Padma Purana · Chapter 5.69
ṛṣaya ūcuḥ -
samyakchruto mahābhāga tvatto rāmāśvamedhakaḥ /
idānīṃ vada māhātmyaṃ śrīkṛṣṇasya mahātmanaḥ
sūta uvāca-/
śṛṇvaṃtu muniśārdūlāḥ śrīkṛṣṇacaritāmṛtam /
śivā papraccha bhūteśaṃ yattadvaḥ kīrtayāmyaham
ekadā pārvatī devī śivaṃ saṃsnigdhamānasā /
praṇayena namaskṛtya provāca vacanaṃ tvidam
pārvatyuvāca-/
anaṃtakoṭibrahmāṃḍa tadbāhyābhyaṃtarasthiteḥ /
viṣṇoḥ sthānaṃ paraṃ teṣāṃ pradhānaṃ varamuttamam
yatparaṃ nāsti kṛṣṇasya priyaṃ sthānaṃ manoramam /
tatsarvaṃ śrotumicchāmi kathayasva mahāprabho
īśvara uvāca-/
guhyādguhyataraṃ guhyaṃ paramānaṃdakārakam /
atyadbhutaṃ rahaḥsthānamānaṃdaṃ paramaṃ param
durlabhānāṃ ca paramaṃ durlabhaṃ mohanaṃ param /
sarvaśaktimayaṃ devi sarvasthāneṣu gopitam
sātvatāṃ sthānamūrddhanyaṃ viṣṇoratyaṃtadurlabham /
nityaṃ vṛṃdāvanaṃ nāma brahmāṃḍopari saṃsthitam
pūrṇabrahmasukhaiśvaryaṃ nityamānaṃdamavyayam /
vaikuṃṭhādi tadaṃśāṃśaṃ svayaṃ vṛṃdāvanaṃ bhuvi
golokaiśvaryaṃ yatkiṃcidgokule tatpratiṣṭhitam /
vaikuṃṭhavaibhavaṃ yadvai dvārikāyāṃ pratiṣṭhitam
yadbrahmaparamaiśvaryaṃ nityaṃ vṛṃdāvanāśrayam /
kṛṣṇadhāmaparaṃ teṣāṃ vanamadhye viśeṣataḥ
tasmāttrailokyamadhye tu pṛthvī dhanyeti viśrutā /
yasmānmāthurakaṃ nāma viṣṇorekāṃtavallabham
svasthānamadhikaṃ nāmadheyaṃ māthuramaṃḍalam /
nigūḍhaṃ vividhaṃ sthānaṃ puryabhyaṃtarasaṃsthitam
sahasrapatrakamalākāraṃ māthuramaṃḍalam /
viṣṇucakraparibhrāmāddhāma vaiṣṇavamadbhutam
karṇikāparṇavistāraṃ rahasyadrumamīritam /
pradhānaṃ dvādaśāraṇyaṃ māhātmyaṃ kathitaṃ kramāt
bhadra śrī loha bhāṃḍīra mahātāla khadīrakāḥ /
bakulaṃ kumudaṃ kāmyaṃ madhu vṛṃdāvanaṃ tathā
dvādaśaitāvatī saṃkhyā kāliṃdyāḥ sapta paścime /
pūrve paṃcavanaṃ proktaṃ tatrāsti guhyamuttamam
mahāraṇyaṃ gokulākhyaṃ madhu vṛṃdāvanaṃ tathā /
anyaccopavanaṃ proktaṃ kṛṣṇakrīḍārasasthalam
kadaṃbakhaṃḍanaṃ naṃdavanaṃ naṃdīśvaraṃ tathā /
naṃdanaṃdanakhaṃḍaṃ ca palāśāśokaketakī
sugaṃdhamānasaṃ kailamamṛtaṃ bhojanasthalam /
sukhaprasādhanaṃ vatsaharaṇaṃ śeṣaśāyikam
śyāmapūrvo dadhigrāmaścakrabhānupuraṃ tathā /
saṃketaṃ dvipadaṃ caiva bālakrīḍanadhūsaram
kāmadrumaṃ sulalitamutsukaṃ cāpi kānanam /
nānāvidharasakrīḍā nānālīlārasasthalam
nāgavistāraviṣṭaṃbhaṃ rahasyadrumamīritam /
sahasrapatrakamalaṃ gokulākhyaṃ mahatpadam
