પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.88

કુંજલ ઉવાચ-
વ્રતં સ્તોત્રં મહાજ્ઞાનં ધ્યાનં ચૈવ સુપુત્રક ।
મયાખ્યાતં તવાગ્રે વૈ વિષ્ણોઃ પાપપ્રણાશનમ્

એવં ચતુષ્ટયં સા હિ યદા પુણ્યં સમાચરેત્ ।
પ્રયાતિ વૈષ્ણવં લોકં દેવાનામપિ દુર્લભમ્

ઇતો ગત્વા વ્રતં વત્સ દિવ્યાં દેવીં પ્રબોધય ।
અશૂન્યશયનં નામ વ્રતરાજં વદસ્વ તામ્

સમુદ્ધર મહાપાપાદ્રાજકન્યાં યશસ્વિનીમ્ ।
ત્વયા પૃષ્ટં મયા ખ્યાતં પુણ્યદં પાપનાશનમ્

ગચ્છ ગચ્છ મહાભાગ ઇત્યુક્ત્વા વિરરામ સઃ ।
શ્રીવિષ્ણુરુવાચ-
ઉજ્જ્વલોપ્યેવમુક્તસ્તુ સ પિત્રા કુંજલેન હિ

પ્રણમ્ય પાદૌ ધર્માત્મા માતાપિત્રોર્મહામતિઃ ।
જગામ ત્વરિતો રાજન્પ્લક્ષદ્વીપં સ ઉજ્જ્વલઃ

તં ગિરિં સર્વતોભદ્રં નાનાધાતુસમાકુલમ્ ।
નાનારત્નમયૈસ્તુંગૈઃ શિખરૈરુપશોભિતમ્

નાનાપ્રવાહસંપૂર્ણૈરુદકૈરુજ્જ્વલૈર્નૃપ ।
નદ્યઃ સંતિ સ્વચ્છનીરાસ્તસ્મિન્ગિરિવરોત્તમે

કિન્નરાસ્તત્ર ગાયંતિ ગંધર્વાઃ સુસ્વરૈર્નૃપ ।
અપ્સરોભિઃ સમાકીર્ણં દેવવૃંદૈરુપાવૃતમ્

સિદ્ધચારણસંઘુષ્ટં મુનિવૃંદૈરલંકૃતમ્ ।
નાનાપક્ષિનિનાદૈશ્ચ સર્વત્ર પરિનાદિતમ્

એવં ગિરિં સમાસાદ્ય ઉજ્જ્વલો લઘુવિક્રમઃ ।
સુસ્વરેણાપિ સા કન્યા ગિરૌ તસ્મિન્પ્રરોદિતિ

રોરૂયમાણાં સ પ્રાજ્ઞો વચનં ચેદમબ્રવીત્ ।
કા ત્વં ભવસિ કલ્યાણિ કસ્માદ્રોદિષિ સાંપ્રતમ્

કમાશ્રિતા મહાભાગે કેન તે વિપ્રિયં કૃતમ્ ।
સમાચક્ષ્વ મમાદ્યૈવ સર્વદુઃખસ્ય કારણમ્

દિવ્યાદેવ્યુવાચ-
વિપાકો હિ મહાભાગ કર્મણાં મમ સાંપ્રતમ્ ।
ઇહ તિષ્ઠામિ દુઃખેન વૈધવ્યેન સમન્વિતા

