પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.54

શેષ ઉવાચ।
ગતઃ પ્રાતઃક્રિયાં કર્તું સમિધસ્તત્ક્રિયાર્હકાઃ ।
આનેતું જાનકીસૂનુર્વૃતો મુનિસુતૈર્લવઃ

દદર્શ તત્ર યજ્ઞાશ્વં સ્વર્ણપત્રેણ ચિહ્નિતમ્ ।
કુંકુમાગરુકસ્તૂરી દિવ્યગંધેન વાસિતમ્

વિલોક્ય જાતકુતુકો મુનિપુત્રાનુવાચ સઃ ।
અર્વા કસ્ય મનોવેગઃ પ્રાપ્તો દૈવાન્મદાશ્રમમ્

આગચ્છંતુ મયા સાર્ધં પ્રેક્ષંતાં મા ભયં કૃથાઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા સ લવસ્તૂર્ણં વાહસ્ય નિકટે ગતઃ

સ રરાજ સમીપસ્થો વાહસ્ય રઘુવંશજઃ ।
ધનુર્બાણધરઃ સ્કંધે જયંત ઇવ દુર્જયઃ

ગત્વા મુનિસુતૈઃ સાર્ધં વાચયામાસ પત્રકમ્ ।
ભાલસ્થિતં સ્પષ્ટવર્ણરાજિરાજિતમુત્તમમ્

વિવસ્વતો મહાન્વંશઃ સર્વલોકેષુ વિશ્રુતઃ ।
યત્ર કોપિ પરાબાધી ન પરદ્રવ્યલંપટઃ

સૂર્યવંશધ્વજો ધન્વી ધનુર્દીક્ષા ગુરુર્ગુરુઃ ।
યં દેવાઃ સામરાઃ સર્વે નમંતિ મણિમૌલિભિઃ

તસ્યાત્મજો વીર બલદર્પહારી રઘૂદ્વહઃ ।
રામચંદ્રો મહાભાગઃ સર્વશૂરશિરોમણિઃ

તન્માતા કોશલનૃપપુત્રીરત્નસમુદ્ભવા ।
તસ્યાઃ કુક્ષિભવં રત્નં રામઃ શત્રુક્ષયંકરઃ

કરોતિ હયમેધં સ બ્રાહ્મણેન સુશિક્ષિતઃ ।
રાવણાભિધવિપ્રેંદ્ર વધપાપાપનુત્તયે

મોચિતસ્તેન વાહાનાં મુખ્યોઽસૌ યાજ્ઞિકો હયઃ ।
મહાબલપરીવારો પરિખાભિઃ સુરક્ષિતઃ

તદ્રક્ષકોઽસ્તિ મદ્ભ્રાતા શત્રુઘ્નો લવણાંતકઃ ।
હસ્ત્યશ્વરથપાદાતસંઘસેનાસમન્વિતઃ

યસ્ય રાજ્ઞ ઇતિ શ્રેષ્ઠો માનો જાયેત્સ્વકાન્મદાત્ ।
શૂરા વયં ધનુર્ધારિ શ્રેષ્ઠા વયમિહોત્કટાઃ

તે ગૃહ્ણંતુ બલાદ્વાહં રત્નમાલાવિભૂષિતમ્ ।
મનોવેગં કામજવં સર્વગત્યાધિભાસ્વરમ્

તતો મોચયિતા ભ્રાતા શત્રુઘ્નો લીલયા હઠાત્ ।
શરાસનવિનિર્મુક્ત વત્સદંતકૃતવ્યથાત્

યે ક્ષત્રિયાઃ ક્ષત્રિયકન્યકાયાં ।
જાતાશ્ચ સત્ક્ષેત્રકુલેષુ સત્સુ ।
ગૃહ્ણંતુ તે તદ્વિપરીતદેહા ।
નમંતુ રાજ્યં રઘવે નિવેદ્ય

ઇતિ સંવાચ્ય કુપિતો લવઃ શસ્ત્રધનુર્ધરઃ ।
ઉવાચ મુનિપુત્રાંસ્તાન્રોષગદ્ગદભાષિતઃ

પશ્યત ક્ષિપ્રમેતસ્ય ધૃષ્ટત્વં ક્ષત્રિયસ્ય વૈ ।
લિલેખ યો ભાલપત્રે સ્વપ્રતાપબલં નૃપઃ

