પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.96

સુબાહુરુવાચ-
કીદૃશૈઃ કર્મભિઃ પ્રેત્ય ગચ્છંતિ નરકં નરાઃ ।
સ્વર્ગં તુ કીદૃશૈઃ પ્રેત્ય તન્મે ત્વં વક્તુમર્હસિ

જૈમિનિરુવાચ-
બ્રાહ્મણ્યં પુણ્યમુત્સૃજ્ય યે દ્વિજા લોભમોહિતાઃ ।
કુકર્માણ્યુપજીવંતિ તે વૈ નિરયગામિનઃ

નાસ્તિકા ભિન્નમર્યાદાઃ કંદર્પવિષયોન્મુખાઃ ।
દાંભિકાશ્ચ કૃતઘ્નાશ્ચ તે વૈ નિરયગામિનઃ

બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રતિશ્રુત્ય ન પ્રયચ્છંતિ યે ધનમ્ ।
બ્રહ્મસ્વાનાં ચ હર્તારો નરા નિરયગામિનઃ

પુરુષાઃ પિશુનાશ્ચૈવ માનિનોઽનૃતવાદિનઃ ।
અસંબદ્ધપ્રલાપાશ્ચ તે વૈ નિરયગામિનઃ

યે પરસ્વાપહર્તારઃ પરદૂષણસૂચકાઃ ।
પરસ્ત્રીગામિનો યે ચ તે વૈ નિરયગામિનઃ

પ્રાણિનાં પ્રાણહિંસાયાં યે નરા નિરતાઃ સદા ।
પરનિંદારતા યે વૈ તે વૈ નિરયગામિનઃ

સુકૂપાનાં તડાગાનાં પ્રપાનાં ચ પરંતપ ।
સરસાં ચૈવ ભેત્તારો નરા નિરયગામિનઃ

વિપર્યસ્યંતિ યે દારાઞ્છિશૂન્ભૃત્યાતિથીંસ્તથા ।
ઉત્સન્નપિતૃદેવેજ્યા નરા નિરયગામિનઃ

પ્રવ્રજ્યાદૂષકા રાજન્યે ચૈવાશ્રમદૂષકાઃ ।
સખીનાં દૂષકાશ્ચૈવ તે વૈ નિરયગામિનઃ

આદ્યં પુરુષમીશાનં સર્વલોકમહેશ્વરમ્ ।
ન ચિંતયંતિ યે વિષ્ણું તે વૈ નિરયગામિનઃ

પ્રયાજાનાં મખાનાં ચ કન્યાનાં સુહૃદાં તથા ।
સાધૂનાં ચ ગુરૂણાં ચ દૂષકા નિરયગામિનઃ

કાષ્ઠૈર્વા શંકુભિર્વાપિ શૂન્યૈરશ્મભિરેવ વા ।
યે માર્ગાનુપરુંધંતિ તે વૈ નિરયગામિનઃ

સર્વભૂતેષ્વવિશ્વસ્તાઃ કામેનાર્તાસ્તથૈવ ચ ।
સર્વભૂતેષુ જિહ્માશ્ચ તે વૈ નિરયગામિનઃ

આગતાન્ભોજનાર્થં તુ બ્રાહ્મણાન્વૃત્તિકર્શિતાન્ ।
પ્રતિષેધં ચ કુર્વંતિ તે વૈ નિરયગામિનઃ

ક્ષેત્રવૃત્તિગૃહચ્છેદં પ્રીતિચ્છેદં ચ યે નરાઃ ।
આશાચ્છેદં પ્રકુર્વંતિ તે વૈ નિરયગામિનઃ

શસ્ત્રાણાં ચૈવ કર્ત્તારઃ શલ્યાનાં ધનુષાં તથા ।
વિક્રેતારશ્ચ રાજેંદ્ર નરા નિરયગામિનઃ

અનાથં વિક્લવં દીનં રોગાર્ત્તં વૃદ્ધમેવ ચ ।
નાનુકંપંતિ યે મૂઢાસ્તે વૈ નિરયગામિનઃ

નિયમાન્પૂર્વમાદાય યે પશ્ચાદજિતેંદ્રિયાઃ ।
અતિક્રામંતિ ચાંચલ્યાત્તે વૈ નિરયગામિનઃ

ઇત્યેતે કથિતા રાજન્નરા નિરયગામિનઃ ।
સ્વર્ગલોકસ્ય ગંતારો યે જનાસ્તાન્નિબોધ મે

સત્યેન તપસા ક્ષાંત્યા દાનેનાધ્યયનેન ચ ।
યે ધર્મમનુવર્તંતે તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યે ચ હોમપરા ધ્યાનદેવતાર્ચનતત્પરાઃ ।
આદદાના મહાત્માનસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

શુચયશ્ચ શુચૌ દેશે વાસુદેવપરાયણાઃ ।
પઠંતિ વિષ્ણું ગાયંતિ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

માતાપિત્રોશ્ચ શુશ્રૂષાં યે કુર્વંતિ સદાદૃતાઃ ।
વર્જયંતિ દિવાસ્વપ્નં તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

