પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.69

ઋષય ઊચુઃ -
સમ્યક્છ્રુતો મહાભાગ ત્વત્તો રામાશ્વમેધકઃ ।
ઇદાનીં વદ માહાત્મ્યં શ્રીકૃષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ

સૂત ઉવાચ-।
શૃણ્વંતુ મુનિશાર્દૂલાઃ શ્રીકૃષ્ણચરિતામૃતમ્ ।
શિવા પપ્રચ્છ ભૂતેશં યત્તદ્વઃ કીર્તયામ્યહમ્

એકદા પાર્વતી દેવી શિવં સંસ્નિગ્ધમાનસા ।
પ્રણયેન નમસ્કૃત્ય પ્રોવાચ વચનં ત્વિદમ્

પાર્વત્યુવાચ-।
અનંતકોટિબ્રહ્માંડ તદ્બાહ્યાભ્યંતરસ્થિતેઃ ।
વિષ્ણોઃ સ્થાનં પરં તેષાં પ્રધાનં વરમુત્તમમ્

યત્પરં નાસ્તિ કૃષ્ણસ્ય પ્રિયં સ્થાનં મનોરમમ્ ।
તત્સર્વં શ્રોતુમિચ્છામિ કથયસ્વ મહાપ્રભો

ઈશ્વર ઉવાચ-।
ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં ગુહ્યં પરમાનંદકારકમ્ ।
અત્યદ્ભુતં રહઃસ્થાનમાનંદં પરમં પરમ્

દુર્લભાનાં ચ પરમં દુર્લભં મોહનં પરમ્ ।
સર્વશક્તિમયં દેવિ સર્વસ્થાનેષુ ગોપિતમ્

સાત્વતાં સ્થાનમૂર્દ્ધન્યં વિષ્ણોરત્યંતદુર્લભમ્ ।
નિત્યં વૃંદાવનં નામ બ્રહ્માંડોપરિ સંસ્થિતમ્

પૂર્ણબ્રહ્મસુખૈશ્વર્યં નિત્યમાનંદમવ્યયમ્ ।
વૈકુંઠાદિ તદંશાંશં સ્વયં વૃંદાવનં ભુવિ

ગોલોકૈશ્વર્યં યત્કિંચિદ્ગોકુલે તત્પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
વૈકુંઠવૈભવં યદ્વૈ દ્વારિકાયાં પ્રતિષ્ઠિતમ્

યદ્બ્રહ્મપરમૈશ્વર્યં નિત્યં વૃંદાવનાશ્રયમ્ ।
કૃષ્ણધામપરં તેષાં વનમધ્યે વિશેષતઃ

તસ્માત્ત્રૈલોક્યમધ્યે તુ પૃથ્વી ધન્યેતિ વિશ્રુતા ।
યસ્માન્માથુરકં નામ વિષ્ણોરેકાંતવલ્લભમ્

સ્વસ્થાનમધિકં નામધેયં માથુરમંડલમ્ ।
નિગૂઢં વિવિધં સ્થાનં પુર્યભ્યંતરસંસ્થિતમ્

સહસ્રપત્રકમલાકારં માથુરમંડલમ્ ।
વિષ્ણુચક્રપરિભ્રામાદ્ધામ વૈષ્ણવમદ્ભુતમ્

કર્ણિકાપર્ણવિસ્તારં રહસ્યદ્રુમમીરિતમ્ ।
પ્રધાનં દ્વાદશારણ્યં માહાત્મ્યં કથિતં ક્રમાત્

ભદ્ર શ્રી લોહ ભાંડીર મહાતાલ ખદીરકાઃ ।
બકુલં કુમુદં કામ્યં મધુ વૃંદાવનં તથા

દ્વાદશૈતાવતી સંખ્યા કાલિંદ્યાઃ સપ્ત પશ્ચિમે ।
પૂર્વે પંચવનં પ્રોક્તં તત્રાસ્તિ ગુહ્યમુત્તમમ્