કોઽસૌ રામઃ કઃ શત્રુઘ્નઃ કીટાઃ સ્વલ્પબલાશ્રિતાઃ ।
ક્ષત્રિયાણાં કુલે જાતા એતે ન વયમુત્તમાઃ

એતસ્ય વીરસૂર્માતા જાનકી ન કુશપ્રસૂઃ ।
યા રત્નં કુશસંજ્ઞં તુ દધારાગ્નિમિવારણિઃ

ઇદાનીં ક્ષત્રિયત્વાદિ દર્શયિષ્યામિ સર્વતઃ ।
યદિ ક્ષત્રિયભૂરેષ ભવિષ્યતિ ચ શત્રુહા

ગૃહીષ્યતિ મયા બદ્ધં વાહં યજ્ઞક્રિયોચિતમ્ ।
નોચેત્ક્ષત્રત્વમુન્મુચ્ય કુશસ્ય ચરણાર્ચકઃ

અધુના મદ્ધનુર્મુક્તૈઃ શરૈઃ સુપ્તો ભવિષ્યતિ ।
અન્યે યે ચ મહાવીરા રણમંડલભૂષણાઃ

ઇત્યાદિવાક્યમુચ્ચાર્ય લવો જગ્રાહ તં હયમ્ ।
તૃણીકૃત્ય નૃપાન્સર્વાંશ્ચાપબાણધરો વરઃ

તદા મુનિસુતાઃ પ્રોચુર્લવં હયજિહીર્ષકમ્ ।
અયોધ્યાનૃપતી રામો મહાબલપરાક્રમઃ

તસ્ય વાહં ન ગૃહ્ણાતિ શક્રોઽપિ સ્વબલોદ્ધતઃ ।
મા ગૃહાણ શૃણુષ્વેદં મદ્વાક્યં હિતસંયુતમ્

ઇત્યુક્તં સ શ્રુતૌ ધૃત્વા જગાદ સ દ્વિજાત્મજાન્ ।
યૂયં બલં ન જાનીથ ક્ષત્રિયાણાં દ્વિજોત્તમાઃ

ક્ષત્રિયા વીર્યશૌંડીર્યા દ્વિજા ભોજનશાલિનઃ ।
તસ્માદ્યૂયં ગૃહે ગત્વા ભુંજંતુ જનની હૃતમ્

ઇત્યુક્તાસ્તેઽભવંસ્તૂષ્ણીં પ્રેક્ષંતસ્તત્પરાક્રમમ્ ।
લવસ્ય મુનિપુત્રાસ્તે સંતસ્થુર્દૂરતો બહિઃ

એવં વ્યતિકરે વૃત્તે સેવકાસ્તસ્ય ભૂપતેઃ ।
આયાતાસ્તં હયં બદ્ધં દૃષ્ટ્વા પ્રોચુસ્તદા લવમ્

બબંધ કો હયમહો રુષ્ટઃ કસ્ય ચ ધર્મરાટ્ ।
કો બાણવ્રજમધ્યસ્થઃ પ્રાપ્સ્યતે પરમાં વ્યથામ્

તદા લવો જગાદાશુ મયા બદ્ધોઽશ્વ ઉત્તમઃ ।
યો મોચયતિ તસ્યાશુ રુષ્ટો ભ્રાતા કુશો મહાન્

યમઃ કરિષ્યતિ કિમુ હ્યાગતોઽપિ સ્વયં પ્રભુઃ ।
નત્વા ગમિષ્યતિ ક્ષિપ્રં શરવૃષ્ટ્યા સુતોષિતઃ

શેષ ઉવાચ।
ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય બાલોયમિતિ તેબ્રુવન્ ।
સમાગતા મોચયિતું હયં બદ્ધં તુ યે હરેઃ

તાન્વૈમોચયિતું પ્રાપ્તાઞ્છત્રુઘ્નસ્ય ચ સેવકાન્ ।
કોદંડં કરયોર્ધૃત્વા ક્ષુરપ્રાન્સમમૂમુચત્

તે છિન્નબાહવઃ શોકાચ્છત્રુઘ્નં પ્રતિસંગતાઃ ।
પૃષ્ટાસ્તે જગદુઃ સર્વે લવાત્સ્વભુજકૃંતનમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખણ્ડે શેષવાત્સ્યાયનસંવાદે રામાશ્વમેધે લવેન હયબંધનંનામ ચતુઃપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