पद्म पुराण · अध्याय 5.54

शेष उवाच।
गतः प्रातःक्रियां कर्तुं समिधस्तत्क्रियार्हकाः ।
आनेतुं जानकीसूनुर्वृतो मुनिसुतैर्लवः

ददर्श तत्र यज्ञाश्वं स्वर्णपत्रेण चिह्नितम् ।
कुंकुमागरुकस्तूरी दिव्यगंधेन वासितम्

विलोक्य जातकुतुको मुनिपुत्रानुवाच सः ।
अर्वा कस्य मनोवेगः प्राप्तो दैवान्मदाश्रमम्

आगच्छंतु मया सार्धं प्रेक्षंतां मा भयं कृथाः ।
इत्युक्त्वा स लवस्तूर्णं वाहस्य निकटे गतः

स रराज समीपस्थो वाहस्य रघुवंशजः ।
धनुर्बाणधरः स्कंधे जयंत इव दुर्जयः

गत्वा मुनिसुतैः सार्धं वाचयामास पत्रकम् ।
भालस्थितं स्पष्टवर्णराजिराजितमुत्तमम्

विवस्वतो महान्वंशः सर्वलोकेषु विश्रुतः ।
यत्र कोपि पराबाधी न परद्रव्यलंपटः

सूर्यवंशध्वजो धन्वी धनुर्दीक्षा गुरुर्गुरुः ।
यं देवाः सामराः सर्वे नमंति मणिमौलिभिः

तस्यात्मजो वीर बलदर्पहारी रघूद्वहः ।
रामचंद्रो महाभागः सर्वशूरशिरोमणिः

तन्माता कोशलनृपपुत्रीरत्नसमुद्भवा ।
तस्याः कुक्षिभवं रत्नं रामः शत्रुक्षयंकरः

करोति हयमेधं स ब्राह्मणेन सुशिक्षितः ।
रावणाभिधविप्रेंद्र वधपापापनुत्तये

मोचितस्तेन वाहानां मुख्योऽसौ याज्ञिको हयः ।
महाबलपरीवारो परिखाभिः सुरक्षितः

तद्रक्षकोऽस्ति मद्भ्राता शत्रुघ्नो लवणांतकः ।
हस्त्यश्वरथपादातसंघसेनासमन्वितः

यस्य राज्ञ इति श्रेष्ठो मानो जायेत्स्वकान्मदात् ।
शूरा वयं धनुर्धारि श्रेष्ठा वयमिहोत्कटाः

ते गृह्णंतु बलाद्वाहं रत्नमालाविभूषितम् ।
मनोवेगं कामजवं सर्वगत्याधिभास्वरम्

ततो मोचयिता भ्राता शत्रुघ्नो लीलया हठात् ।
शरासनविनिर्मुक्त वत्सदंतकृतव्यथात्

ये क्षत्रियाः क्षत्रियकन्यकायां ।
जाताश्च सत्क्षेत्रकुलेषु सत्सु ।
गृह्णंतु ते तद्विपरीतदेहा ।
नमंतु राज्यं रघवे निवेद्य

इति संवाच्य कुपितो लवः शस्त्रधनुर्धरः ।
उवाच मुनिपुत्रांस्तान्रोषगद्गदभाषितः

पश्यत क्षिप्रमेतस्य धृष्टत्वं क्षत्रियस्य वै ।
लिलेख यो भालपत्रे स्वप्रतापबलं नृपः

कोऽसौ रामः कः शत्रुघ्नः कीटाः स्वल्पबलाश्रिताः ।
क्षत्रियाणां कुले जाता एते न वयमुत्तमाः

एतस्य वीरसूर्माता जानकी न कुशप्रसूः ।
या रत्नं कुशसंज्ञं तु दधाराग्निमिवारणिः

इदानीं क्षत्रियत्वादि दर्शयिष्यामि सर्वतः ।
यदि क्षत्रियभूरेष भविष्यति च शत्रुहा

गृहीष्यति मया बद्धं वाहं यज्ञक्रियोचितम् ।
नोचेत्क्षत्रत्वमुन्मुच्य कुशस्य चरणार्चकः

अधुना मद्धनुर्मुक्तैः शरैः सुप्तो भविष्यति ।
अन्ये ये च महावीरा रणमंडलभूषणाः

इत्यादिवाक्यमुच्चार्य लवो जग्राह तं हयम् ।
तृणीकृत्य नृपान्सर्वांश्चापबाणधरो वरः

तदा मुनिसुताः प्रोचुर्लवं हयजिहीर्षकम् ।
अयोध्यानृपती रामो महाबलपराक्रमः

तस्य वाहं न गृह्णाति शक्रोऽपि स्वबलोद्धतः ।
मा गृहाण शृणुष्वेदं मद्वाक्यं हितसंयुतम्

इत्युक्तं स श्रुतौ धृत्वा जगाद स द्विजात्मजान् ।
यूयं बलं न जानीथ क्षत्रियाणां द्विजोत्तमाः

क्षत्रिया वीर्यशौंडीर्या द्विजा भोजनशालिनः ।
तस्माद्यूयं गृहे गत्वा भुंजंतु जननी हृतम्

इत्युक्तास्तेऽभवंस्तूष्णीं प्रेक्षंतस्तत्पराक्रमम् ।
लवस्य मुनिपुत्रास्ते संतस्थुर्दूरतो बहिः

एवं व्यतिकरे वृत्ते सेवकास्तस्य भूपतेः ।
आयातास्तं हयं बद्धं दृष्ट्वा प्रोचुस्तदा लवम्

बबंध को हयमहो रुष्टः कस्य च धर्मराट् ।
को बाणव्रजमध्यस्थः प्राप्स्यते परमां व्यथाम्

तदा लवो जगादाशु मया बद्धोऽश्व उत्तमः ।
यो मोचयति तस्याशु रुष्टो भ्राता कुशो महान्

यमः करिष्यति किमु ह्यागतोऽपि स्वयं प्रभुः ।
नत्वा गमिष्यति क्षिप्रं शरवृष्ट्या सुतोषितः

शेष उवाच।
इति वाक्यं समाकर्ण्य बालोयमिति तेब्रुवन् ।
समागता मोचयितुं हयं बद्धं तु ये हरेः

तान्वैमोचयितुं प्राप्ताञ्छत्रुघ्नस्य च सेवकान् ।
कोदंडं करयोर्धृत्वा क्षुरप्रान्सममूमुचत्

ते छिन्नबाहवः शोकाच्छत्रुघ्नं प्रतिसंगताः ।
पृष्टास्ते जगदुः सर्वे लवात्स्वभुजकृंतनम्

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखण्डे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे लवेन हयबंधनंनाम चतुःपंचाशत्तमोऽध्यायः