મુનયો ધન્યા ઇહામુત્ર ચ નિઃસ્પૃહાઃ

કેવલેનૈકભાવેન પ્રપન્ના બલ્લવીપતિમ્ ।
તેપુસ્તે સલિલે મગ્ના જપંતો મનુમેવ ચ

રમાત્રયેણ પુટિતં સ્મરાદ્યં તદશાક્ષરમ્ ।
દધ્યુશ્ચ ગાઢભાવેન બલ્લવીભિર્વને વને

ભ્રમંતં નૃત્યગીતાદ્યૈર્માનયંતં મનોહરમ્ ।
ચંદનાલિપ્તસર્વાંગં જપાપુષ્પાવતંસકમ્

કલ્હારમાલયાવીતં નીલપીતપટાવૃતમ્ ।
કલ્પત્રયાંતે જાતાસ્તે ગોકુલે શુભલક્ષણાઃ

ઇમાસ્તાઃ પુરતો રમ્યા ઉપવિષ્ટા નતભ્રુવઃ ।
યાસાં ધર્મકૃતાન્યેવ વલયાનિ પ્રકોષ્ઠકે

વિચિત્રાણિ ચ રત્નાદ્યૈર્દિવ્યમુક્તાફલાદિભિઃ ।
મુનિર્દીર્ઘતપા નામ વ્યાસોઽભૂત્પૂર્વકલ્પકે

તત્પુત્રઃ શુક ઇત્યેવ મુનિઃ ખ્યાતો વરઃ સુધીઃ ।
સોઽપિ બાલો મહાપ્રાજ્ઞઃ સદૈવાનુસ્મરન્પદમ્

વિહાય પિતૃમાત્રાદિ કૃષ્ણં ધ્યાત્વા વનં ગતઃ ।
સ તત્ર માનસૈર્દિવ્યૈરુપચારૈરહર્નિશમ્

અનાહારોઽર્ચયદ્વિષ્ણું ગોપરૂપિણમીશ્વરમ્ ।
રમયા પુટિતં મંત્રં જપન્નષ્ટાદશાક્ષરમ્

દધ્યૌ પરમભાવેન હરિં હૈમતરોરધઃ ।
હૈમમંડપિકાયાં ચ હેમસિંહાસનોપરિ

આસીનં હેમહસ્તાગ્રૈર્દધાનં હેમવંશિકામ્ ।
દક્ષિણેન ભ્રામયંતં પાણિના હેમપંકજમ્

હેમવર્ણેષ્ટપ્રિયયા પરિકૢપ્તાંગચિત્રકમ્ ।
હસંતમતિહર્ષેણ પશ્યંતં નિજમાશ્રમમ્

હર્ષાશ્રુપૂર્ણઃ પુલકાચિતાંગઃ પ્રસીદનાથેતિ વદન્નથોચ્ચૈઃ ।
દંડપ્રણામાય પપાત ભૂમૌ સંવેપમાનસ્ત્રિજગદ્વિધાતુઃ

તં ભક્તિકામં પતિતં ધરણ્યામાયાસિતોસ્મીતિ વદંતમુચ્ચૈઃ ।
દંડપ્રણામસ્ય ભુજૌ ગૃહીત્વા પસ્પર્શ હર્ષોપચિતેક્ષણેન

ઉવાચ ચ પ્રિયારૂપં લબ્ધવંતં શુકં હરિઃ ।
ત્વં મે પ્રિયતમા ભદ્રે સદા તિષ્ઠ મમાંતિકે

મદ્રૂપં ચિંતયંતી ચ પ્રેમાસ્પદમુપાગતા ।
દ્વે ચ મુખ્યતમે ગોપ્યૌ સમાનવયસી શુભે

એકવ્રતે એકનિષ્ઠે એકનક્ષત્રનામની ।
તપ્તજાંબૂનદપ્રખ્યા તત્રૈવાન્યા તડિત્પ્રભા

એકાનિદ્રા યમાણાક્ષી પરા સૌમ્યાયતેક્ષણા ।
સોઽર્ચયત્પરયા ભક્ત્યા તે હરેઃ સવ્યદક્ષિણે

