પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.3

શેષ ઉવાચ।
દૃષ્ટ્વા રામો રાજધાનીં નિજલોકનિવાસિનીમ્ ।
જહર્ષ મતિમાન્વીરશ્ચિરદર્શનલાલસઃ

ભરતોઽપિ સ્વકં મિત્રં સુમુખં નગરં પ્રતિ ।
પ્રેષયામાસ સચિવં નગરોત્સવસિદ્ધયે

ભરત ઉવાચ।
કુર્વંતુ લોકાસ્ત્વરિતં રઘુનાથાગમોત્સવમ્ ।
મંદિરે મંદિરે રમ્યં કૃતકૌતુકચિત્રકમ્

વિપાંસુકા રાજમાર્ગાશ્ચંદનદ્રવસિંચિતાઃ ।
પ્રસૂનભરસંકૢપ્તા હૃષ્ટપુષ્ટજનાવૃતાઃ

વિચિત્રવર્ણધ્વજભા ચિત્રિતાખિલસ્વાંગણાઃ ।
મેઘાગમે ધનુરિવ પશ્યંત્વેવ વલીમુખાઃ

પ્રતિગેહં તુ લોકાનાં કારયંત્વગરૂક્ષણમ્ ।
યદ્ધૂમં વીક્ષ્ય શિખિનો નૃત્યં કુર્વંતુ લીલયા

હસ્તિનો મમ શૈલાભાનાધોરણસુયંત્રિતાન્ ।
વિચિત્રયંતુ બહુશો ગૈરિકાદ્યુપધાતુભિઃ

વાજિનશ્ચિત્રિતા ભૂયઃ સુશોભંતુ મનોજવાઃ ।
યદ્વેગવીક્ષણાદેવ ગર્વં ત્યજતિ સ્વર્હયઃ

કન્યાઃ સહસ્રશો રમ્યાઃ સર્વાભરણભૂષિતાઃ ।
ગજોપરિ સમારૂઢા મુક્તાભિર્વિકિરંતુ ચ

બ્રાહ્મણ્યઃ પાત્રહસ્તાશ્ચ દૂર્વાહારિદ્રસંયુતાઃ ।
સુવાસિન્યો મહારાજં રામં નીરાજયંતુ તાઃ

કૌસલ્યાપુત્રસંયોગસંદેશ વિધુરા સતી ।
હર્ષં પ્રાપ્નોતુ સુકૃશા તદીક્ષણસુલાલસા

ઇત્યેવમાદિરચનાઃ પુરશોભાવિધાયિકાઃ ।
કરોતુ જનતા હૃષ્ટા રામસ્યાગમનં પ્રતિ

શેષ ઉવાચ।
ઇતિ શ્રુત્વા તતો વાક્યં સુમુખો મંત્રવિત્તમઃ ।
પ્રયયૌ નગરીં કર્તું કૃતકૌતુકતોરણામ્

ગત્વાથ નગરીં તાં વૈ મંત્રી તુ સુમુખાભિધઃ ।
ખ્યાપયામાસ લોકાનાં રામાગમમહોત્સવમ્

લોકાઃ શ્રુત્વા પુરીં પ્રાપ્તં રઘુનાથં સુહર્ષિતાઃ ।
પૂર્વં તદીય વિરહત્યક્તભોગસુખાદયઃ

બ્રાહ્મણા વેદસંપન્નાઃ પવિત્રા દર્ભપાણયઃ ।
ધૌતોત્તરીયવલિતા જગ્મુઃ શ્રીરઘુનાયકમ્

ક્ષત્રિયા યે શૂરતમા ધનુર્બાણધરા વરાઃ ।
સંગ્રામે બહુશો વીરા જેતારો યયુરપ્યમુમ્

વૈશ્યા ધનસમૃદ્ધાશ્ચ મુદ્રાશોભિતપાણયઃ ।
શુભ્રવસ્ત્રપરીધાના અભિજગ્મુર્નરેશ્વરમ્

શૂદ્રા દ્વિજેષુ યે ભક્તાઃ સ્વીયાચારસુનિષ્ઠિતાઃ ।
વેદાચારરતા યે વૈ તેઽપિજગ્મુઃ પુરીપતિમ્