મહારણ્યં ગોકુલાખ્યં મધુ વૃંદાવનં તથા ।
અન્યચ્ચોપવનં પ્રોક્તં કૃષ્ણક્રીડારસસ્થલમ્

કદંબખંડનં નંદવનં નંદીશ્વરં તથા ।
નંદનંદનખંડં ચ પલાશાશોકકેતકી

સુગંધમાનસં કૈલમમૃતં ભોજનસ્થલમ્ ।
સુખપ્રસાધનં વત્સહરણં શેષશાયિકમ્

શ્યામપૂર્વો દધિગ્રામશ્ચક્રભાનુપુરં તથા ।
સંકેતં દ્વિપદં ચૈવ બાલક્રીડનધૂસરમ્

કામદ્રુમં સુલલિતમુત્સુકં ચાપિ કાનનમ્ ।
નાનાવિધરસક્રીડા નાનાલીલારસસ્થલમ્

નાગવિસ્તારવિષ્ટંભં રહસ્યદ્રુમમીરિતમ્ ।
સહસ્રપત્રકમલં ગોકુલાખ્યં મહત્પદમ્

કર્ણિકાતન્મહદ્ધામ ગોવિંદસ્થાનમુત્તમમ્ ।
તત્રોપરિ સ્વર્ણપીઠે મણિમંડપમંડિતમ્

કર્ણિકાયાં ક્રમાદ્દિક્ષુ વિદિક્ષુ દલમીરિતમ્ ।
યદ્દલં દક્ષિણે પ્રોક્તં પરં ગુહ્યોત્તમોત્તમમ્

તસ્મિન્દલે મહાપીઠં નિગમાગમદુર્ગમમ્ ।
યોગીંદ્રૈરપિ દુષ્પ્રાપં સર્વાત્મા યચ્ચ ગોકુલમ્

દ્વિતીયં દલમાગ્નેય્યાં તદ્રહસ્યદલં તથા ।
સંકેતં દ્વિપદં ચૈવ કુટીદ્વૌ તત્કુલે સ્થિતૌ

પૂર્વં દલં તૃતીયં ચ પ્રધાનસ્થાનમુત્તમમ્ ।
ગંગાદિસર્વતીર્થાનાં સ્પર્શાચ્છતગુણં સ્મૃતમ્

ચતુર્થં દલમૈશાન્યાં સિદ્ધપીઠેઽપિ તત્પદમ્ ।
વ્યાયામનૂતનાગોપી તત્ર કૃષ્ણં પતિં લભેત્

વસ્ત્રાલંકારહરણં તદ્દલે સમુદાહૃતમ્ ।
ઉત્તરે પંચમં પ્રોક્તં દલં સર્વદલોત્તમમ્

દ્વાદશાદિત્યમત્રૈવ દલં ચ કર્ણિકાસમમ્ ।
વાયવ્યાં તુ દલં ષષ્ઠં તત્ર કાલીહ્રદઃ સ્મૃતઃ

દલોત્તમોત્તમં ચૈવ પ્રધાનં સ્થાનમુચ્યતે ।
સર્વોત્તમદલં ચૈવ પશ્ચિમે સપ્તમં સ્મૃતમ્

યજ્ઞપત્નીગણાનાં ચ તદીપ્સિતવરપ્રદમ્ ।
અત્રાસુરોઽપિ નિર્વાણં પ્રાપ ત્રિદશદુર્લભમ્

બ્રહ્મમોહનમત્રૈવ દલં બ્રહ્મહ્રદાવહમ્ ।
નૈરૃત્યાં તુ દલં પ્રોક્તમષ્ટમં વ્યોમઘાતનમ્

શંખચૂડવધસ્તત્ર નાનાકેલિરસસ્થલમ્ ।
શ્રુતમષ્ટદલં પ્રોક્તં વૃંદારણ્યાંતરસ્થિતમ્

શ્રીમદ્વૃંદાવનં રમ્યં યમુનાયાઃ પ્રદક્ષિણમ્ ।
શિવલિંગમધિષ્ઠાનં દૃષ્ટં ગોપીશ્વરાભિધમ્

તદ્બાહ્યે ષોડશદલં શ્રિયાપૂર્ણં તમીશ્વરમ્ ।
સર્વાસુ દિક્ષુ યત્પ્રોક્તં પ્રાદક્ષિણ્યાદ્યથાક્રમમ્

મહત્પદં મહદ્ધામ સ્વધામાધાવસંજ્ઞકમ્ ।
પ્રથમૈકદલં શ્રેષ્ઠં માહાત્મ્યં કર્ણિકાસમમ્

તત્ર ગોવર્દ્ધનગિરૌ રમ્યે નિત્યરસાશ્રયે ।
કર્ણિકાયાં મહાલીલા તલ્લીલા રસગહ્વરૌ

યત્ર કૃષ્ણો નિત્યવૃંદાકાનનસ્ય પતિર્ભવેત્ ।
કૃષ્ણો ગોવિંદતાં પ્રાપ્તઃ કિમન્યૈર્બહુભાષિતૈઃ

