પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.67

યયાતિરુવાચ-
અસ્મદ્ભાગ્યપ્રસંગેન ભવતો દર્શનં મમ ।
સંજાતં શક્રસંવાહ એતચ્છ્રેયો મમાતુલમ્

માનવા મર્ત્યલોકે ચ પાપં કુર્વંતિ દારુણમ્ ।
તેષાં કર્મવિપાકં ચ માતલે વદ સાંપ્રતમ્

માતલિરુવાચ-
શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ પાપાચારસ્ય લક્ષણમ્ ।
શ્રુતે સતિ મહજ્જ્ઞાનમત્રલોકે પ્રજાયતે

વેદનિંદાં પ્રકુર્વંતિ બ્રહ્માચારસ્ય કુત્સનમ્ ।
મહાપાતકમેવાપિ જ્ઞાતવ્યં જ્ઞાનપંડિતૈઃ

સાધૂનામપિ સર્વેષાં યઃ પીડાં હિ સમાચરેત્ ।
મહાપાતકમેવાપિ પ્રાયશ્ચિત્તે ન હિ વ્રજેત્

કુલાચારં પરિત્યજ્ય અન્યાચારં વ્રજંતિ ચ ।
એતચ્ચ પાતકં ઘોરં કથિતં કૃત્યવેદિભિઃ

માતાપિત્રોશ્ચ યો નિંદાં તાડનં ભગિનીષુ ચ ।
પિતૃસ્વસૃનિંદનં ચ તદેવ પાતકં ધ્રુવમ્

સંપ્રાપ્તે શ્રાદ્ધકાલેપિ પંચક્રોશાંતરેસ્થિતમ્ ।
જામાતરં પરિત્યજ્ય તથા ચ દુહિતુઃ સુતમ્

સ્વસારં ચૈવ સ્વસ્રીયં પરિત્યજ્ય પ્રવર્તતે ।
કામાત્ક્રોધાદ્ભયાદ્વાપિ અન્યં ભોજયતે યદા

પિતરો નૈવ ભુંજંતિ દેવાશ્ચૈવ ન ભુંજતે ।
એતચ્ચ પાતકં તસ્ય પિતૃઘાતસમં કૃતમ્

દાનકાલેપિ સંપ્રાપ્તે આગતે બ્રાહ્મણે કિલ ।
ભૂરિદાનં પરિત્યજ્ય કતિભ્યો હિ પ્રદીયતે

એકસ્મૈ દીયતે દાનમન્યેભ્યોપિ ન દીયતે ।
એતચ્ચ પાતકં ઘોરં દાનભ્રંશકરં સ્મૃતમ્

યજમાનગૃહે સેવા સંસ્થિતાન્બ્રાહ્મણાન્નિજાન્ ।
પરિત્યજ્ય હિ યદ્દાનં ન દાનસ્ય ચ લક્ષણમ્

સમાશ્રિતં હિ યં વિપ્રં ધર્માચારસમન્વિતમ્ ।
સર્વોપાયૈઃ સુપુષ્યેત્તં સુદાનૈર્બહુભિર્નૃપ

ન ગણયેન્મૂર્ખં વિદ્વાંસં પોષ્યો વિપ્રઃ સદા ભવેત્ ।
સર્વૈઃ પુણ્યૈઃ સમાયુક્તં સુદાનૈર્બહુભિર્નૃપ

તં સમભ્યર્ચ્ય વિદ્વાંસં પ્રાપ્તં વિપ્રં સદાર્હયેત્ ।
તં હિ ત્યક્ત્વા દદેદ્દાનમન્યસ્મૈ બ્રાહ્મણાય વૈ

દત્તં હુતં ભવેત્તસ્ય નિષ્ફલં નાત્ર સંશયઃ ।
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રશ્ચાપિ ચતુર્થકઃ

પુણ્યકાલેષુ સર્વેષુ સંશ્રિતં પૂજયેદ્દ્વિજમ્ ।
મૂર્ખં વાપિ હિ વિદ્વાંસં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

અશ્વમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં તસ્ય પ્રજાયતે ।
કસ્માદ્ધિકારણાદ્રાજઞ્છક્યં પ્રાપ્ય ન કારયેત્

અન્યો વિપ્રઃ સમાયાતસ્તત્કાલં શ્રાદ્ધકર્મણિ ।
ઉભૌ તૌ પૂજયેત્તત્ર ભોજનાચ્છાદનૈસ્તતઃ