karṇikātanmahaddhāma goviṃdasthānamuttamam /
tatropari svarṇapīṭhe maṇimaṃḍapamaṃḍitam
karṇikāyāṃ kramāddikṣu vidikṣu dalamīritam /
yaddalaṃ dakṣiṇe proktaṃ paraṃ guhyottamottamam
tasmindale mahāpīṭhaṃ nigamāgamadurgamam /
yogīṃdrairapi duṣprāpaṃ sarvātmā yacca gokulam
dvitīyaṃ dalamāgneyyāṃ tadrahasyadalaṃ tathā /
saṃketaṃ dvipadaṃ caiva kuṭīdvau tatkule sthitau
pūrvaṃ dalaṃ tṛtīyaṃ ca pradhānasthānamuttamam /
gaṃgādisarvatīrthānāṃ sparśācchataguṇaṃ smṛtam
caturthaṃ dalamaiśānyāṃ siddhapīṭhe'pi tatpadam /
vyāyāmanūtanāgopī tatra kṛṣṇaṃ patiṃ labhet
vastrālaṃkāraharaṇaṃ taddale samudāhṛtam /
uttare paṃcamaṃ proktaṃ dalaṃ sarvadalottamam
dvādaśādityamatraiva dalaṃ ca karṇikāsamam /
vāyavyāṃ tu dalaṃ ṣaṣṭhaṃ tatra kālīhradaḥ smṛtaḥ
dalottamottamaṃ caiva pradhānaṃ sthānamucyate /
sarvottamadalaṃ caiva paścime saptamaṃ smṛtam
yajñapatnīgaṇānāṃ ca tadīpsitavarapradam /
atrāsuro'pi nirvāṇaṃ prāpa tridaśadurlabham
brahmamohanamatraiva dalaṃ brahmahradāvaham /
nairṛtyāṃ tu dalaṃ proktamaṣṭamaṃ vyomaghātanam
śaṃkhacūḍavadhastatra nānākelirasasthalam /
śrutamaṣṭadalaṃ proktaṃ vṛṃdāraṇyāṃtarasthitam
śrīmadvṛṃdāvanaṃ ramyaṃ yamunāyāḥ pradakṣiṇam /
śivaliṃgamadhiṣṭhānaṃ dṛṣṭaṃ gopīśvarābhidham
tadbāhye ṣoḍaśadalaṃ śriyāpūrṇaṃ tamīśvaram /
sarvāsu dikṣu yatproktaṃ prādakṣiṇyādyathākramam
mahatpadaṃ mahaddhāma svadhāmādhāvasaṃjñakam /
prathamaikadalaṃ śreṣṭhaṃ māhātmyaṃ karṇikāsamam
tatra govarddhanagirau ramye nityarasāśraye /
karṇikāyāṃ mahālīlā tallīlā rasagahvarau
yatra kṛṣṇo nityavṛṃdākānanasya patirbhavet /
kṛṣṇo goviṃdatāṃ prāptaḥ kimanyairbahubhāṣitaiḥ
dalaṃ tṛtīyamākhyātaṃ sarvaśreṣṭhottamottamam /
caturthaṃ dalamākhyātaṃ mahādbhutarasasthalam
naṃdīśvaravanaṃ ramyaṃ tatra naṃdālayaḥ smṛtaḥ /
karṇikādalamāhātmyaṃ paṃcamaṃ dalamucyate
adhiṣṭhātā'tra gopālo dhenupālanatatparaḥ /
ṣaṣṭhaṃ dalaṃ yadākhyātaṃ tatra naṃdavanaṃ smṛtam
saptamaṃ bakulāraṇyaṃ dalaṃ ramyaṃ prakīrtitam /
tatrāṣṭamaṃ tālavanaṃ tatra dhenuvadhaḥ smṛtaḥ
navamaṃ kumudāraṇyaṃ dalaṃ ramyaṃ prakīrtitam /
kāmāraṇyaṃ ca daśamaṃ pradhānaṃ sarvakāraṇam
brahmaprasādhanaṃ tatra viṣṇucchadmapradarśanam /
kṛṣṇakrīḍārasasthānaṃ pradhānaṃ dalamucyate
dalamekādaśaṃ proktaṃ bhaktānugrahakāraṇam /
nirmāṇaṃ setubaṃdhasya nānāvanamayasthalam