દલં તૃતીયમાખ્યાતં સર્વશ્રેષ્ઠોત્તમોત્તમમ્ ।
ચતુર્થં દલમાખ્યાતં મહાદ્ભુતરસસ્થલમ્

નંદીશ્વરવનં રમ્યં તત્ર નંદાલયઃ સ્મૃતઃ ।
કર્ણિકાદલમાહાત્મ્યં પંચમં દલમુચ્યતે

અધિષ્ઠાતાઽત્ર ગોપાલો ધેનુપાલનતત્પરઃ ।
ષષ્ઠં દલં યદાખ્યાતં તત્ર નંદવનં સ્મૃતમ્

સપ્તમં બકુલારણ્યં દલં રમ્યં પ્રકીર્તિતમ્ ।
તત્રાષ્ટમં તાલવનં તત્ર ધેનુવધઃ સ્મૃતઃ

નવમં કુમુદારણ્યં દલં રમ્યં પ્રકીર્તિતમ્ ।
કામારણ્યં ચ દશમં પ્રધાનં સર્વકારણમ્

બ્રહ્મપ્રસાધનં તત્ર વિષ્ણુચ્છદ્મપ્રદર્શનમ્ ।
કૃષ્ણક્રીડારસસ્થાનં પ્રધાનં દલમુચ્યતે

દલમેકાદશં પ્રોક્તં ભક્તાનુગ્રહકારણમ્ ।
નિર્માણં સેતુબંધસ્ય નાનાવનમયસ્થલમ્

ભાંડીરં દ્વાદશદલં વનં રમ્યં મનોહરમ્ ।
કૃષ્ણઃ ક્રીડારતસ્તત્ર શ્રીદામાદિભિરાવૃતઃ

ત્રયોદશં દલં શ્રેષ્ઠં તત્ર ભદ્રવનં(રં) સ્મૃતમ્ ।
ચતુર્દશદલં પ્રોક્તં સર્વસિદ્ધિપ્રદસ્થલમ્

શ્રીવનં તત્ર રુચિરં સર્વૈશ્વર્યસ્ય કારણમ્ ।
કૃષ્ણક્રીડાદલમયં શ્રીકાંતિકીર્તિવર્દ્ધનમ્

દલં પંચદશં શ્રેષ્ઠં તત્ર લોહવનં સ્મૃતમ્ ।
કથિતં ષોડશદલં માહાત્મ્યં કર્ણિકાસમમ્

મહાવનં તત્ર ગીતં તત્રાસ્તિ ગુહ્યમુત્તમમ્ ।
બાલક્રીડારતસ્તત્ર વત્સપાલૈઃ સમાવૃતઃ

પૂતનાદિવધસ્તત્ર યમલાર્જુનભંજનમ્ ।
અધિષ્ઠાતા તત્ર બાલગોપાલઃ પંચમાબ્દિકઃ

નામ્ના દામોદરઃ પ્રોક્તઃ પ્રેમાનંદરસાર્ણવઃ ।
દલં પ્રસિદ્ધમાખ્યાતં સર્વશ્રેષ્ઠદલોત્તમમ્

કૃષ્ણક્રીડા ચ કિંજલ્કી વિહારદલમુચ્યતે ।
સિદ્ધપ્રધાનકિંજલ્ક દલં ચ સમુદાહૃતમ્

પાર્વત્યુવાચ-।
વૃંદારણ્યસ્ય માહાત્મ્યં રહસ્યં વા કિમદ્ભુતમ્ ।
તદહં શ્રોતુમિચ્છામિ કથયસ્વ મહાપ્રભો

ઈશ્વર ઉવાચ-।
કથિતં તે પ્રિયતમે ગુહ્યાદ્ગુહ્યોત્તમોત્તમમ્ ।
રહસ્યાનાં રહસ્યં યદ્દુર્લભાનાં ચ દુર્લભમ્

ત્રૈલોક્યગોપિતં દેવિ દેવેશ્વરસુપૂજિતમ્ ।
બ્રહ્માદિવાંછિતં સ્થાનં સુરસિદ્ધાદિસેવિતમ્

યોગીંદ્રા હિ સદા ભક્ત્યા તસ્ય ધ્યાનૈકતત્પરાઃ ।
અપ્સરોભિશ્ચ ગંધર્વૈર્નૃત્યગીતનિરંતરમ્