ભવાન્કો હિ મહાભાગ કૃપયા મમ પીડિતઃ ।
પક્ષિરૂપધરો વત્સ સોત્સવં પરિભાષતે

એવમાકર્ણ્ય તત્સર્વં ભાષિતં રાજકન્યયા ।
અહં પક્ષી મહાભાગે કૃપયા તવ પીડિતઃ

પક્ષિરૂપધરો ભદ્રે નાહં સિદ્ધો ન જ્ઞાનવાન્ ।
રુદમાનાં મહાલાપૈર્ભવતીં દૃષ્ટવાનિહ

તતઃ પૃચ્છામ્યહં દેવિ વદ મે કારણં ત્વિહ ।
પિતુર્ગેહે યથાવૃત્તમાત્મવૃત્તાંતમેવ હિ

તયા નિવેદિતં સર્વં યથાસંખ્યેન દુઃખદમ્ ।
સમાસેન સમાકર્ણ્ય ઉજ્જ્વલસ્તુ મહમનાઃ

તામુવાચ મહાપક્ષી દિવ્યાદેવીં સુદુઃખિતામ્ ।
યથા વિવાહકાલે તે ભર્તારો મરણં ગતાઃ

સ્વયંવરનિમિત્તં તે ક્ષયં યાતાશ્ચ ક્ષત્રિયાઃ ।
એતત્તે ચેષ્ટિતં સર્વં મયા પિતરિ ભાષિતમ્

અન્યજન્મકૃતંકર્મતવ પાપં સુલોચને ।
મમ પિત્રા મમાગ્રે તુ કૃપયા પરિભાષિતમ્

તેન દોષેણ સંપુષ્ટા લિપ્તા જાતા વરાનને ।
એતાવત્કારણં સર્વં તાતેન પરિભાષિતમ્

પૂર્વકર્મવિપાકં તુ ભુંક્ષ્વ ત્વં ચ સમાશ્વસ ।
એવં સા ભાષિતં તસ્ય શ્રુત્વા કન્યોજ્જ્વલસ્ય તત્

પ્રત્યુવાચ મહાત્માનં બ્રુવંતં પક્ષિણં પુનઃ ।
પ્રણતા દીનયા વાચા કુરુ પક્ષિન્કૃપાં મમ

કથયસ્વ પ્રસાદેન તસ્ય પાપસ્ય નિષ્કૃતિમ્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં સુપુણ્યં ચ મમ પાતકશોધનમ્

યેન વ્રજામ્યહં પુણ્યં વિશુદ્ધાધૌતકલ્મષા ।
પ્રાયશ્ચિત્તં મહાભાગ વદ મે ત્વં પ્રસાદતઃ

ઉજ્જ્વલ ઉવાચ-
તવાર્થં તુ મહાભાગે પિતરં પૃષ્ટવાનહમ્ ।
સમાખ્યાતમતઃ પિત્રા પ્રાયશ્ચિત્તમનુત્તમમ્

તત્ત્વં કુરુ મહાભાગે સર્વપાતકશોધનમ્ ।
ધ્યાયસ્વ હિ હૃષીકેશં શતનામજપસ્વ ચ

ભવ જ્ઞાનપરા નિત્યં કુરુ વ્રતમનુત્તમમ્ ।
અશૂન્યશયનં પુણ્યં વ્રતં પાપપ્રણાશકમ્

સમાચષ્ટ સ ધર્માત્મા સર્વજ્ઞાનપ્રકાશકમ્ ।
જ્ઞાનં સ્તોત્રં વ્રતં ધ્યાનં વિષ્ણોશ્ચૈવ મહાત્મનઃ

વિષ્ણુરુવાચ-
તસ્માત્સા હિ પ્રજગ્રાહ સંસ્થિતા નિર્જને વને ।
સર્વદ્વંદ્વવિનિર્મુક્તા સંજાતા તપસિ સ્થિતા

વ્રતં ચક્રે જિતાહારા નિરાધારા સુદુઃખિતા ।
કામક્રોધવિહીના સા વર્ગં સંયમ્ય નિત્યશઃ

ઇંદ્રિયાણાં મહારાજ મહામોહં નિરસ્ય સા ।
અબ્દે ચતુર્થકે પ્રાપ્તે સુપ્રસન્નો જનાર્દનઃ