તાંબૂલદક્ષિણાભિશ્ચ પિતરસ્તસ્ય હર્ષિતાઃ ।
શ્રાદ્ધભુક્તાય દાતવ્યં સદા દાનં ચ દક્ષિણા

ન દદેચ્છ્રાદ્ધકર્તા યો ગોહત્યાદિ સમં ભવેત્ ।
દ્વાવેતૌ પૂજયેત્તસ્માચ્છ્રદ્ધયા નૃપસત્તમ

નિર્દ્ધનત્વ પ્રભાવાદ્વૈ તમેકં હિ પ્રપૂજયેત્ ।
વ્યતીપાતેપિ સંપ્રાપ્તે વૈધૃતૌ ચ નૃપોત્તમ

અમાવાસ્યાં તથા રાજન્ક્ષયાહે પરપક્ષકે ।
શ્રાદ્ધમેવં પ્રકર્તવ્યં બ્રાહ્મણાદિ ત્રિવર્ણકૈઃ

યજ્ઞે તથા મહારાજ ઋત્વિજશ્ચ પ્રકારયેત્ ।
તથા વિપ્રાઃ પ્રકર્તવ્યાઃ શ્રાદ્ધદાનાય સર્વદા

અવિજ્ઞાતઃ પ્રકર્તવ્યો બ્રાહ્મણો નૈવ જાનતા ।
યસ્યાપિ જ્ઞાયતે વંશઃ કુલં ત્રિપુરુષં તથા

આચારશ્ચ તથા રાજંસ્તં વિપ્રં સન્નિમંત્રયેત્ ।
કુલં ન જ્ઞાયતે યસ્ય આચારેણ વિચારયેત્

શ્રાદ્ધદાને પ્રકર્તવ્યે વિશુદ્ધો મૂર્ખ એવ હિ ।
અવિજ્ઞાતો ભવેદ્વિપ્રો વેદવેદાંગપારગઃ

શ્રાદ્ધદાનં પ્રકર્તવ્યં તસ્માદ્વિપ્રં નિમંત્રયેત્ ।
આતિથ્યં તુ પ્રકર્તવ્યમપૂર્વં નૃપસત્તમ

અન્યથા કુરુતે પાપી સ યાતિ નરકં ધ્રુવમ્ ।
તસ્માદ્વિપ્રઃ પ્રકર્તવ્યો દાને શ્રાદ્ધે ચ પર્વસુ

આદૌ પરીક્ષયેદ્વિપ્રં શ્રાદ્ધે દાને પ્રકારયેત્ ।
નાશ્નંતિ તસ્ય વૈ ગેહે પિતરો વિપ્રવર્જિતાઃ

શાપં દત્ત્વા તતો યાંતિ શ્રાદ્ધાદ્વિપ્રવિવર્જિતાત્ ।
મહાપાપી ભવેત્સોપિ બ્રહ્મણઃ સદૃશો યદિ

પૈત્રાચારં પરિત્યજ્ય યો વર્તેત નરોત્તમ ।
મહાપાપી સ વિજ્ઞેયઃ સર્વધર્મબહિષ્કૃતઃ

યે ત્યજંતિ શિવાચારં વૈષ્ણવં ભોગદાયકમ્ ।
નિંદંતિ બ્રાહ્મણં ધર્મં વિજ્ઞેયાઃ પાપવર્દ્ધનાઃ

યે ત્યજંતિ શિવાચારં શિવભક્તાન્દ્વિષંતિ ચ ।
હરિં નિંદંતિ યે પાપા બ્રહ્મદ્વેષકરાઃ સદા

આચારનિંદકા યે તે મહાપાતકકૃત્તમાઃ ।
આદ્યં પૂજ્યં પરં જ્ઞાનં પુણ્યં ભાગવતં તથા

વૈષ્ણવં હરિવંશં વા મત્સ્યં વા કૂર્મમેવ ચ ।
પાદ્મં વા યે પૂજયંતિ તેષાં શ્રેયો વદામ્યહમ્

પ્રત્યક્ષં તેન વૈ દેવઃ પૂજિતો મધુસૂદનઃ ।
તસ્માત્પ્રપૂજયેજ્જ્ઞાનં વૈષ્ણવં વિષ્ણુવલ્લભમ્