શ્રીમદ્વૃંદાવનં રમ્યં પૂર્ણાનંદરસાશ્રયમ્ ।
ભૂરિચિંતામણિસ્તોયમમૃતં રસપૂરિતમ્

વૃક્ષં ગુરુદ્રુમં તત્ર સુરભીવૃંદસેવિતમ્ ।
સ્ત્રીં લક્ષ્મીં પુરુષં વિષ્ણું તદ્દશાંશસમુદ્ભવમ્

તત્ર કૈશોરવયસં નિત્યમાનંદવિગ્રહમ્ ।
ગતિનાટ્યં કલાલાપસ્મિતવક્ત્રં નિરંતરમ્

શુદ્ધસત્વૈઃ પ્રેમપૂર્ણૈર્વૈષ્ણવૈસ્તદ્વનાશ્રિતમ્ ।
પૂર્ણબ્રહ્મસુખેમગ્નં સ્ફુરત્તન્મૂર્તિતન્મયમ્

મત્તકોકિલભૃંગાદ્યૈઃ કૂજત્કલમનોહરમ્ ।
કપોલશુકસંગીતમુન્મત્તાલિ સહસ્રકમ્

ભુજંગશત્રુનૃત્યાઢ્યં સકલામોદવિભ્રમમ્ ।
નાનાવર્ણૈશ્ચ કુસુમૈસ્તદ્રેણુપરિપૂરિતમ્

પૂર્ણેંદુનિત્યાભ્યુદયં સૂર્યમંદાંશુસેવિતમ્ ।
અદુઃખં દુઃખવિચ્છેદં જરામરણવર્જિતમ્

અક્રોધં ગતમાત્સર્યમભિન્નમનહંકૃતમ્ ।
પૂર્ણાનંદામૃતરસં પૂર્ણપ્રેમસુખાર્ણવમ્

ગુણાતીતં મહદ્ધામ પૂર્ણપ્રેમસ્વરૂપકમ્ ।
વૃક્ષાદિપુલકૈર્યત્ર પ્રેમાનંદાશ્રુવર્ષિતમ્

કિં પુનશ્ચેતનાયુક્તૈર્વિષ્ણુભક્તૈઃ કિમુચ્યતે ।
ગોવિંદાંઘ્રિરજઃ સ્પર્શાન્નિત્યં વૃંદાવનં ભુવિ

સહસ્રદલપદ્મસ્ય વૃંદારણ્યં વરાટકમ્ ।
યસ્ય સ્પર્શનમાત્રેણ પૃથ્વી ધન્યા જગત્ત્રયે

ગુહ્યાદ્ગુહ્યતરં રમ્યં મધ્યે વૃંદાવનં ભુવિ ।
અક્ષરં પરમાનંદં ગોવિંદસ્થાનમવ્યયમ્

ગોવિંદદેહતોઽભિન્નં પૂર્ણબ્રહ્મસુખાશ્રયમ્ ।
મુક્તિસ્તત્ર રજઃસ્પર્શાત્તન્માહાત્મ્યં કિમુચ્યતે

તસ્માત્સર્વાત્મના દેવિ હૃદિસ્થં તદ્વનં કુરુ ।
વૃંદાવનવિહારેષુ કૃષ્ણં કૈશોરવિગ્રહમ્

કાલિંદી ચાકરોદ્યસ્ય કર્ણિકાયાં પ્રદક્ષિણામ્ ।
લીલાનિર્વાણગંભીરં જલં સૌરભમોહનમ્

આનંદામૃત તન્મિશ્રમકરંદઘનાલયમ્ ।
પદ્મોત્પલાદ્યૈઃ કુસુમૈર્નાનાવર્ણસમુજ્જવલમ્

ચક્રવાકાદિવિહગૈર્મંજુનાનાકલસ્વનૈઃ ।
શોભમાનં જલં રમ્યં તરંગાતિમનોરમમ્

તસ્યોભયતટી રમ્યા શુદ્ધકાંચનનિર્મિતા ।
ગંગાકોટિગુણા પ્રોક્તા યત્ર સ્પર્શવરાટકઃ

કર્ણિકાયાં કોટિગુણો યત્ર ક્રીડારતો હરિઃ ।
કાલિંદીકર્ણિકા કૃષ્ણમભિન્નમેકવિગ્રહમ્

પાર્વત્યુવાચ।
ગોવિંદસ્ય કિમાશ્ચર્યં સૌંદર્યાકૃતવિગ્રહ ।
તદહં શ્રોતુમિચ્છામિ કથયસ્વ દયાનિધે

