પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.2

શેષ ઉવાચ।
અથ તદ્દર્શનોત્કણ્ઠા વિહ્વલીકૃતચેતસા ।
પુનઃ પુનઃ સ્મૃતો ભ્રાતા ભરતો ધાર્મિકાગ્રણીઃ

ઉવાચ ચ હનૂમંતં બલવંતં સમીરજમ્ ।
પ્રસ્ફુરદ્દશનવ્યાજ ચન્દ્રકાંતિહતાંધકઃ

શૃણુ વીર હનૂમંસ્ત્વં મદ્ગિરં ભ્રાતૃનોદિતામ્ ।
ચિરંતનવિયોગેન ગદ્ગદીકૃતવિહ્વલામ્

ગચ્છ તં ભ્રાતરં વીર સમીરણતનૂદ્ભવ ।
મદ્વિયોગકૃશાં યષ્ટિં વપુષો બિભ્રતં હઠાત્

યો વલ્કલં પરીધત્તે જટાં ધત્તે શિરોરુહે ।
ફલાનાં ભક્ષણમપિ ન કુર્યાદ્વિરહાતુરઃ

પરસ્ત્રી યસ્ય માતેવ લોષ્ટવત્કાંચનં પુનઃ ।
પ્રજાઃ પુત્રાનિવોદ્રક્ષેદ્બાંધવો મમ ધર્મવિત્

મદ્વિયોગજદુઃખાગ્નિજ્વાલાદગ્ધકલેવરમ્ ।
મદાગમનસંદેશ પયોવૃષ્ટ્યાશુ સિંચતમ્

સીતયા સહિતં રામં લક્ષ્મણેન સમન્વિતમ્ ।
સુગ્રીવાદિકપીંદ્રૈશ્ચ રક્ષોભિઃ સબિભીષણૈઃ

પ્રાપ્તં નિવેદય સુખાત્પુષ્પકાસનસંસ્થિતમ્ ।
યેન મે સોઽનુજઃ શીઘ્રં સુખમેતિ મદાગમાત્

ઇતિ શ્રુત્વા તતો વાક્યં રઘુવીરસ્ય ધીમતઃ ।
જગામ ભરતાવાસં નંદિગ્રામં નિદેશકૃત્

ગત્વા સ નંદિગ્રામં તુ મંત્રિવૃદ્ધૈઃ સુસંયતમ્ ।
ભરતં ભ્રાતૃવિરહક્લિન્નં ધીમાન્દદર્શ હ

કથયંતં મંત્રિવૃદ્ધાન્રામચંદ્રકથાનકમ્ ।
તદીય પદાપાથોજ મકરંદસુનિર્ભરઃ

નમશ્ચકાર ભરતં ધર્મં મૂર્તિયુતં કિલ ।
વિધાત્રા સકલાંશેન સત્ત્વેનૈવ વિનિર્મિતમ્

તં દૃષ્ટ્વા ભરતઃ શીઘ્રં પ્રત્યુત્થાય કૃતાંજલિ ।
સ્વાગતં ચેતિ હોવાચ રામસ્ય કુશલં વદ

ઇત્યેવં વદતસ્તસ્ય ભુજો દક્ષિણતોઽસ્ફુરત્ ।
હૃદયાચ્ચ ગતઃ શોકો હર્ષાસ્રૈઃ પૂરિતાનનઃ

વિલોક્ય તાદૃશં ભૂપં પ્રત્યુવાચ કપીશ્વરઃ ।
નિકટે હિ પુરઃ પ્રાપ્તં વિદ્ધિ રામં સલક્ષ્મણમ્

રામાગમનસંદેશામૃતસિક્તકલેવરઃ ।
પ્રાપયદ્ધર્ષપૂરં હિ સહસ્રાસ્યો ન વેદ્મ્યહમ્

જગાદ મમ તન્નાસ્તિ યત્તુભ્યં દીયતે મયા ।
દાસોઽસ્મિ જન્મપર્યંતં રામસંદેશહારકઃ

વસિષ્ઠોઽપિ ગૃહીત્વાર્ઘ્યં મંત્રિવૃદ્ધાઃ સુહર્ષિતાઃ ।
જગ્મુસ્તે રામચંદ્રં ચ હનુમદ્દર્શિતાધ્વના