bhāṃḍīraṃ dvādaśadalaṃ vanaṃ ramyaṃ manoharam /
kṛṣṇaḥ krīḍāratastatra śrīdāmādibhirāvṛtaḥ
trayodaśaṃ dalaṃ śreṣṭhaṃ tatra bhadravanaṃ(raṃ) smṛtam /
caturdaśadalaṃ proktaṃ sarvasiddhipradasthalam
śrīvanaṃ tatra ruciraṃ sarvaiśvaryasya kāraṇam /
kṛṣṇakrīḍādalamayaṃ śrīkāṃtikīrtivarddhanam
dalaṃ paṃcadaśaṃ śreṣṭhaṃ tatra lohavanaṃ smṛtam /
kathitaṃ ṣoḍaśadalaṃ māhātmyaṃ karṇikāsamam
mahāvanaṃ tatra gītaṃ tatrāsti guhyamuttamam /
bālakrīḍāratastatra vatsapālaiḥ samāvṛtaḥ
pūtanādivadhastatra yamalārjunabhaṃjanam /
adhiṣṭhātā tatra bālagopālaḥ paṃcamābdikaḥ
nāmnā dāmodaraḥ proktaḥ premānaṃdarasārṇavaḥ /
dalaṃ prasiddhamākhyātaṃ sarvaśreṣṭhadalottamam
kṛṣṇakrīḍā ca kiṃjalkī vihāradalamucyate /
siddhapradhānakiṃjalka dalaṃ ca samudāhṛtam
pārvatyuvāca-/
vṛṃdāraṇyasya māhātmyaṃ rahasyaṃ vā kimadbhutam /
tadahaṃ śrotumicchāmi kathayasva mahāprabho
īśvara uvāca-/
kathitaṃ te priyatame guhyādguhyottamottamam /
rahasyānāṃ rahasyaṃ yaddurlabhānāṃ ca durlabham
trailokyagopitaṃ devi deveśvarasupūjitam /
brahmādivāṃchitaṃ sthānaṃ surasiddhādisevitam
yogīṃdrā hi sadā bhaktyā tasya dhyānaikatatparāḥ /
apsarobhiśca gaṃdharvairnṛtyagītaniraṃtaram
śrīmadvṛṃdāvanaṃ ramyaṃ pūrṇānaṃdarasāśrayam /
bhūriciṃtāmaṇistoyamamṛtaṃ rasapūritam
vṛkṣaṃ gurudrumaṃ tatra surabhīvṛṃdasevitam /
strīṃ lakṣmīṃ puruṣaṃ viṣṇuṃ taddaśāṃśasamudbhavam
tatra kaiśoravayasaṃ nityamānaṃdavigraham /
gatināṭyaṃ kalālāpasmitavaktraṃ niraṃtaram
śuddhasatvaiḥ premapūrṇairvaiṣṇavaistadvanāśritam /
pūrṇabrahmasukhemagnaṃ sphurattanmūrtitanmayam
mattakokilabhṛṃgādyaiḥ kūjatkalamanoharam /
kapolaśukasaṃgītamunmattāli sahasrakam
bhujaṃgaśatrunṛtyāḍhyaṃ sakalāmodavibhramam /
nānāvarṇaiśca kusumaistadreṇuparipūritam
pūrṇeṃdunityābhyudayaṃ sūryamaṃdāṃśusevitam /
aduḥkhaṃ duḥkhavicchedaṃ jarāmaraṇavarjitam
akrodhaṃ gatamātsaryamabhinnamanahaṃkṛtam /
pūrṇānaṃdāmṛtarasaṃ pūrṇapremasukhārṇavam
guṇātītaṃ mahaddhāma pūrṇapremasvarūpakam /
vṛkṣādipulakairyatra premānaṃdāśruvarṣitam
kiṃ punaścetanāyuktairviṣṇubhaktaiḥ kimucyate /
goviṃdāṃghrirajaḥ sparśānnityaṃ vṛṃdāvanaṃ bhuvi
sahasradalapadmasya vṛṃdāraṇyaṃ varāṭakam /
yasya sparśanamātreṇa pṛthvī dhanyā jagattraye
guhyādguhyataraṃ ramyaṃ madhye vṛṃdāvanaṃ bhuvi /
akṣaraṃ paramānaṃdaṃ goviṃdasthānamavyayam
