પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 4.14

શૌનક ઉવાચ।
કથયસ્વ મહાપ્રાજ્ઞ બ્રાહ્મણસ્ય કૃપાર્ણવ ।
માહાત્મ્યં સર્વવર્ણાનાં શ્રેષ્ઠસ્ય કૃપયા ચ મે

સૂત ઉવાચ।
બ્રાહ્મણઃ સર્વવર્ણાનાં ગુરુરેવ દ્વિજોત્તમ ।
સર્વામરાશ્રયો જ્ઞેયઃ સાક્ષાન્નારાયણઃ પ્રભુઃ

કુર્યાત્પ્રણામં યો વિપ્રં હરિબુદ્ધ્યા તુ ભૂસુરમ્ ।
ભક્ત્યા તસ્ય દ્વિજશ્રેષ્ઠ વર્દ્ધતે સંપદાદિકમ્

ન નમેદ્બ્રાહ્મણં દૃષ્ટ્વા હેલયાપિ ચ ગર્વિતઃ ।
છેદનં તુ તસ્ય શિરઃ કર્તુમિચ્છેત્સદા હરિઃ

કૃતાપરાધં વિપ્રં યે દ્વિષંતિ પાપબુદ્ધયઃ ।
હરિં દ્વિષંતિ તે જ્ઞેયા નિરયં યાંતિ દારુણમ્

યઃ કર્તું પ્રાર્થનાં વિપ્રં પશ્યેત્ક્રોધેન ચાગતમ્ ।
કૃતાંતશ્ચક્ષુષોસ્તસ્ય તપ્તસૂચીં દદાતિ વૈ

કુરુતે ભૂસુરં મૂઢો ભર્ત્સનં યો નરાધમઃ ।
યમદૂતા મુખે તસ્ય તપ્તલોહં દદંતિ ચ

યેષાં નિકેતને ભુંક્તે ક્ષ્માસુરો વૈ તપોધનઃ ।
સુપર્વાણૈઃ સ્વયં કૃષ્ણો ભુંક્તે તેષાં નિકેતને

નશ્યંતિ સર્વપાપાનિ દ્વિજહત્યાદિકાનિ ચ ।
કણમાત્રં ભજેદ્યસ્તુ વિપ્રાંઘ્રિસલિલં નરઃ

યો નરશ્ચરણૌધૌતં કુર્યાદ્ધસ્તેન ભક્તિતઃ ।
દ્વિજાતેર્વચ્મિ સત્યં તે સ મુક્તઃ સર્વપાતકૈઃ

પુત્રહીના ચ યા નારી મૃતવત્સા ચ યાંગના ।
સપુત્રા જીવવત્સા સા દ્વિજપદ્માંઘ્રિસેવનાત્

બ્રહ્માંડે યાનિ તીર્થાનિ તાનિ તીર્થાનિ સાગરે ।
ઉદધૌ યાનિ તીર્થાનિ તિષ્ઠંતિ દ્વિજપાદયોઃ ।
દ્વિજાંઘ્રિસલિલૈર્નિત્યં સેચિતં યસ્ય મસ્તકમ્

સ સ્નાતઃ સર્વતીર્થેષુ સ મુક્તઃ સર્વપાતકૈઃ ।
શૃણુ શૌનક વક્ષ્યામિ માહાત્મ્યં પાપનાશનમ્

વિપ્રપાદોદકસ્યાહમિતિહાસં તપોધન ।
આસીત્પુરા દ્વિજશ્રેષ્ઠ વૈશ્યવૃત્તિપરાયણઃ

શૂદ્રો ભીમો દ્વાપરે ચ બ્રહ્મહત્યાસહસ્રકૃત્ ।
નિષ્ઠુરઃ સર્વદા તુષ્ટઃ સમહાન્વૈશ્યયા પુનઃ

શૂદ્રાચારપરિભ્રષ્ટો ભીમોઽસૌ ગુરુતલ્પગઃ ।
પ્રત્યેકં વચ્મિ કિં તસ્ય દસ્યોઃ સંખ્યા ન વિદ્યતે

