પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.25

શેષ ઉવાચ।
અથ વીક્ષ્ય ભટાન્નિજાન્નૃપો રુધિરૌઘેણ પરિપ્લુતાંગકાન્ ।
સુખમાપ ન વૈ શુશોચ તાન્પરિપપ્રચ્છ સુતસ્ય ચેષ્ટિતમ્

ગદતાખિલકર્મ તસ્ય વૈ સ કથં ચાહરદશ્વવર્યકમ્ ।
કથયંતુ પુનઃ કિયદ્બલં બત વીરાઃ કતિ યોદ્ધુમાગતાઃ

અથ શત્રુબલોન્મુખઃ કથં મમ વીરો દમનો રણં વ્યધાત્ ।
વિજયં ચ વિધાય દુર્જયં કિલ વીરં બત કોઽપ્યશાતયત્

ઇત્યાકર્ણ્ય વચો રાજ્ઞઃ પ્રત્યૂચુસ્તેઽસ્ય સેવકાઃ ।
ક્ષતજેન પરિક્લિન્ન ગાત્રવસ્ત્રાદિધારિણઃ

રાજન્નશ્વં સમાલોક્ય પત્રચિહ્નાદ્યલંકૃતમ્ ।
ગ્રાહયામાસ ગર્વેણ તૃણીકૃત્ય રઘૂત્તમમ્

તતો હયાનુગઃ પ્રાપ્તઃ સ્વલ્પસૈન્યસમાવૃતઃ ।
તેન સાકમભૂદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્

તં મૂર્ચ્છિતં તતઃ કૃત્વા તવ પુત્રઃ સ્વસાયકૈઃ ।
યાવત્તિષ્ઠત્યથાયાતઃ શત્રુઘ્નઃ સ્વબલૈર્વૃતઃ

તતો યુદ્ધં મહદભૂચ્છસ્ત્રાસ્ત્રપરિબૃંહિતમ્ ।
બહુશો જયમાપેદે તવ પુત્રો મહાબલઃ

ઇદાનીં તેન મુક્ત્વાસ્ત્રં શત્રુઘ્નભ્રાતૃસૂનુના ।
મૂર્ચ્છિતઃ પ્રધને રાજન્કૃતો વીરઃ સુતસ્તવ

ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય રોષશોકસમન્વિતઃ ।
સ્થગિતાંગ ઇવાસીત્સ સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ

ઉવાચ સેનાધિપતિં રોષપ્રસ્ફુરિતાધરઃ ।
દન્તૈર્દતાઁલ્લિહન્નોષ્ઠં જિહ્વયા શોકકર્શિતઃ

સેનાપતે કુરુષ્વારાન્મમ સેનાં તુ સજ્જિતામ્ ।
યોત્સ્યે રામસ્ય સુભટૈર્મમપુત્રોપઘાતકૈઃ

અદ્યાહં મમ પુત્રસ્ય દુઃખદં નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
પાતયિષ્યે યદિ હ્યેનં રક્ષિતાપિ મહેશ્વરઃ

સેનાપતિરિદં વાક્યં પ્રોક્તં સુભુજભૂપતેઃ ।
નિશમ્ય ચ તથા કૃત્વા સજ્જીભૂતો ભવત્સ્વયમ્

રાજ્ઞે નિવેદયામાસ સસજ્જાં ચતુરંગિણીમ્ ।
સેનાં કાલબલપ્રખ્યાં હતદુર્જનકોટિકામ્

શ્રુત્વા સેનાપતેર્વાક્યં સુબાહુઃ પરવીરહા ।
નિર્જગામ તતો યત્ર શત્રુઘ્નઃ સ્વસુતાર્દનઃ

કુંજરૈશ્ચ મદોન્મત્તૈર્હયૈશ્ચાપિ મનોજવૈઃ ।
રથૈશ્ચ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રપૂરિતૈ રિપુજેતૃભિઃ

