પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.79

વિશાલોવાચ-
શર્મિષ્ઠા યસ્ય વૈ ભાર્યા દેવયાની વરાનના ।
સૌભાગ્યં તત્ર વૈ દૃષ્ટમન્યથા નાસ્તિ ભૂપતે

તત્કથં ત્વં મહાભાગ અસ્યાઃ કાર્યવશો ભવેઃ ।
સપત્નજેન ભાવેન ભવાન્ભર્તા પ્રતિષ્ઠિતઃ

સસર્પોસિ મહારાજ ભૂતલે ચંદનં યથા ।
સર્પૈશ્ચ વેષ્ટિતો રાજન્મહાચંદન એવ હિ

તથા ત્વં વેષ્ટિતઃ સર્પૈઃ સપત્નીનામસંજ્ઞકૈઃ ।
વરમગ્નિપ્રવેશશ્ચ શિખાગ્રાત્પતનં વરમ્

રૂપતેજઃ સમાયુક્તં સપત્નીસહિતં પ્રિયમ્ ।
ન વરં તાદૃશં કાંતં સપત્નીવિષસંયુતમ્

તસ્માન્ન મન્યતે કાંતં ભવંતં ગુણસાગરમ્ ।
રાજોવાચ-
દેવયાન્યા ન મે કાર્યં શર્મિષ્ઠયા વરાનને

ઇત્યર્થં પશ્ય મે કોશં સત્વધર્મસમન્વિતમ્ ।
અશ્રુબિંદુમત્યુવાચ-
અહં રાજ્યસ્ય ભોક્ત્રી ચ તવ કાયસ્ય ભૂપતે

યદ્યદ્વદામ્યહં ભૂપ તત્તત્કાર્યં ત્વયા ધ્રુવમ્ ।
ઇત્યર્થે મમ દેહિ સ્વં કરં ત્વં ધર્મવત્સલ

બહુધર્મસમોપેતં ચારુલક્ષણસંયુતમ્ ।
રાજોવાચ-
અન્ય ભાર્યાં ન વિંદામિ ત્વાં વિના વરવર્ણિનિ

રાજ્યં ચ સકલામુર્વીં મમ કાયં વરાનને ।
સકોશં ભુંક્ષ્વ ચાર્વંગિ એષ દત્તઃ કરસ્તવ

યદેવ ભાષસે ભદ્રે તદેવં તુ કરોમ્યહમ્ ।
અશ્રુબિંદુમત્યુવાચ-
અનેનાપિ મહાભાગ તવ ભાર્યા ભવામ્યહમ્

એવમાકર્ણ્ય રાજેંદ્રો હર્ષવ્યાકુલલોચનઃ ।
ગાંધર્વેણ વિવાહેન યયાતિઃ પૃથિવીપતિઃ

ઉપયેમે સુતાં પુણ્યાં મન્મથસ્ય નરોત્તમ ।
તયા સાર્દ્ધં મહાત્મા વૈ રમતે નૃપનંદનઃ

સાગરસ્ય ચ તીરેષુ વનેષૂપવનેષુ ચ ।
પર્વતેષુ ચ રમ્યેષુ સરિત્સુ ચ તયા સહ

રમતે રાજરાજેંદ્રસ્તારુણ્યેન મહીપતિઃ ।
એવં વિંશત્સહસ્રાણિ ગતાનિ નિરતસ્ય ચ

ભૂપસ્ય તસ્ય રાજેંદ્ર યયાતેસ્તુ મહાત્મનઃ ।
વિષ્ણુરુવાચ-
એવં તયા મહારાજો યયાતિર્મોહિતસ્તદા

કંદર્પસ્ય પ્રપંચેન ઇંદ્રસ્યાર્થે મહામતે ।
સુકર્મોવાચ-
એવં પિપ્પલ રાજાસૌ યયાતિઃ પૃથિવીપતિઃ

તસ્યા મોહનકામેન રતેન લલિતેન ચ ।
ન જાનાતિ દિનં રાત્રિં મુગ્ધઃ કામસ્ય કન્યયા

એકદા મોહિતં ભૂપં યયાતિં કામનંદિની ।
ઉવાચ પ્રણતં નમ્રં વશગં ચારુલોચના

અશ્રુબિંદુમત્યુવાચ-
સંજાતં દોહદં કાંત તન્મે કુરુ મનોરથમ્ ।
અશ્વમેધમખશ્રેષ્ઠં યજસ્વ પૃથિવીપતે