ઈશ્વર ઉવાચ।
મધ્યે વૃંદાવને રમ્યે મંજુમંજીરશોભિતે ।
યોજનાશ્રિતસદ્વૃક્ષ શાખાપલ્લવમંડિતે

તન્મધ્યે મંજુભવને યોગપીઠં સમુજ્જવલમ્ ।
તદષ્ટકોણનિર્માણં નાનાદીપ્તિમનોહરમ્

તસ્યોપરિ ચ માણિક્યરત્નસિંહાસનં શુભમ્ ।
તસ્મિન્નષ્ટદલં પદ્મં કર્ણિકાયાં સુખાશ્રયમ્

ગોવિંદસ્ય પરં સ્થાનં કિમસ્ય મહિમોચ્યતે ।
શ્રીમદ્ગોવિંદમંત્રસ્થ બલ્લવીવૃંદસેવિતમ્

દિવ્યવ્રજવયોરૂપં કૃષ્ણં વૃંદાવનેશ્વરમ્ ।
વ્રજેંદ્રં સંતતૈશ્વર્યં વ્રજબાલૈકવલ્લભમ્

યૌવનોદ્ભિન્નકૈશોરં વયસાદ્ભુતવિગ્રહમ્ ।
અનાદિમાદિં સર્વેષાં નંદગોપપ્રિયાત્મજમ્

શ્રુતિમૃગ્યમજં નિત્યં ગોપીજનમનોહરમ્ ।
પરંધામ પરં રૂપં દ્વિભુજં ગોકુલેશ્વરમ્

બલ્લવીનંદનં ધ્યાયેન્નિર્ગુણસ્યૈકકારણમ્ ।
સુશ્રીમંતં નવં સ્વચ્છં શ્યામધામમનોહરમ્

નવીનનીરદશ્રેણી સુસ્નિગ્ધં મંજુકુંડલમ્ ।
ફુલ્લેંદીવરસત્કાંતિ સુખસ્પર્શં સુખાવહમ્

દલિતાંજનપુંજાભ ચિક્કણં શ્યામમોહનમ્ ।
સુસ્નિગ્ધનીલકુટિલાશેષસૌરભકુંતલમ્

તદૂર્ધ્વં દક્ષિણે કાલે શ્યામચૂડામનોહરમ્ ।
નાનાવર્ણોજ્જ્વલં રાજચ્છિખંડિદલમંડિતમ્

મંદારમંજુગોપુચ્છાચૂડં ચારુવિભૂષણમ્ ।
ક્વચિદ્બૃહદ્દલશ્રેણી મુકુટેનાભિમંડિતમ્

અનેકમણિમાણિક્યકિરીટભૂષણં ક્વચિત્ ।
લોલાલકવૃતં રાજત્કોટિચંદ્રસમાનનમ્

કસ્તૂરીતિલકં ભ્રાજન્મંજુગોરોચનાન્વિતમ્ ।
નીલેંદીવરસુસ્નિગ્ધ સુદીર્ઘદલલોચનમ્

આનૃત્યદ્ભ્રૂલતાશ્લેષસ્મિતં સાચિ નિરીક્ષણમ્ ।
સુચારૂન્નતસૌંદર્ય નાસાગ્રાતિ મનોહરમ્

