પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 4.19

શૌનક ઉવાચ।
અજ્ઞાનાત્પ્રાશ્ય વિણ્મૂત્રં સુરાં સંસ્પૃશ્ય વા પુનઃ ।
યથા શુદ્ધિર્ભવેત્તેષાં કથયામિ શૃણુ દ્વિજ

પ્રાજાપત્યદ્વયં કુર્ય્યાત્તીર્થાભિગમનં મુને ।
વૃષૈકાદશગોદાનં સશિખં વપનં તતઃ

ગત્વા ચતુષ્પથં સર્વં પ્રાજાપત્યવ્રતં તથા ।
ગોદ્વયં તુ તતો દદ્યાત્પંચગવ્યં પિબેત્તતઃ

બ્રાહ્મણાન્ભોજયિત્વા તુ શુદ્ધ્યત્યત્ર ન સંશયઃ ।
ચાંડાલાન્નં જલં ચૈવ જ્ઞાનતોઽપિ વિપત્તિષુ

યદિ ભુઙ્ક્તે નરઃ કશ્ચિત્કૃચ્છ્રં ચાંદ્રાયણં ચરેત્ ।
સશિખં વપનં કૃત્વા પંચગવ્યં તતઃ પિબેત્

એકદ્વિત્રિચતુર્ગાવો દેયાદ્વિપ્રેષ્વનુક્રમાત્ ।
વૃષલાન્નં સૂતકાન્નં અભોજ્યાન્નં જલં ચ વૈ

શૂદ્રોચ્છિષ્ટં યદા ભુંક્તે જ્ઞાનતો વા વિપત્તિષુ ।
પ્રાજાપત્યદ્વયં કુર્યાચ્ચાંદ્રાયણત્રયં તથા

ગોદ્વયં તુ તતો દદ્યાત્પંચગવ્યં પિબેદ્દ્વિજ ।
હુત્વા હ્યગ્નૌ બહૂન્વિપ્રાન્ભોજ્યશુદ્ધો ભવેદ્ધ્રુવમ્

આખુનકુલમાર્જ્જારૈરન્નં ચેદ્ભક્ષિતં દ્વિજ ।
તિલદર્ભોદકૈઃ પ્રોક્ષ્ય શુદ્ધ્યત્યેવ ન સંશયઃ

પલાંડું લશુનં શિગ્રુમલાબું ગૃંજનં પલમ્ ।
ભુંક્તે યો વૈ નરો બ્રહ્મન્વ્રતં ચાંદ્રાયણં ચરેત્

મદ્યમાંસપ્રિયં શૂદ્રં નીચકર્મ્માનુવર્ત્તનૈઃ ।
તં શૂદ્રં વર્જયેદ્વિપ્ર શ્વપાકમિવ દૂરતઃ

દ્વિજસેવાનુરક્તા યે મદ્યમાંસવિવર્જિતાઃ ।
દાન સ્વકર્મ્મનિરતાસ્તે જ્ઞેયા વૃષલોત્તમાઃ

અજ્ઞાનાદ્ભુંજતે વિપ્ર સૂતકે મૃતકે યદિ ।
ગાયત્રીદશભિર્વિપ્રઃ સહસ્રૈશ્ચ શુચિર્ભવેત્

સહસ્રૈઃ ક્ષત્રિયશ્ચૈવ વૈશ્યઃ પંચસહસ્રકૈઃ ।
પંચગવ્યૈર્ભવેચ્છુદ્ધો વૃષલોઽપિ તપોધન

આજ્યં તુ તોયં નીચસ્ય ભાંડસ્થં દધિ યઃ પિબેત્ ।
અજ્ઞાનતોઽપિ યો વર્ણઃ પ્રાજાપત્યવ્રતં ચરેત્

દાનં બહુતરં દદ્યાચ્છુદ્ધો હ્યગ્નૌ યથાવિધિ ।
શૂદ્રાણાં નોપવાસોઽપિ દાનેનૈવ વિશુદ્ધ્યતિ

સશિખં વપનં કુર્યાદહોરાત્રોપવાસતઃ ।
નીચૈર્દંડાદિભિશ્ચૈવ તાડિતો યો નરો દ્વિજ

પ્રાજ્ઞાપત્યવ્રતં કુર્ય્યાચ્ચાંદ્રાયણવ્રતં તુ વા ।
સશિખં વપનં ચૈવ પંચગવ્યં પિબેત્તતઃ

ગોદ્વયં તુ તતો દદ્યાદગ્નૌ ચાન્નાદિકં હુતમ્ ।
મદ્યપાનં ગૃહે વિપ્ર જ્ઞાનતોઽપિ યદૃચ્છયા

યદિ ભુંક્તે નરઃ કશ્ચિત્પાત્યઃ સોઽપિ કુલાન્નરઃ ।
ગોબીજહંતા યો વિપ્રચ્છેદકશ્ચ દલસ્ય ચ

સ્વર્ણસ્તેયી ભવેત્કૃચ્છ્રં પ્રાજાપત્યત્રયં ચરેત્ ।
સશિખં વપનં કૃત્વા પંચગવ્યં તથા પિબેત્

યથાવિધિહુતં ચાગ્નૌ દદ્યાદ્ધેનુત્રયં તથા ।
તસ્ય ભુક્તં જલં ચૈવ ગ્રાહ્યં સ્યાદ્વૈ તપોધન

પ્રાતસ્ત્ર્યહં તુ ચાશ્નીયાત્ર્યહં સાયમયાચિતમ્ ।
ત્ર્યહં ચૈવ તુ નાશ્નીયાત્પ્રાજાપત્યમિદં વ્રતમ્

ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિસર્પિઃ કુશોદકમ્ ।
દિનદ્વયં પિબેદ્વિપ્ર ચૈકરાત્રમુપોષિતઃ ।
સર્વપાપહરં કૃચ્છ્રં મુને સાંતપનં સ્મૃતમ્

ગ્રાસં ત્ર્યહં તુ ચૈકૈકં પ્રાતઃસાયમયાચિતમ્ ।
અદ્યાત્ત્ર્યહં ચોપવસેદતિકૃચ્છ્રમિદં વ્રતમ્

પ્રતિત્ર્યહં પિબેદુષ્ણં જલં ક્ષીરં ઘૃતં દ્વિજ ।
સકૃત્સ્નાયી તપ્તકૃચ્છ્રં સ્મૃતં પાપહરં મુને

અભોજનં દ્વાદશાહં કૃચ્છ્રોઽયં પાપનાશનઃ ।
પરાકો નામ વિજ્ઞેયઃ પ્રસિદ્ધશ્ચ તપોધન

એકૈકં વર્દ્ધયેત્પિંડં શુક્લે કૃષ્ણે ચ હ્રાસયેત્ ।
ઇંદુક્ષયે ન ભુંજીત ચાંદ્રાયણવ્રતં સ્મૃતમ્

અશ્નીયાચ્ચતુરઃ પ્રાતઃ પિંડાન્વિપ્ર સમાહિતઃ ।
ચતુરોઽસ્તમિતે ચાર્કે શિશુચાંદ્રાયણં સ્મૃતમ્

કૂષ્માંડઘાતી યા નારી પંચગવ્યં પિબેત્ત્ર્યહમ્ ।
કૂષ્માંડપંચકં દદ્યાત્સસુવર્ણં સવસ્ત્રકમ્ ।
તસ્યા વારિ તથા ભક્તં ગ્રાહ્યં સ્યાદ્વૈ તપોધન

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે બ્રહ્મખંડે સૂતશૌનકસંવાદે એકોનવિંશોઽધ્યાયઃ