goviṃdadehato'bhinnaṃ pūrṇabrahmasukhāśrayam /
muktistatra rajaḥsparśāttanmāhātmyaṃ kimucyate
tasmātsarvātmanā devi hṛdisthaṃ tadvanaṃ kuru /
vṛṃdāvanavihāreṣu kṛṣṇaṃ kaiśoravigraham
kāliṃdī cākarodyasya karṇikāyāṃ pradakṣiṇām /
līlānirvāṇagaṃbhīraṃ jalaṃ saurabhamohanam
ānaṃdāmṛta tanmiśramakaraṃdaghanālayam /
padmotpalādyaiḥ kusumairnānāvarṇasamujjavalam
cakravākādivihagairmaṃjunānākalasvanaiḥ /
śobhamānaṃ jalaṃ ramyaṃ taraṃgātimanoramam
tasyobhayataṭī ramyā śuddhakāṃcananirmitā /
gaṃgākoṭiguṇā proktā yatra sparśavarāṭakaḥ
karṇikāyāṃ koṭiguṇo yatra krīḍārato hariḥ /
kāliṃdīkarṇikā kṛṣṇamabhinnamekavigraham
pārvatyuvāca/
goviṃdasya kimāścaryaṃ sauṃdaryākṛtavigraha /
tadahaṃ śrotumicchāmi kathayasva dayānidhe
īśvara uvāca/
madhye vṛṃdāvane ramye maṃjumaṃjīraśobhite /
yojanāśritasadvṛkṣa śākhāpallavamaṃḍite
tanmadhye maṃjubhavane yogapīṭhaṃ samujjavalam /
tadaṣṭakoṇanirmāṇaṃ nānādīptimanoharam
tasyopari ca māṇikyaratnasiṃhāsanaṃ śubham /
tasminnaṣṭadalaṃ padmaṃ karṇikāyāṃ sukhāśrayam
goviṃdasya paraṃ sthānaṃ kimasya mahimocyate /
śrīmadgoviṃdamaṃtrastha ballavīvṛṃdasevitam
divyavrajavayorūpaṃ kṛṣṇaṃ vṛṃdāvaneśvaram /
vrajeṃdraṃ saṃtataiśvaryaṃ vrajabālaikavallabham
yauvanodbhinnakaiśoraṃ vayasādbhutavigraham /
anādimādiṃ sarveṣāṃ naṃdagopapriyātmajam
śrutimṛgyamajaṃ nityaṃ gopījanamanoharam /
paraṃdhāma paraṃ rūpaṃ dvibhujaṃ gokuleśvaram
ballavīnaṃdanaṃ dhyāyennirguṇasyaikakāraṇam /
suśrīmaṃtaṃ navaṃ svacchaṃ śyāmadhāmamanoharam
navīnanīradaśreṇī susnigdhaṃ maṃjukuṃḍalam /
phulleṃdīvarasatkāṃti sukhasparśaṃ sukhāvaham
dalitāṃjanapuṃjābha cikkaṇaṃ śyāmamohanam /
susnigdhanīlakuṭilāśeṣasaurabhakuṃtalam
tadūrdhvaṃ dakṣiṇe kāle śyāmacūḍāmanoharam /
nānāvarṇojjvalaṃ rājacchikhaṃḍidalamaṃḍitam
maṃdāramaṃjugopucchācūḍaṃ cāruvibhūṣaṇam /
kvacidbṛhaddalaśreṇī mukuṭenābhimaṃḍitam
anekamaṇimāṇikyakirīṭabhūṣaṇaṃ kvacit /
lolālakavṛtaṃ rājatkoṭicaṃdrasamānanam
kastūrītilakaṃ bhrājanmaṃjugorocanānvitam /
nīleṃdīvarasusnigdha sudīrghadalalocanam
ānṛtyadbhrūlatāśleṣasmitaṃ sāci nirīkṣaṇam /
sucārūnnatasauṃdarya nāsāgrāti manoharam
nāsāgragajamuktāṃśu mugdhīkṛta jagattrayam /
siṃdūrāruṇasusnigdhādharauṣṭhasumanoharam
nānāvarṇollasatsvarṇamakarākṛtikuṃḍalam /
tadraśmipuṃjasadgaṃḍa mukurābhalasaddyutim