નાસાગ્રગજમુક્તાંશુ મુગ્ધીકૃત જગત્ત્રયમ્ ।
સિંદૂરારુણસુસ્નિગ્ધાધરૌષ્ઠસુમનોહરમ્

નાનાવર્ણોલ્લસત્સ્વર્ણમકરાકૃતિકુંડલમ્ ।
તદ્રશ્મિપુંજસદ્ગંડ મુકુરાભલસદ્દ્યુતિમ્

કર્ણોત્પલસુમંદારમકરોત્તંસ ભૂષિતમ્ ।
શ્રીવત્સકૌસ્તુભોરસ્કં મુક્તાહારસ્ફુરદ્ગલમ્

વિલસદ્દિવ્યમાણિક્યં મંજુકાંચન મિશ્રિતમ્ ।
કરે કંકણકેયૂરં કિંકિણીકટિશોભિતમ્

મંજુમંજીરસૌંદર્ય્યશ્રીમદંઘ્રિ વિરાજિતમ્ ।
કર્પૂરાગુરુકસ્તૂરીવિલસચ્ચંદનાદિકમ્

ગોરોચનાદિસંમિશ્ર દિવ્યાંગરાગચિત્રિતમ્ ।
સ્નિગ્ધપીતપટી રાજત્પ્રપદાંદોલિતાંજનમ્

ગંભીરનાભિકમલં રોમરાજીનતસ્રજમ્ ।
સુવૃત્તજાનુયુગલં પાદપદ્મમનોહરમ્

ધ્વજવજ્રાંકુશાંભોજ કરાંઘ્રિ તલશોભિતમ્ ।
નખેંદુ કિરણશ્રેણી પૂર્ણબ્રહ્મૈકકારણમ્

કેચિદ્વદંતિ તસ્યાંશં બ્રહ્મચિદ્રૂપમદ્વયમ્ ।
તદ્દશાંશં મહાવિષ્ણું પ્રવદંતિ મનીષિણઃ

યોગીંદ્રૈઃ સનકાદ્યૈશ્ચ તદેવ હૃદિ ચિંત્યતે ।
ત્રિભંગં લલિતાશેષ નિર્માણસારનિર્મિતમ્

તિર્યગ્ગ્રીવજિતાનંતકોટિકંદર્પસુંદરમ્ ।
વામાંસાર્પિત સદ્ગણ્ડસ્ફુરત્કાંચનકુંડલમ્

સહાપાંગેક્ષણસ્મેરં કોટિમન્મથસુંદરમ્ ।
કુંચિતાધરવિન્યસ્ત વંશીમંજુકલસ્વનૈઃ

જગત્ત્રયં મોહયંતં મગ્નં પ્રેમસુધાર્ણવે ।
શ્રીપાર્વત્યુવાચ-।
પરમં કારણં કૃષ્ણં ગોવિંદાખ્યં મહત્પદમ્

વૃંદાવનેશ્વરં નિત્યં નિર્ગુણસ્યૈકકારણમ્ ।
તત્તદ્રહસ્યમાહાત્મ્યં કિમાશ્ચર્યં ચ સુંદરમ્

તદ્બ્રૂહિ દેવદેવેશ શ્રોતુમિચ્છામ્યહં પ્રભો ।
ઈશ્વર ઉવાચ-।
યદંઘ્રિનખચંદ્રાંશુ મહિમાંતો ન ગમ્યતે

તન્માહાત્મ્યં કિયદ્દેવિ પ્રોચ્યતે ત્વં મુદા શૃણુ ।
અનંતકોટિબ્રહ્માંડે અનંતત્રિગુણોચ્છ્રયે

તત્કલાકોટિકોટ્યંશા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।
સૃષ્ટિસ્થિત્યાદિના યુક્તાસ્તિષ્ઠંતિ તસ્ય વૈભવાઃ

તદ્રૂપકોટિકોટ્યંશાઃ કલાઃ કંદર્પવિગ્રહાઃ ।
જગન્મોહં પ્રકુર્વંતિ તદંડાંતરસંસ્થિતાઃ

તદ્દેહવિલસત્કાંતિકોટિકોટ્યંશકો વિભુઃ ।
તત્પ્રકાશસ્ય કોટ્યંશ રશ્મયો રવિવિગ્રહાઃ

તસ્ય સ્વદેહકિરણૈઃ પરાનંદ રસામૃતૈઃ ।
પરમામોદચિદ્રૂપૈર્નિર્ગુણસ્યૈકકારણૈઃ

તદંશકોટિકોટ્યંશા જીવંતિ કિરણાત્મકાઃ ।
તદંઘ્રિપંકજદ્વંદ્વ નખચંદ્ર મણિપ્રભાઃ

આહુઃ પૂર્ણબ્રહ્મણોઽપિ કારણં વેદદુર્ગમમ્ ।
તદંશસૌરભાનંતકોટ્યંશો વિશ્વમોહનઃ

તત્સ્પર્શપુષ્પગંધાદિ નાનાસૌરભસંભવઃ ।
તત્પ્રિયા પ્રકૃતિસ્ત્વાદ્યા રાધિકા કૃષ્ણવલ્લભા

તત્કલાકોટિકોટ્યંશા દુર્ગાદ્યાસ્ત્રિગુણાત્મિકાઃ ।
તસ્યા અંઘ્રિરજઃ સ્પર્શાત્કોટિવિષ્ણુઃ પ્રજાયતે

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે વૃંદાવનમાહાત્મ્યે કૃષ્ણચરિત્રે।
એકોનસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