સ કલ્પાંતે તનું ત્યક્ત્વા ગોકુલેઽભૂન્મહાત્મનઃ ।
ઉપનંદસ્ય દુહિતા નીલોત્પલદલચ્છવિઃ

સેયં શ્રીકૃષ્ણવનિતા પીતશાટીપરિચ્છદા ।
રક્તચોલિકયા પૂર્ણા શાતકુંભઘટસ્તની

દધાના રક્તસિંદૂરં સર્વાંગસ્યાવગુંઠનમ્ ।
સ્વર્ણકુંડલવિભ્રાજદ્ગંડદેશાં સુશોભનામ્

સ્વર્ણપંકજમાલાઢ્યા કુંકુમાલિપ્તસુસ્તની ।
યસ્યા હસ્તે ચર્વણીયં દૃશ્યતે હરિણાર્પિતમ્

વેણુવાદ્યાતિનિપુણા કેશવસ્ય નિષેવણી ।
કૃષ્ણેન પરિતુષ્ટેન કદાચિદ્ગીતકર્મણિ

વિન્યસ્તા કંબુકંઠેઽસ્યા ભાતિ ગુંજાવલિ શુભા ।
પરોક્ષેપિ ચ કૃષ્ણસ્ય કાંતિભિશ્ચ સ્મરાર્દિતા

સખીભિર્વાદયંતીભિર્ગાયંતી સુસ્વરં પરમ્ ।
નર્ત્તયેત્પ્રિયવેષેણ વેષયિત્વા વધૂમિમામ્

વારંવારં ચ ગોવિંદં ભાવેનાલિંગ્ય ચુંબતિ ।
પ્રિયાસૌ સર્વગોપીનાં કૃષ્ણસ્યાપ્યતિવલ્લભા

શ્વેતકેતોઃ સુતઃ કશ્ચિદ્વેદવેદાંગપારગઃ ।
સર્વમેવ પરિત્યજ્ય પ્રચંડં તપ આસ્થિતઃ

મુરારેઃ સેવિતપદાં સુધામધુરનાદિનીમ્ ।
ગોવિંદસ્ય પ્રિયાં શક્તિં બ્રહ્મરુદ્રાદિદુર્ગમામ્

ભજંતીમેકભાવેન શ્રિયમેવ મનોહરામ્ ।
ધ્યાયઞ્જજાપ સતતં મંત્રમેકાદશાક્ષરમ્

હસિતં સકલં કૃત્વા બતમાયેષુ યોજયન્ ।
કાંત્યાદિભિર્હસંતીભિર્વાસયંત્યભિતો જગત્

વસંતે વસતેત્યેવં મંત્રાર્થં ચિંતયન્સદા ।
સોઽપિ કલ્પદ્વયેનૈવ સિદ્ધોઽત્ર જનિમાપ્તવાન્

સેયં બાલાયતે પુત્રી કૃશાંગી કુડ્મલસ્તની ।
મુક્તાવલિલસત્કંઠી શુદ્ધકૌશેયવાસિની

મુક્તાચ્છુરિતમંજીરકંકણાંગદમુદ્રિકા ।
બિભ્રતી કુંડલે દિવ્યે અમૃતસ્રાવિણી શુભે

વૃત્તકસ્તૂરિકાવેણી મધ્યે સિંદૂરબિંદુવત્ ।
દધાના ચિત્રકં ભાલે સાર્દ્ધં ચંદનચિત્રકૈઃ

યા સૈવ દૃશ્યતે શાંતા જપંતી પરમં પદમ્ ।
આસીચ્ચંદ્રપ્રભો નામ રાજર્ષિઃ પ્રિયદર્શનઃ

તસ્ય કૃષ્ણપ્રસાદેન પુત્રોઽભૂન્મધુરાકૃતિઃ ।
ચિત્રધ્વજ ઇતિ ખ્યાતઃ કૌમારાવધિ વૈષ્ણવઃ

સ રાજા સુસુતં સૌમ્યં સુસ્થિરં દ્વાદશાબ્દિકમ્ ।
આદેશયદ્દ્વિજાન્મંત્રં પરમષ્ટાદશાક્ષરમ્