દેવસ્થાને ચ નિત્યં વૈ વૈષ્ણવં પુસ્તકં નૃપ ।
તસ્મિન્પ્રપૂજિતે વિપ્ર પૂજિતઃ કમલાપતિઃ

અસંપૂજ્ય હરેર્જ્ઞાનં યે ગાયંતિ લિખંતિ ચ ।
અજ્ઞાય તત્પ્રયચ્છંતિ શૃણ્વંત્યુચ્ચારયંતિ ચ

વિક્રીડંતિ ચ લોભેન કુજ્ઞાન નિયમેન ચ ।
અસંસ્કૃતપ્રદેશેષુ યથેષ્ટં સ્થાપયંતિ ચ

હરિજ્ઞાનં યથાક્ષેમં પ્રત્યક્ષાચ્ચ પ્રકાશયેત્ ।
અધીતે ચ સમર્થશ્ચ યઃ પ્રમાદં કરોતિ ચ

અશુચિશ્ચાશુચૌ સ્થાને યઃ પ્રવક્તિ શૃણોતિ ચ ।
ઇતિ સર્વં સમાસેન જ્ઞાનનિંદા સમં સ્મૃતમ્

ગુરુપૂજામકૃત્વૈવ યઃ શાસ્ત્રં શ્રોતુમિચ્છતિ ।
ન કરોતિ ચ શુશ્રૂષામાજ્ઞાભંગં ચ ભાવતઃ

નાભિનંદતિ તદ્વાક્યમુત્તરં સંપ્રયચ્છતિ ।
ગુરુકર્મણિ સાધ્યે ચ તદુપેક્ષાં કરોતિ ચ

ગુરુમાર્તમશક્તં ચ વિદેશં પ્રસ્થિતં તથા ।
અરિભિઃ પરિભૂતં વા યઃ સંત્યજતિ પાપકૃત્

પઠમાનં પુરાણં તુ તસ્ય પાપં વદામ્યહમ્ ।
કુંભીપાકે વસેત્તાવદ્યાવદિંદ્રાશ્ચતુર્દશ

પઠમાનં ગુરું યો હિ ઉપેક્ષયતિ પાપધીઃ ।
તસ્યાપિ પાતકં ઘોરં ચિરં નરકદાયકમ્

ભાર્યાપુત્રેષુ મિત્રેષુ યશ્ચાવજ્ઞાં કરોતિ ચ ।
ઇત્યેતત્પાતકં જ્ઞેયં ગુરુનિન્દાસમં મહત્

બ્રહ્મહા સ્વર્ણસ્તેયી ચ સુરાપી ગુરુતલ્પગઃ ।
મહાપાતકિનશ્ચૈતે તત્સંયોગી ચ પંચમઃ

ક્રોધાદ્દ્વેષાદ્ભયાલ્લોભાદ્બ્રાહ્મણસ્ય વિશેષતઃ ।
મર્માતિકૃન્તકો યશ્ચ બ્રહ્મઘ્નઃ સ પ્રકીર્તિતઃ

બ્રાહ્મણં યઃ સમાહૂય યાચમાનમકિંચનમ્ ।
પશ્ચાન્નાસ્તીતિ યો બ્રૂયાત્સ ચ વૈ બ્રહ્મહા નૃપ

યસ્તુ વિદ્યાભિમાનેન નિસ્તેજયતિ વૈ દ્વિજમ્ ।
ઉદાસીનં સભામધ્યે બ્રહ્મહા સ પ્રકીર્તિતઃ

મિથ્યાગુણૈરથાત્માનં નયત્યુત્કર્ષતાં પુનઃ ।
ગુરું વિરોધયેદ્યસ્તુ સ ચ વૈ બ્રહ્મહા સ્મૃતઃ

ક્ષુત્તૃષાતપ્તદેહાનામન્નભોજનમિચ્છતામ્ ।
યઃ સમાચરતે વિઘ્નં તમાહુર્બ્રહ્મઘાતકમ્

પિશુનઃ સર્વલોકાનાં રંધ્રાન્વેષણતત્પરઃ ।
ઉદ્વેજનકરઃ ક્રૂરઃ સ ચ વૈ બ્રહ્મહા સ્મૃતઃ

દેવદ્વિજ ગવાં ભૂમિં પૂર્વદત્તાં હરેત્તુ યઃ ।
પ્રનષ્ટામપિ કાલેન તમાહુર્બ્રહ્મઘાતકમ્