ભૂશ્ચકંપે તદા તત્ર સૈન્યભારેણ ભૂરિણા ।
સંમર્દઃ સુમહાનાસીત્તત્ર સૈન્યે વિસર્પતિ

રાજાનં નિર્ગતં દૃષ્ટ્વા રથેન કનકાંગિના ।
શત્રુઘ્નબલમુદ્યુક્તં સર્વવૈરિપ્રહારકમ્

સુકેતુસ્તસ્ય વૈ ભ્રાતા ગદાયુદ્ધવિશારદઃ ।
રથેનાશ્વા જગામાયં સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રપૂરિતઃ

ચિત્રાંગસ્તુ સુતો રાજ્ઞઃ સર્વયુદ્ધવિચક્ષણઃ ।
જગામ સ્વરથેનાશુ શત્રુઘ્નબલમુન્મદમ્

તસ્યાનુજો વિચિત્રાખ્યો વિચિત્રરણકોવિદઃ ।
યયૌ રથેન હૈમેન ભ્રાતૃદુઃખેન પીડિતઃ

અન્યે શૂરા મહેષ્વાસાઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રકોવિદાઃ ।
યયુર્નૃપસમાદિષ્ટાઃ પ્રધનં વીરપૂરિતમ્

રાજા સુબાહુઃ સંરોષાદાગતઃ પ્રધનાંગણે ।
વિલોકયામાસ સુતં મૂર્ચ્છિતં શરપીડિતમ્

રથોપસ્થસ્થિતં મૂઢં સ્વસુતં દમનાભિધમ્ ।
વીક્ષ્ય દુઃખં મુહુઃ પ્રાપ વીજયામાસ પલ્લવૈઃ

જલેન સિક્તઃ સંસ્પૃષ્ટો રાજ્ઞા કોમલપાણિના ।
સંજ્ઞામાપ શનૈર્વીરો દમનઃ પરમાસ્ત્રવિત્

ઉત્થિતઃ ક્વ ધનુર્મેઽસ્તિ ક્વ પુષ્કલ ઇતો ગતઃ ।
સંસજ્ય સમરં ત્યક્ત્વા મદ્બાણવ્રણપીડિતઃ

ઇતિ વાક્યં સમાકર્ણ્ય સુબાહુઃ પુત્રભાષિતમ્ ।
પરમં હર્ષમાપેદે પરિરભ્ય સુતં સ્વકમ્

દમનો વીક્ષ્ય જનકં નૃપં નમ્રશિરોધરઃ ।
પપાત પાદયોર્ભક્ત્યા ક્ષતદેહોઽસ્ત્રરાજિભિઃ

સ્વસુતં રથસંસ્થં તુ વિધાય નૃપતિઃ પુનઃ ।
જગાદ સેનાધિપતિં રણકર્મવિશારદઃ

વ્યૂહં રચય સંગ્રામે ક્રૌંચાખ્યં રિપુદુર્જયમ્ ।
યમાવિશ્ય જયે સૈન્યં શત્રુઘ્નસ્ય મહીપતેઃ

તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય સુબાહુભૂપતેઃ ।
ક્રૌંચાખ્યસદ્વ્યૂહવિશેષમાદધાત્ ।
યન્નો વિશંતે સહસા રિપોર્ગણા ।
મહાબલાઃ શસ્ત્રસમૂહધારિણઃ

મુખે સુકેતુસ્તસ્યાસીદ્ગલે ચિત્રાંગસંજ્ઞકઃ ।
પક્ષયો રાજપુત્રૌ દ્વૌ પુચ્છે રાજા પ્રતિષ્ઠિતઃ

મધ્યે સૈન્યં મહત્તસ્ય ચતુરંગૈસ્તુ શોભિતમ્ ।
કૃત્વા ન્યવેદયદ્રાજ્ઞે ક્રૌંચવ્યૂહં વિચિત્રિતમ્

રાજા દૃષ્ટ્વા સુસન્નદ્ધં ક્રૌંચવ્યૂહં સુનિર્મિતમ્ ।
રણાય સ્વમતિં ચક્રે શત્રુઘ્નકટકે સ્થિતૈઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે શેષવાત્સ્યાયનસંવાદે રામાશ્વમેધે સુબાહુસૈન્યસમાગમોનામ પંચવિંશોઽધ્યાયઃ