અભિષિચ્યમાનઃ સ શિશુર્મંત્રામૃતમયૈર્જલૈઃ ।
તત્ક્ષણે ભૂપતિં પ્રેમ્ણા નત્વોદશ્રુપ્રકલ્પિતઃ

તસ્મિન્દિને સ વૈ બાલઃ શુચિવસ્ત્રધરઃ શુચિઃ ।
હારનૂપુરસૂત્રાદ્યૈર્ગ્રૈવેયાંગદકંકણૈઃ

વિભૂષિતો હરેર્ભક્તિમુપસ્પૃશ્યામલાશયઃ ।
વિષ્ણોરાયતનં ગત્વા સ્થિત્વૈકાકી વ્યચિંતયત્

કથં ભજામિ તં ભક્તં મોહનં ગોપયોષિતામ્ ।
વિક્રીડંતં સદા તાભિઃ કાલિંદીપુલિને વને

ઇત્થમત્યાકુલમતિશ્ચિંતયન્નેવ બાલકઃ ।
અથાપપરમાં વિદ્યાં સ્વપ્નં ચ સમવાપ્યત

આસીત્કૃષ્ણપ્રતિકૃતિઃ પુરતસ્તસ્ય શોભના ।
શિલામયી સ્વર્ણપીઠે સર્વલક્ષણલક્ષિતા

સાભૂદિંદીવરશ્યામા સ્નિગ્ધલાવણ્યશાલિની ।
ત્રિભંગલલિતાકાર શિખંડી પિચ્છભૂષણા

કૂજયંતી મુદા વેણું કાંચનીમધરેઽર્પિતામ્ ।
દક્ષસવ્યગતાભ્યાં ચ સુંદરીભ્યાં નિષેવિતામ્

વર્દ્ધયંતીં તયોઃ કામં ચુંબનાશ્લેષણાદિભિઃ ।
દૃષ્ટ્વા ચિત્રધ્વજઃ કૃષ્ણં તાદૃગ્વેષવિલાસિનમ્

અવનમ્ય શિરસ્તસ્મૈ પુરો લજ્જિતમાનસઃ ।
અથોવાચ હરિર્દક્ષપાર્શ્વગાં પ્રેયસીં હસન્

સલજ્જં પરમં ચૈનં સ્વશરીરાસનાગતમ્ ।
નિર્માયાત્મસમં દિવ્યં યુવતીરૂપમદ્ભુતમ્

ચિંતયસ્વ શરીરેણ હ્યભેદં મૃગલોચને ।
અથો ત્વદંગતેજોભિઃ સ્પૃષ્ટસ્ત્વદ્રૂપમાપ્સ્યતિ

તતઃ સા પદ્મપત્રાક્ષી ગત્વા ચિત્રધ્વજાંતિકમ્ ।
નિજાંગકૈસ્તદંગાનામભેદં ધ્યાયતી સ્થિતા

અથાસ્યાસ્ત્વંગતેજાંસિ તદંગં પર્યપૂરયન્ ।
સ્તનયોર્જ્યોતિષા જાતૌ પીનૌ ચારુપયોધરૌ

નિતંબજ્યોતિષા જાતં શ્રોણિબિંબં મનોહરમ્ ।
કુંતલજ્યોતિષા કેશપાશોઽભૂત્કરયોઃ કરૌ

સર્વમેવં સુસંપન્નં ભૂષાવાસઃ સ્રગાદિકમ્ ।
કલાસુ કુશલા જાતા સૌરભેનાંતરાત્મનિ

દીપાદ્દીપમિવાલોક્ય સુભગાં ભુવિ કન્યકામ્ ।
ચિત્રધ્વજાં ત્રપાભંગિ સ્મિતશોભાં મનોહરામ્

પ્રેમ્ણા ગૃહીત્વા કરયોઃ સા તામપહરન્મુદા ।
ગોવિંદવામપાર્શ્વસ્થાં પ્રેયસીં પરિરભ્ય ચ

ઉવાચ તવ દાસીયં નામ ચાસ્યાશ્ચકાર ય ।
સેવાં ચાસ્યૈ વદ પ્રીત્યા યથાભિરુચિતાં પ્રિયામ્