રાજોવાચ-
એવમસ્તુ મહાભાગે કરોમિ તવ સુપ્રિયમ્ ।
સમાહૂય સુતશ્રેષ્ઠં રાજ્યભોગે વિનિઃસ્પૃહમ્

સમાહૂતઃ સમાયાતો ભક્ત્યાનમિતકંધરઃ ।
બદ્ધાંજલિપુટો ભૂત્વા પ્રણામમકરોત્તદા

તસ્યાઃ પાદૌ નનામાથ ભક્ત્યા નમિતકંધરઃ ।
આદેશો દીયતાં રાજન્યેનાહૂતઃ સમાગતઃ

કિં કરોમિ મહાભાગ દાસસ્તે પ્રણતોસ્મિ ચ ।
રાજોવાચ-
અશ્વમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય સંભારં કુરુ પુત્રક

સમાહૂય દ્વિજાન્પુણ્યાનૃત્વિજો ભૂમિપાલકાન્ ।
એવમુક્તો મહાતેજાઃ પૂરુઃ પરમધાર્મિકઃ

સર્વં ચકાર સંપૂર્ણં યથોક્તં તુ મહાત્મના ।
તયા સાર્ધં સ જગ્રાહ સુદીક્ષાં કામકન્યયા

અશ્વમેધયજ્ઞવાટે દત્વા દાનાન્યનેકધા ।
બ્રાહ્મણેભ્યો મહારાજ ભૂરિદાનમનંતકમ્

દીનેષુ ચ વિશેષેણ યયાતિઃ પૃથિવીપતિઃ ।
યજ્ઞાંતે ચ મહારાજસ્તામુવાચ વરાનનામ્

અન્યત્તે સુપ્રિયં બાલે કિં કરોમિ વદસ્વ મે ।
તત્સર્વં દેવિ કર્તાસ્મિ સાધ્યાસાધ્યં વરાનને

સુકર્મોવાચ-
ઇત્યુક્તા તેન સા રાજ્ઞા ભૂપાલં પ્રત્યુવાચ હ ।
જાતો મે દોહદો રાજંસ્તત્કુરુષ્વ મમાનઘ

ઇંદ્રલોકં બ્રહ્મલોકં શિવલોકં તથૈવ ચ ।
વિષ્ણુલોકં મહારાજ દ્રષ્ટુમિચ્છામિ સુપ્રિયમ્

દર્શયસ્વ મહાભાગ યદહં સુપ્રિયા તવ ।
એવમુક્તસ્તયારાજાતામુવાચસસુપ્રિયામ્

સાધુસાધુવરારોહેપુણ્યમેવપ્રભાષસે ।
સ્ત્રીસ્વભાવાચ્ચચાપલ્યાત્કૌતુકાચ્ચવરાનને

યત્તવોક્તં મહાભાગે તદસાધ્યં વિભાતિ મે ।
તત્સાધ્યં પુણ્યદાનેન યજ્ઞેન તપસાપિ ચ

અન્યથા ન ભવેત્સાધ્યં યત્ત્વયોક્તં વરાનને ।
અસાધ્યં તુ ભવત્યા વૈ ભાષિતં પુણ્યમિશ્રિતમ્

મર્ત્યલોકાચ્છરીરેણ અનેનાપિ ચ માનવઃ ।
શ્રુતો દૃષ્ટો ન મેદ્યાપિ ગતઃ સ્વર્ગં સુપુણ્યકૃત્

તતોઽસાધ્યં વરારોહે યત્ત્વયા ભાષિતં મમ ।
અન્યદેવ કરિષ્યામિ પ્રિયં તે તદ્વદ પ્રિયે

દેવ્યુવાચ-
અન્યૈશ્ચ માનુષૈ રાજન્ન સાધ્યં સ્યાન્ન સંશયઃ ।
ત્વયિ સાધ્યં મહારાજ સત્યંસત્યં વદામ્યહમ્

તપસા યશસા ક્ષાત્રૈ ર્દાનૈર્યજ્ઞૈશ્ચ ભૂપતે ।
નાસ્તિ ભવાદૃશશ્ચાન્યો મર્ત્યલોકે ચ માનવઃ

ક્ષાત્રં બલં સુતેજશ્ચ ત્વયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
તસ્માદેવં પ્રકર્તવ્યં મત્પ્રિયં નહુષાત્મજ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને માતાપિતૃતીર્થવર્ણને યયાતિચરિત્રે એકોનાશીતિતમોઽધ્યાયઃ