પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 5.102

યમ ઉવાચ-
તતસ્તુ કરુણાવાર્ધિસ્તેષાં શોકેન પીડિતઃ ।
ભૂપતિઃ શ્રીહરેર્દૂતાન્વિનયેનાહ વાડવ

ઐશ્વર્યસ્યાભિજાત્યસ્ય ગુણાનાં સુકૃતસ્ય ચ ।
સંતઃ ફલં હિ ગણ્યંતે યદ્ભીતપરિરક્ષણમ્

યદ્યસ્તિ સુકૃતં કિંચિન્મમ તેનૈવ જંતવઃ ।
સ્વર્ગે ગચ્છંતુ મુક્તૌઘાઃ સ્થાને તેષાં વસામ્યહમ્

એવં ભૂપવચઃ શ્રુત્વા તસ્ય સત્યવતો હિ તે ।
ધ્યાયંતઃ સત્યમૌદાર્યમબ્રુવંસ્તે વચો નૃપમ્

દૂતા ઊચુ-
અનેન તવ કારુણ્યકર્મણા વચસા નૃપ ।
બભૂવ વૃદ્ધિર્ધર્મસ્ય સંચિતસ્ય વિશેષતઃ

સ્નાનં દાનં જપો હોમસ્તપો દેવાર્ચનાદિકમ્ ।
કૃતં યન્માધવે માસિ તદનંતફલં વિદુઃ

સ્વર્ગે યજ્વા ચ દાતા ચ ક્રીડતે ત્રિદશૈઃ સહ ।
વાપીષુ હેમપદ્માસુ કલ્પવૃક્ષતલેઽપિ ચ

ગીયમાનો મુદં યાતિ ગીર્વાણરમણીગણૈઃ ।
જલાન્નદાનતો લોકં લભતે વારુણં શુભમ્

કુલાનિ હેલયા સપ્ત સંતારયતિ ગોપ્રદઃ ।
હયં દત્વા રવેર્લોકં યાતિ વિદ્યાપ્રદો નરઃ

બ્રહ્મલોકં તથા હેમદાનાદ્યાતિ સુરાલયે ।
યો દદાતિ તથા કન્યાં વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

માધવેમાસિ યઃ સ્નાત્વા દત્વા સંપૂજ્ય માધવમ્ ।
અવાપ્ય સકલાન્કામાન્પ્રયાતિ પદમવ્યયમ્

એકતોઽપિ તપો દાન ક્રતુ સુત્યાદિકાઃ ક્રિયાઃ ।
એકતો વિધિવન્માસો માધવશ્ચરિતો મહાન્

તસ્ય માધવમાસસ્ય દિનૈકસ્યાપિ ભૂપતે ।
કૃતં યત્સુકૃતં તત્તે સર્વદાનાધિકં પુરા

કારુણ્યેન દિનૈકસ્ય પુણ્યં દેહિ ધરાપતે ।
નિરયે પચ્યમાનેભ્યો દુઃખિતેભ્યો દયાનિધે

ન દયાસદૃશો ધર્મો ન દયાસદૃશં તપઃ ।
ન દયાસદૃશં દાનં ન દયાસદૃશઃ સખા

પુણ્યદઃ પુણ્યમાપ્નોતિ નરો લક્ષગુણં સદા ।
કારુણ્યેન વિશેષાત્તે ધર્મવૃદ્ધિસ્તતો ભવેત્

દુઃખિતાનાં હિ ભૂતાનાં દુઃખોદ્ધર્ત્તા નરો હિ યઃ ।
સ એવ સુકૃતી લોકે જ્ઞેયો નારાયણાંશજઃ

વૈશાખે માસિ પૂર્ણાયાં સ્નાનદાનાદિકં ત્વયા ।
યત્તીર્થે વિહિતં વીર સર્વાઘવિનિષૂદનમ્

તદેભ્યો દેહિ વિધિવત્કૃત્વા સાક્ષ્યે હરિં પ્રભુમ્ ।
ત્રિવાચિકં ચ નિરયાદ્યેનામી સ્વર્ગમાપ્નુયુઃ

કપોતાર્થં સ્વમાંસાનિ કારુણ્યેન પુરા શિબિઃ ।
દત્વા દયાનિધિઃ સ્વર્ગે રાજતે કીર્તિવારિધિઃ

દધીચિરપિ રાજર્ષિર્દત્વાસ્થિ ચ યમાત્મનઃ ।
ત્રૈલોક્યકૌમુદીં કીર્તિં લબ્ધવાન્સ્વર્ગમક્ષયમ્

સહસ્રજિચ્ચ રાજર્ષિઃ પ્રાણાનિષ્ટાન્મહાયશાઃ ।
બ્રાહ્મણાર્થે પરિત્યજ્ય ગતો લોકાનનુત્તમાન્

ન સ્વર્ગે નાપવર્ગેઽપિ તત્સુખં લભતે નરઃ ।
યદાર્તજંતુનિર્વ્વાણદાનોત્થમિતિ નો મતિઃ

સર્વેષુ દાતૃજાતેષુ પુરા જાતોસિ ભૂપતે ।
કર્મણાનેન સંખ્યાસુ ધીર ધૈર્યં નિયોજ્ય ચ

દૃષ્ટ્વા તવધિયં ધર્મ દયા દાનં સુનિશ્ચલમ્ ।
અસ્માભિરપિ તૂત્સાહઃ ક્રિયતે ધર્મ્મવાદિભિઃ

યદિ તે રોચતે રાજન્ન વિલંબતયા તતઃ ।
તદેભ્યો દેહિ તત્પુણ્યં યાતનાદુઃખદાહકમ્

ઇત્યુક્તઃ સ તદા દેવં કૃત્વા સાક્ષ્યે ગદાધરમ્ ।
તેભ્યસ્ત્રિવાચિકં પુણ્યં દયાવાન્વિધિના દદૌ

દત્તે માધવમાસસ્ય તસ્મિન્નેકદિનોદ્ભવે ।
સ્વકૃતે જંતવો યામ્યયાતનાપરિવર્જિતાઃ

વિમાનવરમારૂઢાઃ સર્વે તે ત્રિદિવં યયુઃ ।
પ્રણમંતઃ સ્તુવંતશ્ચ પશ્યંતસ્તં પ્રહર્ષિતાઃ

નૃપેણ દત્તં તદવાપ્ય પુણ્યં વૈશાખમાસૈકદિનાભિજાતમ્ ।
સર્વે યયુસ્તે નરકાદ્વિમુક્તા દિવં વિમાનાધિગતા હિ ચિત્રમ્

નૂનં વિચિત્રો ભુવિ ભૂતવર્ગઃ સંભૂતભાવો બહુધા વિચિત્રઃ ।
તથા વિચિત્રોઽખિલકર્મયોગસ્તત્કર્મશક્તિપ્રચયો વિચિત્રઃ

સંસ્તૂયમાનો મુનિદેવસંઘૈર્યસ્તદ્વિશેષાધિકલબ્ધપુણ્યઃ ।
પરં પદં યોગિવરૈરલભ્યં યયૌ જગન્નાથગણાભિવંદ્યઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પાતાલખંડે વૈશાખમાસમાહાત્મ્યે ।
દ્વ્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