દ્વિજવિત્તાપહરણં ન્યાસેન સમુપાર્જિતમ્ ।
બ્રહ્મહત્યાસમં જ્ઞેયં તસ્ય પાતકમુત્તમમ્

અગ્નિહોત્રં પરિત્યજ્ય પંચયજ્ઞીયકર્મણિ ।
માતાપિત્રોર્ગુરૂણાં ચ કૂટસાક્ષ્યં ચ યશ્ચરેત્

અપ્રિયં શિવભક્તાનામભક્ષ્યાણાં ચ ભક્ષણમ્ ।
વને નિરપરાધાનાં પ્રાણિનાં ચ પ્રમારણમ્

ગવાં ગોષ્ઠે વને ચાગ્નેઃ પુરે ગ્રામે ચ દીપનમ્ ।
ઇતિ પાપાનિ ઘોરાણિ સુરાપાનસમાનિ તુ

દીનસર્વસ્વહરણં પરસ્ત્રીગજવાજિનામ્ ।
ગોભૂરજતવસ્ત્રાણામોષધીનાં રસસ્ય ચ

ચંદનાગુરુકર્પૂર કસ્તૂરી પટ્ટ વાસસામ્ ।
પરન્યાસાપહરણં રુક્મસ્તેયસમં સ્મૃતમ્

કન્યાયા વરયોગ્યાયા અદાનં સદૃશે વરે ।
પુત્રમિત્રકલત્રેષુ ગમનં ભગિનીષુ ચ

કુમારીસાહસં ઘોરમંત્યજસ્ત્રીનિષેવણમ્ ।
સવર્ણાયાશ્ચ ગમનં ગુરુતલ્પસમં સ્મૃતમ્

મહાપાતકતુલ્યાનિ પાપાન્યુક્તાનિ યાનિ તુ ।
તાનિ પાતકસંજ્ઞાનિ તન્ન્યૂનમુપપાતકમ્

દ્વિજાયાર્થં પ્રતિજ્ઞાય ન પ્રયચ્છતિ યઃ પુનઃ ।
તત્ર વિસ્મરતે વિપ્રસ્તુલ્યં તદુપપાતકમ્

દ્વિજદ્રવ્યાપહરણં મર્યાદાયા વ્યતિક્રમમ્ ।
અતિમાનાતિકોપશ્ચ દાંભિકત્વં કૃતઘ્નતા

અન્યત્ર વિષયાસક્તિઃ કાર્પર્ણ્યં શાઠ્યમત્સરમ્ ।
પરદારાભિગમનં સાધ્વીકન્યાભિદૂષણમ્

પરિવિત્તિઃ પરિવેત્તા યયા ચ પરિવિદ્યતે ।
તયોર્દાનં ચ કન્યાયાસ્તયોરેવ ચ યાજનમ્

પુત્રમિત્રકલત્રાણામભાવે સ્વામિનસ્તથા ।
ભાર્યાણાં ચ પરિત્યાગઃ સાધૂનાં ચ તપસ્વિનામ્

ગવાં ક્ષત્રિયવૈશ્યાનાં સ્ત્રીશૂદ્રાણાં ચ ઘાતનમ્ ।
શિવાયતનવૃક્ષાણાં પુણ્યારામ વિનાશનમ્

યઃ પીડામાશ્રમસ્થાનામાચરેદલ્પિકામપિ ।
તદ્ભૃત્યપરિવર્ગસ્ય પશુધાન્યવનસ્ય ચ

કર્ષ ધાન્ય પશુસ્તેયમયાજ્યાનાં ચ યાજનમ્ ।
યજ્ઞારામતડાગાનાં દારાપત્યસ્ય વિક્રયઃ

તીર્થયાત્રોપવાસાનાં વ્રતાનાં ચ સુકર્મણામ્ ।
સ્ત્રીધનાન્યુપજીવંતિ સ્ત્રીભગાત્યંતજીવિતા