અથ ચિત્રકલેત્યેતન્નામ ચાત્મમતેન સા ।
ચકાર ચાહ સેવાર્થં ધૃત્વા ચાપિ વિપંચિકામ્

સદા ત્વં નિકટે તિષ્ઠ ગાયસ્વ વિવિધૈઃ સ્વરૈઃ ।
ગુણાત્મન્પ્રાણનાથસ્ય તવાયં વિહિતો વિધિઃ

અથ ચિત્રકલા ત્વાજ્ઞાં ગૃહીત્વાનમ્ય માધવમ્ ।
તત્પ્રેયસ્યાશ્ચ ચરણં ગૃહીત્વા પાદયો રજઃ

જગૌ સુમધુરં ગીતં તયોરાનંદકારણમ્ ।
અથ પ્રીત્યોપગૂઢા સા કૃષ્ણેનાનંદમૂર્તિના

યાવત્સુખાંબુધૌ પૂર્ણા તાવદેવાપ્યબુધ્યત ।
ચિત્રધ્વજો મહાપ્રેમવિહ્વલઃ સ્મરતત્પરઃ

તમેવ પરમાનંદં મુક્તકંઠો રુરોદ હ ।
તદારભ્ય રુદન્નેવ મુક્ત્વા હરિવિચારકમ્

આભાષિતોઽપિ પિત્રાદ્યૈર્નૈવાવોચદ્વચઃ ક્વચિત્ ।
માસમાત્રં ગૃહે સ્થિત્વા નિશીથે કૃષ્ણસંશ્રયઃ

નિર્ગત્યારણ્યમચરત્તપો વૈ મુનિદુષ્કરમ્ ।
કલ્પાંતે દેહમુત્સૃજ્ય તપસૈવ મહામુનિઃ

વીરગુપ્તાભિધાનસ્ય ગોપસ્ય દુહિતા શુભા ।
જાતા ચિત્રકલેત્યેવ યસ્યાઃ સ્કંધે મનોહરા

વિપંચી દૃશ્યતે નિત્યં સપ્તસ્વરવિભૂષિતા ।
ઉપતિષ્ઠતિ વૈ વામે રત્નભૃંગારમદ્ભુતમ્

દધાના દક્ષિણે હસ્તે સા વૈ રત્નપતદ્ગ્રહમ્ ।
અયમાસીત્પુરા સર્વં તાપસૈરભિવંદિતઃ

મુનિઃ પુણ્યશ્રવા નામ કાશ્યપઃ સર્વધર્મવિત્ ।
પિતા તસ્યાભવચ્છૈવઃ શતરુદ્રીયમન્વહમ્

પ્રસ્તુવન્દેવદેવેશં વિશ્વેશં ભક્તવત્સલમ્ ।
પ્રસન્નો ભગવાંસ્તસ્ય પાર્વત્યા સહ શંકરઃ

ચતુર્દશ્યામર્દ્ધરાત્રેઃ પ્રત્યક્ષઃ પ્રદદૌ વરમ્ ।
ત્વત્પુત્રો ભવિતા કૃષ્ણે ભક્તિમાન્બાલ એવ હિ

ઉપનીયાષ્ટમે વર્ષે તસ્મૈ સિદ્ધમનુસ્ત્વયમ્ ।
ઉપદિશૈકવિંશત્યા યો મયા તે નિગદ્યતે

ગોપાલવિદ્યાનામાયં મંત્રો વાક્સિદ્ધિદાયકઃ ।
એતત્સાધકજિહ્વાગ્રે લીલાચરિતમદ્ભુતમ્

અનંતમૂર્તિરાયાતિ સ્વયમેવ વરપ્રદઃ ।
કામમાયા રમાકંઠ સેંદ્રા દામોદરોજ્જ્વલાઃ

મધ્યે દશાક્ષરીં પ્રોચ્ય પુનસ્તા એવ નિર્દિશેત્ ।
દશાક્ષરોક્તઋષ્યાદિધ્યાનં ચાસ્ય બ્રવીમ્યહમ્

પૂર્ણામૃતનિધેર્મધ્યે દ્વીપં જ્યોતિર્મયં સ્મરેત્ ।
કાલિંદ્યા વેષ્ટિતં તત્ર ધ્યાયેદ્વૃંદાવને વને