પાપાનાં મુનિશાર્દૂલ ભીમસ્ય દુષ્ટચેતસઃ ।
એકદા સ ગતઃ કશ્ચિદ્બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશનમ્

ગત્વા તં તસ્ય ગેહાત્તુ દ્રવ્યં નેતું મનો દધે ।
તત્રોવાસ બ્રાહ્મણસ્ય બહિર્દ્વારસમીપતઃ

દૈન્યયુક્તં વચઃ પ્રાહ ક્ષ્માસુરં સ તપોધનમ્ ।
ભો સ્વામિન્શૃણુ મે વાક્યં દયાલુરિવ મન્યતે

ક્ષુધાર્તોઽહં દેહિ ચાન્નં પ્રાણા યાસ્યંતિ મે દ્રુતમ્

બ્રાહ્મણ ઉવાચ-
ક્ષુધાર્ત્ત શૃણુ મે કશ્ચિદ્વાક્યં કર્તું ન વિદ્યતે ।
પાકં મે તંડુલાનિ ત્વં નીત્વા ભુંક્ષ્વ યથાસુખમ્

નાસ્તિ મે જનકો માતા નાસ્તિ સૂનુઃ સહોદરઃ ।
નાસ્તિ જાયા માતૃબંધુર્મૃતાઃ સર્વે વિહાય મામ્

તિષ્ઠામ્યેકો ગૃહેઽકર્મા ભાગ્યહીનોતિથે હરિઃ ।
એકો મે વસતૌ ચાસ્તિ ન જાને તદ્વિના કિલ

ભીમ ઉવાચ।મમ કશ્ચિદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ નાસ્તિ સેવાં તવાપિ ચ ।
શૂદ્રોઽહં નિલયે જાત્યા કૃત્વા સ્થાસ્યામિ તે સદા

સૂત ઉવાચ।ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સાનંદઃ ક્ષ્માસુરસ્તદા ।
પાકં વિધાય તૂર્ણં સ દદાવન્નં તપોધન

સોઽપિ હર્ષસમાયુક્તસ્તસ્થૌ તત્ર દ્વિજાલયે ।
સેવાં કુર્વન્સ્નેહયુક્તાં ભૂસુરસ્ય મનોહરામ્

અદ્ય શ્વો વા હનિષ્યામિ દ્રવ્યમસ્ય મમાપિ ચ ।
નેતું યદા કરિષ્યામિ નેષ્યામિ નાત્ર સંશયઃ

પરામૃશ્ય ચ હૃદ્યંતઃ કૃત્વા તસ્ય ક્રિયાં વદેત્ ।
પાદધૌતાદિકં ચાસૌ શિરસા ગતપાતકઃ

આચમ્યાંઘ્રિજલં દધ્રેચ્છદ્મના પ્રતિદિનં દ્વિજઃ ।
એકદા હારકઃ કશ્ચિદ્દ્રવ્યં નેતું સમાગતઃ

ઉત્પાટ્ય રાત્રાવરરં ગતોઽસૌ તદ્ગૃહાંતરમ્ ।
દૃષ્ટ્વા ભીમં પ્રહારાર્થં દંડહસ્તઃ સમાગતઃ

હારકો મસ્તકં તસ્ય છિત્ત્વા તૂર્ણં પલાયિતઃ ।
અથ તસ્ય ભટા વિષ્ણોઃ શંખચક્રગદાધરાઃ

સમાયાતાસ્તથા નેતું ભીમં તં વીતકિલ્બિષમ્ ।
સ્યંદનં ચાગતં દિવ્યં રાજહંસયુતં દ્વિજ

તત્રારૂઢો યયૌ વિષ્ણોર્ભવનં દુર્લભં કિલ ।
માહાત્મ્યં ભૂમિદેવસ્ય મયા તે તત્પ્રકીર્તિતમ્ ।
શૃણુયાદ્યો નરો ભક્ત્યા તસ્ય પાતકનાશનમ્

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે બ્રહ્મખંડે સૂતશૌનકસંવાદે બ્રાહ્મણમાહાત્મ્યંનામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