સ્વધર્મં વિક્રયેદ્યસ્તુ અધર્મં વર્ણતે નરઃ ।
પરદોષપ્રવાદી ચ પરચ્છિદ્રાવલોકકઃ

પરદ્રવ્યાભિલાષી ચ પરદારાવલોકકઃ ।
એતે ગોઘ્નસમાનાશ્ચ જ્ઞાતવ્યા નૃપનંદન

યઃ કર્તા સર્વશાસ્ત્રાણાં ગોહર્તા ગોશ્ચ વિક્રયી ।
નિર્દયોઽતીવ ભૃત્યેષુ પશૂનાં દમકશ્ચ યઃ

મિથ્યા પ્રવદતે વાચમાકર્ણયતિ યઃ પરૈઃ ।
સ્વામિદ્રોહી ગુરુદ્રોહી માયાવી ચપલઃ શઠઃ

યો ભાર્યાપુત્રમિત્રાણિ બાલવૃદ્ધકૃશાતુરાન્ ।
ભૃત્યાનતિથિબંધૂંશ્ચ ત્યક્ત્વાશ્નાતિ બુભુક્ષિતાન્

યે તુ મૃષ્ટં સમશ્નંતિ નો વાંચ્છંતં દદંતિ ચ ।
પૃથક્પાકી સ વિજ્ઞેયો બ્રહ્મવાદિષુ ગર્હિતઃ

નિયમાન્સ્વયમાદાય યે ત્યજંત્યજિતેંદ્રિયાઃ ।
પ્રવ્રજ્યાગમિતા યૈશ્ચ સંયુક્તા યે ચ મદ્યપૈઃ

યે ચાપિ ક્ષયરોગાર્તાં ગાં પિપાસા ક્ષુધાતુરામ્ ।
ન પાલયંતિ યત્નેન તે ગોઘ્ના નારકાઃ સ્મૃતાઃ

સર્વપાપરતા યે ચ ચતુષ્પાત્ક્ષેત્રભેદકાઃ ।
સાધૂન્વિપ્રાન્ગુરૂંશ્ચૈવ યશ્ચ ગાં હિ પ્રતાડયેત્

યે તાડયંત્યદોષાં ચ નારીં સાધુપદેસ્થિતામ્ ।
આલસ્યબદ્ધસર્વાંગો યઃ સ્વપિતિ મુહુર્મુહુઃ

દુર્બલાંશ્ચ ન પુષ્ણંતિ નષ્ટાન્નાન્વેષયંતિ ચ ।
પીડયંત્યતિભારેણ સક્ષતાન્વાહયંતિ ચ

સર્વપાપરતા યે ચ સંયુક્તા યે ચ ભુંજતે ।
ભગ્નાંગીં ક્ષતરોગાર્તાં ગોરૂપાં ચ ક્ષુધાતુરામ્

ન પાલયંતિ યત્નેન તે જના નારકાઃ સ્મૃતાઃ ।
વૃષાણાં વૃષણૌ યે ચ પાપિષ્ઠા ઘાતયંતિ ચ

બાધયંતિ ચ ગોવત્સાન્મહાનારકિણો નરાઃ ।
આશયા સમનુપ્રાપ્તં ક્ષુત્તૃષાશ્રમપીડિતમ્

યે ચાતિથિં ન મન્યંતે તે વૈ નિરયગામિનઃ ।
અનાથં વિકલં દીનં બાલં વૃદ્ધં ભૃશાતુરમ્

નાનુકંપંતિ યે મૂઢાસ્તે યાંતિ નરકાર્ણવમ્ ।
અજાવિકો માહિષિકો યઃ શૂદ્રા વૃષલીપતિઃ

શૂદ્રો વિપ્રસ્ય ક્ષત્રસ્ય ય આચારેણ વર્તતે ।
શિલ્પિનઃ કારવો વૈદ્યાસ્તથા દેવલકા નરાઃ

ભૃતકામાત્યકર્માણઃ સર્વે નિરયગામિનઃ ।
યશ્ચોદિતમતિક્રમ્ય સ્વેચ્છયા આહરેત્કરમ્

નરકેષુ સ પચ્યેત યશ્ચ દંડં વૃથા નયેત્ ।
ઉત્કોચકૈરધિકૃતૈસ્તસ્કરૈશ્ચ પ્રપીડ્યતે

યસ્ય રાજ્ઞઃ પ્રજા રાજ્યે પચ્યતે નરકેષુ સઃ ।
યે દ્વિજાઃ પ્રતિગૃહ્ણંતિ નૃપસ્ય પાપવર્તિનઃ

