પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 3.54

વ્યાસ ઉવાચ-
વેદં વેદૌ તથા વેદાન્વેદાંગાનિ તથા દ્વિજાઃ ।
અધીત્ય ચાધિગમ્યાર્થં તતઃ સ્નાયાદ્દ્વિજોત્તમઃ

ગુરવે તુ ધનં દત્વા સ્નાયીત તદનુજ્ઞયા ।
તીર્ણવ્રતોથ યુક્તાત્મા શક્તો વા સ્નાતુમર્હતિ

વૈણવીં ધારયેદ્યષ્ટિમંતર્વાસસ્તથોત્તરમ્ ।
યજ્ઞોપવીતદ્વિતયં સોદકં ચ કમંડલુમ્

છત્રં ચોષ્ણીષમમલં પાદુકે ચાપ્યુપાનહૌ ।
રૌક્મે ચ કુંડલે ધાર્યે કૃત્તકેશનખઃ શુચિઃ

અન્યત્ર કાંચનાદ્વિપ્રો ન રક્તાં બિભૃયાત્સ્રજમ્ ।
શુક્લાંબરધરો નિત્યં સુગંધઃ પ્રિયદર્શનઃ

ન જીર્ણ મલવદ્વાસા ભવેદ્વૈ વિભવે સતિ ।
ન રક્તમુલ્બણં ચાન્ય ધૃતં વાસો ન કુંડલમ્

નોપાનહૌ સ્રજં ચાથ પાદુકે ચ પ્રયોજયેત્ ।
ઉપવીતમલંકારં દર્શયન્કૃષ્ણમાજિનમ્

નાપસવ્યં પરીદધ્યાદ્વાસો ન વિકૃતં વસેત્ ।
આહરેદ્વિધિવદ્દારાન્સદૃશાનાત્મનઃ શુભાન્

રૂપલક્ષણસંયુક્તાન્યોનિદોષવિવર્જિતાન્ ।
અપિતૃગોત્રજભવામન્યમાનુષગોત્રજામ્

આહરેદ્બ્રાહ્મણો ભાર્યાં શીલશૌચસમન્વિતામ્ ।
ઋતુકાલાભિગામી સ્યાદ્યાવત્પુત્રોભિજાયતે

વર્જયેત્પ્રતિષિદ્ધાનિ પ્રયત્નેન દિનાનિ તુ ।
ષષ્ઠ્યષ્ટમીં પંચદશીં દ્વાદશીં ચ ચતુર્દશીમ્

બ્રહ્મચારી ભવેન્નિત્યં તદ્વજ્જન્મત્રયાહનિ ।
આદધીત વિવાહાગ્નિં જુહુયાજ્જાતવેદસમ્

એતાનિ સ્નાતકો નિત્યં પાવનાનિ ચ પાવયેત્ ।
વેદોદિતં સ્વકં કર્મ્મ નિત્યં કુર્યાદતંદ્રિતઃ

અકુર્વાણઃ પતત્યાશુ નરકાનતિભીષણાન્ ।
અભ્યસેત્પ્રયતો વેદં મહાયજ્ઞાન્ન હાપયેત્

કુર્યાદ્ગૃહ્યાણિ કાર્યાણિ સંધ્યોપાસનમેવ ચ ।
સખ્યં સમાધિકૈઃ કુર્યાદુપેયાદીશ્વરં સદા

દૈવતાન્યભિગચ્છેત કુર્ય્યાદ્ભાર્ય્યાભિપોષણમ્ ।
ન ધર્મં ખ્યાપયેદ્વિદ્વાન્ન પાપં ગૂહયેદપિ

કુર્વીતાત્મહિતં નિત્યં સર્વભૂતાનુકંપકઃ ।
વયસઃ કર્મ્મણોઽર્થસ્ય શ્રુતસ્યાભિજનસ્ય ચ

દેશવાગ્બુદ્ધિસારૂપ્યમાચરન્વિચરેત્સદા ।
શ્રુતિસ્મૃત્યુદિતં સમ્યક્સાધુભિર્યશ્ચ સેવિતઃ

તમાચારં નિષેવેત નેહેતાન્યત્ર કર્હિચિત્ ।
યેનાસ્ય પિતરો યાતા યેન યાતાઃ પિતામહાઃ

તેન યાયાત્સતાં માર્ગં તેન ગચ્છન્ન દુષ્યતિ ।
નિત્યં સ્વાધ્યાયશીલઃ સ્યાન્નિત્યં યજ્ઞોપવીતવાન્