તસ્યૈ વરં દાતુકામશ્ચાયાતો વરનાયકઃ ।
તસ્યૈ સંદર્શયામાસ સ્વરૂપં વરદઃ પ્રભુઃ

સૂત ઉવાચ-
ઇંદ્રનીલઘનશ્યામં શંખચક્રગદાધરમ્ ।
સર્વાભરણશોભાઢ્યં પદ્મહસ્તં મહેશ્વરમ્

બદ્ધાંજલિપુટા ભૂત્વા વેપમાના નિરાશ્રયા ।
ઉવાચ ગદ્ગદૈર્વાક્યૈઃ પ્રણતા મધુસૂદનમ્

તેજસા તવ દિવ્યેન સ્થાતું શક્નોમિ નૈવ હિ ।
દિવ્યરૂપો ભવેઃ કસ્ત્વં કૃપયા મમ ચાગ્રતઃ

કથયસ્વ પ્રસાદેન કિમત્ર તવ કારણમ્ ।
સર્વમેવ પ્રસાદેન પ્રબ્રવીહિ મહામતે

દેવમેવં વિજાનામિ તેજસા ઇંગિતૈસ્તવ ।
જ્ઞાનહીના જગન્નાથ ન જાને રૂપનામની

કિં બ્રહ્મા વા ભવાન્વિષ્ણુઃ કિં વા શંકર એવ હિ ।
એવમુક્ત્વા પ્રણમ્યૈવં દંડવદ્ધરણીં ગતા

તામુવાચ જગન્નાથઃ પ્રણતાં રાજનંદિનીમ્ ।
શ્રીભગવાનુવાચ-
ત્રયાણામપિ દેવાનામંતરં નાસ્તિ શોભને

બ્રહ્મા સમર્ચિતો યેન શંકરો વા વરાનને ।
તેનાહમર્ચિતો નિત્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

એતૌ મમાભિન્નતરૌ નિત્યં ચાપિ ત્રિરૂપવાન્ ।
અહં હિ પૂજિતો યૈશ્ચ તાવેતૌ તૈઃ સુપૂજિતૌ

અહં દેવો હૃષીકેશઃ કૃપયા તવ ચાગતઃ ।
સ્તવેનાનેન પુણ્યેન વ્રતેન નિયમેન ચ

સંજાતા કલ્મષૈર્હીના વરં વરય શોભને ।
દિવ્યાદેવ્યુવાચ-
વિજયસ્વ હૃષીકેશ કૃષ્ણક્લેશાપહારક

નમામિ ચરણદ્વંદ્વં મામુદ્ધર સુરેશ્વર ।
વરં મે દાતુકામોઽસિ ચક્રપાણે પ્રસીદ મે

આત્મપાદયુગસ્યાપિ ભક્તિં દેહિ મમાનઘ ।
દર્શયસ્વ જગન્નાથ મોક્ષમાર્ગં નિરામયમ્

દાસત્વં દેહિ વૈકુંઠ યદિ તુષ્ટો જનાર્દન ।
શ્રીભગવાનુવાચ-
એવમસ્તુ મહાભાગે ગચ્છ નિર્ધૂતકલ્મષા

વૈષ્ણવં પરમં લોકં દુર્લભં યોગિભિઃ સદા ।
ગચ્છ ગચ્છ પરં લોકં પ્રસાદાન્મમ સાંપ્રતમ્

એવમુક્તે તતો વાક્યે માધવેન મહાત્મના ।
દિવ્યાદેવી અભૂદ્દિવ્યા સૂર્યતેજઃ સમપ્રભા

પશ્યતાં સર્વલોકાનાં દિવ્યાભરણભૂષિતા ।
દિવ્યમાલાન્વિતા સા ચ દિવ્યહારવિલંબિની

ગતા સા વૈષ્ણવં લોકં દાહપ્રલયવર્જિતમ્ ।
પુનઃ પક્ષી સમાયાતઃ સ્વગૃહં હર્ષસંયુતઃ

તત્સર્વં કથયામાસ પિતરં પ્રતિ સત્તમઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થે ચ્યવનચરિત્રેઽષ્ટાશીતિતમોઽધ્યાયઃ