દૃષ્ટ્વા દૂરાત્સમાયાંતં રામચંદ્રં મનોરમમ્ ।
પુષ્પકાસનમધ્યસ્થં સસીતં સહલક્ષ્મણમ્

રામોઽપિ દૃષ્ટ્વા ભરતં પાદચારેણ સંગતમ્ ।
જટાવલ્કલકૌપીન પરિધાનસમન્વિતમ્

અમાત્યાન્ભ્રાતૃવેષેણ સમવેષાઞ્જટાધરાન્ ।
નિત્યં તપઃ ક્લિષ્ટતયા કૃશરૂપાન્દદર્શ હ

રામોઽપિ ચિંતયામાસ દૃષ્ટ્વા વૈ તાદૃશં નૃપમ્ ।
અહો દશરથસ્યાયં રાજરાજસ્ય ધીમતઃ

પુત્રઃ પદાતિરાયાતિ જટાવલ્કલવેષભૃત્ ।
ન દુઃખં તાદૃશં મેઽન્યદ્વનમધ્યગતસ્ય હિ

યાદૃશં મદ્વિયોગેન ચૈતસ્ય પરિવર્ત્તતે ।
અહો પશ્યત મે ભ્રાતા પ્રાણાત્પ્રિયતમઃ સખા

શ્રુત્વા માં નિકટે પ્રાપ્તં મંત્રિવૃદ્ધૈઃ સુહર્ષિતૈઃ ।
દ્રષ્ટું માં ભરતોઽભ્યેતિ વસિષ્ઠેન સમન્વિતઃ

ઇતિ બ્રુવન્નરપતિઃ પુષ્પકાન્નભસોંઽગણાત્ ।
બિભીષણહનૂમદ્ભ્યાં લક્ષ્મણેન કૃતાદરઃ

યાનાદવતતારાશુ વિરહાત્ક્લિન્નમાનસઃ ।
ભ્રાતર્ભ્રાતઃ પુનર્ભ્રાતર્ભ્રાતર્ભ્રાતર્વદન્મુહુઃ

દૃષ્ટ્વા સમુત્તીર્ણમિમં રામચંદ્રં સુરૈર્યુતમ્ ।
ભરતો ભ્રાતૃવિરહક્લિન્નં ધીમાન્દદર્શ હ ।
હર્ષાશ્રૂણિ પ્રમુંચંશ્ચ દંડવત્પ્રણનામ હ

રઘુનાથોઽપિ તં દૃષ્ટ્વા દંડવત્પતિતં ભુવિ ।
ઉત્થાપ્ય જગૃહે દોર્ભ્યાં હર્ષાલોકસમન્વિતઃ

ઉત્થાપિતોઽપિ હિ ભૃશં નોદતિષ્ઠદ્રુદન્મુહુઃ ।
રામચંદ્રપદાંભોજગ્રહણાસક્તબાહુભૃત્

ભરત ઉવાચ।
દુરાચારસ્ય દુષ્ટસ્ય પાપિનો મે કૃપાં કુરુ ।
રામચંદ્ર મહાબાહો કારુણ્યાત્કરુણાનિધે

યસ્તે વિદેહજા પાણિસ્પર્શં ક્રૂરમમન્યત ।
સ એવ ચરણો રામ વને બભ્રામ મત્કૃતે

ઇત્યુક્ત્વાશ્રુમુખો દીનઃ પરિરભ્ય પુનઃ પુનઃ ।
પ્રાંજલિઃ પુરતસ્તસ્થૌ હર્ષવિહ્વલિતાનનઃ

રઘુનાથસ્તમનુજં પરિષ્વજ્ય કૃપાનિધિઃ ।
પ્રણમ્ય ચ મહામંત્રિમુખ્યાનાપૃચ્છ્ય સાદરમ્

ભરતેન સમં ભ્રાત્રા પુષ્પકાસનમાસ્થિતઃ ।
સીતાં દદર્શ ભરતો ભ્રાતૃપત્નીમનિંદિતામ્

અનસૂયામિવાત્રેઃ કિં લોપામુદ્રાં ઘટોદ્ભુવઃ ।
પતિવ્રતાં જનકજામમન્યતનનામ ચ

માતઃ ક્ષમસ્વ યદઘં મયા કૃતમબુદ્ધિના ।
ત્વત્સદૃશ્યઃ પતિપરાઃ સર્વેષાં સાધુકારિકાઃ

જાનક્યાપિ મહાભાગા દેવરં વીક્ષ્ય સાદરમ્ ।
આશીર્ભિરભિયુજ્યાથ સમપૃચ્છદનામયમ્

વિમાનવરમારૂઢાસ્તે સર્વે નભસોંઽગણે ।
ક્ષણાદાલોકયાંચક્રે નિકટે સ્વપિતુઃ પુરીમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે રામાશ્વમેધે શેષવાત્સ્યાયનસંવાદે રામરાજધાનીદર્શનોનામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