સત્યવાદી જિતક્રોધો લોભમોહવિવર્જિતઃ ।
સાવિત્રીજાપ નિરતઃ શ્રાદ્ધકૃન્મુચ્યતે ગૃહી

માતાપિત્રોર્હિતે યુક્તો બ્રાહ્મણસ્ય હિતે રતઃ ।
દાતા યજ્વા દેવભક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

ત્રિવર્ગસેવી સતતં દેવાનાં ચ સમર્ચનમ્ ।
કુર્યાદહરહર્નિત્યં નમસ્યેત્પ્રયતઃ સુરાન્

વિભાગશીલઃ સતતં ક્ષમાયુક્તો દયાલુકઃ ।
ગૃહસ્થસ્તુ સમાખ્યાતો ન ગૃહેણ ગૃહી ભવેત્

ક્ષમા દયા ચ વિજ્ઞાનં સત્યં ચૈવ દમઃ શમઃ ।
અધ્યાત્મનિત્યતા જ્ઞાનમેતદ્બ્રાહ્મણલક્ષણમ્

એતસ્માન્ન પ્રમાદ્યેત વિશેષેણ દ્વિજોત્તમઃ ।
યથાશક્તિ ચરન્ધર્મ્મં નિંદિતાનિ વિવર્જયેત્

વિધૂય મોહકલિલં લબ્ધ્વા યોગમનુત્તમમ્ ।
ગૃહસ્થો મુચ્યતે બંધાન્નાત્ર કાર્યાવિચારણા

વિગર્હિત જય ક્ષેપ હિંસા બંધવધાત્મનામ્ ।
અન્યમન્યુ સમુત્થાનાં દોષાણાં મર્ષણં ક્ષમા

સ્વદુઃખેષ્વેવ કારુણ્યં પરદુઃખેષુ સૌહૃદમ્ ।
દયેતિ મુનયઃ પ્રાહુઃ સાક્ષાદ્ધર્મસ્ય સાધનમ્

ચતુર્દશાનાં વિદ્યાનાં ધારણા હિ પરાર્થતઃ ।
વિજ્ઞાનમિતિ તદ્વિદ્યાદ્યેન ધર્મો વિવર્ધતે

અધીત્ય વિધિવદ્વિદ્યામર્થં ચૈવોપલભ્યતે ।
ધર્મકાર્યાણિ કુર્વીત હ્યેતદ્વિજ્ઞાનમુચ્યતે

સત્યેન લોકં જયતિ સત્યં તત્પરમં પદમ્ ।
યથા ભૂતા પ્રમાદં તુ સત્યમાહુર્મનીષિણઃ

દમઃ શરીરોપરતિઃ શમઃ પ્રજ્ઞાપ્રસાદતઃ ।
અધ્યાત્મમક્ષરં વિદ્યા યત્ર ગત્વા ન શોચતિ

યયા સ દેવોભગવાન્વિદ્યયા વિદ્યતે પરઃ ।
સાક્ષાદેવ હૃષીકેશસ્તજ્જ્ઞાનમિતિ કીર્તિતમ્

તન્નિષ્ઠસ્તત્પરો વિદ્વાન્નિત્યમક્રોધનઃ શુચિઃ ।
મહાયજ્ઞપરો વિપ્રો લભતે તદનુત્તમમ્

ધર્મસ્યાયતનં યત્નાચ્છરીરં પરિપાલયેત્ ।
નહિ દેહં વિના વિષ્ણુઃ પુરુષૈર્વિદ્યતેપરઃ

નિત્યં ધર્માર્થકામેષુ યુજ્યેત નિયતો દ્વિજઃ ।
ન ધર્મવર્જિતં કામમર્થં વા મનસા સ્મરેત્

સીદન્નપિ હિ ધર્મેણ ન ત્વધર્મં સમાચરેત્ ।
ધર્મો હિ ભગવાન્દેવો ગતિઃ સર્વેષુ જંતુષુ

ભૂતાનાંપ્રિયકારીસ્યાન્નપરદ્રો હકર્મધીઃ ।
ન વેદદેવતાનિંદાં કુર્ય્યાત્તૈશ્ચ ન સંવસેત્

યસ્ત્વિમં નિયતો મર્ત્યો ધર્માધ્યાયં પઠેચ્છુચિઃ ।
અધ્યાપયેચ્છ્રાવયેદ્વા બ્રહ્મલોકે મહીયતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મે મહાપુરાણે સ્વર્ગખંડે ચતુઃપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