પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.69

માતલિરુવાચ-
અથ ધર્માઃ શિવેનોક્તાઃ શિવધર્માગમોત્તમાઃ ।
જ્ઞેયા બહુવિધાસ્તે ચ કર્મયોગપ્રભેદતઃ

હિંસાદિદોષનિર્મુક્તાઃ ક્લેશાયાસવિવર્જિતાઃ ।
સર્વભૂતહિતાઃ શુદ્ધાઃ સૂક્ષ્માયાસા મહત્ફલાઃ

અનંતશાખાકલિતાઃ શિવમૂલૈકસંશ્રિતાઃ ।
જ્ઞાનધ્યાનસુપુષ્પાઢ્યાઃ શિવધર્માઃ સનાતનાઃ

ધારયંતિ શિવં યસ્માદ્ધાર્યતે શિવભાષિતૈઃ ।
શિવધર્માઃ સ્મૃતાસ્તસ્માત્સંસારાર્ણવતારકાઃ

તથાઽહિ સા ક્ષમા સત્યં હ્રીઃ શ્રદ્ધેન્દ્રિયસંયમઃ ।
દાનમિજ્યાતપોદાનં દશકં ધર્મસાધનમ્

અથ વ્યસ્તૈઃ સમસ્તૈર્વા શિવધર્મૈરનુષ્ઠિતૈઃ ।
શિવૈકરસ્ય સંપ્રાપ્તૈર્ગતિરેકૈવ કલ્પિતા

યથા ભૂઃ સર્વભૂતાનાં સ્થાનં સાધારણં સ્મૃતમ્ ।
તત્તથા શિવભક્તાનાં તુલ્યં શિવપુરંસ્મૃતમ્

યથેહ સર્વભૂતાનાં ભોગાઃ સાતિશયાઃ સ્મૃતાઃ ।
નાનાપુણ્યવિશેષેણ ભોગાઃ શિવપુરે તથા

શુભાશુભફલં ચાપિ ભુજ્યતે સર્વદેહિભિઃ ।
શિવધર્મસ્ય ચૈકસ્ય ફલં તત્રોપભુજ્યતે

યસ્ય યાદૃગ્ભવેત્પુણ્યં શ્રદ્ધાપાત્રવિશેષતઃ ।
ભોગાઃ શિવપુરે તસ્ય જ્ઞેયાઃ સાતિશયાઃ શુભાઃ

સ્થાનપ્રાપ્તિઃ પરં તુલ્યા ભોગાઃ શાંતિમયાઃ સ્થિતાઃ ।
કુર્યાત્પુણ્યં મહત્તસ્માન્મહાભોગજિગીષયા

સર્વાતિશયમેવૈકં ભાવિતં ચ સુરોત્તમૈઃ ।
આત્મભોગાધિપત્યં સ્યાચ્છિવઃ સર્વજગત્પતિઃ

કેચિત્તત્રૈવ મુચ્યંતે જ્ઞાનયોગરતા નરાઃ ।
આવર્તંતે પુનશ્ચાન્યે સંસારે ભોગતત્પરાઃ

તસ્માદ્વિમુક્તિમિચ્છંસ્તુ ભોગાસક્તિં ચ વર્જયેત્ ।
વિરક્તઃ શાંતચિત્તાત્મા શિવજ્ઞાનમવાપ્નુયાત્

યે ચાપીશાન્યહૃદયા યજંતીશં પ્રસંગતઃ ।
તેષામપિ દદાતીશઃ સ્થાનં ભાવાનુરૂપતઃ

તત્રાર્ચયંતિ યે રુદ્રં સકૃદુચ્છિન્નકલ્મષાઃ ।
તેષાં પિશાચલોકેષુ ભોગાનીશઃ પ્રયચ્છતિ

સંતપ્તા દુઃખભારેણ મ્રિયંતે સર્વદેહિનઃ ।
અન્નદઃ પુણ્યદઃ પ્રોક્તઃ પ્રાણદશ્ચાપિ સર્વદઃ

તસ્માદન્નપ્રદાનેન સર્વદાનફલં લભેત્ ।
ત્રૈલોક્યે યાનિ રત્નાનિ ભોગસ્ત્રીવાહનાનિ ચ

અન્નદાનપ્રદઃ સર્વમિહામુત્ર ફલં લભેત્ ।
યસ્યાન્નપાનપુષ્ટાંગઃ કુરુતે પુણ્યસંચયમ્

અન્નપ્રદાતુસ્તસ્યાર્ધં કર્તુશ્ચાર્ધં ન સંશયઃ ।
ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં દેહઃ પરમસાધનમ્