પ્રયાંતિ તેપિ ઘોરેષુ નરકેષુ ન સંશયઃ ।
પારદારિકચૌરાણાં યત્પાપં પાર્થિવસ્ય ચ

ભવત્યરક્ષતો ઘોરો રાજ્ઞસ્તસ્ય પરિગ્રહઃ ।
અચૌરં ચૌરવદ્યશ્ચ ચૌરં ચાચૌરવત્પુનઃ

અવિચાર્ય નૃપઃ કુર્યાત્સોઽપિ વૈ નરકં વ્રજેત્ ।
ઘૃતતૈલાન્નપાનાદિ મધુમાંસ સુરાસવમ્

ગુડેક્ષુક્ષીરશાકાદિ દધિમૂલફલાનિ ચ ।
તૃણકાષ્ઠં પુષ્પપત્રં કાંસ્યભાજનમેવ ચ

ઉપાનચ્છત્રકટક શિબિકામાસનં મૃદુ ।
તામ્રં સીસં ત્રપુકાંસ્યં શંખાદ્યં ચ જલોદ્ભવમ્

વાદિત્રં વેણુવંશાદ્યં ગૃહોપસ્કરણાનિ ચ ।
ઊર્ણાકાર્પાસકૌશેય રંગપદ્મોદ્ભવાનિ ચ

તૂલં સૂક્ષ્માણિવસ્ત્રાણિ યે લોભેન હરંતિ ચ ।
એવમાદીનિ ચાન્યાનિ દ્રવ્યાણિ વિવિધાનિ ચ

નરકેષુ દ્રુતં ગચ્છેદપહૃત્યાલ્પકાન્યપિ ।
યદ્વા તદ્વા પરદ્રવ્યમપિ સર્ષપમાત્રકમ્

અપહૃત્ય નરો યાતિ નરકે નાત્ર સંશયઃ ।
બહ્વલ્પકાદ્યપિ તથા પરસ્ય મમતાકૃતમ્

અપહૃત્ય નરો યાતિ નરકે નાત્ર સંશયઃ ।
એવમાદ્યૈર્નરઃ પાપૈરુત્ક્રાંતિસમનંતરમ્

શરીરઘાતનાર્થાય પૂર્વાકારમવાપ્નુયાત્ ।
યમલોકં વ્રજંત્યેતે શરીરસ્થા યમાજ્ઞયા

યમદૂતૈર્મહાઘોરૈર્નીયમાનાઃ સુદુઃખિતાઃ ।
દેવતિર્યઙ્મનુષ્યાણામધર્મનિયતાત્મનામ્

ધર્મરાજઃ સ્મૃતઃ શાસ્તા સુઘોરૈર્વિવિધૈર્વધૈઃ ।
વિનયાચારયુક્તાનાં પ્રમાદાન્મલિનાત્મનામ્

પ્રાયશ્ચિત્તૈર્ગુરુઃ શાસ્તા ન ચ તૈરીક્ષ્યતે યમઃ ।
પારદારિકચૌરાણામન્યાયવ્યવહારિણામ્

નૃપતિઃ શાસકઃ પ્રોક્તઃ પ્રચ્છન્નાનાં ચ ધર્મરાટ્ ।
તસ્માત્કૃતસ્ય પાપસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

નાભુક્તસ્યાન્યથા નાશઃ કલ્પકોટિશતૈરપિ ।
યઃ કરોતિ સ્વયં કર્મ કારયેદ્વાનુમોદયેત્

કાયેન મનસા વાચા તસ્ય ચાધોગતિઃ ફલમ્ ।
ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તાઃ પાપભેદાસ્ત્રિધાધુના

કથ્યંતે ગતયશ્ચિત્રા નરાણાં પાપકર્મણામ્ ।
એતત્તે નૃપતે ધર્મ ફલં પ્રોક્તં સુવિસ્તરાત્

અન્યત્કિંતે પ્રવક્ષ્યામિ તન્મે બ્રૂહિ નરોત્તમ ।
અધર્મસ્ય ફલં પ્રોક્તં ધર્મસ્યાપિ વદામ્યહમ્

ઇત્યુક્ત્વા માતલિસ્તત્ર રાજાનં સર્વવત્સલમ્ ।
તસ્મિન્ધર્મપ્રસંગેન ઇત્યાખ્યાતં મહાત્મના

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને પિતૃતીર્થવર્ણને યયાતિચરિત્રે સપ્તષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