પદ્મ પુરાણ · શ્લોક 4.3-2

શૌનક ઉવાચ-
કાર્ત્તિકસ્ય ચ માહાત્મ્યં બ્રૂહિ સૂત મમાગ્રતઃ ।
તદ્વ્રતસ્ય ફલં કિં વા દોષં કિં તદકુર્વતઃ

સૂત ઉવાચ-
પુરૈકદા મુનિશ્રેષ્ઠ વ્યાસં સત્યવતીસુતમ્ ।
જૈમિનિઃ પૃષ્ટવાનેતદારેભે કથિતં મુનિઃ

વ્યાસ ઉવાચ-
તિલતૈલં મૈથુનં યઃ શુભદે કાર્ત્તિકે ત્યજેત્ ।
બહુજન્મકૃતૈઃપાપૈર્મુક્તો યાતિ હરેર્ગૃહમ્

મત્સ્યં ચ મૈથુનં યો વૈ કાર્ત્તિકે ન પરિત્યજેત્ ।
પ્રતિજન્મનિ સંમૂઢઃ શૂકરશ્ચ ભવેદ્ધ્રુવમ્

કાર્ત્તિકે તુલસીપત્રૈઃ પૂજયેદ્વૈ જનાર્દનમ્ ।
પત્રેપત્રેઽશ્વમેધસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

કાર્ત્તિકે મુનિપુષ્પૈર્યઃ પૂજયેન્મધુસૂદનમ્ ।
દેવાનાં દુર્લભં મોક્ષં પ્રાપ્નોતિ કૃપયા હરેઃ

કાર્ત્તિકે મુનિશાકં વૈ યોઽશ્નાતિ ચ નરોત્તમઃ ।
સંવત્સરકૃતં પાપં શાકેનૈકેન નશ્યતિ

ફલં તસ્ય નરોઽશ્નાતિ ચોર્જે યો વૈ હરિપ્રિયે ।
પ્રદત્ત્વા તુ હરેર્બ્રહ્મન્વૃજિનં કોટિજન્મજમ્

સુરસં સર્પિષાયુક્તં દદ્યાદ્યો હરયેપિ ચ ।
સર્વપાપૈર્વિનિર્મુક્તઃ સ ગચ્છેદ્ધરિમંદિરમ્

કાર્તિકે યો નરો દદ્યાદેકપદ્મં હરાવપિ ।
અંતે વિષ્ણુપદં ગચ્છેત્સર્વપાપવિવર્જિતઃ

પ્રાતઃસ્નાનં નરો યો વૈ કાર્તિકે શ્રીહરિપ્રિયે ।
કરોતિસર્વતીર્થેષુયત્સ્નાત્વાતત્ફલંલભેત્

કાર્તિકે યો નરો દદ્યાત્પ્રદીપં નભસિ દ્વિજઃ ।
વિપ્રહત્યાદિભિઃ પાપૈર્મુક્તો ગચ્છેદ્ધરેર્ગૃહમ્

મુહૂર્તમપિ યો દદ્યાત્કાર્ત્તિકે પ્રીતયે હરેઃ ।
દીપં નભસિ વિપ્રેન્દ્ર તસ્મિંસ્તુષ્ટઃ સદા હરિઃ

યો દદ્યાચ્ચ ગૃહે દીપં કૃષ્ણસ્ય સઘૃતં દ્વિજઃ ।
કાર્તિકે ચાશ્વમેધસ્ય ફલં સ્યાદ્વૈ દિનેદિને

પ્રદીપસ્ય ચ માહાત્મ્યં વિશેષમુચ્યતે મયા ।
નિશામય દ્વિજશ્રેષ્ઠ સેતિહાસં સમાહિતઃ

પૂર્વં ત્રેતાયુગે વિપ્રો વૈકુંઠો નામતઃ શુચિઃ ।
યસ્ય સંગપ્રભાવેણ મુક્તો ભવતિ પાતકી

એકદા કાર્તિકે સોઽપિ પ્રદીપં પુરતો હરેઃ ।
દત્વા ગૃહં ગતો વિપ્રો ઘૃતપૂર્ણં દ્વિજર્ષભઃ