સ્થિતિસ્તસ્યાન્નપાનાભ્યામતસ્તત્સર્વસાધનમ્ ।
અન્નં પ્રજાપતિઃ સાક્ષાદન્નં વિષ્ણુઃ શિવઃ સ્વયમ્

તસ્માદન્નસમં દાનં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ ।
ત્રયાણામપિ લોકાનામુદકં જીવનં સ્મૃતમ્

પવિત્રમુદકં દિવ્યં શુદ્ધં સર્વરસાયનમ્ ।
અન્નપાનાશ્વ ગો વસ્ત્ર શય્યા સૂત્રાસનાનિ ચ

પ્રેતલોકે પ્રશસ્તાનિ દાનાન્યષ્ટૌ વિશેષતઃ ।
એવં દાનવિશેષેણ ધર્મરાજપુરં નરઃ

યસ્માદ્યાતિ સુખેનૈવ તસ્માદ્ધર્મં સમાચરેત્ ।
યે પુનઃ ક્રૂરકર્માણઃ પાપાદાનવિવર્જિતાઃ

ભુંજતે દારુણં દુઃખં નરકે નૃપનંદન ।
તથા સુખં પ્રભુંજંતિ દાનકર્તાર એવ તુ

તેષાં તુ સંભવેત્સૌખ્યં કર્મયોગરતાત્મનામ્ ।
અપ્રમેયગુણૈર્દિવ્યૈર્વિમાનૈઃ સર્વકામકૈઃ

અસંખ્યૈસ્તત્પુરં વ્યાપ્તં પ્રાણિનામુપકારકૈઃ ।
સહસ્રસોમદિવ્યં વા સૂર્યતેજઃ સમપ્રભમ્

રુદ્રલોકમિતિ પ્રોક્તમશેષગુણસંયુતમ્ ।
સર્વેષાં શિવભક્તાનાં તત્પુરં પરિકીર્તિતમ્

રુદ્રક્ષેત્રે મૃતાનાં ચ જંગમસ્થાવરાત્મનામ્ ।
અપ્યેકદિવસં ભક્ત્યા યઃ પૂજયતિ શંકરમ્

સોપિ યાતિ શિવસ્થાનં કિં પુનર્બહુશોર્ચયન્ ।
વૈષ્ણવા વિષ્ણુભક્તાશ્ચ વિષ્ણુધ્યાનપરાયણાઃ

તેપિ ગચ્છંતિ વૈકુંઠે સમીપં દેવચક્રિણઃ ।
બ્રહ્મવાદી ચ ધર્માત્મા બ્રહ્મલોકં પ્રયાતિ સઃ

પુણ્યકર્તા સુપુણ્યેન પુણ્યલોકં પ્રયાતિ ચ ।
તસ્માદીશે સદા ભક્તિં ભાવયેદાત્મનાત્મનિ

હરૌ વાપિ મહારાજ યુક્તાત્મા જ્ઞાનવાન્સ્વયમ્ ।
તસ્માત્સર્વવિચારેણ ભાવદોષવિચારતઃ

એવં વિષ્ણુપ્રભાવેણ વિશિષ્ટેનાપિ કર્મણા ।
નરઃ સ્થાનમવાપ્યેતદેશભાવાનુરૂપતઃ

ઇત્યેતદપરં પ્રોક્તં શ્રીમચ્છિવપુરં મહત્ ।
દેહિનાં કર્મનિષ્ઠાનાં પુનરાવર્ત્તકં સ્મૃતમ્

ઊર્ધ્વં શિવપુરાજ્જ્ઞેયં વૈષ્ણવં લોકમુત્તમમ્ ।
વૈષ્ણવા માનવા યાંતિ વિષ્ણુધ્યાનપરાયણાઃ

બ્રાહ્મણા બ્રહ્મલોકં તુ સદાચારા નરોત્તમાઃ ।
પ્રયાંતિ યજ્વિનઃ સર્વે પુરીં તાં તત્ત્વકોવિદાઃ

ઐંદ્રં લોકં તથા યાંતિ ક્ષત્રિયા યુદ્ધશાલિનઃ ।
અન્યે ચ પુણ્યકર્ત્તારઃ પુણ્યલોકાન્પ્રયાંતિ તે

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને પિતૃતીર્થે યયાતિચરિતે એકોનસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