સર્વર્તુકુસુમસ્રાવિ દ્રુમવલ્લીભિરાવૃતમ્ ।
નટન્મત્તશિખિસ્વાનં ગાયત્કોકિલષટ્પદમ્

તસ્ય મધ્યે વસત્યેકઃ પારિજાતતરુર્મહાન્ ।
શાખોપશાખાવિસ્તારૈઃ શતયોજનમુચ્છ્રિતઃ

તલે તસ્યાથ વિમલે પરિતો ધેનુમંડલમ્ ।
તદંતર્મંડલં ગોપબાલાનાં વેણુશૃંગિણામ્

તદંતરે તુ રુચિરં મંડલં વ્રજ સુભ્રુવામ્ ।
નાનોપાયનપાણીનાં મદવિહ્વલચેતસામ્

કૃતાંજલિપુટાનાં ચ મંડલં શુક્લવાસસામ્ ।
શુક્લાભરણભૂષાણાં પ્રેમવિહ્વલિતાત્મનામ્

ચિંતયેચ્છ્રુતિકન્યાનાં ગૃહ્ણતીનાં વચઃ પ્રિયમ્ ।
રત્નવેદ્યાં તતો ધ્યાયેદ્દુકૂલાવરણં હરિમ્

ઊરૌ શયાનં રાધાયાઃ કદલીકાંડકોપરિ ।
તદ્વક્ત્રં ચંદ્ર સુસ્મેરં વીક્ષમાણં મનોહરમ્

કિંચિત્કુંચિતવામાંઘ્રિં વેણુયુક્તેન પાણિના ।
વામેનાલિંગ્ય દયિતાં દક્ષેણ ચિબુકં સ્પૃશન્

મહામારકતાભાસં મૌક્તિકચ્છાયમેવ ચ ।
પુંડરીકવિશાલાક્ષં પીતનિર્મલવાસસમ્

બર્હભારલસચ્છીર્ષં મુક્તાહારમનોહરમ્ ।
ગંડપ્રાંતલસચ્ચારુ મકરાકૃતિકુંડલમ્

આપાદતુલસીમાલં કંકણાંગદભૂષણમ્ ।
નૂપુરૈર્મુદ્રિકાભિશ્ચ કાંચ્યા ચ પરિમંડિતમ્

સુકુમારતરં ધ્યાયેત્કિશોરવયસાન્વિતમ્ ।
પૂજા દશાક્ષરોક્તૈવ વેદલક્ષં પુરસ્ક્રિયા

ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે દેવો દેવી ચ ગિરિજા સતી ।
મુનિરાગત્ય પુત્રાય તથૈવોપદિદેશ હ

પુણ્યશ્રવાસ્તુ તન્મંત્ર ગ્રહણાદેવ કેશવમ્ ।
વર્ણયામાસ વિવિધૈર્જિત્વા સર્વાન્મુનીન્સ્વયમ્

રૂપલાવણ્યવૈદગ્ધ્ય સૌંદર્યાશ્ચર્યલક્ષણમ્ ।
તદા હૃષ્ટમના બાલો નિર્ગત્ય સ્વગૃહાત્તતઃ

વાયુભક્ષસ્તપસ્તેપે કલ્પાનામયુતત્રયમ્ ।
તદંતે ગોકુલે જાતા નંદભ્રાતુર્ગૃહે સ્વયમ્

લવંગા ઇતિ તન્નામ કૃષ્ણેંગિત નિરીક્ષણા ।
યસ્યા હસ્તે પ્રદૃશ્યેત મુખમાર્જનયંત્રકમ્

ઇતિ તે કથિતાઃ કાશ્ચિત્પ્રધાનાઃ કૃષ્ણવલ્લભાઃ

હરિવિવિધરસાદ્યૈર્યુક્તમધ્યાયમેતદ્વ્રજવરતનયાભિશ્ચારુહાસેક્ષણાભિઃ ।
પઠતિ ય ઇહ ભક્ત્યા પાઠયેદ્વા મનુષ્યો વ્રજતિ ભગવતઃ શ્રીવાસુદેવસ્ય ધામ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે શ્રીકૃષ્ણમાહાત્મ્યે દ્વિસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