યે યે વૃત્તિકરા લોકાઃ સ્વે સ્વે કર્મણ્યધિષ્ઠિતાઃ ।
સ્વકં વસ્તુ સમાદાય યયુઃ શ્રીરામભૂપતિમ્

ઇત્થં ભૂપતિસંદેશાત્પ્રમોદાપ્લવસંયુતાઃ ।
નાના કૌતુકસંયુક્તા આજગ્મુર્મનુજેશ્વરમ્

શેષ ઉવાચ।
રઘુનાથોઽપિ સકલૈર્દૈવતૈઃ સ્વસ્વયાનગૈઃ ।
પરીતઃ પ્રવિવેશોચ્ચૈઃ પુરીં રચિતમોહનામ્

પ્લવંગાઃ પ્લવનૈર્યુક્તા આકાશપથચારિણઃ ।
સ્વસ્વશોભાપરીતાંગાશ્ચાનુજગ્મુઃ પુરોત્તમમ્

પુષ્પકાદવરુહ્યાશુ નરયાનમથારુહત્ ।
સીતયા સહિતો રામઃ પરિવારસમાવૃતઃ

અયોધ્યાં પ્રવિવેશાથ કૃતકૌતુકતોરણામ્ ।
હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણામુત્સવૈઃ પરીભૂષિતામ્

વીણાપણવભેર્યાદિવાદિત્રૈરાહતૈર્ભૃશમ્ ।
શોભમાનઃ સ્તૂયમાનઃ સૂતમાગધબંદિભિઃ

જય રાઘવરામેતિ જય સૂર્યકુલાંગદ ।
જય દાશરથે દેવ જયતાલ્લોકનાયકઃ

ઇતિ શૃણ્વઞ્છુભાં વાચં પૌરાણાં હર્ષિતાંગિનામ્ ।
રામદર્શનસંજાત પુલકોદ્ભેદ શોભિનામ્

પ્રવિવેશ વરં માર્ગં રથ્યાચત્વરભૂષિતમ્ ।
ચંદનોદકસંસિક્તં પુષ્પપલ્લવસંયુતમ્

તદા પૌરાંગનાઃ કાશ્ચિદ્ગવાક્ષબિલમાશ્રિતાઃ ।
રઘુનાથસ્વરૂપેક્ષા જાતકામા અથાબ્રુવન્

પૌરાંગના ઊચુઃ।
ધન્યા અભૂવન્બત ભિલ્લકન્યા વનેષુ યા રામમુખારવિંદમ્ ।
સ્વલોચનેંદીવરકૈરથાપિબન્સ્વભાગ્યસંજાતમહોદયા ઇમાઃ

ધન્યં મુખં પશ્યત વીરધામ્નઃ શ્રીરામદેવસ્ય સરોજનેત્રમ્ ।
યદ્દર્શનં ધાતૃમુખાઃ સુરા અપિ પ્રાપુર્મહદ્ભાગ્યયુતા વયંત્વહો

એતન્મુખં પશ્યત ચારુહાસં કિરીટસંશોભિનિજોત્તમાંગમ્ ।
બંધૂકધિક્કારલસચ્છવિપ્રદં દંતચ્છદં બિભ્રતમુચ્ચનાસમ્

ઇતિ ગદિતવતીસ્તાઃ સ્નેહભારેણ રામા નલિનદલસદૃક્ષૈર્નેત્રપાતૈર્નિરીક્ષ્ય ।
નિખિલગુરુરનૂનપ્રેમભારં નૃલોકં જનનિગૃહમિયેષ પ્રોષિતાંગેન હૃષ્ટઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે શેષવાત્સ્યાયનસંવાદે રામાશ્વમેધે રઘુનાથસ્ય પુરપ્રવેશનં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