karṇotpalasumaṃdāramakarottaṃsa bhūṣitam /
śrīvatsakaustubhoraskaṃ muktāhārasphuradgalam
vilasaddivyamāṇikyaṃ maṃjukāṃcana miśritam /
kare kaṃkaṇakeyūraṃ kiṃkiṇīkaṭiśobhitam
maṃjumaṃjīrasauṃdaryyaśrīmadaṃghri virājitam /
karpūrāgurukastūrīvilasaccaṃdanādikam
gorocanādisaṃmiśra divyāṃgarāgacitritam /
snigdhapītapaṭī rājatprapadāṃdolitāṃjanam
gaṃbhīranābhikamalaṃ romarājīnatasrajam /
suvṛttajānuyugalaṃ pādapadmamanoharam
dhvajavajrāṃkuśāṃbhoja karāṃghri talaśobhitam /
nakheṃdu kiraṇaśreṇī pūrṇabrahmaikakāraṇam
kecidvadaṃti tasyāṃśaṃ brahmacidrūpamadvayam /
taddaśāṃśaṃ mahāviṣṇuṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ
yogīṃdraiḥ sanakādyaiśca tadeva hṛdi ciṃtyate /
tribhaṃgaṃ lalitāśeṣa nirmāṇasāranirmitam
tiryaggrīvajitānaṃtakoṭikaṃdarpasuṃdaram /
vāmāṃsārpita sadgaṇḍasphuratkāṃcanakuṃḍalam
sahāpāṃgekṣaṇasmeraṃ koṭimanmathasuṃdaram /
kuṃcitādharavinyasta vaṃśīmaṃjukalasvanaiḥ
jagattrayaṃ mohayaṃtaṃ magnaṃ premasudhārṇave /
śrīpārvatyuvāca-/
paramaṃ kāraṇaṃ kṛṣṇaṃ goviṃdākhyaṃ mahatpadam
vṛṃdāvaneśvaraṃ nityaṃ nirguṇasyaikakāraṇam /
tattadrahasyamāhātmyaṃ kimāścaryaṃ ca suṃdaram
tadbrūhi devadeveśa śrotumicchāmyahaṃ prabho /
īśvara uvāca-/
yadaṃghrinakhacaṃdrāṃśu mahimāṃto na gamyate
tanmāhātmyaṃ kiyaddevi procyate tvaṃ mudā śṛṇu /
anaṃtakoṭibrahmāṃḍe anaṃtatriguṇocchraye
tatkalākoṭikoṭyaṃśā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ /
sṛṣṭisthityādinā yuktāstiṣṭhaṃti tasya vaibhavāḥ
tadrūpakoṭikoṭyaṃśāḥ kalāḥ kaṃdarpavigrahāḥ /
jaganmohaṃ prakurvaṃti tadaṃḍāṃtarasaṃsthitāḥ
taddehavilasatkāṃtikoṭikoṭyaṃśako vibhuḥ /
tatprakāśasya koṭyaṃśa raśmayo ravivigrahāḥ
tasya svadehakiraṇaiḥ parānaṃda rasāmṛtaiḥ /
paramāmodacidrūpairnirguṇasyaikakāraṇaiḥ
tadaṃśakoṭikoṭyaṃśā jīvaṃti kiraṇātmakāḥ /
tadaṃghripaṃkajadvaṃdva nakhacaṃdra maṇiprabhāḥ
āhuḥ pūrṇabrahmaṇo'pi kāraṇaṃ vedadurgamam /
tadaṃśasaurabhānaṃtakoṭyaṃśo viśvamohanaḥ
tatsparśapuṣpagaṃdhādi nānāsaurabhasaṃbhavaḥ /
tatpriyā prakṛtistvādyā rādhikā kṛṣṇavallabhā
tatkalākoṭikoṭyaṃśā durgādyāstriguṇātmikāḥ /
tasyā aṃghrirajaḥ sparśātkoṭiviṣṇuḥ prajāyate
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe vṛṃdāvanamāhātmye kṛṣṇacaritre/
ekonasaptatitamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0