સર્વહિંસાનિવૃત્તાશ્ચ સાધુસંગાશ્ચ યે નરાઃ ।
સર્વસ્યાપિ હિતે યુક્તાસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

સર્વલોભનિવૃત્તાશ્ચ સર્વસાહાશ્ચ યે નરાઃ ।
સર્વસ્યાશ્રયભૂતાશ્ચ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

શુશ્રૂષાભિસ્તપોભિશ્ચ ગુરૂણાં માનદા નરાઃ ।
પ્રતિગ્રહનિવૃત્તા યે તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

સહસ્રપરિવેષ્ટારસ્તથૈવ ચ સહસ્રદાઃ ।
ત્રાતારશ્ચ સહસ્રાણાં તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

ભયાત્પાપાત્તપાચ્છોકાદ્દારિદ્ર્યવ્યાધિકર્શિતાન્ ।
વિમુંચંતિ ચ યે જંતૂંસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

આત્મસ્વરૂપવંતશ્ચ યૌવનસ્થાશ્ચ ભારત ।
યે વૈ જિતેંદ્રિયા ધીરાસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

સુવર્ણસ્ય ચ દાતારો ગવાં ભૂમેશ્ચ ભારત ।
અન્નાનાં વાસસાં ચૈવ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યે યાચિતાઃ પ્રહૃષ્યંતિ પ્રિયં દત્વા વદંતિ ચ ।
ત્યક્તદાનફલેચ્છાશ્ચ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

નિવેશનાનાં ધાન્યાનાં નરાણાં ચ પરંતપ ।
સ્વયમુત્પાદ્ય દાતારઃ પુરુષાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

દ્વિષતામપિ યે દોષાન્ન વદંતિ કદાચન ।
કીર્તયંતિ ગુણાન્યે ચ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યે પરેષાં શ્રિયં દૃષ્ટ્વા ન વિતપ્યંતિ મત્સરાત્ ।
પ્રહૃષ્ટાશ્ચાભિનંદંતિ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

પ્રવૃત્તૌ ચ નિવૃત્તૌ ચ શ્રુતિશાસ્ત્રોક્તમેવ ચ ।
આચરંતિ મહાત્માનસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યે નરાણાં વચો વક્તું ન જાનંતિ ચ વિપ્રિયમ્ ।
પ્રિયવાક્યૈકવિજ્ઞાતાસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યે નામભાગાન્કુર્વંતિ ક્ષુત્તૃષ્ણા શ્રમપીડિતાઃ ।
હંતકારસ્ય કર્તારસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

વાપીકૂપતડાગાનાં પ્રપાનાં ચૈવ વેશ્મનામ્ ।
આરામાણાં ચ કર્તારસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

અસત્યેષ્વપિ યે સત્યા ઋજવો નાર્જવેષ્વપિ ।
રિપુષ્વપિહિતા યે ચ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યસ્મિન્કસ્મિન્કુલે જાતા બહુપુત્રાઃ શતાયુષઃ ।
સાનુક્રોશાઃ સદાચારાસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

કુર્વંત્યવંધ્યં દિવસં ધર્મેણૈકેન સર્વદા ।
વ્રતં ગૃહ્ણંતિ યે નિત્યં તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

આક્રોશંતં સ્તુવંતં ચ તુલ્યં પશ્યંતિ યે નરાઃ ।
શાંતાત્માનો જિતાત્માનસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યે ચાપિ ભયસંત્રસ્તાન્બ્રાહ્મણાંશ્ચ તથા સ્ત્રિયઃ ।
સાર્થાન્વા પરિરક્ષંતિ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

ગંગાયાં પુષ્કરે તીર્થે ગયાયાં ચ વિશેષતઃ ।
પિતૃપિંડપ્રદાતારસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

ન વશે ચેંદ્રિયાણાં ચ યે નરાઃ સંયમસ્થિતાઃ ।
ત્યક્તલોભભયક્રોધાસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યૂકા મત્કુણદંશાદીન્યે જંતૂંસ્તુદતસ્તનુમ્ ।
પુત્રવત્પરિરક્ષંતિ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

અજ્ઞાનાચ્ચ યથોક્તેન વિધિના સંચયંતિ ચ ।
સર્વદ્વંદ્વસહા લોકે તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યે પૂતાઃ પરદારાંશ્ચ કર્મણા મનસા ગિરા ।
રમયંતિ ન સત્વસ્થાસ્તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

નિંદિતાનિ ન કુર્વંતિ કુર્વંતિ વિહિતાનિ ચ ।
આત્મશક્તિં વિજાનંતિ તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

એવં તે કથિતં સર્વં મયા તત્ત્વેન પાર્થિવ ।
દુર્ગતિઃ સદ્ગતિશ્ચૈવ પ્રાપ્યતે કર્મભિર્યથા

નરઃ પરેષાં પ્રતિકૂલમાચરન્પ્રયાતિ ઘોરં નરકં સુદારુણમ્ ।
સદાનુકૂલસ્ય નરસ્ય જીવિનઃ સુખાવહા મુક્તિરદૂરસંસ્થિતા

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે ષણ્ણવતિતમોઽધ્યાયઃ