સર્પિસ્તત્સ્વાદિતુ ચાખુરાગતોઽપિ પ્રદીપતઃ ।
યાવત્ખાદિતુમારેભે બોધિતોઽસૌ પ્રદીપકઃ

મૂષકોઽગ્નિભયાત્તત્ર વેગેનાપિ પલાયિતઃ ।
આખોશ્ચ સકલં પાપં વિનષ્ટં કૃપયા હરેઃ

સર્પેણ દંશિતશ્ચાખુઃ પ્રાણત્યાગં ચકાર હ ।
તતો યમાજ્ઞયા દૂતાઃ પાશમુદ્ગરપાણયઃ

આગતાસ્તં સમાનેતું બબંધુશ્ચર્મરજ્જુભિઃ ।
યાવન્નેતું મનશ્ચક્રુઃ શંખચક્રગદાધરાઃ

આગતા ગરુડારૂઢા વિષ્ણુદૂતાશ્ચતુર્ભુજાઃ ।
વિમાનં ગગને ચૈવ રાજહંસયુતં શુભમ્

નિર્મિતં કનકૈઃ શુદ્ધૈઃ કામગં કૃપયા હરેઃ ।
પાશં છિત્વા તતો દૂતાઃ પ્રોચુસ્તે યમકિંકરાન્

વિષ્ણુભક્તોઽપ્યસૌ મૂઢા વ્યર્થં તુ બંધનં કૃતમ્ ।
ગચ્છધ્વં શમનપ્રેષ્યા યદિ વાંછાસ્તિ જીવિતુમ્

શ્રુત્વા પ્રકંપિતાસ્તે વૈ પૃચ્છંતિ વિનયાન્વિતાઃ ।
કેન પુણ્યપ્રભાવેણ યુષ્માભિર્નીયતે પુરમ્

અસૌ વિષ્ણોર્મહાપાપી યૂયં તદ્વક્તુમર્હથ ।
વિષ્ણુદૂતા ઊચુઃ-
પુરતો વાસુદેવસ્ય પ્રદીપબોધનં કૃતમ્

તેનૈવ કર્મણા દૂતા નયામો વિષ્ણુમંદિરમ્ ।
અનિચ્છયાપિ યઃ કુર્યાદ્વિષ્ણોર્દીપસ્ય બોધનમ્

કોટિજન્માર્જિતં પાપં ત્યક્ત્વા યાતિ હરેર્ગૃહમ્ ।
ભક્ત્યા પ્રદીપં યો દદ્યાત્કાર્તિકે તુ હરેર્દિનૈઃ

તસ્ય પુણ્યં સમાખ્યાતું ન શક્તો હરિણા વિના ।
ઘૃતપૂર્ણપ્રદીપં યો ભક્ત્યા દદ્યાદ્ધરેર્ગૃહે

અશ્વમેધસહસ્રેણ તસ્ય કિં વા પ્રયોજનમ્ ।
અશ્વમેધપ્રકર્તા યઃ સ્વર્ગં યાતિ હરેર્દિને

કાર્તિકે દીપદાતા ચ સ ગચ્છેદ્ધરિમંદિરમ્ ।
વ્યાસ ઉવાચ-
ઇતિ શ્રુત્વા તતો દૂતા ગતાસ્તે વૈ યથાગતાઃ

વિષ્ણુદૂતા રથે કૃત્વા ગતાસ્તં વિષ્ણુમંદિરમ્ ।
વિષ્ણુસાન્નિધ્ય એવાસ્ય મન્વંતરશતં ગતમ્

તતો મર્ત્યે રાજકન્યા બભૂવ કૃપયા હરેઃ ।
પુત્રપૌત્રસમાયુક્તા ચિરં ભોગં ચકાર સા

ઇતઃ પુનર્ગતા સા તુ ગોલોકં હરિસેવયા ।
સૂત ઉવાચ-
ભક્ત્યા શૃણોતિ યો મર્ત્યો દીપમાહાત્મ્યમુત્તમમ્

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સ યાતિ વિષ્ણુમંદિરમ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે બ્રહ્મખંડે દીપદાનમાહાત્મ્યં।
નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